Francis Fukuyama Koniec człowieka Konsekwencje rewolucji biotechnologicznej



Pobieranie 1.41 Mb.
Strona8/24
Data28.04.2016
Rozmiar1.41 Mb.
1   ...   4   5   6   7   8   9   10   11   ...   24

Zmiana struktury wiekowej społeczeństw w stronę przewagi liczbowej ludzi znajdujących się w opisanych powyżej kategoriach I i II będzie miała dużo większe konsekwencje dla samego znaczenia życia i śmierci. W niemal całej historii ludzkości aż do czasów współczesnych życie i tożsamość ludzi były nierozerwalnie związane albo z rozmnażaniem się - posiadaniem rodziny oraz wychowywaniem dzieci - albo z zarabianiem na utrzymanie siebie i swojej rodziny. Rodzina oraz praca oplatały jednostkę siecią społecznych zobowiązań, nad którymi często nie miała ona kontroli; zobowiązania te wymagały wielkiego wysiłku i wyrzeczeń, dawały jednak z drugiej strony olbrzymią satysfakcję. Uczenie się, jak sprostać takim wymaganiom, kształtowało moralność oraz charakter. Ludzie w kategoriach I i II będą jednak dużo słabiej związani przez rodzinę czy pracę. Ich wiek reprodukcyjny będzie już przeszłością, ich rodzinę zaś stanowić będą głównie przodkowie oraz potomkowie. Niektórzy ludzie przynależący do kategorii I mogą zdecydować się nadal pracować, lecz zobowiązanie podjęcia pracy zawodowej oraz więzy społeczne narzucane przez taką pracę zostaną zastąpione pojęciem pracy z wyboru. Osoby w kategorii II nie będą się już rozmnażać, nie będą również pracować, a przepływ zasobów i zobowiązań będzie skierowany jedynie w ich stronę.

Nie oznacza to, że ludzie w którejkolwiek z tych kategorii staną się nagle nieodpowiedzialni czy beztroscy. Oznacza to jednak, że ich życie może stać się puste i samotne, ponieważ dla wielu ludzi to właśnie więzy obowiązków nadają życiu wartość. Kiedy emerytura jest postrzegana jako krótki okres odpoczynku po życiu wypełnionym ciężką pracą i zmaganiami, można ją traktować jako zasłużoną nagrodę; jeżeli trwa ona bez końca - dwadzieścia czy trzydzieści lat - może wydawać się pozbawiona celu. Trudno sobie też wyobrazić, że długi okres niesamodzielności czy niedołężności czekający ludzi znajdujących się w kategorii II będzie radosny czy satysfakcjonujący.

Zmieni się również stosunek ludzi do śmierci. Być może zaczniemy ją uważać nie za naturalny i nieunikniony aspekt życia, lecz za zło, którego można uniknąć - jak choroba Heine-Medina czy odra. Jeżeli tak się stanie, godzenie się ze śmiercią zacznie być postrzegane jako lekkomyślność, nie zaś godne i szlachetne zachowanie. Czy ludzie nadal będą skłonni poświęcać własne życie lub akceptować poświęcenie innych, gdy życie mogłoby trwać bez końca? Czy będziemy kurczowo trzymać się życia dawanego nam przez biotechnologię, czy też perspektywa niekończącego się, pustego żywota będzie niemożliwa do zniesienia?

Rozdział 5

Inżynieria genetyczna
Wszystkie istoty stworzyły coś ponad siebie; chcecież być odpływem tej wielkiej fali i raczej do zwierzęcia powrócić, niźli człowieka pokonać? Czemże jest małpa dla człowieka? Pośmiewiskiem i wstydem bolesnym. Temże powinien być człowiek dla nadczłowieka: pośmiewiskiem i sromem bolesnym. Przebyliście drogę od robaka do człowieka, i wiele jest w was jeszcze z robaka. Byliście kiedyś małpami i dziś jest jeszcze człowiek bardziej małpą, niźli jakakolwiek małpa.
F. Nietzsche, Tako rzecze Zaratustra, I. 3
Wszystkie skutki opisane w poprzednich trzech rozdziałach mogą nastąpić nawet wtedy, jeżeli nie nastąpi dalszy postęp w najbardziej rewolucyjnej gałęzi biotechnologii - inżynierii genetycznej. Jest ona dzisiaj powszechnie stosowana w rolnictwie w celu tworzenia genetycznie zmodyfikowanych roślin, takich jak kukurydza Bt (wytwarzająca pestycydy) lub odporna na opryskiwanie soja (której nie szkodzą niektóre stosowane przeciw chwastom herbicydy). Na całym świecie toczą się dyskusje i dochodzi do protestów przeciwko uprawie tych odmian roślin. Następnym krokiem będzie z pewnością zastosowanie podobnych technik genetycznych wobec ludzi. Manipulacje ludzkimi genami są również bezpośrednią zapowiedzią powstania nowego rodzaju eugeniki wraz z wszelkimi moralnymi konotacjami tego słowa, dadzą one też w końcu możliwość zmiany natury ludzkiej.

Jednak mimo ukończenia badań nad ludzkim genomem obecnej biotechnologii jest bardzo daleko do możliwości wprowadzenia zmian w ludzkim DNA w taki sposób, w jaki może ona modyfikować DNA kukurydzy czy bydła. Niektórzy twierdzą, że nie osiągniemy takiej zdolności nigdy, a perspektywy rysujące się przed technikami genetycznymi zostały przereklamowane przez ambitnych naukowców i firmy biotechnologiczne w celu osiągnięcia szybkiego zysku. Według niektórych komentatorów, zmiana ludzkiej natury nie jest możliwa, nie jest też ona celem współczesnej biotechnologii. Musimy więc trzeźwo spojrzeć na to, czego można się spodziewać po biotechnologii, oraz przyjrzeć się stojącym przed nią barierom.

Finansowany przez rządy Stanów Zjednoczonych oraz innych krajów Projekt Poznania Ludzkiego Genomu był wielkim przedsięwzięciem, mającym na celu odczytanie kompletnej sekwencji DNA człowieka, tak jak wcześniej udało się to uczynić z DNA mniej zaawansowanych form życia, jak nicienie czy drożdże136. Cząsteczki DNA to słynne podwójne spiralne łańcuchy utworzone z czterech zasad, z których składa się czterdzieści sześć chromosomów, znajdujących się w jądrze każdej komórki naszego ciała. Łańcuchy te tworzą kod, który wykorzystywany jest przy syntezie aminokwasów, łączących się następnie w białka, będące budulcem wszystkich organizmów. Ludzki genom składa się z około 3 miliardów par zasad, z których duża część to niekodujące, „milczące” DNA. Reszta to geny, które zawierają matrycę życia ludzkiego137.

Odczytanie pełnej sekwencji ludzkiego genomu nastąpiło w czerwcu 2000 roku, czyli na długo przed przewidywanym terminem - po części dzięki rywalizacji między oficjalnym, finansowanym przez rząd projektem poznania genomu a podobnym przedsięwzięciem prywatnej firmy biotechnologicznej Celera Genomics. Szum medialny wokół całego wydarzenia mógł momentami sugerować, że naukowcy odczytali genetyczną podstawę życia, lecz owo odczytanie genomu można by porównać do opublikowania transkrypcji książki napisanej w języku, który rozumiemy jedynie częściowo. Nie ma pewności co do tak podstawowych spraw, jak liczba genów w ludzkim DNA. Kilka miesięcy po ukończeniu badania genomu Celera wraz z Międzynarodowym Konsorcjum Sekwencjonowania Ludzkiego Genomu podały do wiadomości wyniki badań, z których wynikało, że genów tych jest od 30 do 40 tysięcy, nie zaś ponad 100 tysięcy, jak uprzednio sądzono. Za genomiką kryje się zaś proteomika - szybko rozrastająca się dziedzina, stawiająca sobie za cel odkrycie, jak w genach zakodowane są białka i w jaki sposób zwijają się one w niezwykle skomplikowane formy niezbędne do funkcjonowania komórek138. Dopiero za proteomiką kryje się niewiarygodnie złożone zadanie zrozumienia, jak cząsteczki te rozwijają się w tkanki, organy i całość istoty ludzkiej.

Projekt badania ludzkiego genomu nie miałby szans powodzenia bez równoległego postępu w informatyce, niezbędnego do zapisania, skatalogowania, przeszukiwania oraz analizy miliardów zasad, z których składa się ludzkie DNA. To połączenie biologii z informatyką dało początek nowej dziedzinie - bioinformatyce139. Przyszłe osiągnięcia zależeć będą w dużej mierze od tego, czy komputery zdołają zinterpretować niewyobrażalne ilości danych uzyskane przez genomikę i proteomikę oraz zbudować wiarygodne modele zjawisk takich jak zwijanie się białek.

Samo zidentyfikowanie genów wewnątrz genomu nie oznacza, że ktokolwiek wie, jakie są ich funkcje. Przez ostatnie dwadzieścia lat nastąpił wielki postęp w znajdowaniu genów odpowiedzialnych za różne schorzenia: mukowiscydozę, anemię sierpowatą, pląsawicę Huntingtona, chorobę Taya-Sachsa itp. Były to jednak choroby o stosunkowo prostej etiologii, za które odpowiedzialność ponosiły pojedyncze wadliwe allele (sekwencje kodujące) w obszarze jednego genu. Inne schorzenia powodowane są przez wiele genów, które wchodzą w skomplikowane interakcje: niektóre geny sterują ekspresją (aktywacją) innych, niektóre wchodzą w złożone interakcje z otoczeniem, pewne geny wywołują więcej niż jeden skutek, jeszcze inne wywołują skutki, które stają się widoczne dopiero w późniejszej fazie życia organizmu.

Jeżeli chodzi o cechy czy zachowania wyższego rzędu, takie jak inteligencja, agresja, seksualność i tym podobne, wiemy dzisiaj tylko tyle, że są one w pewnym stopniu uwarunkowane genetycznie - te informacje dała nam genetyka behawioralna. Nie mamy pojęcia, które geny są odpowiedzialne za te cechy, przypuszczamy jednak, że związki przyczynowo-skutkowe są niezwykle złożone. Jak mówi Stuart Kauffman, założyciel i dyrektor do spraw naukowych BiosGroup, geny te tworzą „pewien rodzaj stosującego przetwarzanie równoczesne chemicznego komputera, w którym geny nieustannie włączają się i wyłączają w ramach niezmiernie skomplikowanej sieci wzajemnych oddziaływań. Drogi przekazania sygnałów w komórkach są powiązane z genetycznymi mechanizmami regulacji w sposób, który dopiero zaczynamy poznawać”140.

Pierwszy krok w kierunku uzyskania przez rodziców większej kontroli nad genotypem ich dzieci nie nastąpi wskutek rozwoju inżynierii genetycznej, lecz dzięki przedimplantacyjnej diagnostyce genetycznej. W przyszłości wszyscy rodzice będą zapewne mieli możliwość automatycznego zbadania zarodków pod kątem występowania wielu chorób oraz przeniesienia tych z „właściwymi” genami do macicy matki. Obecne techniki medyczne, jak amniocenteza czy badania USG, już pozwalają rodzicom na pewien wybór, na przykład usunięcie ciąży w przypadku gdy u płodu stwierdza się zespół Downa, w Azji dokonywane są zaś aborcje płodów żeńskich. Potrafimy już badać zarodki pod kątem występowania takich chorób wrodzonych, jak mukowiscydoza141. Genetyk Lee Silver prezentuje następujący scenariusz przyszłości: kobieta wytwarza około setki zarodków, zleca automatyczną analizę ich „profili genetycznych”, po czym kilkoma kliknięciami myszy wybiera ten, który nie tylko nie posiada alleli warunkujących takie choroby genetyczne, jak mukowiscydoza, lecz ma również zakodowane pożądane cechy, takie jak wzrost, kolor włosów czy inteligencja142. Nie ma na razie pozwalających na to technik, lecz mogą się one wkrótce pojawić - na przykład firma o nazwie Affymetrix opracowała tester, który automatycznie bada próbkę DNA pod kątem obecności różnych markerów nowotworowych lub innych schorzeń143. Diagnostyka przedimplantacyjna nie wymaga zdolności manipulacji DNA zarodka, lecz ogranicza wybór rodziców do takiego zakresu, które normalnie zdarzają się przy rozmnażaniu płciowym.

Inną techniką, która prawdopodobnie osiągnie dojrzałość na długo przed inżynierią genetyczną, jest klonowanie ludzi. Sukces Iana Wilmuta, który w 1997 roku sklonował owieczkę Dolly wywołał bardzo wiele sporów i spekulacji na temat możliwości sklonowania istoty ludzkiej z dorosłych komórek144. Prezydent Clinton zwrócił się o radę do Narodowej Komisji Doradczej ds. Bioetyki, która po badaniach zaleciła zakaz finansowania badań nad klonowaniem ludzi przez władze federalne, moratorium na prowadzenie takich badań przez firmy prywatne oraz rozważenie przez Kongres prawnego zakazu ich prowadzenia145. Z braku takiego zakazu nadal legalne są jednak próby sklonowania ludzi przez organizacje nie otrzymujące funduszy federalnych. Według napływających doniesień, usiłuje tego dokonać sekta raelian146, jak również Severino Antinori i Panos Zavos, których próby są szeroko nagłaśniane przez media. Przeszkody techniczne utrudniające sklonowanie człowieka są znacznie mniejsze niż w przypadku diagnostyki przedimplantacyjnej czy inżynierii genetycznej; dotyczą one głównie bezpieczeństwa oraz etycznego aspektu eksperymentów na istotach ludzkich.

Dzieci na zamówienie

Osiągnięciem wieńczącym trudy nowoczesnej genetyki będzie „dziecko na zamówienie”147. Genetycy znajdą „gen danej cechy” - inteligencji, wzrostu, koloru włosów, agresji czy samooceny, po czym użyją tej wiedzy, aby stworzyć „lepszą” wersję dziecka. Dany gen nie musi nawet pochodzić od istoty ludzkiej. Tak właśnie dzieje się przecież w biotechnologii będącej na usługach rolnictwa. Kukurydza Bt, opracowana przez firmy Ciba Seeds (obecnie Novartis Seeds) oraz Mycogen Seeds w roku 1996, zawiera w swoim DNA obcy gen, który pozwala jej wytwarzać bakteryjne białko Bacillus thuringiensis (stąd nazwa Bt), toksyczne dla szkodników takich jak omacnica prosowianka. Roślina ta jest więc genetycznie zmodyfikowana tak, by produkowała własny pestycyd, i cechę tę przekazuje swoim potomkom.

Dokonanie podobnej rzeczy w przypadku istot ludzkich jest najbardziej odległą z technik opisanych w tym rozdziale. Manipulacji genetycznych można dokonywać na dwa sposoby: poprzez somatyczną terapię genową oraz manipulacje na komórkach linii płciowej. Pierwsza metoda opiera się na próbie zmiany DNA w dużej liczbie komórek docelowych, zazwyczaj przez wprowadzenie zmodyfikowanego materiału genetycznego przy użyciu wirusa lub innego „nośnika” (zwanego wektorem). W ostatnich latach przeprowadzono wiele prób zastosowania somatycznej terapii genowej, ze stosunkowo niewielkim powodzeniem. Problemem jest to, że ciało składa się z bilionów komórek; aby terapia była skuteczna, należałoby zmienić materiał genetyczny wielu milionów z nich. Zmodyfikowane komórki somatyczne umierają wraz z leczoną osobą (lub wcześniej), więc terapia ta nie ma skutków dla przyszłych pokoleń.

Manipulacje genetyczne na komórkach linii płciowej to z kolei metoda, której zazwyczaj używa się w biotechnologii rolniczej; udało się ją zastosować u wielu gatunków zwierząt. Modyfikacja komórek linii płciowej wymaga, przynajmniej teoretycznie, zmiany w tylko jednym zestawie cząsteczek DNA - w zapłodnionym jajeczku, które następnie przejdzie podział i rozwinie się w istotę ludzką. O ile somatyczna terapia genowa zmienia jedynie DNA komórek somatycznych, w związku z czym wpływa tylko na osobę jej poddaną, zmiany w komórkach linii płciowej przekazywane są potomstwu danej osoby. Ma to oczywiste zalety w przypadku leczenia chorób dziedzicznych, takich jak cukrzyca148.

Inną badaną obecnie nową techniką jest zastosowanie sztucznych chromosomów, które można by dodawać do czterdziestu sześciu naturalnych. Chromosom taki byłby uaktywniany dopiero wtedy, gdy jego posiadacz osiągnąłby wiek pozwalający udzielić na to świadomej zgody; chromosom ten nie byłby również dziedziczony149. Technika ta pozwoliłaby uniknąć zmieniania położenia genów lub zastępowania ich innymi w istniejących chromosomach. Sztuczne chromosomy mogłyby więc stać się pomostem między diagnostyką przedimplantacyjną a trwałą modyfikacją komórek linii płciowej.

Zanim jednak będziemy w stanie w taki sposób genetycznie zmodyfikować istoty ludzkie, trzeba przezwyciężyć wiele trudnych przeszkód. Pierwsza z nich to sama olbrzymia złożoność problemu, która skłania niektórych do stwierdzenia, że wszelkie znaczące manipulacje genetyczne modyfikujące zachowania wyższego rzędu będą po prostu niemożliwe. Jak już zauważyliśmy, wiele chorób spowodowanych jest przez interakcję większej liczby genów; czasami również działanie pojedynczego genu ma wiele skutków. Kiedyś sądzono, że każdy gen produkuje jeden rodzaj informacyjnego RNA, który z kolei wytwarza jeden rodzaj białka. Jeżeli jednak ludzki genom zawiera 30 tysięcy, nie zaś 100 tysięcy genów, taki model nie daje się podtrzymać, ponieważ ludzkie ciało składa się ze znacznie więcej niż 30 tysięcy rodzajów białek. Sugeruje to, że pojedyncze geny biorą udział w produkcji wielu białek, mają zatem wiele funkcji. Allel odpowiedzialny za anemię sierpowatą daje również odporność na malarię, co wyjaśnia, dlaczego posiada go tak wielu czarnoskórych ludzi - ich przodkowie pochodzą z Afryki, gdzie malaria była bardzo rozpowszechnioną chorobą. Naprawienie genu warunkującego anemię sierpowatą może więc zwiększyć podatność na malarię, co nie miałoby wielkiego wpływu na życie ludzi w Ameryce Północnej, lecz zaszkodziłoby posiadaczom nowego genu w Afryce. Geny porównuje się czasem do ekosystemu, w którym każdy element wpływa na wszystkie inne - ujmując to słowami Edwarda O. Wilsona: „z dziedzicznością jest jak ze środowiskiem, nie da się zmienić pojedynczej rzeczy. Gdy gen zmienia się w wyniku mutacji lub zostaje zastąpiony innym genem, może to pociągnąć za sobą niespodziewane, a czasem niepożądane skutki uboczne”150.

Drugą ważną przeszkodą, jaką napotyka inżynieria genetyczna, jest aspekt etyczny eksperymentów na ludziach. Narodowa Komisja Doradcza ds. Bioetyki wskazała na niebezpieczeństwo takich eksperymentów jako główny powód zalecenia krótkoterminowego zakazu klonowania ludzi. Sklonowanie Dolly wymagało niemal 270 nieudanych prób151. Chociaż wiele niepowodzeń nastąpiło już na etapie implantacji zarodka, prawie 30 procent wszystkich sklonowanych później zwierząt urodziło się z poważnymi wadami. Jak już wspomniano, Doiły urodziła się ze skróconymi telomerami i prawdopodobnie nie będzie żyć tak długo jak normalnie urodzona owca. Nie chcemy chyba zacząć tworzyć dzieci, dopóki prawdopodobieństwo powodzenia nie będzie znacznie większe, a nawet wtedy proces klonowania może doprowadzić do uszkodzeń, które zostaną dostrzeżone dopiero po latach.

Niebezpieczeństwa związane z klonowaniem byłyby jeszcze większe w przypadku inżynierii genetycznej, ze względu na wielość powiązań pomiędzy genami i ich ostateczną ekspresją przejawiającą się w postaci fenotypu152. Obowiązywałoby tutaj w całej rozciągłości prawo niezamierzonych konsekwencji: gen warunkujący podatność na konkretną chorobę mógłby mieć również drugo - i trzeciorzędne konsekwencje, których nie dostrzeżono by w momencie jego modyfikacji; skutki pojawiłyby się wiele lat później łub nawet w następnym pokoleniu.

Ostatnie ograniczenie wszelkich przyszłych możliwości modyfikacji natury ludzkiej wiąże się z wielkością populacji. Nawet jeżeli inżynieria genetyczna przezwycięży przeszkody poprzednie (złożoność związków przyczynowo-skutkowych oraz niebezpieczeństwo związane z eksperymentami na ludziach) i wyprodukuje udane dzieci na zamówienie, „natura ludzka” nie ulegnie zmianie, dopóki modyfikacje takie nie wystąpią w statystycznie istotnej liczbie w całej populacji. Rada Europy zaleciła zakaz manipulacji na komórkach linii płciowej, argumentując, że tego typu działania miałyby wpływ na „genetyczną spuściznę ludzkości”. Ten powód do zmartwień, jak zauważyło wielu krytyków, nie ma wielkiego sensu: „genetyczna spuścizna ludzkości” jest olbrzymią pulą genów zawierającą wiele różnych alleli. Modyfikacja, eliminacja czy dodanie nowych alleli na małą skalę zmieni spuściznę genetyczną jednostek, lecz nie ludzkości. Grupka bogatych ludzi modyfikujących genetycznie swoje dzieci, aby uzyskać większy wzrost czy inteligencję, nie będzie miała wpływu na średni wzrost czy inteligencję całego gatunku. Fred Iklé twierdzi, że wszelkie przyszłe wysiłki mające na celu poprawianie rasy ludzkiej metodami eugenicznymi zostaną zmarginalizowane przez naturalny przyrost populacji153.

Czy powyższe ograniczenia dotyczące inżynierii genetycznej oznaczają, że w najbliższej przyszłości nie mogą nastąpić żadne znaczące zmiany w naturze ludzkiej? Jest kilka powodów, żeby być ostrożnym w formułowaniu takich przedwczesnych sądów.

Pierwszy z nich wiąże się z niezwykłym i w dużej mierze nieprzewidzianym tempem postępu naukowego i technicznego w naukach przyrodniczych. Pod koniec lat osiemdziesiątych zeszłego wieku genetycy zgodnie twierdzili, że nie jest możliwe sklonowanie ssaka z dorosłych komórek somatycznych. Pogląd ten umarł naturalną śmiercią wraz z narodzinami Dolly w 1997 roku154. Jeszcze w połowie lat dziewięćdziesiątych genetycy zapowiadali, że Projekt Poznania Ludzkiego Genomu zostanie ukończony między 2010 a 2020 rokiem; w rzeczywistości nowe, zautomatyzowane maszyny sekwencjonujące genom ukończyły pracę w lipcu 2000. Nie da się przewidzieć, jakie nowe rozwiązania mogą w nadchodzących latach zredukować złożoność problemu. Na przykład mózg jest archetypowym tzw. złożonym systemem dostosowawczym - systemem składającym się z wielu bytów (w tym przypadku neuronów i innych komórek mózgowych) stosujących się do dość prostych reguł, które powodują bardzo złożone zachowania na poziomie systemu. Wszelkie próby stworzenia modelu mózgu przy użyciu siłowych metod obliczeniowych - usiłuje się odtworzyć miliardy połączeń neuronowych - są niemal na pewno skazane na niepowodzenie. Jednak złożony model dostosowawczy, który stara się odtworzyć złożoność na poziomie systemu jako cechę wynikłą z jego elementów, może mieć znacznie większe szanse powodzenia. To samo może dotyczyć interakcji pomiędzy genami.

Wielka złożoność wynikająca z wielości funkcji genów i ich interakcji nie oznacza, że inżynieria genetyczna w ogóle się nie rozwinie, dopóki nie zrozumiemy w pełni działania genów. Tak nie rozwija się żadna gałąź techniki. Cały czas wynajduje się, testuje i dopuszcza do użytku nowe leki, chociaż producenci nie wiedzą dokładnie, dlaczego mają one takie a nie inne działanie. W farmakologii często się zdarza, że przez lata nie dostrzega się skutków ubocznych lub interakcji leku z innymi środkami czy schorzeniami, których zupełnie nie przewidziano w momencie wprowadzania tego leku na rynek. Inżynierowie genetyczni zajmą się najpierw prostymi problemami, a dopiero później będą się wspinać po drabinie złożoności. Chociaż prawdopodobne jest, że zachowania wyższego rzędu są wynikiem złożonej interakcji wielu genów, nie jesteśmy tego pewni. Możemy odkryć stosunkowo proste metody interwencji genetycznej, które przyniosą dramatyczne zmiany w zachowaniu.

Kwestia eksperymentów na ludziach jest poważną przeszkodą dla szybkiego rozwoju inżynierii genetycznej, nie znaczy to jednak, że nie da się jej przezwyciężyć. Podobnie jak przy testowaniu leków, z początku największe ryzyko ponosić będą zwierzęta. Jeśli chodzi o ludzi, akceptowalne ryzyko zależeć będzie od przewidywanych korzyści - choroba w rodzaju pląsawicy Huntingtona, która w połowie przypadków powoduje demencję i śmierć chorych oraz ich potomstwa posiadającego niewłaściwy allel, będzie traktowana inaczej niż powiększanie mięśni czy piersi. Sama możliwość pojawienia się nieprzewidzianych skutków ubocznych czy długoterminowych nie zniechęci ludzi poszukujących terapii genetycznych, tak jak nie zniechęcała do eksperymentów we wczesnej fazie rozwoju medycyny.

Podobnie otwartą kwestią jest, czy polepszenie lub pogorszenie genotypu za pomocą inżynierii genetycznej może stać się na tyle powszechne, aby wpłynąć na naturę ludzką. Trzeba oczywiście wykazać, że każda forma inżynierii genetycznej, która może mieć znaczący wpływ na całą populację, przynosi pożądane skutki, jest bezpieczna i względnie tania. Dzieci na zamówienie będą na początku drogie i dostępne tylko dla ludzi zamożnych. To, czy posiadanie ich stanie się kiedykolwiek tanie i stosunkowo powszechne, będzie zależało od tego, jak szybko stanieją techniki takie jak diagnostyka przedimplantacyjna.

Istnieją już jednak precedensy w postaci nowych technik medycznych, które w wyniku milionów indywidualnych wyborów mają wpływ na całą populację. Wystarczy spojrzeć na dzisiejszą sytuację w Azji, gdzie połączenie tanich badań USG i łatwego dostępu do przerywania ciąży doprowadziło do gwałtownych zmian w liczebności płci. W Korei na przykład na początku lat dziewięćdziesiątych na każde 100 przychodzących na świat dziewczynek przypadało 122 chłopców, podczas gdy normalnie stosunek ten wynosi 100 do 105. W Chińskiej Republice Ludowej stosunek ten jest niewiele wyższy, wynosi bowiem 100 do 117, a w niektórych regionach północnych Indii dysproporcja jest jeszcze większa155. Doprowadziło to do niedoboru dziewcząt w Azji - ekonomista Amartya Sen ocenił, że jest ich o 100 milionów za mało156. We wszystkich wymienionych wyżej społeczeństwach aborcja ze względu na płeć dziecka jest zabroniona, jednak mimo nacisków ze strony rządów pragnienie rodziców, by mieć męskiego potomka, doprowadziło do silnego zaburzenia równowagi między płciami. Taka nierównowaga może mieć ważne konsekwencje społeczne. W drugiej dekadzie XXI wieku Chiny staną przed sytuacją, w której aż jedna piąta gotowych do ożenku mężczyzn nie będzie w stanie znaleźć narzeczonych. Biorąc pod uwagę skłonności wolnych młodych mężczyzn do podejmowania ryzyka, buntu oraz wchodzenia w konflikt z prawem, trudno sobie wyobrazić lepszą receptę na problemy157. Pojawią się również i korzyści: niedobór kobiet pozwoli im lepiej dobierać partnerów, co da stabilniejsze życie rodzinne tym, którzy zdołają zawrzeć związek małżeński158.

1   ...   4   5   6   7   8   9   10   11   ...   24


©absta.pl 2016
wyślij wiadomość

    Strona główna