Gminy mszczonóW


Zabytkowe parki wiejskie i podworskie



Pobieranie 1.19 Mb.
Strona5/18
Data07.05.2016
Rozmiar1.19 Mb.
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   18

Zabytkowe parki wiejskie i podworskie


  • Zespół dworski w Badowo-Dańkach o powierzchni 1,5 ha z XIX w.,

  • Zespół dworski w Badowo-Kłody o powierzchni 3,2 ha z początku XX wieku,

  • Zespół dworski w Badowo-Mściskach o powierzchni 3,05 ha z 1887 roku,

  • Zespół pałacowy w Osuchowie o powierzchni 2,71 z XIX wieku, z parkiem podworskim. Park jest w bardzo dobry stanie, zieleń poddawana jest regularnym zabiegom ogrodniczym.

  • Zespół dworski w Piekarach o powierzchni 6,8 ha z XVIII wieku. Jest to park podworski z zielenią bardziej zaniedbaną, a teren jest częściowo użytkowany uprawowo.

  • Zespół dworski w Ciemno-Gnojna z początku XIX wieku.



    • Pomniki przyrody

Wg danych z inwentaryzacji przeprowadzonej we wrześniu 1997 roku na terenie gminy występuje łącznie 28 pomników przyrody.

Obecnie na obszarze gminy znajduje się 13 pojedynczych drzew pomnikowych, rosnących w parkach dworskich w Osuchowie i w Piekarach oraz w Mszczonowie na terenie cmentarza przy ul. Dworcowej. Są to drzewa następujących gatunków:



      • 6 dębów szypułkowych

      • 3 lipy drobnolistne

      • 2 jesiony wyniosłe

      • 1 platan klonolistny

      • 1 wiąz szypułkowy.

Drzewa osiągają wyjątkowo duże rozmiary, ich obwody zawierają się w granicach 355 – 700 cm, a wysokość dochodzi do 27 m (najmniejsza to 17 m). Są to nasadzenia towarzyszące obiektom historycznym (dworom, pałacom), stanowiące część zabytkowego układu przestrzennego, a tym samym obiekty cenne z historycznego, przyrodniczego i krajobrazowego punktu widzenia. Należy zatem nadal je chronić i respektować strefę ochronną wokół nich.


Wg przeprowadzonej w 1997 roku inwentaryzacji i weryfikacji pomników przyrody na terenie gminy Mszczonów, 8 drzew pomnikowych objętych ochroną prawną w latach 1957-1988 obecnie już nie występuje, (należy więc skorygować w zapisach prawnych ilość drzew pomnikowych w gminie Mszczonów przez zniesienie ochrony 6 drzew w parku w Osuchowie i 2 drzew na cmentarzu w Mszczonowie). W trakcie inwentaryzacji zauważono i opisano 14 dalszych drzew godnych ochrony, w parkach w Osuchowie (12 drzew) i Piekarach
(2 drzewa). Drzewa mają charakter pomnikowy, sięgają nawet 415 cm obwodu, (dąb w Piekarach), część z nich oznakowana została już tabliczkami „pomnik przyrody”, należy zatem rozważyć celowość objęcia ich ochroną prawną.
Spośród pomników przyrody nieożywionej najliczniej w okolicach Mszczonowa występują głazy narzutowe, z których trzy zostały objęte ochroną (w Zawadach gm. Kowiesy oraz Ciemno-Gnojna w gm. Mszczonów i Budach Mszczonowskich w gm. Radziejowie). Głaz w Zawadach jest największym na Niżu Polskim.

Aleje drzew

Za pomnik przyrody została uznana rozporządzeniem Nr 28 woj. skierniewickiego z dnia 17 lipca 1997 r., lipowa aleja drzew w Osuchowie, składająca się z dwóch odcinków. Drzewa w liczbie 200 sztuk osiągają wiek około 120-130 lat, a ich obwód wynosi 350-400 cm.

Ochrona prawna alei polega m.in. na zakazie wycinania i uszkadzania drzew, zakazie zmian stosunków wodnych mogących mieć wpływ na stan drzew oraz w promieniu mniejszym niż 10 m licząc od pnia drzewa, wznoszenia, budowy lub rozbudowy jakichkolwiek obiektów budowlanych, urządzeń lub instalacji.
Wymogi ochrony środowiska, przyrody i krajobrazu kulturowego

Część gminy Mszczonów położona w bliskim sąsiedztwie BPK i leżąca na terenie Bolimowsko-Radziejowickiego Obszaru Chronionego Krajobrazu z doliną środkowej Rawki, charakteryzuje się obszarami łąk z cennymi i rzadkimi roślinami, interesującymi pod względem florystycznym i ciekawymi fitosocjologicznie lasami, atrakcyjnymi i urozmaiconymi krajobrazami. Tereny te należy chronić przed niekontrolowaną i chaotyczną zabudową. Należy zachować przestrzenną ciągłość ekosystemów, drożność ciągów i korytarzy ekologicznych oraz warunki odpowiednie dla odtwarzania odnawialnych zasobów przyrody. Ważna jest ochrona walorów widokowych i estetycznych, a także zachowanie wartości kulturowych i cech rodzimego krajobrazu.

Należy też uwzględniać zakazy i nakazy zawarte w Rozporządzeniu Nr 36 Wojewody Skierniewickiego z dnia 28 lipca 1997 r. dotyczącego Bolimowsko-Radziejowickiego Obszaru Chronionego Krajobrazu z doliną środkowej Rawki, w Rozporządzeniu nr 9 Wojewody Mazowieckiego z dnia 24 lutego 2004 roku w sprawie utworzenia rezerwatu przyrody „Stawy Gnojna im. Rodziny Bieleckich” oraz zawarte w rozporządzeniach ustanawiających prawną ochronę pomników przyrody.

II.2. UWARUNKOWANIA WYNIKAJĄCE Z DIAGNOZY WARTOŚCI

KULTUROWYCH



      1. KRAJOBRAZ KULTUROWY


Rys historyczny

Mszczonów w swej 760-letniej historii przechodził różne koleje losu, które były odbiciem dziejów Mazowsza.

Na karty historii wkroczył przypadkowo, już jako istniejąca osada, będąc miejscem wystawienia dokumentu, który nie dotyczył spraw bezpośrednio z nim związanych. Niektóre źródła podają, że Mszczonów był w tym czasie własnością książęcą i znajdował się w nim niewielki dwór, w którym książęta zatrzymywali się nieraz na dłużej, gdy polowali w okolicznych rozległych puszczach.

Do czasu lokacji miasta znaczenie osady było niewielkie, jednak jej rolę powiększało dogodne położenie przy drodze z Rawy do Sochaczewa, ówczesnych najważniejszych ośrodków administracyjnych na zachodnim Mazowszu. Droga ta była jednym z niewielu przejść przez bagniste puszcze położone równoleżnikowo na południe od Bzury.

Dodatkowym czynnikiem wyróżniającym Mszczonów w gronie okolicznych miejscowości był kościół, którego istnienie jest poświadczone od 1324 roku. Przed lokacją miasta kościół ów był już siedzibą parafii, powstałej w XI lub XII w. w granicach archidiakonatu czerskiego, skupiającego 21 miejscowości i 15 wsi drobnej szlachty, obejmującej swym zasięgiem zapewne dużą część obszaru dzisiejszej gminy Mszczonów.

Jeszcze w XVI wieku sieć osadnicza na terenach obecnej gminy była rzadka. Poszczególne wsie pojedynczo, rzadziej w większym skupieniu leżały na „wyspach” wykarczowanych wśród lasów, natomiast na północ i północny zachód rozciągały się rozległe puszcze królewskie. W takim układzie potrzebny był ośrodek administracyjny i gospodarczy, i logiczną konsekwencją była więc lokacja miasta w Mszczonowie, co stało się przed 1377 rokiem. Później, przy organizacji podziału administracyjnego w XV wieku, Mszczonów stał się już siedzibą niewielkiego, obejmującego 405 km2 powiatu mszczonowskiego.

Okres od włączenia Mszczonowa wraz z ziemią sochaczewską do Korony w 1476 roku, do wojen ze Szwecją, był korzystny dla rozwoju miasta. Jednak mimo wysokiej rangi administracyjnej i korzystnego położenia, Mszczonów nie wyrósł na większy ośrodek. Okoliczne wioski były nieliczne i małe, a wielkość areału ziemi ornej całego powiatu mszczonowskiego była mniejsza od niektórych parafii położonych w okolicach Łowicza i Skierniewic.

Od wojen ze Szwecją (lata 1655-1657) do upadku Rzeczypospolitej (1795r.) w Mszczonowie, podobnie jak i w innych okolicznych miastach, trwał okres upadku i zastoju.

W okresie zaborów w latach 1795-1918 szereg istotnych wydarzeń, które w sposób decydujący miały wpłynąć na dalsze losy Mszczonowa. Mimo, że jeszcze w pierwszej połowie XIX wieku Mszczonów należał do najludniejszych miast na zachodnim Mazowszu, a w chwili wybuchu I wojny światowej jego liczba ludności przekroczyła 8 tys. mieszkańców to jednak spotkało miasto szereg niepomyślnych wydarzeń. W latach 1800 i 1862 miały miejsce wielkie pożary, które zniszczyły większość zabudowy mieszkalnej. Mieszkańcy pracowicie odbudowali zniszczenia, jednak rzutowały one na rozwój gospodarczy.

W 1845 roku Mszczonów ominęła linia kolejowa z Warszawy do Wiednia, choć początkowo jej przebieg planowano ją przez miasto. Z kolei zniszczenia budynków miejskich w wyniku pożaru z 1867 roku przyczyniły się do ulokowania siedziby powiatu – tworzonego w 1867 roku – w dwa razy mniejszym Błoniu.

Na przełomie XIX i XX w. Mszczonów funkcjonował jako miasto rolniczo-rzemieślnicze z nikłym drobnym przemysłem (fabryka zapałek, 2 browary, 3 garbarnie i wytwórnia kafli). W okresie międzywojennym Mszczonów nie posiadający przemysłu wegetował bez możliwości rozwoju. Kolejną tragedię przyniosła II wojna światowa, na początku której, we wrześniu 1939 roku miasto najpierw zostało zbombardowane przez lotnictwo nieprzyjaciela, a potem umyślnie podpalone przez żołnierzy niemieckich, tracąc około 80 % zabudowy. Nastąpiły kolejne spadki ludności.

W okresie Polski Ludowej do końca lat pięćdziesiątych w Mszczonowie panowała stagnacja. Ubywało nadal ludności, jednak powoli odbudowywano zniszczenia. W latach 60-tych powolny rozwój miasta zapoczątkowała lokalizacja dwóch zakładów przemysłowych.

Ważnym natomiast wydarzeniem dla miasta było utworzenie w 1972 roku gminy Mszczonów. Po latach zapaści przyszedł w końcu dobry okres dla miasta (zawłaszcza ostatnie

dziesięciolecie), które przeistacza się w prężnie działający ośrodek logistyczno-przemysłowy.


Mszczonów – miasto historyczne – lokacje XII – XIV w. z Planu Województwa
Mszczonów należy do starych osad południowej części Mazowsza, powstał jako książęca wieś targowa. Choć zniszczenia wojenne nie oszczędziły miasta, do dziś zachował się interesujący zespół zabudowy małomiasteczkowej, jak również dawny podstawowy układ przestrzenny datujący się być może od lokacji miasta, którym jest dawny system drożny, mający zasadniczy wpływ na kształt przestrzenny Mszczona.

W układzie przestrzennym Mszczonowa wartość historyczną posiada rozplanowanie centrum miasta. Historyczna sieć ulic wraz z placem rynkowym stanowią o wysokiej randze wartości zabytkowe zespołu staromiejskiego.




      1. STAN DZIEDZICTWA KULTUROWEGO


Rozpoznanie zasobów środowiska kulturowego gminy

Obiekty zabytkowe i obiekty pod ochroną konserwatorską
Tabela 5. Obiekty zabytkowe położone na terenie miasta i gminy Mszczonów, które znajdują się w rejestrze zabytków oraz w ewidencji. 2002r.

Lp.

Miejscowość

Ogólny opis obiektu

Nr rej.

Z dnia

1.

Adamowice

Kapliczka murowana z ok. 1920 r.







2.

Badowo-Dańki

Zespół dworski: -dwór murowany z 2-iej poł. XIXw.
-spichlerz murowany z ok. 1850 r.
-park z ok. 1850 r.


533

05.05.1980

3.

Badowo-Kłody

Zespół dworski:
-dwór drewniany
-park



615
524



28.07.1983
05.05.1980


4.

Badowo-Mściska

Zespół dworski.:
-dwór drewniany z 1-szej poł. XIX,
-park krajobrazowy z 1907 r.

-obora


558
544



25.03.1981
05.05.1980


5.

Badów Górny

Kapliczka murowana z lat 30-tych XX w.







6.

Badów Górny

Dom nr 13, lata 20-te XX w.







7.

Badów Górny

Dom murowany, lata 20-te XX w.







8.

Bobrowce

Kapliczka murowana z 1928 r.







9.

Bobrowce

Zagroda nr 11: dom drewniany z 1926 r. i obora murowana z 1928 r.







10.

Bobrowce

Dom nr 14, drewniany z 1940 r.







11.

Bobrowce

Dom nr 15, drewniany z początku XX w.







12.

Bobrowce

Dom nr 45, drewniany z 1939 r.







13.

Bobrowce

Dom nr 59, drewniany z początku XX w.







14.

Bobrowce

Dom nr 63, murowany, lata 20-te XX w.







15.

Bobrowce

Dom nr 70, drewniany, lata 30-te XX w.







16.

Bronisławów

Kapliczka murowana, lata 20-te XX w.







17.

Bronisławów

Zagroda nr 5: dom drewniany z lat 20-tych XX w. i obora murowana (kam) z 1927 r.







18.

Bronisławów

Zagroda nr 11: dom drewniany z 1926 r. i obora murowana (kam) z 1927 r.







19.

Bronisławów

Dom nr 14, murowany z 1915 r.







20.

Ciemno-Gnojna

Kapliczka murowana z ok. XIX w.







21.

Ciemno-Gnojna

Kapliczka murowana z 1934 r.







22.

Ciemno-Gnojna

Kapliczka murowana (kam), lata 30-te XX w.







23.

Ciemno-Gnojna

Zespół dworski:
-dwór murowany, pocz. XX w.
-obora murowana
-spichlerz murowany (kam)
-piwnica murowana
park dworski – pozostałości, XIX w.


999A


31.12.1996

24.

Ciemno-Gnojna

Kuźnia murowana (kam), lat 20-te XX w.







25.

Dębiny Osuchowskie

Dom nr 3, lata 30-te XX w.







26.

Dwórzno

Zagroda nr 16: dom drewniany z lat 30-tych XX w. i obora murowana (kam) z lat 30-tych XX w.







27.

Dwórzno

Stodoła drewniana z lat 30-tych XX w.







28.

Dwórzno

Dom nr 7, drewniany z 1932 r.







29.

Gąba

Kapliczka murowana z lat 30-tych XX w.







30.

Gąba

Zagroda nr 8: dom murowany (kam), lata 30-te XX w. i stodoła murowana (kam), lata 30-te XX w.







31.

Gąba

Dom nr 4, drewniany z lat 30-tych XX w.







32.

Grabce-Towarzystwo

Zagroda nr 18: dom drewniany z lat 20-tych XX w. i stodoła drewniana z lat 20-tych XX w.







33.

Gruba

Zespół dworski: dwór murowany z ok. 1980 r. i pozostałości parku krajobrazowego z Pol. XIX w.







34.

Janówek

Dom nr 20, drewniany z lat 20-tych XX w.







35.

Kaczków

Zagroda nr 2: dom drewniany i stodoła drewniana z pocz. XX w.







36.

Kowiesy

Kapliczka murowana z pocz. XX w.







37.

Lindów

Kapliczka obok domu nr 38, murowana 1805 r.







38.

Lindów

Kapliczka obok domu nr 46, murowany z 1910-1920 r.







39.

Lindów

Zagroda nr 9: dom murowany z lat 1910-20 i budynek gospodarczy, murowany z 1932 r.







40.

Lindów

Zagroda nr 11: dom drewniany z 1925 r. i budynek gospodarczy, murowany (kam) z 1923 r.







41.

Lindów

Dom nr 1, drewniany 1910-20 r.







42.

Lindów

Dom nr 2, drewniany z 1919 r.







43.

Lindów

Dom nr 3, drewniany z 1910-20 r.







44.

Lindów

Dom nr 13, drewniany z 1910-20







45.

Lindów

Dom nr 18, drewniany z 1919 r.







46.

Lindów

Dom nr 21, drewniany z 1910-20 r.







47.

Lindów

Dom nr 24, murowany z 1910-20 r.







48.

Lindów

Dom nr 25, drewniany z 1919 r.







49.

Lindów

Dom nr 30, drewniany z 1832 r.







50.

Lindów

Dom nr 40, drewniany z XIX/XX w.







51.

Lindów

Dom nr 42, drewniany z 1780 r.







52.

Lindów

Dom nr 48, murowany z 1938 r.







53.

Lindów

Dom nr 49, drewniany z 1912 r.







54.

Lublinów

Dom nr 13, drewniany z 1929 r.







55.

Lutkówka

Kościół parafialny p.w. św. Trójcy, drewniany z poł. XVIII:

-dzwonnica
-plebania murowana z 1992 r.
-dom parafialny, murowany z 1920 r.
-cmentarz przykościelny

256
j.w.

891

18.07.1960
j.w.

22.12.1992

56.

Lutkówka

Kapliczka murowana (kam) z 1920 r.







57.

Lutkówka

Dom nr 8, drewniany, lata 30-te XX w.







58.

Lutkówka

Dom nr 19, drewniany z 1-ego ćw. XX w.







59.

Lutkówka

Obora w zagrodzie nr 22, murowana (kam) pocz. XXw







60.

Mszczonów

Zespół kościoła par. p.w. św. Jana Chrzciciela:
-kościół murowany z 1862-65 r.
-plebania murowany (kam), z 4-ego ćw. XIX w.
-ogrodzenie murowane (kam), z 4-ego ćw XIX w.







61.

Mszczonów

Cmentarz Rzym-kat., ul. Dworcowa, z 1 poł. XIX w.

847

19.12.1991

62.

Mszczonów

Kaplica grobowa, murowana z 4-ego ćw. XIX w.

j.w.

j.w.

63.

Mszczonów

Cmentarz rzym.-kat., ul. Maklakiewicza, 1-sza poł.XIXw

847

19.12.1991

64.

Mszczonów

Cmentarz żydowski, ul. Marchlewskiego, XVIII

844

19.12.1991

65.

Mszczonów

Kapliczka, ul. Grójecka nr 27, murowana z 1930 r.







66.

Mszczonów

Kapliczka, ul. Ługowa, murowana z 1901 r.







67.

Mszczonów

Kapliczka, ul. Szkolna, murowana z 1905 r.







68.

Mszczonów

Kapliczka, ul. Żyrardowska nr 22, murowana z 1853 r.







69.

Mszczonów

Ul. Grójecka:
-dom nr 27, drewniany z 1-ego ćw. XX w.
-dom nr 41, drewniany z 1-ego ćw. XX w.
-dom nr 42, drewniany z 3-ego ćw. XX w.
-dom nr 50, drewniany z 3-ego ćw. XX w.
-dom nr 51, murowany z 1-ego ćw. XX w.
-dom nr 52, drewniany z 3-ego ćw. XX w.
-dom nr 54, murowany z 1924 r.
-dom nr 55a, drewniany z 1-ego ćw. XX w.|
-dom nr 56, drewniany z 3-ego ćw. XX w.







70.

Mszczonów

Dom nr 3, ul. Kościuszki, murowany, lata 30-te XX w.







71.

Mszczonów

Dom nr 7, ul. Ługowa, drewniany, pocz. XX w.







72.

Mszczonów

Ul. Marchlewskiego:
-dom nr 16, drewniany, z 1-ego ćw. XX w.
-dom nr 18, drewniano-murowany, XIX/XX w.







73.

Mszczonów

Nowy Rynek:
-dom nr 2, murowany, z 1-ego ćw. XX w.







74.

Mszczonów

Ul. Żyrardowska, dom nr 22,

Willa właściciela fabryki kafli, p. Braneckiego

458

29.03.1997

75.

Osuchów

Zespół pałacowy:
-pałac murowany, sprzed 1881 r.
-park romantyczny, pocz. XIX w.




487



16.09.1978

76.

Osuchów

3 przydrożne aleje lipowe, 2-ga poł. XIX w.

587

19.05.1982

77.

Osuchów

Kapliczka murowana, lata 30-te XX w.







78.

Osuchów

Cmentarz rzymsko-katolicki w Osuchowie

845A

19.12.1991

79.

Osuchów

Kapliczka murowana, pocz. XX w.







80.

Osuchów

Zagroda nr 4:
-dom murowany z 1908 r.
-obora murowana, lata 30-te XX w.

-stodoła drewniana, lata 30-te XX w.









81.

Osuchów

Zagroda nr 21:

-dom drewniany z 1939 r.


-obora murowana z 1939 r.
-stodoła drewniana z 1939 r.







82.

Osuchów

Dom nr 2, murowany, 2-gie ćw. XVIII







83.

Osuchów

Dom nr 39, drewniany, lata 20-te XX w.







84.

Osuchów

Dom nr 47, ob. Gorzelnia, murowany, 2-ga poł. XIX w.







85.

Osuchów

Dom nr 92, murowany, 2-ga poł. XVIII w.







86.

Piekary

Zespół dworski, XVIII, poł. XIX w.:

-dwór murowany, pocz. XIX w.

-park krajobrazowy, 2-ga poł. XVIII w.

1157


486

22.05.1975



16.09.1978

87.

Piekary

Kapliczka murowana, z 1-ego ćw. XX w.







88.

Piekary

Kapliczka murowana, lata 20-te XX w.







89.

Piekary

Dom nr 12, drewniany, z 1-ego ćw. XX w.







90.

Piekary

Dom nr 16, drewniany, z 2-iej poł. XIX w.







91.

Piekary

Dom nr 23, drewniany, z 1-ego ćw. XX w.







92.

Piekary

Dom nr 27, murowany, z 1-ego ćw. XX w.







93.

Piekary

Dom nr 27, drewniano-murowany z 1920 r.







94.

Pieński Osuchowskie

-dom nr 1, murowany, lata 20-te XX w.
-dom nr 4, murowany, ok. XIX w.







95.

Pogorzałki (cz.m. Mszczonów)

Dom drewniany z 1935 r.







96.

Suszeniec

Dom nr 7, drewniany z 1940 r.







97.

Tłumy

Dom nr 1, murowany, lata 20-te XX w.







98.

Władysławów

Dom nr 3, drewniany z 1939 r.







99.

Władysławów

Dom murowany, lata 20-te XX w.







100.

Wólka Wręcka

Dom nr 4, drewniany z 1935 r.







101.

Wólka Wręcka

Dom nr 10, drewniany z 1938 r.







102.

Wygnanka

Dom nr 21, drewniany, lata 30-te XX w.







103.

Wręcza

Dom nr 4, z 1889 r.







104.

Wręcza

Dom nr 25, z 1927 r.







105.

Wręcza

Obora w zagrodzie nr 14 z 1887 r.







106.

Wręcza

Dwór murowano - drewniany

1164

22.05.1975

107.

Wygnanka

Dom nr 26, drewniany, lata 30-te XX w.







108.

Wygnanka

Dom nr 33, drewniany, lata 30-te XX w.







109.

Wygnanka

Dom nr 68, drewniany, lata 30-te XX w.







110.

Wymysłów

Kapliczka murowana, lata 30-te XX w.







111.

Zbiroża

Zespół dworski:

-dwór murowany, 1 ćw. XX w.

-pozostałości parku, 1 ćw. XX w.







112.

Zbiroża

Dom nr 5, murowany z 1925 r.







113.

Zbiroża

Obora w zagrodzie nr 18, murowana, lata 20-te XX w.







114.

Zimna Woda

Zagroda nr 4:

-dom drewniany z 1920 r.

-piwnica murowana z 1937 r.








115.

Zimna Woda

Dom nr 6, drewniany, ok. XIX w.







116.

Zimna Woda

Dom nr 9, drewniany, z 1938 r.







117.

Zimna Woda

Dom nr 10, drewniany, z 1937 r.







118.

Zimnice

Kapliczka murowana, z 1939 r.






Szczególnie kilka obiektów zabytkowych, tj. dworów i pałaców z parkami zabytkowymi zasługuje na większe omówienie na terenie gminy:



  • Zespół pałacowy w Osuchowie – wzniesiony ok. połowy XIX w. z cechami późnego klasycyzmu i neorenesansu, skomponowany w kręgu twórczości Henryka Marconiego. Pałac sąsiaduje z nowoczesnym kompleksem zabudowań hotelowych.

  • Zespół dworski w Badowo – Mściskach, zbudowany w pierwszej połowie XIX w. dla Pstrokońskich. Został całkowicie zrekonstruowany wg projektu inż. arch. Jana Polaka w latach 1980-1988. Wokół dworu zachował się park krajobrazowy z 1907r, o powierzchni 2,5 ha.

  • Zespół dworski wzniesiony w pierwszej połowie XIX w. w Piekarach. Klasycystyczny dwór został odnowiony w 1908 r., wokół dworu znajdują się resztki parku krajobrazowego z XIX w. z okazami starych drzew i aleja lipową,

  • Zabytkowy dwór we Wręczy wzniesiony w I poł. XIX w. w stylu gotyku romantycznego w otoczeniu parku krajobrazowego leśnego.


Zabytki archeologiczne

Pod względem zabytków archeologicznych obszar gminy nie jest bogaty. Zabytki archeologiczne podlegają ochronie prawnej na podstawie ustawy z dnia 23 lipca 2003r. o ochronie i opiece nad zabytkami (Dz. U. nr 162 poz. 1568). Ochronie podlegają zabytki archeologiczne oraz powstałe w dawnych wiekach nawarstwienia kulturowe związane z funkcjonowaniem miasta Mszczonów.

Wokół zabytków archeologiczne obowiązują strefy ochronne, które dokładnie zostaną określone na etapie sporządzania planów miejscowych zagospodarowania przestrzennego.

W załączniku graficznym do Studium została przedstawiona lokalizacja poszczególnych zabytków, a ich wykaz znajduje się w załączniku tekstowym nr 1 do Studium (wg stanu na 2005 r.). Dla części Gminy stan rozpoznania zabytków archeologicznych jest niewystarczający i wymaga uzupełnienia w najbliższych latach.




II.3 UWARUNKOWANIA WYNIKAJĄCE Z DIAGNOZY

DEMOGRAFICZNEJ I SPOŁECZNEJ


      1. DEMOGRAFIA


Na terenie miasta i gminy Mszczonów zamieszkują 11284 osoby, w tym w mieście 6310 osób (dane na dzień 01.01.2005r. - tab. 5).


Mszczonów należy do grupy miast z liczbą ludności od 5 do 10 tysięcy. Ta grupa polskich miast stanowi jedną trzecią wszystkich miast w kraju. Jednakże ponad połowa z nich, bo 103 na 181, to miasta liczące od 5 do 7 tysięcy ludności. Wg danych z ostatniego Narodowego Spisu Powszechnego wynika, że w 2002r. gęstość zaludnienia wynosiła 75 osób/km2, obecnie wynosi 74 osób/km2 i jest niższa niż przeciętna w kraju (122) oraz w woj. mazowieckim (144). W samej gminie największą gęstością zaludnienia charakteryzuje się miasto Mszczonów. Wysoką gęstość, w porównaniu z resztą obszaru gminy wykazują również wsie położone w bezpośredniej bliskości miasta tj. Badowo Dańki, Sosnowica, Kamionka, Grabce Józefpolskie, Bronisławów Mszczonowski i Marianka. Dużą gęstością zaludnienia odznacza się również Osuchów.


ROK

1991

1994

1995

1996

1997

1998

1999

2000

2001

2002

2003

2004

2005

Liczba ludności gminy

10165

10501

11201

10672

10723

10835

10924

11000

11032

11055

11041

11021

11285

 

 

Miasto

5555

5835

6325

5971

6022

6084

6159

6217

6313

6321

6318

6310

6310

Wieś

4610

4666

4876

4701

4701

4751

4765

4783

4719

4734

4723

4711

4975

Tabela 6. Analiza rynku migracyjnego w latach 1974 – 2003.

Źródło: Miejscowy perspektywiczny plan ogólny zagospodarowania przestrzennego miasta Mszczonów
z 31.III.1978, „Strategia Rozwoju Mszczonowa”– nowelizacja 2002 r. oraz Dane z Ewidencji Ludności Urzędu Miejskiego w Mszczonowie.
Wg. danych z tabeli nr 6, w Gminie Mszczonów, w ciągu 14 lat nastąpił wzrost ludności o 1120 osoby. Wzrasta liczba mieszkańców na terenie miasta przy jednoczesnym spadku liczby mieszkańców na terenach wiejskich (755 – wzrost ludności dla Mszczonowa, 365 – wzrost ludności miasta). Wg danych z Planu Zagospodarowania Przestrzennego Województwa Mazowieckiego na przestrzeni lat 1990 – 2002 na obszarze gminy, poza obszarem miasta Mszczonowa, nastąpił średni ubytek ludności w granicach do 8 %.

Wykres 2. Analiza rynku migracyjnego ludności w gminie Mszczonów w latach 1974 – 2003.



Tabela 7. Ludność miasta i gminy Mszczonów w 2003 r.

Miejsce zamieszka-nia

Ludność według wieku


Razem

Przedprodukcyj-nym

Produkcyjnym

Poprodukcyjnym

M

K

M+K

M

K

M+K

M

K

M+K

M

K

M+K

Miasto

701

757

1458

2050

2053

4103

220

537

757

2971

3347

6318

Gmina

639

608

1247

1462

1202

2664

266

547

813

2367

2357

4724

Miasto i Gmina

1340

1365

2705

3512

3255

6767

486

1084

1570

5338

5704

11042

Źródło: Dane z Ewidencji Ludności Urzędu Miejskiego w Mszczonowie.

Ludność miasta Mszczonowa stanowi 57,22% mieszkańców całej gminy.

Dla miasta i gminy współczynnik feminizacji w 2003r. wynosił 106,86. Procentowo więcej kobiet zamieszkuje w mieście ( 52,97% ogólnej liczby mieszkańców miasta), niż na wsi ( 49,89 % ogólnej liczby mieszkańców gminy).
Ludność miasta i gminy w wieku:


  • przedprodukcyjnym stanowi – 24,5 % ( miasto –23,08 %, gmina – 26,4% ),

  • produkcyjnym stanowi – 61,28% ( miasto – 64,94 %, gmina – 56,39% ),

  • poprodukcyjnym stanowi – 14,22% ( miasto – 11,98 %, gmina – 17,21% ).

Z powyższego wynika, że najwięcej ludności w wieku produkcyjnym zamieszkuje w mieście, natomiast najwięcej osób w wieku przed – i poprodukcyjnym zamieszkuje na wsi.

Kobiety w wieku:



  • przedprodukcyjnym stanowią – 50,46%,

  • produkcyjnym stanowią – 48,10%,

  • poprodukcyjnym stanowią - 69,04%.

Tabela 8. Struktura wykształcenia w mieście i gminie Mszczonów w 1988 i 2002 r.

Rodzaj wykształcenia

1988

2002

Liczba osób

%

Liczba osób

%

wyższe

136

1,6 %

485

5,35 %

średnie

1283

17,8 %

2630

29,01 %

zasadnicze zawodowe

1738

20,6 %

2142

23,62 %

podstawowe

4065

48,8 %

3369

37,15 %

niepełne podstawowe

1000

11,2 %

441

4,87 %

Źródło: „Strategia Rozwoju Mszczonowa”– nowelizacja 2002 r. oraz wyniki NSP’ 2002.
Tabela 9. Struktura wykształcenia w mieście i gminie Mszczonów oraz w woj. mazowieckim w 2002 r.

Rodzaj wykształcenia

miasto i gm. Mszczonów [%]

woj. mazowieckie [%]

wyższe

5,35

14,42

średnie

29,01

35,02

zasadnicze zawodowe

23,62

18,62

podstawowe

37,15

27,52

niepełne podstawowe

4,87

4,42

Źródło: Wyniki NSP’ 2002.
Od 1988 poprawiła się struktura wykształcenia na terenie miasta i gminy, jednak nadal za mały jest udział ludności z wyższym wykształceniem (tab. 7).


      1. WARUNKI MIESZKANIOWE

W 2002 r. 47,8% osób mieszkało w zasobach spółdzielczych, 7,27% w zasobach komunalnych, a 45,65% w domach prywatnych, głównie jednorodzinnych.


Na terenie miasta działa spółdzielnia mieszkaniowa, która w 2004 r. posiadała 24 budynki mieszkalne, powstałe w latach 1970-2003. Ich stan techniczny należy ocenić jako dobry. Wszystkie mają centralne ogrzewanie i gaz.

W 2001 r. mieszkania własnościowe stanowiły 49,4%, natomiast lokatorskie 50,6%.


Zdecydowanie gorszy jest stan zasobów wspólnot mieszkaniowych, w których w 2001 r. zamieszkiwało 7,27% mieszkańców. Zasób ten to 132 mieszkania. Brak jest rezerwy mieszkań komunalnych. Do Wspólnoty Mieszkaniowej należy 9 budynków, w tym:

  • w administracji Wspólnoty Keramzyt - 3 budynki

  • w administracji Wspólnoty osiedla Poniatowskiego - 6 budynków.


Wykres 3. Powierzchnia użytkowa mieszkań w gminie Mszczonów. Źródło: Wyniki NSP i PSR’ 2002.


Przeciętna powierzchnia użytkowa jednego mieszkania w budynkach wybudowanych w latach 1918-2002 na terenie Gminy Mszczonów to 64,5 m2, w tym dla mieszkań stanowiących własność osób fizycznych powierzchnia ta wynosi 72,4 m2. Na jedną osobę przypada 19,4 m2 powierzchni użytkowej. Dla miasta Mszczonowa wielkość ta wynosi 62,1 m2, a dla mieszkań stanowiących własność osób fizycznych średnia powierzchnia użytkowa mieszkania jest większa i wynosi 76,8 m2. Na przestrzeni lat 1918-2002 zwiększyła się średnia powierzchnia użytkowa mieszkań i dla budynków wybudowanych w latach 2001-2002 wynosiła ona już 87,9 m2.

Wykres 4. Wyposażenie mieszkań zamieszkanych w instalacje techniczno – sanitarne w 2002 r.

Źródło: Wyniki NSP i PSR’ 2002.

Wg danych z NSP przeprowadzonego w 2002 roku, 80% zamieszkanych mieszkań wyposażonych jest w wodociąg, ale tylko 73,3 % wyposażonych jest w ustęp, a 42,9 % ma dostęp do kanalizacji. Sytuacja miasta pod tym względem przedstawia się korzystniej. Tu 93% zamieszkanych mieszkań ma dostęp do wodociągu, a 90% wyposażonych jest w ustęp spłukiwany. 71% korzysta z sieci kanalizacyjnej. Dla obszarów wiejskich sytuacja ta jest mniej korzystna, gdyż w sieć wodociągową wyposażonych jest ok. 60% zamieszkanych mieszkań, sieci kanalizacyjnej brakuje, a ustępy spłukiwane posiada zaledwie połowa (49%) zamieszkanych mieszkań.

Gmina opracowała program zwodociągowania gminy, służący przede wszystkim dalszemu poprawianiu zaopatrzenia w infrastrukturę obszarów wiejskich.


Potrzeby mieszkaniowe mieszkańców miasta i gminy są niezaspokojone. Za mało jest mieszkań komunalnych, a poziom zamożności mieszkańców ogranicza budowę domów jednorodzinnych i mieszkań spółdzielczych.
Aby poprawić tę sytuację, w strategii rozwoju gminy zostały sformułowane zadania mające na celu poprawę zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych ludności gminy m.in. przez kontynuację działań przygotowujących tereny pod budownictwo jednorodzinne oraz opracowanie zasad rozwoju budownictwa komunalnego (przy wykorzystaniu współpracy publiczno-prywatnej).
Ze względu na zakładany wzrost liczby mieszkańców gminy oraz potencjalnych mieszkańców napływających z aglomeracji warszawskiej jak i samej Warszawy, gmina planuje rozwój budownictwa wysokostandardowego.

Wykres 5. Ilość obiektów przekazanych do użytkowania w latach 2000-2004 wg PKOB w gminie i mieście Mszczonów.

Źródło: Starostwo, Wydz. Budownictwa, oraz Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego.

Ilość budynków mieszkalnych oddanych w ostatnich latach do użytkowania w gminie, jak i mieście ogólnie spada. Zaistniała anomalia w 2003 roku – wyrażająca się dość dużą liczbą oddanych do użytkowania budynków, wynika z wprowadzenia w życie zmiany ustawy prawo budowlane r. Pomijając tę anomalię, w Gminie co roku oddaje się do użytkowania średnio 10 budynków, natomiast w mieście Mszczonów 12. Z kolei ilość wydawanych pozwoleń na budowę, w tym rozbudowę, nadbudowę, przebudowę w ostatnich 4 latach utrzymuje się na mniej więcej takim samym poziomie w Gminie, natomiast spadła w mieście Mszczonów z 56 pozwoleń w roku 2000, do 22 w roku 2003. W porównaniu z gminą Puszcza Mariańska ilość wydanych pozwoleń na budowę jest dwa razy większa w Puszczy i większa jest też liczba budynków oddanych do użytkowania w roku 2003 – bo 42 budynki mieszkalne. Więcej niż w gminie Mszczonów oddano do użytkowania budynków w gminie Żabia Wola, bo 31 w 2004 r. (83 w 2003r.), większa też jest tam liczba pozwoleń na budowę dla roku 2003 było to 74. i ogólnie liczba ta cały czas tam wzrasta.




      1. RYNEK PRACY

Na terenie miasta i gminy Mszczonów w 2002 r. 50,5% ludności utrzymywała się z pracy poza rolnictwem (5490 osób). Na drugim miejscu jest grupa osób utrzymująca się z niezarobkowych źródeł czyli z zasiłków dla bezrobotnych, zasiłków z pomocy społecznej, rent, emerytur i innych. Stanowią oni 34,7% (3775 osób). Praca w rolnictwie jest głównym źródłem utrzymania dla 14,4% (1565 osób). Pozostała część ludności czyli 0,5% (50 osób) uzyskuje dochody z innych źródeł. Podobna struktura ludności wg głównego źródła utrzymania występuje w całym woj. mazowieckim:



  • praca poza rolnictwem – 56,2%,

  • niezarobkowe źródła – 32,5%,

  • praca w rolnictwie – 14,4%,

  • inne źródła – 2,3%.

Wskaźnik zatrudnienia czyli udział osób pracujących w liczbie ludności ogółem w 2002 r. w mieście i gminie Mszczonów wynosił 49,3% i był wyższy od wskaźnika dla woj. mazowieckim (48,1%) oraz kraju (43,7%).

Wykres 6. Pracujący w sektorach prywatnym i publicznym w 2002 r. [%].

Źródło: Centrum Badań Regionalnych, „Przewodnik po budżecie ’2002 –Analizy porównawcze potencjału
rozwojowego”.



1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   18


©absta.pl 2019
wyślij wiadomość

    Strona główna