Grecy dzielili filozofię na fizykę, logikę, i estetykę, dając nazwę fizyki nauce o bycie, logiki nauce o poznaniu i etyki nauce o wartościach. Są to trzy wielkie kompleksy nauk, z których każda ma swoje części



Pobieranie 42.23 Kb.
Data07.05.2016
Rozmiar42.23 Kb.

  1. Grecy dzielili filozofię na fizykę, logikę, i estetykę, dając nazwę fizyki nauce o bycie, logiki – nauce o poznaniu i etyki – nauce o wartościach. Są to trzy wielkie kompleksy nauk, z których każda ma swoje części. Metafizyka obok swej części ogólnej obejmowała zazwyczaj nauki o przyrodzie, duszy i Bogu, czyli kosmologię, psychologię i teologię. Nauka o poznaniu rozpadła się na dwa działy o wybitnie odrębnym charakterze: na teorię poznania, która analizuje przebieg poznania i na krytykę poznania, która ocenia jego wyniki. W teorii wartości znów wysunęły się na pierwszy plan dwie dyscypliny: etyka w węższym tego słowa znaczeniu, traktująca o wartościach moralnych i estetyka, badająca wartości estetyczne. Ponadto do działów tych bywały przyłączane, jako im pokrewne, bądź też włączane do nich, jako części, niektóre inne jeszcze dyscypliny jak logika formalna i metodologia, filozofia prawa, państwa, społeczeństwa i religii.




  1. Ontologia jest nauką o "pierwszych zasadach i ostatecznych przyczynach" bytu, nauka o bycie jako takim, której zadaniem jest dociekanie natury wszystkiego, cokolwiek istnieje, czyli "tego, co jest", zarówno w sferze realnej (przedmioty, zdarzenia, fakty) jak też wyabstrahowanej (pojęcia, kategorie, terminy).Współcześnie mianem ontologii przyjęło się nazywać naukę o teorii bytu, problemach jego natury, sposobach istnienia i przejawienia się, stosunkach pomiędzy bytami itp. Termin metafizyka zaczął oznaczać to, co przekracza granice fizyczności. Metafizyka Arystotelesa stanowiła tzw. "pierwszą filozofię", bo rozważała tylko powszechne własności bytu. Metafizyka Arystotelesa stała się przyczyną rozwoju takich działów filozofii, jak nauka o Bogu, o przyrodzie i o duszy. Ukształtowała takie pojęcia jak: forma, materia, energia, potencja, istota rzeczy. Z niej zostały wyprowadzone dalsze. Metafizyka Kanta nie zaprzeczała istnieniu Boga, ani nieśmiertelności duszy, ale wykazała, że ani jedno, ani drugie nie jest dowiedzione. Metafizyka początków XIX w. przybrała charakter spirytualistyczny i idealistyczny. Jej punkt ciężkości został przeniesiony ze świata zewnętrznego na wewnętrzny. Główną ideą metafizyki tego okresu było przebicie się przez zjawiska i ujęcie prawdziwej natury bytu, samej jego istoty, zmierzając do tego aby nie tylko poznać świat, ale go zreformować, szybko i radykalnie ulepszyć, przez filozofię wyzwolić i zbawić ludzkość.




  1. Epistemologia, dział filozofii traktujący o przedmiocie, treści, procesach, sposobach, granicach i kryteriach poznania ludzkiego. Tzw. "wiedza pełna" (według pierwszych filozofów tylko matematyka mogła być wiedzą pełną).




  1. Dialektyka (z greckiego dialektiké), zmiana, ruch, nazwa metody rozumowania albo teoria ontologiczna ujmująca rzeczywistość w aspekcie dynamicznym. Przyroda podlega ciągłej transformacji (pory roku, śmierć, narodziny). Przyczyna wszelkiego ruchu według Heraklita są sprzeczności, warunkują one wzajemnie swoje istnienie i jest to I Prawo Dialektyki sformułowane przez niego (w języku dostrzegamy przeciwieństwa np. dobro-zło, głód-sytość, hałas-cisza itp.).




  1. Szkoła jońska wprowadzała przede wszystkim indukcję – uogólnienie szczegółowych informacji. Szkoła eleacka i Pitagoras. Twórcą szkoły eleackiej był Parmenides. Twierdził, że natura prawdziwego bytu nie może być zmienna, byt jest jeden, niepodzielny, identyczny ze sobą (zasada niesprzeczności) tzn. przedmiot nie może być jednocześnie taki i inny. Byt jest wieczny – nie ma początku ani końca. Zenon z Elei formułuje 4 aporie (paradoksy) przeciwko ruchowi (dychotomia, Achilles i żółw, strzała, wyścigi rydwanów na stadionie). Aporie Zenona zostały rozwiązane na początku XXw.




  1. Logos – duch ognia, zasada która przenika cały Wszechświat, wszystko, co istnieje powstało z wielkiego wybuchu ognia, wszystko się spala, kiedyś wszystko się unicestwi (pożar świata). Ogień tworzywem symbolizującym przemiany. Dla Heraklita podstawą i zasadą istnienia Wszechświata był ogień i jego przemiany. Był on bowiem przekonany o zmienności i zjawiskowości w świecie. Twierdził: "panta rhei" ("wszystko jest płynne"), "nie można dwa razy wstąpić do tej samej rzeki, jej wody bowiem się zmieniają, ciągle płyną".




  1. 1) paradoks dychotomii (patrz pkt. 8)

2) paradoks Achillesa, najszybszy biegacz nigdy nie dogoni najwolniejszego żółwia: oto Achilles ściga się z żółwiem, a będąc pewnym zwycięstwa daje mu fory: zwierze drepcze już daleko w przedzie, gdy achajski biegacz zaczyna wyścig. Achilles dobiega do miejsca, w którym niedawno był żółw, ale w tym czasie zwierzak dochodzi już do następnego miejsca, które znów osiąga Achilles, ale żółw dochodzi w tym czasie do nowego, Achilles znowu dobiega itd. W ten sposób Achilles nigdy nie dogoni żółwia - konkludował Zenon. Zgodnie z argumentacja Zenona szybkobiegacz nie może dogonić żółwia, bo gdy pokona odległość, jaka dzieli go od miejsca, gdzie był żółw przed chwila, ten przesunie się już o następny kawałek drogi.

3) paradoks strzały, mówiący, ze strzała wypuszczona z luku nigdy nie doleci do celu (wynika to z faktu, iż w każdej chwili teraźniejszej strzała owa nie porusza się, lecz spoczywa, zajmując jakieś określone miejsce w przestrzeni - ponieważ zaś czas składa się z takich właśnie chwil, tzn. chwil, w których strzała spoczywa, wiec w istocie spoczywa ona w ogóle i nie może posuwać się do przodu).

4) paradoks wyścigu rydwanów na stadionie. Szybkość z jaką poruszają się przedmioty jest jednocześnie taka i inna, mniejsza, większa, w zależności od tego, względem jakich innych przedmiotów jest rozważana; jeśli zaś ruch dokonywa się z szybkością, która jest jednocześnie taka i nie taka, to jest sprzeczny i nie może istnieć.

Paradoksy Zenona wyjaśnia się zauważając, ze choć opisane sytuacje tworzą nieskończone ciągi zdarzeń, w których droga wyrażona jest przez nieskończony szereg geometryczny, to suma tych szeregów jest skończona, wiec i czas osiągnięcia celu jest skończony.




  1. Przedmiot, gdy znajduje się w ruchu i ma przebyć jakąś drogę, musi przebyć najpierw połowę tej drogi, potem połowę drogi pozostałej, potem połowę reszty i tak w nieskończoność. Jakkolwiek tedy mała jest droga, którą przebywa przedmiot, zawsze musi przejść nieskończoną ilość odcinków, a tego w skończonym przedziale czasu dokonać się nie da, więc ruch jest niemożliwy.




  1. że natura prawdziwego bytu nie może być zmienna, byt jest jeden, niepodzielny, identyczny ze sobą (zasada niesprzeczności) tzn. przedmiot nie może być jednocześnie taki i inny. Byt jest wieczny – nie ma początku ani końca. Świat składa się z mnogości rzeczy, w której tkwi antagonizm pomiędzy trwałością i zmiennością. O niczym w przyrodzie nie można rzec, że jest, lecz tylko, że się staje. Poglądy Parmenidesa stały się zaczątkiem dualizmu, którego w filozofii Heraklita nie było. Parmenides przyjmował tożsamość myśli i bytu. Odróżniał myśl od postrzeżenia, w ten sposób dokonał niemal jednocześnie z Heraklitem, choć różnego w skutkach, rozróżnienia poznania zmysłowego i myślowego.




  1. Pitagoras – zainspirowany przez Parmenidesa – przyjął założenie, że zasadą określającą przyrodę jest liczba – wszystko jest liczbą. Założył sektę religijną, a za podstawę matematyki uznał zwielokrotnienie liczby.




  1. próbował wyjść z przeciwieństwa dotyczącego przyrody. Nawiązywał do teorii Parmenidesa o niezmienniczości bytu, ale uważał, że teoria bytu musi być zgodna ze zjawiskami. Do postulatu o bezsprzeczności dodał drugi postulat: zgodności z doświadczeniem. Stworzył tym samym podstawy nauki, pojętej jako teorię wyjaśniania przez zasady a sprawdzaną przez doświadczenia. Takie stanowisko doprowadziło do poglądu, że materia składa się z atomów. Te stanowiły odpowiednik wcześniejszych żywiołów. Są to – jak sam grecki termin mówi – cząstki niepodzielne, które są niezmienne, lecz poruszające się w przestrzeni i wytwarzające coraz to nowy układ świata. Uważano ponadto, że atomy poruszają się w próżni.




  1. pogląd głoszący, że fakt, moment i miejsce zajścia każdego zdarzenia oraz jego przebieg określone są jednoznacznie przez zdarzenia, które je poprzedziły w czasie i które z nimi współwystępują. Determinizm u Demokryta wiązał się ze zjawiskiem ruchu atomów, który miał być ściśle określony. Wszystkie zasady przyrody wyjaśnione przez pojęcie przyczyny i skutku (przyczyna zawsze wcześniejsza niż skutek) tzn. dana przyczyna daje ściśle określony skutek.




  1. to symboliczna ilustracja koncepcji. Platon mówi o ludziach siedzących w jaskini, patrzących przed siebie, przykutych do swego miejsca. Z tyłu - za nimi płonie prawdziwy ogień - oni widzą jednak tylko poruszające się na ścianie cienie - prawdziwej idei spostrzec nie mogą. Mogą jedynie interpretować to, co zostało im ukazane, nie mogą natomiast zobaczyć rzeczywistości. Żyją w ograniczonym Świecia własnych wrażeń.




  1. przyroda jest odbiciem idei (przyroda staje się ponieważ jest rzutowaniem idei w przestrzeń, a samo rzutowanie jest pojmowane w sensie matematycznym). Platon wyjaśnia, że idee są nieskończonym zbiorem archetypów, modeli, dla rzeczy świata materialnego. Idee są trwaniem, czasowym bytem, a istota rzeczy określana jest przez jego funkcją (tzw. rzeczywistość czasowa). Pogląd ten znany jest pod nazwą porządku ontologicznego.




  1. Platon w swoim paradygmacie jako wiedzę pewną uznał wiedzę matematyczną, gdyż w jego mniemaniu wartości matematyczne są wieczne i niezmienne, mieszczą się zatem w świecie idei, natomiast zapisy matematyczne są już tylko pochodną tychże idei.




  1. Głównym poprzednikiem Platona był Sokrates i to on natchnął logikę i etykę Platona. Drugi, równorzędny motyw jego filozofii pochodził od uczonych pitagorejskich, których wpływ objawił się zwłaszcza w filozofii przyrody. Oba te motywy doprowadziły Platona do idealizmu. Poza tym Platon zużytkował poglądy innych jeszcze filozofów poprzedniej epoki: rzeczywistość pojmował w duchu Heraklita, a zarazem szukał, wzorem eleatów, bytu niezmiennego; z Anaksagorasem miał wspólną myśl o duchowym pierwiastku poruszającym świat; był też pod wpływem sekt mistycznych, zwłaszcza orfickich.




  1. Platon był zwolennikiem zasad ekstrapolaryzmu i konstruktywizmu. Głosił, że czysta matematyka jest nieskończoną, bezpieczną nauką (nikt nie wie wszystkiego, odkrywamy tylko część i nie jesteśmy w stanie ogarnąć całego obszaru matematyki). Odrzucał atomistyczną koncepcję Demokryta na rzecz własnego matematycznego atomizmu.




  1. pod koniec swego życia Platon w swoim dziele o państwie wyróżnił dobro, jako absolutny warunek wszelkiego działaniai poznania, porównał dobro do Słońca, gdyż tak jak ono umożliwia życie tak dobro jest warunkiem poznania. Kolejna ważną rzeczą był porządek aksjologiczny – odnoszący się do wartości. Są one ideami i pełnią funkcję ideałów (dobro – ideał moralny, piękno – ideał estetyczny, prawda – ideał poznania) a ich synteza stanowi harmonijną całość.




  1. Arystoteles tworzy pojęcie substancji, czyli bytu. Substancja to pojęcie fundamentalne (nie jak u Platona – różnie pojmowana). Każda substancja jest złożona z materii i formy. (patrz też pkt. 21)




  1. Empiryzmie – bazie doświadczalnej głoszącym, że refleksje wyrastają jako uogólnienie zjawisk, procesów wiedzy. Wyróżniono empiryzm genetyczny – wiedza pochodząca z doświadczenia – nieuprzedzona – z której można wyprowadzić wszelkie uogólnienia. Empiryzm metodologiczny – doświadczenie jest absolutnie pierwotne w stosunku do wszelkiej refleksji.

Indukcji – podstawowej metodzie wnioskowania na podstawie doświadczenia. Wyróżniono indukcję zupełną (niezawodną) i niezupełną (zawodną). Wyróżniono również dedukcję jako odwrotność (inwersję) indukcji.

Fundamentem logiki Arystotelesa jest też zasada wyłączonego środka – weryfikacja prawdy lub fałszu (prawda przysługuje językowi, nieprawda – bytom).




  1. Teoria Hylemorfizmu (hyle – materia, morfizm – forma), struktura obiektu A musi zawierać w sobie B. Materia to tworzywo (materiał, budulec, hyle pierwotnie oznaczało drewno), posiadające cechy indywidualne (jednostkowe, decydujące o różnorodności obiektów) i posiadająca potencję, możliwość. Forma to kształt (każda materia posiada kształt), posiadający cechy ogólne (koniecznościowe, gatunkowe, które według Platona były ideami i znajdowały się poza światem), posiadającym własną aktywność. Tak pojmowana substancja jest elementem fizyki zajmującej się ruchem.




  1. Metafizyka Arystotelesa zajmowała się poszukiwaniem przyczyny pierwszej, uzasadnianiem przyrody w oparciu o jej strukturę. Arystoteles wyprowadza pierwszą przyczynę i pierwszy ruch poza przyrodę (czysty akt, czysta realizacja).




  1. znany nam świat jest światem jedynym. W nim odbywa się wszędzie jeden i ten sam proces: stopniowego formowania materii, urzeczywistniania tego, co w niej potencjalnie założone. Wszechświat stanowi jednolity łańcuch przyczynowo i celowo powiązanych zdarzeń. Jednakże w tej jednolitości jest wyłom: wszystkie ogniwa są tej samej natury, za wyjątkiem ogniwa pierwszego. Każda bowiem rzecz według Arystotelesa ma swoją przyczynę, a ta znów swoją, ale łańcuch przyczyn nie może iść w nieskończoność. Zasadniczym przekonaniem było zatem istnienie pierwszej przyczyny. Pierwsza zaś przyczyna musi posiadać inne własności niż znane nam rzeczy. Te bowiem są wynikiem działania przyczyn, tamta zaś nie mając przyczyny istnieje sama przez się; te są więc bytem zależnym, a pierwsza przyczyna jest bytem niezależnym (nieruchomym, niezmiennym, niezłożonym, niematerialnym duchowym, rozumnym, jednostkowym, koniecznym i doskonałym). Świat przypadkowy, niedoskonały, zależny wskazuje na byt konieczny, doskonały, absolutny; jeśli istnieje świat, to istnieje również absolut. A byt absolutny, konieczny, doskonały, który sam będąc nieruchomy porusza świat – to nic innego jak to, co wszyscy nazywają Bogiem.




  1. Bóg samomyślący, czysta myśl, która zaktualizowała w sobie wszystkie możliwości. Nie może przekroczyć samego siebie, dlatego jest nieruchomy, nie ma związku z religią i nie nawiązuje kontaktu z człowiekiem. Taka koncepcja nosi miano Deizmu. 1) Bóg bądź to stworzył świat, bądź odegrał w jego początkach rolę "pierwszego poruszyciela", 2) ustalił (w każdym z tych przypadków) prawa, wg których cała rzeczywistość miała się rozwijać, 3) nie ingeruje od tamtej pory ani w bieg historii naturalnej, ani w dzieje człowieka.




  1. Ruch jako wszelka zmiana można podzielić na ruchy lokalne, sztuczne, wymuszone. Jest on zasadą istnienia przyrody, jest do niej przypisany i nierozłączny (nawiązanie do szkoły Jończyków). Bóg (pierwsza przyczyna – pierwszy ruch) kosmologicznym dowodem (argumentem) na istnienie ruchu.




  1. Ruch jest przekazywany, nie ma ruchu samego z siebie. Ruch tkwi w ciele i może być wyzwolony w nim, a potem przekazany dalej. W ciałach tkwią możliwości (np. bycia ogniem w drewnie), które są wyzwalane tylko przy zetknięciu z czymś, co wyzwoliło już w sobie tę możliwość (np. z sam ognień). Zakłada istnienie ruchu pierwotnego, pierwszej przyczyny.




  1. Creatio Ex Nihilo (dosłownie stworzenie z nicości) – świat powstał z niczego?




  1. Św. Augustyn koncentruje się na poszukiwaniu Boga w duszy człowieka; chciał określić relację Boga z resztą świata. Według niego Bóg to suma dóbr (sumum bonum), Bóg jest najwyższym dobrem, wszystko, co pochodzi od Boga, jest dobre, nie ma zła w strukturze i porządku istnienia a za zło odpowiedzialny jest wyłącznie człowiek. Wszystko co stworzył Bóg jest dobre.









  1. Dowód ontologiczny na istnienie Boga - (analiza pojęcia Boga) W naszej duszy zawarte jest pojęcie bytu doskonałego, nad nim nie można pomyśleć czegoś bardziej doskonałego, ten byt jest więc pełnią, doskonałością, ten byt posiada w sobie wszystko, w jego doskonałości mieści się istnienie.




  1. Św. Tomasz z Akwinu stworzył rozwiązania problemów przez syntezę wiary i nauki; uzgodnił (uzupełnił) poglądy Arystotelesa z chrześcijaństwem: istnienie Boga nie jest oczywiste, oczywiste jest dla tych, którzy przyjmują objawienie jako jedyne źródło prawdy (dowód); istota Boga = jego istnienie (ontologia egzystencjalna).złożoność bytów i istnienie nie wynika z jej istoty, przyczyna dla istnienia struktury jest zewnętrzna dla tego bytu. Sens przyrody musi być zwieńczony istnieniem Boga (pierwszy poruszycie, ustanowienie reakcji przyczynowo-skutkowej – pierwsza przyczyna)




  1. Wypracowały one tzw. Metodę Scholastyczną, co przyczyniło się do stworzenia modelu (koncepcji) wyjaśniającego budowę wszechświata i istotę ludzkiego istnienia. Uniwersytety powstały w wyniku przekształcenia szkół przyklasztornych. Były dwupoziomowe (Triwium – gramatyka i ortografia; Kwadrywium – prawo, teologia, filozofia i medycyna). Metoda scholastyczna była jak wskazuje nazwa metodą szkolną. Obliczona na walory dydaktyczne oraz przejrzystość wykładu uczyła stawiania problemu, organizowania ekspozycji i porządnego myślenia. Natomiast niosła ze sobą niebezpieczeństwo przerostu formy ze szkodą dla treści. Przykładowy schemat kwestii był następujący. Rozpoczynano POSTAWIENIEM TEZY (u św. Tomasza zwykle w formie pytania np. Czy istnieje Bóg?). Jako pierwsze następowało wyliczenie racji PRZECIWNYCH tezie (wydaje się, że nie ...). Potem następował punkt kulminacyjny w którym dla skoncentrowania zainteresowania przytoczony zostaje autorytet opowiadający się ZA daną tezą. (A jednak ...). Teraz dopiero następowało rozwiązanie problemu przez autora i właściwy pozytywny wykład w tzw. KORPUSIE ARTYKUŁU. (Należy powiedzieć że ...). Na końcu znajdowała się odpowiedź na wyliczone na wstępie argumenty przeciwne (w odpowiedzi na pierwsze ... na drugie ... itd.).














  1. Była to zasada wątpienia – Kartezjusz chciał zawiesić wszelkie dotychczasowe prawdy, odsunął całą wiedzę, twierdząc, że wszystko jest niepewne, we wszystko można zwątpić. Punktem odniesienia jest wątpienie (jest to forma myślenia), jeśli się czegoś nie wyobraża to coś po prostu nie istnieje, jeśli się zaś wyobraża to można sobie wyobrazić wszystko. Z wątpienia Kartezjusz wyprowadził twierdzenie o pewności. Twierdził, że świadomość można sobie wyobrazić bez ciała.




  1. Kartezjusz w czterech punktach sformułował metodę postępowania w naukach. Po pierwsze: nie przyjmować za prawdziwą żadnej tezy, dopóki nie przedstawi się ona jako prawdziwa jasno i wyraźnie, w sposób oczywisty. Po drugie - w rozważaniu wszelkich kwestii należy rozbijać problemy złożone na prostsze. Po trzecie - kierunek badań powinien przebiegać od zagadnień najprostszych do bardziej złożonych. Wreszcie po czwarte - na każdym kroku winno się sprawdzać, czy coś nie zostało pominięte i czy nie popełniło się jakiegoś błędu. Choć sformułowana metoda nie wydaje się szczególnie oryginalna, to warto zauważyć, że Kartezjusz opisuje faktyczną strukturę edukacji. Szkolny materiał podzielony jest na lekcje i najpierw spotykamy się z prostszymi zagadnieniami. Ważne jest też przyjęcie jasności i wyraźności jako kryterium prawdy. W tym miejscu bowiem uwidacznia się rola i moc, jakie Kartezjusz przypisywał człowiekowi. Zwróćmy uwagę, że autorytetem nie jest już świat i natura - charakterystyczne dla antycznego doświadczenia, ani też objawienie czy głosy świętych - rozstrzygające problem prawdy w średniowieczu. Teraz autorytetem stał się ludzki rozum - prawdziwe jest to, co mi się jako takie przedstawia w sposób oczywisty. Kartezjusz daleki jest tutaj od jakiegoś relatywizmu. Nie umie jeszcze wprawdzie wyjaśnić konieczności takiego uznawania za prawdę, ale w tle ukryta jest przesłanka, że wszyscy ludzie dysponują takim samym rozumem.




  1. Na gruncie dualizmu Kartezjusza opierał się materializm wyróżniający dwa rodzaje substancji: RESEXTENSIA (rzecz rozszerzona) – sfera przyrody i materii, której atrybutem jest rozciągłość; RESCOGITAS (substancja duchowa) – związana z duszą człowieka, której atrybutem jest myślenie. Między tymi substancjami według koncepcji materializmu nie ma żadnego związku, są zupełnie inne.




  1. Empiryzm nowożytny nawiązywał do doświadczenia jako do źródła wiedzy. Można wyróżnić jego kilka nurtów: Empiryzm racjonalistyczny J. Locke‘a, wyprowadza poznanie z doświadczenia i doświadczeniem go ogranicza. Empiryzm poznawczy znalazł zastosowanie w empiryzmie moralnym, którego wyrazem miał być utylitaryzm, wg którego jedynym kryterium dobra i zła moralnego jest opinia ludzka. Empiryzm sceptyczny D. Hume’a, wprowadził zasady nieograniczonej tolerancji w sprawach moralności i religii. Odrzucił wszelką metafizykę i poszukiwał takiej wiedzy, która nie budzi zastrzeżeń. Przykładami jej były matematyka i konkretna wiedza oparta na faktach.




  1. Indukcja Arystotelesa została na nowo odczytana przez Roger’a Bacon’a , który wskazywał na pewne uwarunkowania fałszywości doświadczenia, fałszywości indukcji. Były to: złudzenia plemienne – wynikające ze struktury naszego gatunku, ograniczenia środków którymi dysponujemy; złudzenia teatru – gdyż język jest pułapką, w której jesteśmy zamknięci; złudzenia autorytetu – nie możemy pozbyć się autorytetu (Arystoteles, kościół). Uważał, że do prawdy można dojść tylko na drodze doświadczenia, przez które rozumiał zarówno doświadczenie zewnętrzne, osiągane przez zmysły, jak i wewnętrzne oświecenie mistyczne o charakterze nadprzyrodzonym. W swoich badaniach posługiwał się eksperymentem - postulował ujmowanie zdobytej wiedzy na sposób matematyczny.




  1. Solipsyzm to krańcowa forma idealizmu subiektywnego, głosząca: "istnieję tylko ja sam, a wszystko inne jest moim złudzeniem" albo: "znam i mogę znać swoje stany tylko w chwili obecnej, a nie w przeszłości lub przyszłości" (poglądy b. rzadko formułowane wyraźnie). Gdy dostrzegamy np. jabłko za pomocą obrazu z naszej świadomości, poznajemy je za pomocą wrażeń zmysłowych (dotykamy, widzimy kolor, czujemy smak). Doświadczenie jest podstawą tego, że obraz powstający w świadomości istnieje naprawdę. Jeśli nie przeżywamy świata, to taki świat dla nas nie istnieje, istnienie świata ustanawiamy sami poprzez percepcję zmysłową.




  1. Substancjalizm to tendencja, do ujmowania i poznawania danego bytu poprzez jego niezmienną istotę, nie zaś przez funkcje i relacje z innymi bytami (przeciwieństwo funkcjonalizmu). Substancjalizm fizyki Newtona














  1. Racjonalizm genetyczny (wrodzony) -




  1. Filozofia Kanta odpowiadała na pytania: co możemy wiedzieć?; jak postępować?; czego się można spodziewać? Jest to przykład filozofii transcendentalnej nastawionej na doświadczalne poznanie. Kant zauważył, że wszelkie poznanie zmysłowe jest zawarte w czasie i przestrzeni, a człowiek nie jest w stanie doświadczyć czegoś, co jest poza nimi i każdy gatunek dysponuje takimi cechami czasoprzestrzennymi. Kant pyta, dlaczego możliwe jest matematyczne przyrodoznawstwo, dlaczego model aprioryczny jest możliwy i się sprawdza, dlaczego przyroda jest matematyczna?




  1. Warunki aprioryczne nie opierają się na doświadczeniu, są czysto teoretyczne, a mogą też być syntetyczne – rozszerzające naszą wiedzę (np. 2+2=4).




  1. 1) Jedności przedmiotów – odpowiadającej nurtowi wiązanemu przez Kanta z przyrodoznawstwem transcendentalnym (analiza fizyki, uniwersalność praw i zasad formułowanych przez fizyków wynika z jedności przedmiotów;

2) Jedności podmiotów (świadomości) – psychologia transcendentalna, wskazuje na to, że nasza świadomość jest ustrukturowana, dzięki czemu możemy poznać to, co poznajemy;

3) Jedności przedmiotu i podmiotu – totalna jedność – koncepcja Boga; idea ta ma charakter regulatywny: jeśli poznanie ma sens, to wtedy, gdy istnieje taka jedność (Bóg).



Te trzy idee noszą nazwę idei regulatywnych.


  1. Kant zmienił relacją między przedmiotem i podmiotem. Poznanie świata miało charakter obiektywny (niezależny od świadomości). Kant uważał, ze obraz świata kreowany jest przez świadomość, poznanie świata przyrody jest raczej poznaniem naszych własnych struktur. Kant podważył obiektywność, wprowadzając subiektywność (obszar świadomości jest obszarem do penetracji).














  1. W obrębie filozofii Hegla można wydzielić ontologię, według której przyroda i duch są dwiema postaciami, w jakie przyobleka się byt. Pierwszą postacią bytu jest pojęcie i ono stanowi punkt wyjścia rozwoju. Jego antytezą (innobytem) jest przyroda. Syntezą pojęcia (idei) i przyrody (materii) jest duch. System filozoficzny Hegla posiada zatem dialektyczny charakter triad. W systemie tym prawo, państwo i moralność są głównie przejawami ducha obiektywnego. Duch zaś absolutny przejawia się w sztuce, religii, filozofii.










































©absta.pl 2016
wyślij wiadomość

    Strona główna