Gminy mszczonóW



Pobieranie 1.19 Mb.
Strona3/18
Data07.05.2016
Rozmiar1.19 Mb.
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   18

Gleby


Gleby na terenie gminy Mszczonów wykształciły się na podłożu osadów czwartorzędowych, głównie plejstoceńskich i ich zasięg występowania związany jest ściśle z budową geologiczną podłoża. Na obszarach występowania piasków wodnolodowcowych.

Praktycznie cały obszar gminy zajmują gleby płowe i gleby brunatne wyługowane, wytworzone z glin zwałowych lekkich i piasków słabogliniastych leżących na glinach. Należą one do rolniczych kompleksów przydatności gleb: żytniego bardzo dobrego i miejscami do kompleksu żytniego dobrego. Z kolei na niewielkich fragmentach gminy położonych na zachód od linii rzeki Okrzeszy na północ od doliny rzeki Jeziorki występują gleby brunatne wyługowane i gleby płowe wytworzone z piasków słabogliniastych i gliniastych (należą w większości do rolniczych kompleksów przydatności gleb: żytniego dobrego i żytniego słabego).


W centrum i północnej części gminy, dominują zwarte, duże obszary gruntów ornych niskiej jakości o klasach bonitacyjnych V i VI. Na pozostałym obszarze na podłożu z glin zwałowych wytworzyły się gleby klasy IV, a lokalnie klasy III. Natomiast na niezurbanizowanych terenach należących do miasta Mszczonowa, z wyjątkiem części północno – wschodniej i wschodniej, występują gleby III i IV klasy bonitacyjnej. Jednak mimo sprzyjających warunków do produkcji rolnej, tereny te w większej części nie są użytkowane rolniczo i tworzą niekiedy wieloletnie odłogi.
W dolinach rzecznych i w obniżeniach bezodpływowych na obszarze całej gminy znaczny jest udział gleb pochodzenia organicznego, użytkowanych głównie jako łąki i pastwiska (użytki zielone bagienne i pobagienne).
Gorsze gleby na terenach szczególnie falistych winny być zalesiane.

Na terenie opracowania brak jest szczegółowych badań chemicznych i oceny jakości gleb. Na podstawie wyników badań gleb na innych obszarach o podobnym charakterze, z dużą dozą prawdopodobieństwa można założyć zanieczyszczenie gleb metalami ciężkimi i benzo/a/pirenem (WWA) wzdłuż dróg o dużej przepustowości. Niewątpliwie nastąpiło też przekształcenie stanu fizycznego na terenach zurbanizowanych oraz wzbogacenie w związki azotu i fosforu gleb intensywnie użytkowanych rolniczo. W rejonach eksploatacji zasobów naturalnych, prowadzonej na skale przemysłową i na potrzeby własne właścicieli gruntów, nastąpiło wyłączenie z użytkowania rolnego i trwałe przekształcenie powierzchni.
Warunki wodne

Obszar Gminy Mszczonów obejmuje sieć powierzchniowych wód płynących, która położona jest w dorzeczu lewobrzeżnych dopływów Wisły - rzeki Bzury (północna i południowo-zachodnia część Gminy) oraz rzeki Jeziorki i Pilicy (część południowo – wschodnia). Pozostały obszar Gminy położony jest w obrębie III rzędu: rzek Pisi i Rawki – dopływów Bzury.

Sieć hydrograficzna jest ogólnie słabo rozwinięta. Generalnym kierunkiem spływu wód powierzchniowych jest północny-zachód – zlewnia Bzury i południowy-zachód dla obszaru źródliskowego zlewni Jeziorki.
Długości rzek na obszarze Gminy Mszczonów wynoszą:


  • Okrzesza – ok. 7,6 km,

  • Pisia-Gągolina – ok. 3,2 km,

  • Korabiewka – ok. 4,4 km,

  • Jeziorka – ok. 5,1 km,

Istniejące zasoby wód zlewni rzek Gminy mogą być użytkowane dla potrzeb nawodnień rolniczych oraz gospodarki stawowej. Natomiast największe znaczenie spośród rzek Gminy pod względem gospodarczym ma rzeka Okrzesza, która stanowi odbiornik ścieków komunalnych dla miasta Mszczonowa.

Wg danych z 2000 roku z Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska w Warszawie z Delegaturą w Płocku, prowadzącego monitoring rzeki Okrzeszy jakość wód się w ostatnim czasie pogorszyła. Jest to wynikiem przyjęcia przez Okrzeszę ścieków
z Mszczonowa. Wody rzeki powyżej miasta zaliczone zostały do III klasy czystości, natomiast w wodach poniżej miasta odnotowano wzrost stężenia związków biogennych i te wody zaliczono do V klasy czystości. Brak jest zanieczyszczeń przemysłowych.

Naturalne zbiorniki wód stojących reprezentowane są przez liczne „oczka wodne” stanowiące wypełnienia obniżeń bezodpływowych. Najwięcej tych oczek występuje


w południowo-zachodniej części Gminy, a największe z nich: Staw Łuk, osiąga powierzchnię ok. 2,5 ha i położone jest na północ od Piekar.
Główne zbiorniki retencyjne w gminie to zbiornik „Św. Anna” o powierzchni 11,01 ha (pojemność 121,6 tys. m3) oraz zbiornik „Dwórzno” o powierzchni 2,37 ha (pojemność 30,8 tys. m3).

Wg danych na dzień 31.12.2003 r. przedstawionych w Programie Ochrony Środowiska, powierzchnia zmeliorowana w gminie Mszczonów zajmuje 1031,23 ha, co stanowi 7,6 % ogółu powierzchni gminy (w tym grunty orne – 947,5 ha i łąki – 83,73 ha). Obszary zdrenowane zajmują powierzchnię 1003,70 ha.


W północnej części gminy znajdują się sztucznie piętrzone stawy rybne gospodarstwa Kołaczek Książnica. Powierzchnia lustra wody wynosi tu ok. 25 ha. Inne mniejsze stawy rybne zlokalizowane są na północ od Zbiroży oraz w Wygnance i w Osuchowie.
Północno – zachodni i zachodni obszar gminy Mszczonów tj. pomiędzy drogą krajową nr 8 i granicami gmin: Puszcza Mariańska i Radziejowice położony jest w zlewniach czterech rzek:

  • Suchej (zlewnia obejmuje część środkowo - zachodnią, stanowiąc 19% terenu, obejmuje obszary miejscowości Grabce Towarzystwo, Grabce Wręckie, Wólka Wręcka, Olszówka). Są to tereny użytkowane rolniczo z fragmentarycznymi płatami leśnymi, w zlewni leży większość obszaru, na którym prowadzone jest wydobycie kopalin),

  • Korabiewki (część południowa – ok. 35% terenu, obejmuje obszary miejscowości Zdzieszyn, Gurba, Szeligi, Adamowice, Powązki),

  • Okrzeszy (część środkowo – wschodnia - ok. 39% terenu, obejmuje obszary miejscowości Długowizna, Lublinów, Czekaj, Świnice, Marków – Świnice, Marków Towarzystwo, obejmuje grunty rolne i kompleksy leśne),

  • Dopływu (Suchej) z Olszówki (część północna, obejmuje ok. 20% terenu, obszary miejscowości Wręcza, Olszówka, Nowy Dworek). Są to tereny głównie użytkowane rolniczo, zlewnia obejmuje także zbiorowiska łęgowe, porastające rozległe silnie zawodnione obniżenie (niecka wytopiskowa) w Olszówce, a także zabudowany obszar wsi Wręcza

Sucha (zwana także Nidą) jest prawostronnym dopływem Bzury o długości 31,0 km. Rzeka bierze swój początek z kilku zagłębień wytopiskowych w rejonie Olszówki i Wólki Wręckiej, leżących na wysokości do 155 m n.p.m. Sucha ma liczne mniejsze dopływy, w tym Dopływ z Olszówki, biorący początek w rozległej niecce wytopiskowej pomiędzy Wręczą a Olszówką. Sieć rzeczna Suchej w okresach długotrwałych susz hydrologicznych i glebowych ulega w znacznej części zanikowi.

Korabiewka jest prawostronnym dopływem Rawki o długości 25,9 km, wypływającym w pobliżu miejscowości Gąba na wysokości około 184 m n.p.m. Na odcinku między Adamowicami a Zdzieszynem rzeka płynie w kierunku północno-zachodnim poprzez pola uprawne i łąki. Przed przecięciem z linią kolejową E65 oraz w Szeligach na rzece istnieją niewielkie zbiorniki wodne.

Decydujące znaczenie dla kształtowania się maksymalnych stanów wody na wymienionych rzekach tej części dorzecza Bzury, mają głównie wezbrania zimowo-wiosenne o charakterze roztopowym (marzec-kwiecień) oraz intensywne wezbrania opadowe (maj- lipiec).

Niekorzystnym zjawiskiem jest częste występowanie susz glebowych i hydrologicznych, powodujące m.in. nadmierne przesuszenie gleby, obniżenie pierwszego poziomu wód gruntowych i w konsekwencji zmniejszenie przepływów wody w rzekach, a w skrajnych przypadkach wysychanie źródeł oraz mniejszych cieków.


          • Wody gruntowe

Na terenie gminy występują trzy typy obszarów o różnych warunkach występowania wód gruntowych:



  • Obszar wysoczyzny zbudowany z piasków wodnolodowcowych obejmujący głównie centrum i północ gminy, na którym wody gruntowe zalegają prawie zawsze na głębokościach większych niż 2,0 mppt, a lokalnie nawet kilkanaście mppt. Są to obszary z reguły korzystne dla budownictwa ze względu na głęboki poziom występowania tych wód.



  • Obszar zbudowany z gruntów trudno przepuszczalnych, głównie glin zwałowych, zajmujący północny-zachód, zachód i południe gminy. Charakterystyczny jest tu brak jednolitego poziomu wód gruntowych. Często wody mają charakter naporowy i pojawiają się też w postaci sączeń lub utrzymują się w śródglinowych przewarstwieniach piaszczystych o zmiennym zasięgu i na różnych głębokościach. Częstsze są tu płytsze wody typu „wierzchówek” utrzymujące się w obniżeniach terenu lub w cienkim nadkładzie gruntów sypkich.



  • Obszary dolin rzecznych i obniżeń śródwysoczyznowych, na których głębokość występowania wód gruntowych i poziom stagnujących wód powierzchniowych w obniżeniach, są ściśle zależne od intensywności długotrwałych opadów atmosferycznych. Wody gruntowe na tych obszarach występują płycej niż 1,0 mppt.



          • Wody podziemne

Zgodnie podziałem hydrogeologicznym (Paczyński, 1995) gmina Mszczonów należy do Regionu Mazowieckiego i Subregionu Centralnego. Zgodnie z podziałem na jednolite części wód podziemnych obszar gminy Mszczonów znajduje się obrębie obszaru nr 65 i 63 regionu Środkowej Wisły.



Wody podziemne na obszarze Mszczonowa wykorzystywane są w kilku poziomach wodonośnych. Poziom czwartorzędowy wykorzystywany jest w dwóch warstwach, głównie na cele komunalne wsi i osiedli, miasta i Gminy Mszczonów. Wykorzystanie poziomu wód trzeciorzędowych, występujących w okolicy Mszczonowa, ograniczone jest wysoką mineralizacją i silnym zabarwieniem tych wód. Wg danych z Programu Ochrony Środowiska dla Miasta i Gminy Mszczonów 2004 r., zatwierdzone łączne zasoby wód podziemnych (o uregulowanym statusie wodnoprawnym) eksploatowane na obszarze Gminy dla celów komunalnych wynoszą:

  • dla czwartorzędu 511,0 m3/h – w tym dla miasta Mszczonów przypada 150 m3/h,

  • dla trzeciorzędu 39,0 m3/h – wyłącznie ujęcie zakładowe dla Gminy Mszczonów,

  • dla dolnej kredy 60,0 m3/h – ujęcie geotermalne „Mszczonów IG-1” dla miasta Mszczonów.

Główne ujęcia zasobów wód podziemnych zlokalizowane są w środkowej i południowej części Gminy. Wg prowadzonych w roku 2000 badań przez Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w Warszawie z Delegaturą w Płocku, jakość wód podziemnych na terenie miasta i Gminy jest wyższa od jakości wód powierzchniowych i odpowiada klasie II. Są to wody wysokiej jakości, nieznacznie zanieczyszczone o naturalnym chemizmie, odpowiadającym wodom do celów pitnych i gospodarczych wymagających prostego uzdatniania.
W północno – zachodniej i zachodniej części gminy wody podziemne są związane z utworami czwartorzędu, trzeciorzędu i kredy górnej. Zasilanie poziomów wodonośnych pochodzi z infiltracji opadów atmosferycznych i z dopływu lateralnego. Generalnie spływ wód podziemnych ma kierunek północno-zachodnim tj. w stronę doliny Wisły, która jest główną osią drenażu dla wszystkich występujących w jej rejonie pięter wodonośnych. W strefie przypowierzchniowej osadów czwartorzędowych występują lokalne kierunki spływu wód podziemnych, do lokalnych osi drenażu – cieki. Ze względu na zmienność budowy geologicznej osadów czwartorzędu, naprzemianległe występowanie warstw piaszczystych (wodonośnych) i gliniastych (słabo przepuszczalnych), silne zburzenie glacitektoniczne warstw oraz liczne kry lodowcowe iłów trzeciorzędowych, w profilu pionowym występują zazwyczaj dwa lub trzy poziomy wodonośne, związane z rozdzielającymi się dodatkowo warstwami wodonośnymi. Lokalnie występują także poziomy wód zawieszonych w glinach i na glinach zwałowych.

  • I poziom wodonośny, o charakterze przypowierzchniowym, jest związany z osadami wodnolodowcowymi i aluwiami, zalegającymi w sąsiedztwie dolin oraz piaskami zwałowymi w obrębie wysoczyzny polodowcowej. Poziom ten charakteryzuje się zwierciadłem swobodnym (lokalnie napiętym), układającym się współkształtnie do powierzchni terenu. Zalega on na głębokości 1 – 3 m p.p.t. Ze względu na niewielką miąższość, rozprzestrzenienie i podatność na zanieczyszczenie, nie ma on znaczenia gospodarczego. Ujmowany jest lokalnie gospodarskimi studniami kopanymi. Z powodu zasilania infiltrującymi wodami opadowymi i roztopowymi, charakteryzuje się znacznymi wahaniami sezonowymi zwierciadła wody (amplituda wahań rzędu 1,5 m). Współczynnik filtracji dla tego poziomu wodonośnego jest na poziomie k = 2,0 x 10-4 m/s. Spływ wód odbywa się zgodnie z ukształtowaniem terenu. I poziom wodonośny podścielony jest przeważnie kompleksem słabo przepuszczalnych glin zwałowych i praktycznie nieprzepuszczalnych iłów od II poziomu wodonośnego o charakterze użytkowym (UPW). Warstwa stanowiąca izolacje w stropie poziomu użytkowego, lokalnie posiada wartość współczynnika filtracji określona w przedziale k = 1,8 x 10-9 - 1,7 x 10-10 m/s. Na pozostałym terenie naturalna izolacja pomiędzy warstwami wodonośnymi I i II poziomu użytkowego jest średnia, co wynika z występowania w obrębie przepuszczalnych utworów fluwioglacjalnych, przewarstwień pakietów glin zwałowych o różnej miąższości. Generalnie można uznać, że istnieje na omawianym terenie dostateczna naturalna bariera zabezpieczającą przed migracją zanieczyszczeń powierzchniowych do użytkowego poziomu wodonośnego.

  • Kierunek spływu wód II użytkowego poziomu wodonośnego (w utworach czwartorzędu) układa się głównie na północny-zachód.

  • III poziom wodonośny związany jest z piaskami i żwirami wodnolodowcowymi, oddzielonymi pakietami glin, o pozycji międzymorenowej lub sródmorenowej. Warstwa wodonośna zalega na głębokości 15 - 50 m p.p.t. Lustro wody podziemnej ma charakter napięty, stabilizując na głębokości kilku do kilkunastu metrów p.p.t. Miąższość warstwy wodonośnej wynosi 10 - 40 m. W wodach III poziomu wodonośnego i głębszych, stwierdza się przekroczenia parametrów jakościowych w odniesieniu do wód przeznaczonych do spożycia przez ludzi w zakresie zawartości związków żelaza, manganu i amoniaku, przez co woda wymaga prostego uzdatnienia (filtracja na złożach).

Podstawowym źródłem zaopatrzenia ludności, rolnictwa i przemysłu w wodę są czwartorzędowe wody podziemne. Użytkowe poziomy wodonośne stanowią wyżej omówione poziomy ujmowane są za pomocą studni wierconych.

Czwartorzędowy poziom wodonośny drenowany jest przez Okrzeszę, lewobrzeżny dopływ Pisi Gągoliny (w części wschodniej), Korabiewkę na południowym-wschodzie terenu oraz sieć drobnych cieków spływających z krawędzi wysoczyzny w kierunku zachodnim i północnym (m.in. Suchą, Suchą z Franciszkowa, Dopływ z Olszówki,).
Gmina Mszczonów leży w obszarze zasięgu strategicznych zasobów wód oligoceńskich.


          • Wody geotermalne

Na terenie gminy Mszczonów występują zasoby wód geotermalnych o najwyższych temperaturach (nawet do 80oC) związane z obszarem rozległej niecki Płockiej. W podziale na okręgi geotermalne zasoby te należą do tzw. „grudziądzko-warszawskiego okręgu geotermalnego” zajmującego obszar ok. 70 tys. km2. W otworze geologicznym IG-1 Mszczonów, przy ul. Tarczyńskiej w 1991 roku opracowano wstępną charakterystykę wykorzystania wód geotermalnych, określając ich temperaturę na 43°C. Energia geotermalna wykorzystywana jest w Mszczonowie w układzie centralnego ogrzewania (wspomagające źródło energii cieplnej). Zakład geotermalny (trzeci w Polsce), obsługiwany przez żyrardowską spółkę Geotermia Mazowiecka S.A. wykorzystuje w celach grzewczych wodę geotermalną o temperaturze 40oC na wyjściu. Pozwoliło to obniżyć o 30 % zużycie gazu w mieście. Niski stopień mineralizacji tych wód pozwolił również na wykorzystanie ich do celów pitnych – jest to unikalne wykorzystanie tego rodzaju wód w Polsce.


Klimat

Obszar gminy Mszczonów położony jest w strefie przejściowej pomiędzy klimatem morskim Europy Zachodniej a kontynentalnym Europy Wschodniej, którą charakteryzuje zmienność stanów pogody występująca dzięki napływowi oceanicznych mas powietrza, przynoszących latem ochłodzenia, a zimą ocieplenia. Wg dokładniejszej regionalizacji klimatycznej (A. Wosia – Atlas RP, 1993) gmina położona jest w północno-wschodniej części XVII regionu klimatycznego zwanego Regionem Środkowopolskim. Charakteryzuje się on jedną z najwyższych rocznych sum całkowitego promieniowania słonecznego oraz jednymi z mniejszych w Polsce sumami rocznymi opadów atmosferycznych. Wartości średnich rocznych opadów atmosferycznych z wielolecia (1955 - 1995) kształtują się w przedziale od 514 mm/rok (stacja meteorologiczna Brwinów), do 580 mm/rok (posterunek opadowy – Mszczonów).

Przy średnich opadach atmosferycznych w latach suchych i przeciętnych, występuje deficyt wód w glebie, gdyż część wody opadowej bierze udział w odpływie powierzchniowym i wgłębnym. Zróżnicowanie przestrzenne średniej rocznej temperatury powietrza na terenie gminy jest nieznaczne. Temperatury wahają się od –3o C (luty) do 18,4o C (sierpień) przy średniej rocznej 7,8oC. Najbardziej pogodnymi miesiącami są sierpień i wrzesień, natomiast najwyższe wartości średniego zachmurzenia notuje się w okresie od listopada do lutego z maksimum przypadającym w miesiącu grudniu. W związku z ogólną cyrkulacją atmosferyczną na całym obszarze gminy Mszczonów dominują wiatry o kierunku zachodnim i południowo-zachodnim, których udział jest największy w lipcu i lutym. Od listopada do stycznia trwa nieprzerwana dominacja wiatrów północno-zachodnich. Na większości obszaru są korzystne warunki przewietrzania i dobre warunki insolacyjne. Mniej korzystne warunki klimatu lokalnego mają doliny rzeczne i obniżenia terenu. Są to obszary przeważnie podmokłe, o gorszych warunkach przewietrzania z tendencjami do występowania mgieł i inwersji termicznych.
Ciekawym mikroklimatem wyróżnia się Osuchów, ze względu na który jest on nazywany „dachem Mazowsza” albo małymi Sudetami pomiędzy Łodzią a Warszawą. Charakterystyczny klimat tych okolic, zbliżony do Sudeckiego, spowodowany jest położeniem miejscowości w najwyższym punkcie Niziny Mazowieckiej, 100 metrów wyżej niż Warszawa.

Tabela 2. Wybrane wartości elementów klimatycznych gminy Mszczonów



Lp.

Element klimatyczny

Wartość

1.

Średnia roczna temperatura powietrza z wielolecia 1951-1990

7,6 – 8,0°C

2.

Liczba dni zalegania pokrywy śnieżnej

26 – 90 dni

3.

Średnia liczba dni zalegania pokrywy śnieżnej

70 dni

4.

Pojawianie się pokrywy śnieżnej

25 XI

5.

Zanik pokrywy śnieżnej

30 III

6.

Czas trwania okresu wegetacyjnego

210 – 220 dni

7.

Średnio w roku dni przymrozkowych (t. Min < 0º C)

110 – 130 dni

8.

Okres bezprzymrozkowy obejmuje miesiące

VI – IX

9.

Dni mroźnych

30 – 45

10.

Dni mroźnych (max. przypadającym na miesiąc luty)

> 10

11.

Dni bardzo mroźnych z (t. max.< 10ºC) w ciągu roku

5 – 10

12.

Średnia roczna liczba dni gorących (t. max. > 25ºC)

35 – 40

13.

Okres występowania dni gorących

V – IX

14.

Dni upalnych z (t. max. > 30ºC)

8 – 12

Źródło: IMGW – Warszawa, Program ochrony środowiska dla miasta i gminy Mszczonów.
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   18


©absta.pl 2016
wyślij wiadomość

    Strona główna