Funkcje pieniądza: Miernika wartości



Pobieranie 125.76 Kb.
Strona3/3
Data10.05.2016
Rozmiar125.76 Kb.
1   2   3

System limitów pozycji walutowych BK

Istotnym czynnikiem wpływającym na płynność sektora bankowego są systemowe
i ostrożnościowe uwarunkowania ograniczające możliwość utrzymywania aktywów
i pasywów bankowych w walutach obcych, czyli istniejący system limitów pozycji dewizowych. Obecny system ogranicza możliwość posiadania otwartej walutowej pozycji globalnej banku do 30% funduszy zasadniczych banku a do 40% pozycji maksymalnej.
Cel operacyjny NBP

  • W 1993 r. jako cel operacyjny NBP wybrano krótkookresowe stopy %. Z uwagi na czynniki techniczne (wciąż papierowa forma bonów skarbowych wykorzystywanych w OOR) przyjęto jako cel wysokość stopy T/N, tj. oprocentowanie jednodniowych lokat rynku międzybankowego, które udzielane są nazajutrz po zawarciu transakcji i spłacenie pojutrze.

Sposób stabilizowania stóp wokół pożądanej wysokości:

  • Wpływanie bezpośrednie poprzez kwotowanie cen (stóp %) przez BC przy każdym odchyleniu stóp rynkowych od poziomu celu operacyjnego (obecnie tylko do transakcji jednodniowych)

  • Wpływanie pośrednie poprzez oddziaływanie na strumienie pieniądza rezerwowego przepływające poprzez rynek międzybankowy bez kwotowania cen przez BC

System bezpośredniego kwotowania cen (stóp %) na rynku wprowadzono w 1994 r. jako sposób realizacji przyjętego celu operacyjnego. NBP przyjął, że będzie wykorzystywał kwotowanie jedynie do operacji jednodniowych i to jedynie w sytuacjach, gdy będzie to niezbędne.

Przesłanki ustalania poziomu celu operacyjnego:

  • Ocena ogólnej sytuacji monetarnej

  • Tendencje stóp % na krajowym rynku pieniężnym

  • Tendencje stóp % na rynkach finansowych za granicą


System decyzyjny NBP w zakresie OOR

  • Funkcjonowanie OOR, które są prowadzone w dużej skali w układzie dziennym i realizacją jednocześnie cele długookresowe, wymagało stworzenia specjalnego systemu decyzyjnego. Po przeprowadzonych analizach zdecydowano się na system trójszczeblowy.

  • Decyzje „strategiczne”, dotyczące m.in. podstawowych kierunków i zakresu OOR oraz zmian stopy jednodniowych OOR, podejmuje Komitet Koordynacyjny Operacji Otwartego Rynku (KKOOR). Umożliwia to informowanie rynku o zamierzonych działaniach NBP, co działa stabilizująco na rynek pieniężny.

  • Drugim szczeblem decyzyjnym jest Komitet Operacji Otwartego Rynku (KOOR), umożliwiający wymianę opinii na temat sytuacji na rynku i wpływających na płynność możliwych przepływów strumieni pieniężnych związanych z działaniem innych instrumentów NBP.

  • Trzecim szczeblem decyzyjnym, podejmującym codziennie decyzje operacyjne, jest grupa decyzyjna w DPPK. Podejmuje ona decyzje co do przeprowadzenia lub nie operacji w danym dniu, rodzaju operacji i jej zakresu.


System OOR. Instrumentarium i procedury.

  • W ramach operacji na rynku pieniężnym NBP wykorzystuje 3 instrumenty absorpcji pieniądza i 2 instrumenty zasilające rynek w płynność.

Instrumenty absorbujące:

  • Operacje warunkowej sprzedaży bonów; w operacjach tych NBP sprzedaje bony, odkupując je w momencie zapadalności operacji (po upływie 1-14 dni)

  • Operacje bezwarunkowej sprzedaży bonów skarbowych z portfela NBP o maksymalnym terminie zapadalności 364 dni

  • Operacje sprzedaży bonów pieniężnych NBP o terminie zapadalności od 28 do 182 dni

Instrumenty zasilające w płynność obejmują operacje odwrotne do dwu pierwszych wyżej wymienionych, tj. warunkowe zakupy bonów skarbowych i bezwarunkowe zakupy bonów.

Wszystkie te operacje są prowadzone w formie aukcji, w których biorą udział banki pełniące funkcję dealerów rynku pieniężnego. Pierwszy typ operacji jest stosowany głównie wówczas, gdy oczekiwania rynku dotyczące poziomu stóp % współgrają z intencjami BC. Drugi typ stosuje się, gdy panuje na rynku zamieszanie lub gdy NBP chce wskazać rynkowi pożądany poziom stóp %. Stopa % NBP jest kwotowana tylko dla operacji 1-dniowych. W przypadku operacji o dłuższych okresach zapadalności NBP pozwala rynkowi pokazać jego własne kwotowania, aczkolwiek poprzez akceptowanie takich a nie innych stóp NBP ma również na nie wpływ. Trzeci typ jest stosowany gdy NBP chce zasygnalizować rynkowi poziom stóp %, nie jest jednak całkowicie pewien stanu płynności rynku, np. gdy wyniki rozpoznania rynku wyraźnie różnią się od prognoz płynności przygotowanych przez Wydział Planowania Operacji Otwartego Rynku.



Zaakceptowany poziom minimalnej/maksymalnej stopy zależy od wielu czynników, m.in. takich jak długoterminowe decyzje KKOOR, zalecenia operacyjne tego Komitetu i bieżąca sytuacja rynkowa.
Działanie systemu OOR

  • Nadpłynność systemu bankowego w sensie makroekonomicznym należy rozumieć jako nadwyżkę podaży pieniądza rezerwowego BC nad dobrowolnym popytem na ten pieniądz. Rozróżniamy dwie kategorie nadpłynności:

  • Bieżącą – jej odzwierciedleniem jest suma następujących pozycji w bilansie NBP:

  • Nadwyżki nad najmniejszym w kwartale roku poziomem środków na rachunkach bieżących banków

  • Poziomu środków na rachunkach bieżących banków w NBP i nadwyżki/niedoboru w stosunku do wymaganego poziomu rezerwy obowiązkowej

  • Nadwyżki środków ponad poziom rezerwy obowiązkowej

  • Środków zaangażowanych w krótkookresowe warunkowe OOR NBP

  • Strukturalną – jest ona sumą nadpłynności bieżącej oraz wielkości środków banków zaabsorbowanych długookresowymi instrumentami w ramach OOR (emisja bonów pieniężnych i operacje bezwarunkowej sprzedaży bonów z portfela NBP)

  • OOR w okresie 1993 – 1994

Operacje REPO – warunkowe operacje kupna bonów skarbowych przez NBP.

I – III 1993 r. wzrost płynności rynku związany był z masowym wzrostem wydatków rządowych w końcu 1992 r. NBP interweniował w tym okresie za pomocą operacji warunkowej sprzedaży bonów absorbując płynność, jednakże ze względu na brak doświadczeń w działaniu na rynku próby te miały bardzo ograniczony zakres i nie spowodowały zahamowania tendencji spadkowej rynkowych stóp %. Efektem tego było silne obniżenie stóp % depozytowych przez BK, czego następstwem był spadek poziomu skłonności do oszczędzania, wzrost popytu na aktywa denominowane w walutach obcych oraz wzrost deficytu w bilansie handlowym.

IV – VII 1993 r. w okresie tym płynność rynku bardzo spadła co było spowodowane wzrostem popytu na pieniądz zagraniczny oraz zwiększeniem popytu na pieniądz transakcyjny na rachunkach banków w NBP. W tej sytuacji NBP przeprowadził wiele operacji warunkowego kupna bonów. NBP wprowadziło limity pozycji dewizowych. Banki chcąc dostosować swe pozycje walutowe do wymogów nadzoru bankowego musiały odsprzedać waluty do NBP co powodowało wzrost płynności rynku. Aby temu przeciwdziałać NBP przeprowadził wiele warunkowych operacji absorbujących (reverse repo).

VIII – XII 1993 r. wzrost rezerw walutowych NBP spowodowany wprowadzeniem limitów pozycji walutowych oraz wzrostem rejestrowanego i nie rejestrowanego eksportu, a także konieczność spełnienia kryteriów wykonawczych MFW spowodowały intensyfikacje działań absorbujących NBP na rynku pieniężnym. OOR były organizowane praktycznie każdego dnia. Rentowność bonów skarbowych i stawki WIBOR na okresy dłuższe były stabilne.

I – VI 1994 r. NBP wprowadził system bezpośredniego kwotowania stóp NBP (stpo REPO). Wprowadzenie stopy REPO spowodowało podniesienie się ogólnego poziomu stóp krótkookresowych. Stopy dłuższe (od oprocentowania 1-tygoniowych lokat międzybankowych wzwyż) nie podlegały większym zmianom. W warunkach rosnącej nadpłynności rynku rentowność bonów skarbowych zaczęła ponownie spadać. Podjęto działania zmierzające do wprowadzenia instrumentów, które mogłyby absorbować płynność w sposób bardziej długofalowy niż operacje warunkowe.

VII – XII 1994 r. olbrzymi wzrost nadpłynności w tym okresie spowodował konieczność zastosowania nie tylko krótkoterminowych operacji warunkowej sprzedaży bonów, lecz także operacji długookresowych w postaci bezwarunkowej sprzedaży bonów z portfela NBP oraz emisji bonów pieniężnych NBP.

  • Efektywność OOR

Efektywność systemu OOR z punktu widzenia realizacji założonych celów można ocenić w dwóch sferach:

  • Efektywność w zakresie kontroli poziomu rynkowych stóp %

  • Efektywność w zakresie absorpcji płynności systemu bankowego i wpływania na efekty mnożnikowe w zakresie przyrostu podaży pieniądza

Stopa REPO stała się ważnym punktem referencyjnym dla rynku pieniężnego. Pełni obecnie funkcję najniższej stopy na rynku (nie mniej niż 17%).

Drugą ważną stopą na rynku jest, nie będąca częścią systemu OOR, ale nań wpływająca, stopa lombardowa NBP. Pełni ona funkcję stopy maksymalnej rynku pieniężnego, ponieważ w sytuacji okresowego braku płynności stopy będą rosły do poziomu stopy lombardowej.

Stopy rynku pieniężnego mogą zmieniać się w tunelu między stopą lombardową a stopą REPO.

Ryszard Kokoszczyński, Jerzy Stopyra



Triada celów:


  • BC ma wyznaczone jako cele finalne (ostateczne) takie kategorie jak stabilność cen, realna wielkość PKB, spadek inflacji czy oddziaływanie na kurs walutowy. BC ma również do dyspozycji tzw. instrumenty polityki pieniężnej. Typowe przykłady takich instrumentów to stopa rezerw obowiązkowych, stopy % kredytów refinansowych oraz wielkość transakcji pap. wart. na rynku pieniężnym i stopy % stosowane przy tych transakcjach (OOR). Niekiedy do instrumentów polityki pieniężnej zalicza się techniczne i operacyjne zasady naliczania i odprowadzania rezerw obowiązkowych czy zasady refinansowania BK. przyjmuje się, iż pewne pożądane wartości instrumentów polityki pieniężnej lub też inne wielkości, na które bezpośrednio i skutecznie można wpływać za pomocą tych instrumentów, są celami operacyjnymi polityki pieniężnej. Cele operacyjne są więc wielkościami, które BC może bezpośrednio kontrolować. Cele operacyjne są zazwyczaj zbyt odległe od celów finalnych. Stąd w działaniu wielu BC pojawia się koncepcja celów pośrednich. Cele pośrednie powinny w oczywisty sposób spełniać pewne warunki, spośród których warto wymienić ich związek z celami finalnymi oraz możliwość oddziaływania na nie za pomocą instrumentów. Cele operacyjne to wielkości poddające się dość dokładnej kontroli za pomocą instrumentów, natomiast cele pośrednie to wielkości poddające się kontroli tylko w pewnym stopniu, związane ściśle z celami finalnymi. Wybór celu pośredniego czy operacyjnego sprowadza się do wyboru kontroli agregatu pieniężnego lub kontroli stóp %.

Powyższa konstrukcja nazywana bywa triadą celów polityki pieniężnej.
Triada celów:


Instrument

Cele operacyjne

Cele pośrednie

Cele finalne




Stopa REPO

Podaż pieniądza

Wzrost PKB




Stopa OVER NIGHT

Oddziaływanie na kurs walutowy

Spadek inflacji




Wpływanie na wolne rezerwy banków




Stabilność cen

Powyższe cele muszą być ze sobą ściśle powiązane.


  • Wybór celów pośrednich polityki pieniężnej

Problem można przedstawić jako dwustopniową procedurę konstruowania polityki pieniężnej:

  • Określany jest cel pośredni polityki pieniężnej i taka jego wartość, która jest spójna z pożądanym stopniem realizacji celu finalnego

  • Konstruowanie i prowadzenie polityki pieniężnej w taki sposób, jak gdyby tak określona wartość celu pośredniego była celem tej polityki

Dla obu tych etapów możliwe jest zastosowanie odmiennych metodycznie podejść. Podejścia te można sklasyfikować jako należące do dwóch odmiennych grup. Pierwsza z nich wynika z rozumowania, które można nazwać „doktrynalnym” druga zaś może być nazywana podejściem modelowo-optymalizującym.

Jeśli realny sektor gospodarki jest stabilny i nie jest źródłem zaburzeń w funkcjonowaniu gospodarki to bardziej skuteczna w stabilizowaniu gospodarki jest polityka korzystająca ze stóp % jako celów pośrednich i/lub operacyjnych. Jeśli natomiast większą stabilnością charakteryzuje się finansowa część gospodarki to lepsze wyniki daje wykorzystywanie w tej roli agregatów monetarnych.



  • Agregaty monetarne jako cele pośrednie

Wykorzystywanie agregatów monetarnych jako celów pośrednich polityki pieniężnej wymaga zarówno spełnienia pewnych warunków związanych ze stabilnością sfery monetarnej gospodarki, jak i odpowiedniego sposobu prowadzenia tej polityki.

  • Cel operacyjny

Cele pośrednie polityki pieniężnej nie są objęte bezpośrednim oddziaływaniem BC. BC nie może bezpośrednio wpływać na podaż pieniądza w gospodarce, bowiem popyt na pieniądz zależy od wielu czynników, które leżą poza obszarem bezpośredniego oddziaływania BC. Każdy BC dopasowuje swój cel operacyjny do pewnych uwarunkowań.
RZB + KRN + KB + PPN = M0
Wpływ BC na RZB (rezerwy zagraniczne brutto) zależy w decydującym stopniu od przyjętej w danym kraju polityki kursowej. Największy wpływ ma BC na zmiany zadłużenia kredytowego (KB) BK. Wpływ ten wynika nie tylko z możliwości określania przez BC stóp % dla tych kredytów, ale też z możliwości limitowania dostępu do nich. Wpływ BC na zmiany poziomu zadłużenia sektora rządowego (KRN) jest praktycznie żaden. Pozostałe pozycje netto (PPN) są kompozycją różnych strumieni finansowych.

Zmiany agregatu M0 zależą od:

  • Popytu na pieniądz gotówkowy w gospodarce, a ten jest skorelowany przede wszystkim z procesami realnymi i zapotrzebowaniem gospodarki na pieniądz transakcyjny

  • Poziomu wolnych rezerw banków w BC, na co BC może oddziaływać bezpośrednio poprzez stopy rezerwy obowiązkowej lub krótkoterminowe stopy %

Dylemat wyboru celu pośredniego czy operacyjnego sprowadza się generalnie do wyboru kontroli agregatu pieniężnego lub kontroli stóp %.

Przyjęcie przez BC stóp % jako celu operacyjnego oznacza konieczność określenia popytu na rezerwy płynne w bankach.


  • Cele pośrednie i operacyjne w latach 1982 – 1996

1982 – 1989 podstawą działania NBP w zakresie polityki pieniężnej były uchwalane przez Sejm plany kredytowe i założenia polityki pieniężno-kredytowej. Założenia polityki pieniężno-kredytowej wyznaczały jako cele gospodarcze:

  • Przywrócenie równowagi pieniężno-kredytowej

  • Poprawę efektywności gospodarowania

NBP realizował te cele poprzez:

Rozpoczął się okres hiperinflacji. NBP widząc utratę kontroli nad celem pośrednim, zaczął podnosić stopy procentowe. NBP był nie tylko centralnym bankiem państwa, ale też największym bankiem komercyjnym, stąd cele operacyjne pokrywały się z celami pośrednimi.

1990 – 1993 01.01.1990 r. został wprowadzony sztywny kurs walutowy złotego do dolara USA. Polityka sztywnego kursu pozwoliła w warunkach zniesienia monopolu państwa na transakcje zagraniczne, na zlikwidowanie hiperinflacji, choć w ciągu 2 lat spowodowała zmniejszenie konkurencyjności polskiego eksportu. Doświadczenia z realizacji celów pośrednich (limity kredytowe) jako narzędzia osiągania celów finalnych w latach 80-tych nie były pozytywne, ale przejście przez BC na cele w postaci stóp % było też ryzykowne. U progu 1990 r. nie istniał bowiem złotowy rynek pieniężny, nie było też praktycznie żadnych instrumentów finansowych.

Powyższe czynniki spowodowały, że począwszy od 1990 r. w polityce pieniężnej funkcjonowały następujące cele:



  • Cel pośredni

  • Kontrola aktywów krajowych netto w sektorze bankowym

  • Kurs walutowy (sztywny do 10.1991 r.)

  • Cel operacyjny

  • Limity kredytów stawianych do dyspozycji banków przez NBP

Doświadczenia roku 1990 wskazują, że kontrola podaży pieniądza była mało skuteczna.

1994 – 1995 w 1994 r. NBP zmienił zarówno cel operacyjny, jak i cel pośredni, przeszedł bowiem na kontrolę stóp %. Jednym z powodów było to, że banki zaczęły stawać się coraz mniej wrażliwe na poziom stóp BC. Drugim elementem, skłaniającym banki do obniżenia oprocentowania, były rosnące od połowy 1994 r. rezerwy dewizowe. Przyczyniły się one do wystąpienia strukturalnej nadpłynności w systemie bankowym. Banki nie miały szerokich możliwości inwestowania napływających doń depozytów. Podmioty gospodarcze, zwiększając swoją płynność i rentowność, zmniejszały swe zapotrzebowanie na kredyt bankowy. Banki zaczęły obniżać oprocentowanie kredytu i rozwijać swe działania w kierunku kredytów konsumpcyjnych. Jednakże skala popytu na te kredyty także nie wyczerpała możliwości finansowych banków. Stąd też banki skoncentrowały swoją działalność kredytową na zakupie rządowych pap. wart. oraz operacjach z NBP.

1996 NBP powrócił ponownie do realizacji celów pośredniego i operacyjnego w postaci agregatów pieniężnych. Przyjęte przez Sejm „założenia polityki pieniężnej na rok 1996” po raz pierwszy określają w sposób klasyczny triadę celów tej polityki. Jako cel pośredni ustalony został przyrost podaży pieniądza, celem operacyjnym jest zaś przyrost pieniądza rezerwowego.

Uchwała NBP w sprawie emisji przez NBP obligacji przeznaczonych dla banków w związku z obniżeniem stóp rezerwy obowiązkowej.


  • W związku z obniżeniem stóp rezerwy obowiązkowej utrzymywanej przez NBP emituje się obligacje 6,7,8,9 i 10-letnie o łącznej wartości 20 mld zł przeznaczone dla banków.

  • Emisja obligacji skierowana jest do banków, w których wymagana za maj 99r. i podlegająca odprowadzeniu w dniu 30.06.1999 r. rezerwa obowiązkowa przekroczyła kwotę 5 mln zł

  • Warunkiem dojścia do skutku emisji obligacji jest objęcie ich przez wszystkie banki

  • Każdy z banków obejmuje obligacje za kwotę odpowiadającą różnicy pomiędzy kwotą faktycznie naliczonej (w dniu 30.06.1999 r. za maj 99 r.) rezerwy obowiązkowej kwota rezerwy jaka byłaby naliczona za ten miesiąc wg stop rezerwy obowiązkowej (obowiązujących w dn. 30.09.1999 r.)

  • Wyliczona kwota podlega pomniejszeniu o 5 mln zł; jeśli tak powstała kwota zaokrąglona do 100 zł ma wartość ujemną bank nie nabywa obligacji

  • Alokacja obligacji w bankach następuje w sposób proporcjonalny, czyli nabywa obligacje poszczególnego rodzaju

  • W razie uzyskania przez bank, który kupił obligacje, decyzji zwalniającej bank z obowiązku utrzymywania rezerwy obowiązkowej, nabyte przez bank obligacje mogą zostać odkupione przez NBP

  • Obligacje nie mają formy dokumentu

  • Nominał obligacji wynosi 100 zł

  • Obligacje drukowane są jako imienne

  • NBP zastrzega sobie prawo wcześniejszego wykupu obligacji

  • Zapłata następuje w dniu emisji

  • Obligacje rejestrowane są w depozycie pap. wart. prowadzonych przez KDPW SA

  • Obligacje nie mogą być zbywane, jak również nie mogą stanowić przedmiotu zastawu ani być w jakikolwiek sposób obciążane

  • Obligacje są oprocentowane wg stopy % ustalanej na podstawie wskaźnika cen towarów i usług konsumpcyjnych za poszczególne miesiące roku; stopa % obliczana jest na podstawie skumulowanego wskaźnika z 12 mcy

  • W przypadku gdy roczna stopa wzrostu cen towarów i usług konsumpcyjnych, jest w danym okresie odsetkowym < 0, odsetek nie nalicza się

  • Wartość naliczonych odsetek określana jest z dokładnością do 1 gr.

  • Poczynając od dnia wykupu, obligacje nie podlegają oprocentowaniu

  • Wyplata odsetek następuje w okresach rocznych w dniu 30 września

  • Wykup obligacji odbywa się wg ich wartości nominalnej i następuje jednorazowo w dniu 30.09

  • Wykup obligacji, wypłata odsetek, odkup, wcześniejszy wykup obligacji przez NBP następują za pośrednictwem KDPW SA

  • Roszczenie o wykup obligacji ulega przedawnieniu po upływie 10 lat od dnia, w którym stało się ono wymagalne

  • Roszczenie w wypłatę odsetek ulega przedawnieniu po upływie 3 lat od dnia, w którym stało się ono wymagalne
1   2   3


©absta.pl 2016
wyślij wiadomość

    Strona główna