Europa Środkowo-Wschodnia I kraje skandynawskie w XVI i XVII wieku. Ruś w początkach czasów nowożytnych



Pobieranie 13.15 Kb.
Data08.05.2016
Rozmiar13.15 Kb.
Liceum, Technikum Historia

Klasa II Lekcja 59 Dział: Wiek XVI i początek wieku XVII (historia powszechna)


Temat: Europa Środkowo-Wschodnia i kraje skandynawskie w XVI i XVII wieku.
1. Ruś w początkach czasów nowożytnych


  • Ruś pod panowaniem Mongołów i Tatarów - XIII –XIV w – terror i płacenie haraczu.







  • Dymitr Doński pokonuje Mongołów na Kulikowym Polu w 1380 r – zbieranie ziem ruskich




  • Iwan III Wielki (1462-1505) Wielki Książe Wszechrusi - twórcę potęgi Rusi Moskiewskiej


2. Państwo moskiewskie w XVI i na początku XVII wieku.
a. Panowanie cara Iwana IV Groźnego początek, samodzierżawia, (rządów absolutnych) i reform oraz walki z bojarami


  • Iwan IV Groźny (1533-1584) od 1547 car Rosji, pomoc zaufanych ludzi -tzw. Wybrana Rada (odsunięcie od władzy Dumy Bojarskej - bogatej szlachty)




  • Rozprawa cara z bojarstwem (bogatą szlachtą) – podział państwa na oprycznininę (własność carska) i ziemszczyznę (własność bojarów) i wprowadzenie krwawego terroru ( oddziały opryczników) –przyczyną chaosu w kraju




  • Oprycznina ( ros. oprócz) – ziemia oprócz tej państwowej –na linii Moskwy od północy na południe wydzielił pas ziemi (wysiedlił z stąd bojarów) –z której czerpał dochody




  • oprycznicy, – odziały wojskowe na służbie cara pilnujące porządku –terror wobec bojarów




  • Polityka zagraniczna Iwana IV – bezskuteczna walka z Polską o Inflanty (Estonia i Łotwa)


b. Śmierć Iwana IV Gróźnego a także jego syna Dymitra - „Wielka smuta” w Rosji i czas dymitriad - okres chaosu i walki o władzę na Kremlu





  • Śmierci Fiodora– Borys Godunow morduje Dymitra (syn Iwana IV) i został carem




  • Dymitriady – walk o Kreml - przez Dymitrów Samozwańców wspieranych przez Polaków.


3. Ekspansja turecka w Europie Środkowej. Czechy i Węgry w XVI i XVII wieku.

a. Śmierć Ludwika Jagiellończyka w bitwie z Turkami pod Mohaczem – tron węgierski w rękach Habsburgów – zgodnie z układem wiedeńskim z 1515 r.


  • Węgry od 1516 panuje Ludwik Jagiellończyk ginie w 1526 w bitwie pod Mohaczem z Turkami (sułtan Sulejman II Wspaniały) - Turcy opanowują Węgry.

  • Habsburgowie nie pomogli - zgodnie z układem zawartym z Jagiellonami w Wiedniu 1515, tron po bezpotomnej śmierć Jagiellończyka miał przypaść Habsburgom – tak się stało – Ferdynand koronowany na króla





b. Rok 1541 - podział Węgier na 150 lat - zachodnia część –rządy Habsburgów, środkowa część –włączona do Turcji, wschodnia część (Siedmiogród) – została lennem tureckim ( syn Zapolyi –Jan Zygmunt z matką Izabelą Jagiellonką c. Zygmunta Starego)
c. Zwycięstwo ligi chrześcijańskiej z Turkami w bitwie morskiej pod Lepanto w 1571.


  • Powstrzymanie ekspansji Turków na Morzu Śródziemnym papież Pius V tworzy Świętą Ligę ( Państwo Kościelne, Hiszpania i Wenecja) - bitwa pod Lepanto w 1571.


4. Zerwanie unii kalmarskiej i spadek znaczenia Danii w XVI wieku.


  • Skandynawia XVI w. – dominacja Szwecji i Dani, wraz z Norwegią – tworzą unię kalmarską (1397) – wspólny władca.




  • W 1523 Szwedzi zerwali unię i powołali na tron przywódcę powstania Gustwa I Wazę


5. Szwecja w XVI i na początku XVII wieku – religia luteranizm, nowa dynastia Wazów, poszerzanie terytoriów - narodziny mocarstwa, zatarg z Polska o Estonię


  • Gustaw I Waza (Vasa –snopek w tarczy)- Sejm zgoda na koronę dziedziczną dla Wazów

  • Eryk XIV – (syn Gustawa I) przyłączył Estonię , chory psychicznie, zdetronizowany

  • Jan III Waza - (żonaty z Katarzyną Jagiellonką c. Zygmunta Starego) 1569 -1592 - współpracuje z Polską przeciwko Rosji z która toczy zwycięską wojnę o Estonię.

  • Zygmunt III Waza – od 1587 król Polski, tron szwedzki od 1592 – unia polsko- szwedzka, po 7 latach oligarchia szwedzka obawiając się Polski zrzuciła go z tronu

  • Karol IX Sudermański (s. Gustawa I Wazy) -1599-1611- toczył wojnę o Estonię, którą Zygmunt III Waza włączył do Polski

  • Gustaw II Adolf „Lew Północy” (s. Karol IX) -1611-1632 – wojnie z Rosją zdobył Karelię i Ingrię, wznowił wojnę z polską opanowując Inflanty. W wojnie 30-letniej (1630-1635) stał się przywódcą protestantów w walce z Habsburgami zginą w bitwie pod Lutzen

  • Krystyna Waza (c. Gustawa II Adolfa) – rządy kanclerza Axela Oxenstierna, przeszła na katolicyzm -bunt w Szwedów – abdykowała w 1654 -tron dla Karola X Gustaw Wittelsbach


Zadanie domowe str. 67

4. Omów skutki rozpadu unii kalmarskiej

Upadek znaczenia Danii, i straty terytorialne na rzecz – Szwecji- mocarstwa
Pytania sprawdzające:

1. Podaj jak nazywał się car, który opierał swe rządy na systemie opryczniny?



  • Iwan IV Groźny

2. Podaj jak nazywa się dynastia panująca w Szwecji po zerwaniu unii kalmarskiej

  • Dynastia Wazów





59




©absta.pl 2016
wyślij wiadomość

    Strona główna