Grupa ekspertów ds. WŁĄczenia użytkowników w świadczenie usług socjalnych oraz zintegrowanego świadczenia tych usług (cs-us) integracja usług socjalnych w europie raport Briana Munday z Uniwersytetu Kent w Wielkiej Brytanii



Pobieranie 478.1 Kb.
Strona1/7
Data02.05.2016
Rozmiar478.1 Kb.
  1   2   3   4   5   6   7



GRUPA EKSPERTÓW DS. WŁĄCZENIA UŻYTKOWNIKÓW W ŚWIADCZENIE USŁUG SOCJALNYCH ORAZ ZINTEGROWANEGO ŚWIADCZENIA TYCH USŁUG (CS-US)

INTEGRACJA USŁUG SOCJALNYCH W EUROPIE


Raport Briana Munday

z Uniwersytetu Kent w Wielkiej Brytanii,

konsultanta CS-US



Mamy 5-letnie bliźniaczki ze średnim upośledzeniem zdolności uczenia się. Jenny ma także autyzm. Mamy w związku z tym do czynienia z tyloma specjalistami oraz instytucjami, że zupełnie się w tym pogubiliśmy. Lekarz rodzinny, pielęgniarka-poradniczka, logopeda, specjalista terapii zawodowej, psychiatra, psycholog, nauczyciel, asystent nauczyciela, okulista, audiolog oraz kilku urzędników, to tylko niektóre z osób, z którymi jesteśmy w stałym kontakcie.

Czasem trudno nam się w tym wszystkim zorientować. Nie rozumiemy dokładnie, czym się ci wszyscy specjaliści zajmują. A jeszcze często wizyty u nich kolidują ze sobą.

Czy jest ktoś, albo czy jest jakiś system, który pomógłby nam się w tym wszystkim rozeznać? 1


SPIS TREŚCI
Strona

STRESZCZENIE 4

1. WSTĘP 5

1.1 Zadania (TOR) 5

1.2 Metody pracy 5

2. INTEGRACJA USŁUG SOCJALNYCH W EUROPIE 5

2.1 Definicje 5

2.2 Argumenty za integracją usług socjalnych 8

2.3 “Dezintegracja” usług socjalnych 9

3. PRZEGLĄD LITERATURY O INTEGRACJI USŁUG SOCJALNYCH 9

3.1 Ocena i weryfikacja 9

3.2 Praktyczne teorie i pojęcia 12

4. MODELE INTEGRACJI USŁUG SOCJALNYCH I ZDROWOTNYCH 19

4.1 Modele i podejścia 19

4.2 Bariery integracji 24

5. INTEGROWANIE USŁUG SOCJALNYCH W EUROPIE 25

BIBLIOGRAFIA 50

ZAŁĄCZNIK I: Wytyczne dotyczące projektowania i realizacji zintegrowanych systemów usług socjalnych ………………………........................................ 52

ZAŁĄCZNIK II: Lista członków Grupy Roboczej …………………………………….. 60

STRESZCZENIE
Uzasadnienie projektu i zadania

Integracja wybranych służb i usług publicznych skupia na sobie rosnącą uwagę rządów państw europejskich. Wynika to ze spostrzeżenia, że brak integracji takich służb i usług często nie służy interesom beneficjentów i ich rodzin lub opiekunów. Utrzymywanie rozdzielności poszczególnych służb i usług, może być też kosztowniejsze.

Głównym celem projektu jest analiza istniejących badań oraz działań dotyczących integracji tych usług w Europie, ze szczególnym uwzględnieniem korzyści płynących z tego dla grup znajdujących się w najtrudniejszej sytuacji oraz dla umocnienia spójności społecznej i, na tej podstawie, wypracowanie wytycznych działania.
Adresaci

Raport niniejszy oraz wytyczne adresowane są do osób decydujących o kształcie polityki społecznej na poziomie krajowym oraz lokalnym, instytucji świadczących te usługi oraz beneficjentów, aby pomóc im w tworzeniu i realizacji skutecznej polityki i praktyki integracji.


Definicja ”integracji”

Termin integracja odnosi się nie do jednego, ale do szeregu sposobów lub metod osiągania większej koordynacji różnych służb i usług, głównie w celu poprawy ich skuteczności w realizacji potrzeb beneficjentów. Możliwe jest także uzyskanie pewnych oszczędności w wydatkach. Nie jest jednak tak, że istnieje jakiś jeden uniwersalny model integracji tych służb i usług, gdyż wiele zależy od konkretnych uwarunkowań i możliwości.


Problematyka raportu

Obejmuje ona:

Główne korzyści wynikające z integracji służb i usług socjalnych, z ochroną zdrowia, jak również argumenty przemawiające za oddzielnym statusem usług socjalnych.

Obszerne omówienie badań porównawczych oraz wkładu poszczególnych krajów w teorię i praktykę integracji służb i usług.

Omówienie szerokiego spektrum możliwości integrowania służb i usług, od głębokiej, strukturalnej integracji, od poziomu ogólnokrajowego w dół, aż do współpracy nieformalnej czy ad hoc pomiędzy różnymi specjalistami na poziomie lokalnym. Opisano też najważniejsze bariery integracji.

Duża część raportu opisuje doświadczenia poszczególnych państw w integrowaniu służb i usług socjalnych, od przykładów ogólnokrajowych kompleksowych programów integracji, do lokalnych projektów na małą skalę.


Wytyczne dotyczące projektowania i realizacji zintegrowanych systemów usług socjalnych

Wytyczne te, które stanowią załącznik do niniejszego raportu, koncentrują się na następujących głównych kwestiach:



  • Korzyści płynące z integracji służb i usług socjalnych

  • Podstawowe uwarunkowania powodzenia programów integracji

  • Elementy utrudniające integrację usług socjalnych

  • Modele i metody integracji

  • Krajowe programy integracji

  • Ocena i monitoring

Raport zawiera też wykaz literatury i użytecznych stron internetowych.

1. WSTĘP
1.1 Zadania projektu (TOR)

Komitet Spójności Społecznej Rady Europy (CDCS) wytyczył następujące zadania (TOR):



  1. dokonać przeglądu literatury przedmiotu oraz stanu badań;

  2. opisać “najlepsze praktyki” w Europie [w zakresie integracji służb i usług socjalnych], w szczególności, w jaki sposób integracja ułatwia ona dostęp do praw socjalnych przez osoby w najtrudniejszej sytuacji oraz w jaki sposób przyczynia się do wzmocnienia spójności społecznej;

  3. wypracować wytyczne dotyczące integracji służb i usług socjalnych;

  4. przygotować materiały metodyczne służące promocji wytycznych oraz dobrych praktyk integracyjnych wśród zainteresowanych.

Zadania te wykonała grupa ekspertów, która sporządziła niniejszy raport.

Projekt ten jest przejawem pryncypialnego i konsekwentnego zaangażowania Rady Europy na rzecz praw obywateli. Efektami tego zaangażowania są m.in., Europejska Karta Społeczna, zrewidowana [rozszerzona] Europejska Karta Społeczna, a ostatnio raport o Dostępie do praw socjalnych w Europie (2002). Raport ten przedstawił sytuację w zakresie praw dotyczących zatrudnienia, ochrony socjalnej, dostępności mieszkań, ochrony zdrowia oraz edukacji. Sporządzony niedawno w ramach Rady Europy raport o Włączeniu użytkowników w świadczenie usług socjalnych (2004) wiąże się bezpośrednio ze skomplikowaną kwestią integracji tych usług socjalnych. Raport ten wskazuje, że jednym z problemów, jakie użytkownicy napotykają często w korzystaniu z usług socjalnych jest to, że usługi świadczone przez różnie instytucje nie są właściwie skoordynowane.


1.2 Metody pracy

W 2004 r. powołana została grupa specjalistów, której zadaniem było przygotowanie, we współpracy z konsultantem, niniejszego raportu dla Rady Europy. Zadanie to miało zostać wykonane w ciągu 18 miesięcy, podczas 5 sesji tejże grupy.

Metodologia pracy nad projektem obejmowała korzystanie z już opublikowanych prac i badań, zebranie odpowiedzi na kwestionariusz, zamówienie specjalistycznych opracowań, skorzystanie z wiedzy zewnętrznych ekspertów-praktyków, oraz wymianę doświadczeń między członkami grupy o stanie integracji służb i usług socjalnych w ich krajach. Członkowie grupy mieli świadomość, że poważna literatura, bardziej lub mniej odnosząca się do przedmiotu, już istnieje oraz że nowe prace regularnie się ukazują. W pracach nad projektem wykorzystano wybrane pozycje literatury, odnosząc je do szerokiego spektrum przykładów integracji służb i usług socjalnych w Europie, w tym porównując zastosowane rozwiązania. Przykłady te pochodzą także z krajów Europy Środkowej i Wschodniej.
2. INTEGRACJA USŁUG SOCJALNYCH W EUROPIE
2.1 Definicje

Konieczne jest wyjaśnienie znaczenia dwóch głównych terminów: usługi społeczne oraz zintegrowane usługi społeczne.


Usługi społeczne

Trudno jest zaproponować jednolitą definicję usług socjalnych, która miałaby zastosowanie do całej Europy i któraby dokładnie oddawała zróżnicowanie usług i przyjętych rozwiązań organizacyjnych w tak dużym regionie. W innych opracowaniach (por.: “Zaangażowanie użytkowników w osobiste usługi społeczne”), Rada Europy, jak też eksperci międzynarodowi w tym zakresie, używają terminu osobiste usługi społeczne (PSS—personal social services), który pozwala odróżnić ten rodzaj usług od innych, występujących w obszarze szeroko rozumianej ochrony socjalnej. W niniejszym raporcie, termin usługi społeczne używany będzie w znaczeniu bardziej precyzyjnie określanym dotąd jako osobiste usługi społeczne.


Osobiste usługi społeczne

Osobiste usługi społeczne (PSS) to usługi zwykle świadczone poszczególnym osobom w związku z ich konkretnymi potrzebami bądź okolicznościami, w jakich się one znalazły. Tym usługi osobiste odróżniają się od usług standardowych, świadczonych pewnym kategoriom osób. Adresatami PSS są zazwyczaj osoby starsze oraz ich opiekunowie, dzieci i rodziny oraz osoby niepełnosprawne. Jednakże, także osoby mające różne inne potrzeby i problemy mogą korzystać z PSS, w takim zakresie, w jakim mogą im one przysługiwać w różnych państwach. Ostatnio pojawiły się na przykład usługi społeczne dla osób cierpiących na HIV/AIDS. Usługi świadczone są w różnych miejscach, jak np. w miejscu zamieszkania beneficjentów, w ośrodkach opieki dziennej oraz w domach opieki. Udzielają ich różnego rodzaju specjaliści, np. pracownicy socjalni, personel wspomagający (w różnych krajach różnie nazywany), administracyjny, osoby świadczące pomoc domową, terapeuci oraz przedszkolanki. Instytucjami świadczącymi PSS mogą być władze publiczne, szczególnie na poziomie powiatów i gmin, organizacje pozarządowe działające nie dla zysku, oraz organizacje działające na zasadach komercyjnych. W ostatnich latach, szczególnie dużego znaczenia w świadczeniu tych usług nabierają organizacje tzw. trzeciego sektora (pozarządowe).

Wciąż powraca pytanie o to, do jakiego stopnia PSS odróżniają się lub są podobne do usług świadczonych w ramach systemów ochrony zdrowia, edukacji, zatrudnienia i ochrony socjalnej [opieki społecznej]. Przejawia się to w różnorodności struktur organizacyjnych, w ramach których są one świadczone, od na przykład odrębnych wydziałów do spraw PSS na poziomie władz lokalnych (model „odrębnych PSS”), aż do rozwiązań, w których PSS występują w ramach szerszego pakietu usług realizowanych w zakresie ochrony zdrowia, ochrony socjalnej [pomocy społecznej], zatrudnienia, itd. Evers (2003) uważa, że

Usługi społeczne obejmują wszelkie usługi, które (a) mają szczególnie duże znaczenie dla całego społeczeństwa, oraz w których (b) kluczową rolę odgrywa osobista relacja pomiędzy świadczącym usługi a beneficjentem. Tak szeroka definicja obejmuje, oprócz zwykłych trzech obszarów opieki przedszkolnej, opieki nad osobami starszymi oraz wielu specyficznych usług na rzecz różnych „grup problemowych” [np. osoby niepełnosprawne, osoby z HIV/AIDS], także usługi z zakresu ochrony zdrowia, edukacji, integracji zawodowej oraz kultury.

Występują różnice poglądów, co do tego, czy właściwsza jest wąska czy szeroka definicja PSS.
Zintegrowane usługi społeczne

Termin integracja odnosi się do wszystkich podejść i metod pogłębiania koordynacji różnych służb i usług socjalnych oraz poprawy ich efektywności, w celu skuteczniejszej realizacji potrzeb ich użytkowników. Podejścia te mogą obejmować na przykład, koordynację służb i usług, współpracę, partnerstwa, współdziałanie, czy wspólną pracę różnych specjalistów. Stąd, integrację pojmuje się jest jako pewne kontinuum lub drabinę, gdzie metody dobiera się tak by odpowiadały określonym potrzebom, okolicznościom i możliwościom. Doświadczenie wskazuje, że nie ma jednolitego modelu integracji, który pasowałby do wszystkich sytuacji.

Występuje wiele definicji terminu integracja

Najpełniejsza forma integracji to taka, w której występuje jednolity system planowania i/lub świadczenia usług, utworzony i zarządzany wspólnie przez partnerów (organy macierzyste), zachowujących prawną odrębność. Jednolity system dla danej służby integrowałby, na przykład, zadania, kulturę [organizacyjną], zarządzanie, budżet, pomieszczenia, administrację i dokumentację, oraz funkcjonowałby na wszystkich poziomach (grupy, wydziału lub organizacji). (Integrated Care Network 2004, s.12)

Wszystkie inne sposoby rozwiązywania problemów separacji służb i usług (np. koordynacja) są mniej zaawansowane i całościowe niż opisana tu najpełniejsza forma integracji.

Projekt Procare (2004) integracją usług opiekuńczych określa sytuację, w której

odrębne podmioty działają w sposób skoordynowany, i w której chodzi o zapewnienie efektywności kosztowej, poprawę jakości oraz poprawę satysfakcji, zarówno beneficjentów, jak i świadczących usługi. Do osiągnięcia tych celów prowadzi zmniejszenie marnotrawstwa, poprawa ciągłości świadczenia usług, lepsze dopasowanie usług do potrzeb użytkowników oraz udział użytkowników w realizacji usług. (Leichsenring i Alaszewski 2004, s.15).

W ramach tego samego projektu, francuski raport krajowy wskazywał, że

usługi są zintegrowane wówczas, gdy pewien zestaw usług oferowany jest określonej grupie ludzi zamieszkałych na danym obszarze przez jedną firmę lub organizację pod jednolitym kierownictwem. (s.18).

Obie zaprezentowane wyżej definicje odnoszą się w zakresie celów oraz elementów składowych do wysoko zaawansowanej formy integracji usług opiekuńczych. To czy tak zintegrowane systemy faktycznie istnieją, jest sprawą zupełnie odrębną. Jednak, w rozumieniu tych definicji, integracja oznacza coś więcej niż wspólne działanie, partnerstwo, współpracę czy współdziałanie sieciowe. Te ostatnie terminy oraz działania, do jakich się one odnoszą, mogą być środkami czy etapami osiągania integracji usług, lecz same w sobie integracji raczej nie stanowią.


Integracja pozioma oraz pionowa

Integracja może mieć charakter poziomy oraz pionowy. Jest to rozróżnienie istotne. Jego dokonanie pomaga między innym w lepszym zrozumieniu istoty integracji. W ochronie socjalnej, integracja pionowa na poziomie makro, odnosi się do lepszej koordynacji polityki oraz świadczenia usług na różnych poziomach administracji—krajowym, regionalnym oraz lokalnym. Zaś na poziomie mikro—do usług realizowanych w odpowiednich instytucjach, społecznościach oraz w domach, dla różnych grup lokalnych beneficjentów. Na przykład, w roku 1971 wprowadzono w Wielkiej Brytanii regulację jednoczącą pod jednolitym zarządem na poziomie lokalnym, odrębne wcześniej wydziały usług socjalnych dla dzieci i różnych grup osób dorosłych. Integracją tą nie objęto jednak lokalnych organów do spraw usług zdrowotnych oraz edukacyjnych.

Pionowa integracja ochrony zdrowia łączy w jedną całość usługi szpitalne, kliniczne oraz lokalne [w przychodniach]. Multidyscyplinarna oraz technicznie zaawansowana ochrona zdrowia jest coraz bardziej konieczna w czasach, kiedy pacjenci muszą korzystać z różnych jej form. Implikuje to coraz głębszą pionową integrację usług zdrowotnych. (Zob.: „Integrated Care in an International Perspective” 2002). Powołany tu artykuł ukazuje także jak na integrację usług na poziomie mikro oddziałuje organizacja systemu ochrony zdrowia na poziomie makro (np. system finansowania świadczeń) a także jak “rozdrobnienie i niespójność oraz niezdolność do podjęcia współpracy multidyscyplinarnej są poważnymi bolączkami wielu systemów ochrony zdrowia w Europie”.

Integracja pozioma różni się od pionowej. W integracji poziomej chodzi o to by, w interesie beneficjentów, połączyć udzielanie różnych odrębnych dotąd głównych usług socjalnych (np. usług zdrowotnych oraz opieki społecznej). Ta właśnie forma integracji jest celem wielu inicjatyw w państwach europejskich. Jest ona również głównym, choć nie wyłącznym, przedmiotem zainteresowania w ramach niniejszego projektu. Głównymi usługami, z którymi usługi w ramach pomocy społecznej mogą być w różnym stopniu integrowane są ochrona zdrowia, edukacja, usługi rynku pracy, w tym zasiłki dla bezrobotnych, a także—w pewnym zakresie—także usługi socjalne udzielane w ramach systemu penitencjarnego. Integracja horyzontalna może być wskazana na różnych poziomach, począwszy od integracji oddzielnych dotąd ministerstw na poziomie ogólnokrajowym.


Integracja różnych rodzajów podmiotów świadczących usługi

Wyraźna obecnie w Europie tendencja w kierunku różnicowania systemów finansowania ochrony socjalnej („mixed economies of social care”) ma istotny wpływ na integrowanie usług socjalnych. Integracja może być trudna do przeprowadzenia nawet wówczas, gdy zarówno usługi socjalne jak i zdrowotne świadczone są jedynie przez sektor publiczny. O wiele trudniej doprowadzić do integracji, rozumianej tak jak ją opisano powyżej, gdy usługi dla określonej grupy beneficjentów świadczone są przez jednostki sektora publicznego, prywatnego działającego nie dla zysku oraz prywatnego działającego na zasadach komercyjnych. Dodatkową komplikację stanowi pojawienie się quasi-rynków usług socjalnych, gdzie usługodawcy ze sobą konkurują. Pojawia się pytanie czy konkurencja ta nie przeciwdziała przypadkiem integracji. Odwoływanie się do „partnerstw” stanowi próbę wprowadzenia koordynacji i współpracy publicznych i niepublicznych jednostek opieki społecznej.


2.2 Argumenty na rzecz integracji usług socjalnych

Poniższy przypadek jest typową ilustracją problemów na jakie napotykają użytkownicy usług socjalnych, które nie zostały zintegrowane:



Mamy 5-letnie bliźniaczki ze średnim upośledzeniem zdolności uczenia się. Jenny ma także autyzm. Mamy w związku z tym do czynienia z tyloma specjalistami oraz instytucjami, że zupełnie się w tym pogubiliśmy. Lekarz rodzinny, pielęgniarka-poradniczka, logopeda, specjalista terapii zawodowej, psychiatra, psycholog, nauczyciel, asystent nauczyciela, okulista, audiolog oraz kilku urzędników, to tylko niektóre z osób, z którymi jesteśmy w stałym kontakcie.

Czasem trudno nam się w tym wszystkim zorientować. Nie rozumiemy dokładnie czym się ci wszyscy specjaliści zajmują. A jeszcze często wizyty u nich kolidują ze sobą.

Czy jest ktoś, albo czy jest jakiś system, który pomógłby nam się w tym wszystkim rozeznać?

(Midland Health Board Executive Summary 2003)

Wiele wskazuje na to (np. nowe regulacje prawne, projekty badawcze, strony internetowe, konferencje, publikacje), że integrowanie służb i usług publicznych staje się jednym z priorytetów w państwach europejskich. Najczęściej dochodzi do integracji służb i usług pomocy społecznej z usługami zdrowotnymi. W mniejszym stopniu integracja obejmuje usługi edukacyjne oraz rynku pracy. Jak ukazują to przykłady opisane poniżej, integracja może być całkowita bądź częściowa, np. integracji mogą podlegać tylko usługi socjalne i edukacyjne na rzecz dzieci, lecz dla pozostałych osób, mogą pozostawać niezintegrowane.
Poniżej opisano argumenty najsilniej przemawiające za integracją usług socjalnych z innymi usługami.


  1. Korzyści dla użytkowników usług Coraz więcej wyników badań oraz opinii użytkowników wskazuje na to, że oddzielenie usług np. zdrowotnych i socjalnych, nie służy najlepiej ich użytkownikom. Ograniczona integracja usług poprawia ich skuteczność, szczególnie w odniesieniu do użytkowników wymagających usług kompleksowych, świadczonych przez dłuższy czas, którymi są np. osoby starsze. Dodatkowym czynnikiem przemawiającym za zintegrowanym świadczeniem usług ich użytkownikom, jest to że w wielu krajach rozrósł się ich zakres oraz kompleksowość. Wraz ze wzrostem świadomości oraz asertywności użytkowników, coraz bardziej słyszalne oraz skuteczne stają się ich żądania integracji usług.

  2. Konkretne korzyści wynikające z różnych form integracji Jak wspomniano wyżej, integracja jest terminem zbiorczym na określenie różnych działań podejmowanych w interesie użytkowników na rzecz lepszej koordynacji świadczenia usług. W piśmiennictwie najczęściej wskazuje się na następujące korzyści:

zwiększenie szybkości reakcji na pojawiające się problemy;

uproszczenie procesów decyzyjnych poprzez zmniejszenie liczby zaangażowanych w nie decydentów;

lepsze wykorzystanie dostępnych środków;

redukcja nieporozumień w komunikowaniu się;

poprawa satysfakcji ze świadczonych usług.


  1. Wykluczenie społeczne a integracja Zarówno Unia Europejska jak i Rada Europy przywiązują duże znaczenie do wspierania integracji społecznej oraz praw obywatelskich, szczególnie w odniesieniu do najbardziej zagrożonych oraz zmarginalizowanych grup społeczeństwa europejskiego. Zwalczanie wykluczenia społecznego na poziomie krajowym oraz lokalnym wymaga zazwyczaj integracji polityki oraz świadczonych usług, aby móc skuteczniej rozwiązywać te skomplikowane problemy. Jak stwierdza popularne hasło: “wieloprzyczynowe problemy wymagają zintegrowanych rozwiązań”. Utrzymywanie wzajemnej rozdzielności służb i usług stanowi barierę ich efektywności.

  2. Integracja racjonalizuje koszty Globalizacja oraz ostra konkurencja międzynarodowa stawiają przed państwami problem kosztowej efektywności utrzymywania rozdzielności ważnych służb i usług publicznych zarówno na poziomie krajowym jak i lokalnym. Integrując główne usługi publiczne, państwa spodziewają się korzyści polegających na większej skuteczności wydatkowania środków publicznych. Jednak nadal nie ma bezspornych dowodów potwierdzających takie oczekiwanie. Z argumentem o większej efektywności kosztowej integracji usług publicznych wiąże się jeszcze inny. Mianowicie, że integracja usług socjalnych i zdrowotnych ułatwia zdobywanie środków na te usługi w czasach gdy zaostrza się walka o szczupłą pulę środków dostępnych na cele społeczne.


2.3 “Dezintegracja” usług socjalnych?

W niniejszym raporcie, a także w literaturze, nie przesądza się kwestii słuszności integracji. Nie można powiedzieć, że zdrowy rozsądek jednoznacznie przemawia za integracją. Na przykład, istnieją sensowne argumenty przemawiające za utrzymaniem separacji pewnych rodzajów służb i usług, jak również za rozdzieleniem służb i usług, które już zostały zintegrowane. Przykładem tego ostatniego jest dokonana w niektórych krajach integracja usług opieki społecznej (np. działania z zakresu pomocy społecznej) z wypłacaniem zasiłków socjalnych z pomocy społecznej, co ma miejsce w większości krajów Europy Środkowej i Wschodniej. Jak wiadomo, istnieją mocne argumenty zarówno „za” jak i „przeciw” integracji wypłacania zasiłków z usługami z zakresu pomocy społecznej. Z jednej strony, mniej „konkretne” działania z zakresu pomocy społecznej mogą być lepiej przyjmowane jeśli towarzyszyć im będzie także pomoc finansowa dla osób szczególnie zagrożonych. Inny punkt widzenia jest taki, ze władza i odpowiedzialność związana z przyznawaniem i wypłacaniem zasiłków, może skomplikować a nawet zdominować świadczenie innych rodzajów profesjonalnych usług oferowanych przez pomoc społeczną.

Drugim argumentem przemawiającym za utrzymaniem rozdzielności różnych rodzajów usług jest to, że ich zintegrowanie mogłoby oznaczać faktyczne wyparcie jednego rodzaju usług przez inny oraz że taka horyzontalna integracja mogłaby prowadzić do “roztopienia się” oraz utraty specjalistycznej wiedzy i umiejętności związanych ze świadczeniem tych rodzajów usług. Wskazuje się na to mając na uwadze historię wzajemnych relacji miedzy profesjami ochrony zdrowia oraz pomocy społecznej, gdzie ta pierwsza (w której dużą rolę odgrywają lekarze) postrzegana jest jako dominująca oraz bardziej prestiżowa od pracowników socjalnych i innych podobnych. W związku z tym można przyjąć hipotezę roboczą, że integracja usług socjalnych jest łatwiejsza wówczas kiedy główne grupy zawodowe reprezentujące każdą z integrowanych branż cieszą się podobnym prestiżem oraz ochroną zawodu. Gdy tak nie jest, integracja może nie być właściwym rozwiązaniem.
3. PRZEGLĄD PUBLIKACJI DOTYCZĄCYCH INTEGRACJI USŁUG SOCJALNYCH
Nie sposób opisać tu wyczerpująco istniejącą literaturę przedmiotu. Publikacje obejmują rezultaty dużych projektów badawczych, jak np. Procare, raporty rządowe oraz prawodawstwo, sprawozdania z konferencji, książki, artykuły, strony internetowe, aż do praktycznych poradników jak przeprowadzać integrację.
3.1 Ocena i wnioski

Te zróżnicowane publikacje nie zawierają niestety zbyt wielu rygorystycznych ocen przypadków integracji oraz opartych na studiach empirycznych wniosków odnośnie tego czy i w jakim zakresie integracja przynosi rzeczywiste pozytywne rezultaty, tj. poprawia skuteczność oddziaływania na beneficjentów oraz efektywność samych zintegrowanych usług (np. poprzez obniżkę kosztów). Brytyjska Integrated Care Network (Sieć Zintegrowanytch Usług Opiekuńczych) została ostatnio poproszona przez tamtejsze Ministerstwo Zdrowia o przedstawienie dowodów wskazujących na takie korzyści. Niestety, odpowiedź dotąd nie nadeszła. Spodziewane pozytywne efekty integracji nie zostały dotąd empiryczne potwierdzone. Utrudnia to inicjatywy na rzecz integracji.

Przykładem nie zweryfikowanej empirycznie publikacji jest artykuł o zintegrowanym działaniu (“About Integrated Working”), opublikowany przez Integrated Care Network (www.integratedcarenetwork.gov.uk).

Artykuł ten przedstawia podstawowe zasady działania na rzecz integracji:

Wszyscy zainteresowani uznają wzajemną współzależność

Wszyscy podzielają wizję integracji oraz dzielą się działaniami, środkami i ryzykiem

Użytkownicy postrzegają świadczone im usługi jako „bezszwowe” (Notabene pojęcie „bezszwowości usług” ma tu kluczowe znaczenie).

Dla sprawnego zintegrowanego funkcjonowania służb i usług konieczne jest posiadanie:

Jasnych oraz podzielanych przez wszystkich celów

Realistycznego planu oraz harmonogramu działań

Partnerów zaangażowanych na rzecz integracji

Jasnego podziału obowiązków i odpowiedzialności

Praktycznego sposobu oceny osiągnięć.

Czynniki sprzyjające zintegrowanemu funkcjonowaniu obejmują:



  • Typ przywództwa polegający na tym, że poszukując rozwiązań przywódcy wychodzą poza opłotki ich własnych organizacji

  • Elastyczną, proaktywną kulturę organizacyjną

  • Łączenie budżetów oraz formalne zobowiązanie do wspólnego świadczenia usług mogą prowadzić do pożądanej zmiany kultury.

Ostatecznie, wszyscy zyskują na integracji.

  • Kompleksowo i jednocześnie rozpatruje się całość problemów z którymi obywatel zgłasza się o pomoc

  • Współpracujące ze sobą agendy koncentrują się na tym co robią najlepiej a także lepiej rozumieją w jakim zakresie pomoc może być udzielona gdzie indziej

  • Cały system jest lepiej zarządzany.

Wszystko to brzmi bardzo pozytywnie i zachęca do integracji usług. Jednak sam entuzjazm nie wystarczy. W dalszej części raportu poruszona zostanie kwestia dokumentowania udzielonych świadczeń oraz wyższości zintegrowanego świadczenia usług.

Ilse Julkunen (2005) powierzono przygotowanie wstępnego przeglądu literatury naukowej na temat zintegrowanych usług socjalnych. Najważniejsze wnioski tego przeglądu zreferowano poniżej:



  • Kilku autorów wskazywało na brak dowodów, że integracja usług socjalnych lepiej służy beneficjentom. Np. Kalpa Kharicha i inni wskazują, że “o ile współpraca lub wspólne działanie służb pomocy społecznej oraz podstawowej opieki zdrowotnej (w Wielkiej Brytanii) staje się politycznie coraz bardziej popularna, to integracja ta nie jest oparta na solidnych dowodach wskazujących na korzyści dla pacjentów lub społeczeństwa”.

  • Obiecujące wyniki daje udostępnienie użytkownikom usług świadczonych przez władze publiczne przez Internet, w ośrodkach “jednego okienka”. Np. program Unii Europejskiej elektronizacji administracji publicznej (eGOV) zapewnia obywatelom i przedsiębiorstwom dostęp do usług elektronicznych świadczonych przez różne władze publiczne w sposób przyjazny dla klienta w pojedynczych punktach dostępu.

  • Wspomniany przegląd przytacza szereg przykładów na to, jak „sektor publiczny i prywatny odwołują się do integracji usług, aby usuwać bariery w dostępie do usług tworzone przez ich separację”. Typowymi barierami są biurokracja, i8nteresy różnych grup zawodowych oraz nieefektywne wykorzystanie posiadanych środków.

  • Opisano i porównano różne modele zintegrowanego działania. Obejmowało to również kwestie empirycznej weryfikacji skuteczności każdego z tych modeli. Jednak w stopniu wystarczającym nie przeanalizowano ani nie udokumentowano kosztów oraz klinicznej efektywności zespołów interdyscyplinarnych. Skuteczność tych zespołów będzie musiała być oceniona w przyszłych badaniach.

  • Julkunen kończy swój wstępny przegląd literatury listą szczegółowych wniosków oraz pytań:

  • Przeanalizowane studia były najczęściej opisowe—koncentrowały się na opisie aspektów organizacyjnych;

  • Podkreśla się występujące problemy raczej niż opisuje jak poszczególne modele integracji faktycznie funkcjonują, co powoduje, że kluczowa kwestia „czarnej skrzynki” pozostaje niezbadana;

  • Opisy działań integracyjnych rzadko prezentują ich skutki oraz ich empiryczną weryfikację [dowody];

  • Zidentyfikowane studia pochodzą najczęściej z USA i Wielkiej Brytanii.

Dlatego, następujące pytania powinny wytyczać kierunki przyszłych badań tej kwestii:

  1. Jak można doprowadzić do opartej o solidne badania wymiany dobrych praktyk różnych krajów oraz do wspólnego ich zanalizowania?

  2. Jak można doprowadzić do systematycznej wymiany porównywalnych wyników badań oraz doświadczeń w tworzeniu i realizacji programów integracji, aby móc ustalić jakie czynniki decydują o sukcesie bądź klęsce integracji usług?

Bardzo rzadko znajduje się przykłady takich ocen programów, jakiej dokonali Bernabei i inni (1998). Oto streszczenie:
Losowe badanie skuteczności modelu integracji usług opiekuńczych oraz indywidualnego zarządzania przypadkami mieszkających samodzielnie osób starszych
Cel: Ocenić wpływ programu zintegrowanej opieki socjalnej i zdrowotnej na niedołężne osoby starsze zamieszkujące w regionie Rovereto w północnych Włoszech.
Projekt badawczy: badanie losowe powtórzone po roku.
Grupa badana: 200 starszych osób objętych zwykłym zestawem usług socjalnych świadczonych w sposób konwencjonalny.
Metoda postępowania: losowy przydział beneficjentów do grupy testowej otrzymującej zintegrowane usługi medyczne, socjalne oraz prowadzonych w sposób w sposób zindywidualizowany lub do grupy kontrolnej otrzymującej usługi w sposób konwencjonalny.
Główne mierniki skuteczności: Przejście do instytucji opiekuńczej, zakres i koszt korzystania z usług medycznych, zmiany w sprawności.
Wyniki

  • Skierowanie do szpitala bądź domu opieki następowało w grupie testowej rzadziej i później niż w grupie kontrolnej

  • Z usług zdrowotnych obie grupy korzystały w tym samym stopniu, jednak członkowie grupy kontrolnej częściej korzystali z domowych wizyt lekarskich

  • W grupie testowej oszczędności oszacowano na około $1800 na osobę w ciągu roku

  • W grupie testowej nastąpiła poprawa zdrowia fizycznego oraz spowolnienie osłabienia funkcji psychicznych.


Wniosek “Integracja opieki socjalnej i medycznej oraz zindywidualizowane prowadzenie beneficjentów mogą prowadzić do oszczędności finansowych, zmniejszenia świadczenia opieki w instytucjach opiekuńczych oraz spowolnienia spadku sprawności funkcjonalnej (fizycznej i psychicznej) osób mieszkających w swojej własnej społeczności lokalnej”.
3.2 Kilka praktycznych teorii i koncepcji

Jak dotąd nie ma zbyt wielu solidnych dowodów przemawiających za wyższością zintegrowanych służb i usług socjalnych nad niezintegrowanymi. Czy jednak dopracowano się praktycznych teorii oraz koncepcji aby móc zebrać tego rodzaju ugruntowaną wiedzę? Poniżej streszczono niektóre istotne pozycje literatury odnoszące się do tej kwestii. Spektrum podejść rozciąga się od adaptacji istniejących już teorii z zakresu nauk socjalnych do interesujących, aczkolwiek bardziej pragmatycznych propozycji, jak np. „praw” Leutz’a.

W rozdziale pt. “Understanding Collaboration” (“Rozumienie współpracy”) Sullivan i Skelcher (2002) wskazują, że akademickie badania współpracy pomiędzy różnymi organizacjami i służbami należą do wyjątków. Nie robi się takich badań rutynowo.

[W] literaturze dominuje przekonanie, że współpraca jest czymś wyjątkowym. Opisy projektowania programów, decydowania o ich wprowadzeniu oraz realizacji najczęściej mówią o osobnych organizacjach, działających zwykle samodzielnie, w ramach swych zakresów działania, dla których współpraca z innymi organizacjami ... prezentowana jest jako źródło trudności powodujących nieproporcjonalnie duże koszty transakcyjne. (s. 35).

W tym samym rozdziale autorzy przyjmują jednak szerszy punkt widzenia i omawiają podejścia teoretyczne ułatwiające zrozumienie


  • Dlaczego dochodzi do współpracy—główne powody oraz imperatywy inicjatyw organizacyjnych i politycznych na rzecz współpracy;

  • Formy współpracy—różnorodność możliwych modeli i form zarządzania;

  • Uwarunkowania zdolności do współpracy i praktyki współpracy—np. jakie umiejętności zawodowe, zdolności organizacyjne i cechy osobowości sprzyjają tworzeniu, utrzymani i zarządzaniu współpracą.

W ninejszym raporcie jest miejsce tylko na skrótowe omówienie, tytułem przykładu, głównej teorii wyjaśniającej dlaczego dochodzi do współpracy, tj. czynników prowadzących do współpracy. Sullivan i Skelcher prezentują interpretację optymistyczną, iż “do współpracy dochodzi dlatego, by zrealizować wspólną wizję opartą na dwóch założeniach:

  1. że współpraca zaowocuje pozytywnymi rezultatami lub usprawnieniem systemu, jako całości, oraz

  2. że uczestnicy współpracy mają pozytywną do niej predyspozycję, dlatego oczekiwane przez nich pozytywne efekty dla całego systemu przeważają nad chęcią uzyskania doraźnych korzyści dla własnej organizacji”.


Teoria wymiany (Levine i White 1962) wniosła istotny wkład w zrozumienie współpracy. Odnosi się ona szczególnie do integracji usług socjalnych, ponieważ uwypukla trudności, na jakie napotykają osoby, które wymagają kompleksowej pomocy i muszą korzystać z usług socjalnych i zdrowotnych świadczonych przez wiele odrębnych wąsko-specjalizowanych podmiotów.

Levine i White stwierdzili, że różne podmioty świadczące usługi miały podobne cele, ale tylko niektóre z nich dysponowały wystarczającymi środkami by cele te samodzielnie zrealizować. Pozostałe organizacje działające w systemie dysponowały środkami potrzebnymi innym organizacjom, by mogły one właściwie wykonywać swe zadania. Np. by móc zwolnić starszych pacjentów po ich wyleczeniu, szpitale potrzebują usług socjalnych świadczonych przez instytucje opiekuńcze.

Spostrzeżenie to przywiodło autorów do, skądinąd mało oryginalnego wniosku, że

szczupłość środków prowadzi do nawiązania dobrowolnej wymiany pomiędzy poszczególnymi agendami świadczącymi usługi (np. socjalne oraz zdrowotne) i powiązania ich w sieć międzyorganizacyjną. (s.37).

W swej teorii wymiany Levine i White wykorzystują, często spotykaną w literaturze na temat współpracy, ideę zakresu działania (domeny) organizacji. Organizacje zawierają formalne lub nieformalne porozumienia co do ich zakresu działania w całym systemie świadczenia usług. Zwykle przyjmuje się, że gdy wystąpią braki środków, organizacje większe i silniejsze wykorzystują swą przewagę do wchodzenia w kompetencje innych organizacji. Czynią tak aby zapewnić sobie bezpieczeństwo. W odróżnieniu od tego znajomego obrazu, teoria wymiany opisuje systemy organizacyjne, w których duże znaczenie przywiązuje się do zachowań altruistycznych oraz szanuje autonomię innych.
Komentarz Praca Levine’a i White’a oferuje tylko jeden z możliwych sposobów rozumienia relacji pomiędzy systemem usług socjalnych oraz (potężniejszymi?) systemami usług zdrowotnych i edukacyjnych. Pojęcia wymiany oraz domeny są wykorzystywane w inicjatywach na poziomie makro i mikro, w których chodzi o osiągnięcie lepszej współpracy różnych służb lub ich integracji.
Kultura” partnerstw

Słowo „kultura” pojawia się często w pracach i dyskusjach na temat wysiłków zmierzających do lepszej współpracy różnych służb na osi od fragmentacji do pełnej integracji. Na przykład, odmienne a nawet sprzeczne wzajemnie kultury zawodowe w systemie pomocy społecznej oraz ochrony zdrowia uznawane są za główną barierę w integracji tych służb. Podobne problemy pojawiają się w sektorze prywatnym, gdzie charakter poszczególnych spółek może poważnie wpłynąć na sukces lub porażkę łączenia lub nabywania firm. Pojawia się wówczas kwestia “kulturowego dopasowania” (“cultural fit”).

W odniesieniu do integracji istotne jest więc dobre rozumienie tego fenomenu, a w szczególności możliwości modyfikowania oraz tworzenia nowej kultury organizacji. Niestety, „kultura” jest pojęciem trudnym do zdefiniowania. W istocie, jest to pojęcie dość niejasne. W najprostszym rozumieniu odnosi się ono do „sposobu w jaki się gdzieś postępuje”. Obejmuje ono zatem akceptowane sposoby zachowania, język, sposób ubierania się, zespół podzielanych wartości, praktykowanych zwyczajów, itd. Wolne zawody, prawnicy, lekarze, wytworzyli charakterystyczne dla swych środowisk kultury zawodowe. W pomocy społecznej tak silna odrębność kulturowo-zawodowa raczej nie występuje. Antropologowie uważają, że kultura społeczeństw czy poszczególnych organizacji, którą wyrażają dominujące w nich idee i przekonania, może być wyjaśniona przez odniesienie do struktury społecznej w jakiej funkcjonuje.

W literaturze przedmiotu (np. Meyerson i Martin 1987) najczęściej wskazuje się, że “kultura” organizacji świadczących usługi może być rozumiana trojako:



  1. Model integracji (integration model), w którym przyjmuje się, że każda organizacja charakteryzuje się swoistą kulturą, która odróżnia ją od innych i której świadomość ją przenika. Kultura jest tu czynnikiem integrującym, którym można manipulować w celu pogłębienia integracji.

  2. Model [kulturowego] zróżnicowania (difference model), w którym w jednej organizacji może występować kilka różnych kultur poszczególnych grup interesu (np., pracowników socjalnych oraz pracowników administracyjnych). W tym wypadku kultura może stanowić barierę integracji, w tym barierę do tworzenia partnerstw. Wedle optymistycznej interpretacji te różne kultury mogą poddawać się manipulacji, szczególnie odnośnie ich wzajemnych interakcji.

  3. Model niejasności (ambiguity model), w którym kultura traktowana jest za coś lokalnego i osobistego; jej kształt jest stale negocjowany i renegocjowany pomiędzy jednostkami i grupami wewnątrz organizacji. Uważa się, że ten typ kultury organizacyjnej najtrudniej poddaje się manipulacji w interesie integracji.

Odniesienie wyników studiów na temat kultury szczególnie do służb i usług socjalnych oraz zdrowotnych prowadzi do różnych wniosków co do praktyki i do różnych rezultatów. Poniżej zaprezentowano wybrane przykłady:

  • Wspólne diagnozowanie problemów zdrowotnych oraz socjalnych osób starszych ilustruje różnice kulturowe miedzy pielęgniarkami a pracownikami socjalnymi. Pielęgniarki nie mogły zrozumieć dlaczego pracownicy socjalni potrzebowali aż godzinę by wypełnić formularz diagnostyczny. Pracownicy socjalni nie mogli zrozumieć jak pielęgniarki mogły oczekiwać, że można to zrobić w 15 minut. Pielęgniarkom trudność sprawiało wypytywanie ludzi o ich sytuację finansową, natomiast pracownikom socjalnym—wypytywanie o regularność ich wypróżnienia.

  • Występowały wyraźne różnice kulturowe pomiędzy służbą zdrowia oraz lokalnymi służbami socjalnymi co do znaczenia, jakie każda z tych służb przywiązywała do badań i [praktycznego] wykorzystywania ich rezultatów

  • Tożsamość jako cecha wyróżniająca—definiuje kim ja jestem w odróżnieniu od tego kim jest ktoś inny—jest kluczowym elementem kultury. Jest to jednocześnie ten element, którego lepiej nie kwestionować. Różnice pomiędzy przedstawicielami różnych zawodów niekoniecznie muszą być uważane za bariery koordynacji oraz integracji służb.

  • Wnioski z połączeń firm w sektorze prywatnym wskazują, że personel łączących się organizacji powinien mieć jak najwięcej możliwości spotkania się w “grupach przejściowych” w celu wzajemnego poznania i wyjaśnienia swych punktów widzenia.

  • „Niezależnie od wybranej formy organizacyjnej oraz oczekiwanych skutków w odniesieniu do użytkowników, jakakolwiek strategia modyfikacji kultury organizacyjnej w zakresie usług zdrowotnych oraz socjalnych świadczonych przez władze lokalne musi uwzględniać kulturę poszczególnych grup zawodowych. Kadra kierownicza nie powinna przyjmować, że wszystkie napięcia wynikające z różnic kulturowych wewnątrz organizacji są albo niezdrowe oraz/lub możliwe do uniknięcia” (Peck i in., 2001).


Działające całe systemy

Ważnym wkładem socjologii organizacji (Benson …) jest konceptualizacja „działających całych systemów” („whole systems working”). Hudson (2004) opisuje cztery fazy chronologiczne myślenia oraz praktyki nt. relacji pomiędzy usługami socjalnymi, zdrowotnymi i edukacyjnymi. Są to:



  1. Separatyzm Każda z agend i grup zawodowych planuje oraz realizuje swój wkład w izolacji od innych agend i grup

  2. Konkurencja Oddziela się zakup [usług] od ich świadczenia, co zmusza podmioty świadczące usługi do konkurowania ze sobą

  3. Partnerstwo Agencje (podmioty świadczące usługi) oraz specjaliści uczestniczą w konkretnych oraz organizowanych ad hoc układach współpracy

  4. Działające całe systemy Jest to kolejna faza bardziej ambitnej współpracy.

„Cały system nie jest jedynie zbiorem organizacji, które muszą ze sobą pracować, lecz zespołem złożonym z różnych osób, zawodów, służb oraz wyposażenia (np. budynków) które jednoczy ich troska o pacjentów czy użytkowników, i które świadczą cały wachlarz usług w różnych ramach, by zastosować ich właściwy zestaw, we właściwym miejscu i czasie” (Dept. of Health 2003).

Hudson i inni przeanalizowali literaturę z zakresu nauk socjalnych w poszukiwaniu prac teoretycznych któreby pomogły w zrozumieniu co składa się na “cały system”. Socjolog Benson (1975, 1983) pisał o „sieci powiązań międzyorganizacyjnych”, podkreślając dwa aspekty:



  • Wskazuje on na osiem komponentów, które łącznie składają się na całościowe podejście do każdego konkretnego problemu lub konkretnej dziedziny;

  • Stwierdza, że komponenty te są wzajemnie powiązane; zmiana któregoś z nich będzie mieć wpływ na pozostałe.

Nie ma tu miejsca na pełne omówienie pracy Bensona, ale należy wspomnieć o, kluczowych dla jego teorii, ośmiu warunkach (komponentach). Twierdzi on, że efektywne działanie całych systemów następuje w przypadku jednoczesnego spełnienia ośmiu następujących warunków:

  • Wysoki poziom konsensusu w danej dziedzinie

  • Wysoki poziom konsensusu ideologicznego

  • Wysoki stopień pozytywnej oceny

  • Wysoki stopień koordynacji pracy

  • Wysoki stopień zgodności między wymogami partnerstwa a wymogami programu danej agencji

  • Wysoki stopień nagłośnienia danego programu

  • Niski poziom obrony [dotychczasowych] sposobów organizacji

  • Utrzymywanie wysokiego stopnia przepływów środków.

Inni autorzy (Attwood i in. 2003) uważają, że działanie „całych systemów” wymaga wspólnoty dziesięciu podstawowych wartości. Muszą one (owe wartości i cechy) charakteryzować ludzi odpowiadających za integrację całego systemu. Są to:

  • Optymizm

  • Empatia i pokora

  • Wytrwałość i odwaga

  • Uczenie się

  • Związki (relacje)

  • Perspektywa całego systemu

  • Lokalna wiedza w celu znalezienia lokalnych rozwiązań

  • Budowanie kapitału społecznego

  • Celebrowanie małych kroków

  • Długofalowa perspektywa.

Cały system”: studium przypadku


Hudson opisuje zastosowanie teoretycznych założeń Bensona do oceny bardzo ambitnego projektu realizowanego w Wielkiej Brytanii—The Durham Adult Community Care Enhancement Strategy and Services Initiative (Strategia Poprawy Funkcjonowania Ochrony Zdrowia i Usług [Socjalnych] Dorosłej Społeczności w Durham). Główne elementy tej interesującej inicjatywy obejmują:

  • Jednolite łatwo rozpoznawalne oznakowanie [punktów] świadczenia usług zdrowotnych, mieszkaniowych oraz socjalnych świadczonych w społeczności lokalnej, przez co osoby potrzebujące lub mogące potrzebować pomocy wiedzą gdzie należy się o nią zwrócić;

  • “Pojedyncze okienko” oceny przypadków, decydujące w sposób zintegrowany o dostępie do usług mieszkaniowych, zdrowotnych i opiekuńczych;

  • Zamówienie oraz zapewnienie świadczenia w sposób zintegrowany oraz elastyczny wachlarza usług, dając użytkownikom możliwość wyboru, oraz zmuszając usługodawców do szybkiego reagowania na zmienne potrzeby użytkowników;

  • Wspólne działanie wszystkich organów oraz całego personelu, obejmujące pełne dzielenie się posiadanymi środkami, w tym łączenie budżetów.

Opisany tu projekt z Durham wyróżnia się od innych podobnych partnerstw trojako:

1. [Szerokim] zakresem służb biorących udział w partnerstwie, mieszkania, ochrona zdrowia. opieka społeczna;

2. Kompleksowością integrowanych poziomów działania obejmujących planowanie strategiczne, działalność operacyjną oraz systemy wsparcia: integracja jest główną misją działania a nie tylko fakultatywnym dodatkiem;

3. Połączeniem integracji [świadczenia usług] z ich lokalizacją, oznaczającym zasadnicze przesunięcie władzy i odpowiedzialności z centrum do społeczności lokalnych i sąsiedzkich.

Projekt ten jest szczegółowo oceniany; wstępne oceny są pozytywne.

Pięć praw Leutza dotyczących integrowania usług ochrony zdrowia oraz opieki społecznej

W literaturze dotyczącej integracji często cytuje się prace amerykańskiego badacza Leutza (1999). Leutz porównał integrację (koncepcję i realizację) tych rodzajów usług przeprowadzoną w USA i w Wielkiej Brytanii. W rezultacie sformułował on pięć „praw” integracji. „Prawa” te nie mają charakteru ściśle naukowego. Są to raczej oparte na badaniach, przekonujące, a także całkiem zabawne propozycje do praktycznego zastosowania. Oto ich skondensowana prezentacja.


Prawo pierwsze

„Można zintegrować świadczenie niektórych usług przez cały czas lub wszystkich usług przez pewien czas, lecz nie można zintegrować świadczenia wszystkich usług przez cały czas [ciągle]”.

Chodzi o to, by kosztowne zintegrowane usługi kierować do osób które potrzebują pomocy kompleksowej. Gdy się w ten sposób nie postąpi, maksymalizuje się ryzyko braku efektywności.
Prawo drugie

„Integracja najpierw kosztuje, korzyści przynosi później”.

Sukces integracji zależy od dokonania najpierw odpowiednich inwestycji czasu w planowanie oraz środków na szkolenia i budowę systemu.
Prawo trzecie

„To co dla ciebie jest integracją, dla mnie jest fragmentacją”.

Należy zwracać jednakową uwagę na to co można stracić integrując jak i na to co można zyskać.
Prawo czwarte

„Nie da się zintegrować czworokątnego bolca z okrągłym otworem”.

Należy pamiętać, że pewne utrudnienia integracji mogą mieć charakter trwały, np. odrębne systemy finansowania i zarządzania ochroną zdrowia i pomocą społeczną.
Prawo piąte

„Ten kto integruje, decyduje”.

Nie jest to obserwacja na temat relatywnej “siły przebicia” różnych grup zawodowych i organizacji. Raczej chodzi o to, aby znaleźć właściwy sposób by użytkownicy usług i usługodawcy odgrywali wiodącą rolę w kształtowaniu usług i służb je świadczących oraz w ich integrowaniu, np. poprzez coraz szersze stosowanie bezpośredniego rozliczania nakładów na użytkownika (direct payments/client budgets).
Ramy odniesienia

Poza selektywnym stosowaniem teorii i koncepcji odnoszących się do działań integracyjnych, wypracowano kilka praktycznych „ram odniesienia” aby lepiej i bardziej precyzyjnie analizować i planować integrowanie usług i systemów. Niektóre z tych ram odniesienia omówiono w tej części.

Podejmując działania integrujące usługi socjalne z innymi rodzajami usług, należy odpowiedzieć sobie na dwa podstawowe pytania:

Po pierwsze, w którym miejscu kontinuum od fragmentacji do integracji sytuuje się podejmowane działanie? To co uważamy za integrację, może w istocie być koordynacją albo współpracą organizacji.

Jak podejmowane działanie wypada, gdy ocenić je wedle kryteriów stosowanych przy wyłanianiu dobrych praktyk?

Powyżej wspomniano już o pracach Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) w dziedzinie integracji. Ramy odniesienia (kryteria oceny) WHO określają cechy najczęściej wiążące się z integracją. Pozwalają one odróżnić integrację od autonomicznego działania lub koordynacji.






AUTONOMIA

KOORDYNACJA

INTEGRACJA

WIZJA SYSTEMU

Indywidualnie postrzegana

Wspólne zaangażowanie na rzecz poprawy systemu

Wspólne wartości, wszyscy przyjmują odpowiedzialność

NATURA PARTNERSTWA

Własne zasady, doraźne partnerstwo

Czas określony lub podejmowanie podobnych projektów współpracy

Formalne przyjęcie wspólnej misji, wspólnych praw

SPOŻYTKOWANIE ŚRODKÓW

Na osiągniecie wytyczonych samodzielnie celów

Na osiągniecie komplementarnych celów

Zgodnie ze wspólnymi ustaleniami

PODEJMOWANIE DECYZJI

Niezależne

W drodze konsultacji

Delegowanie władzy, jednolity proces decyzyjny

INFORMACJA

Wykorzystywana samodzielnie

Wymieniana pomiędzy partnerami

Orientująca działania partnerów w kierunku osiągnięcia przyjętych wspólnie celów

Zaprezentowane tu kryteria oceny WHO mogą posłużyć osobom podejmującym działania integracyjne, lub inne formy bliższej współpracy, w orientowaniu się w problematyce, prawidłowościach, znajdywaniu wytłumaczeń oraz wytycznych, jak również w precyzyjnym posługiwaniu się pojęciami. Jak dany projekt lub system należy zakwalifikować wedle tej tabeli?

Sullivan i Skelcher proponują inne ramy odniesienia (kryteria oceny), polegające na zestawieniu różnych form współpracy z organizacyjnego punktu widzenia. Na jednym końcu spektrum znajdują się nieformalne, luźne powiązania. Na przeciwstawnym końcu umieszczono ustrukturyzowane i sformalizowane powiązania, które mogą prowadzić do zintegrowania współpracujących podmiotów w jedną organizację.
Formy współdziałania i zasady zarządzania nimi


FORMY WSPÓŁDZIAŁANIA

Luźna sieć nieformalnych powiązań

Porozumienie ograniczone do wymiany informacji

Uzgodnienie prowadzenia wspólnych działań

Zgoda na powołanie formalnego organu zarządzającego

Powołanie federacji

Połączenie odrębnych organizacji w jedną

ZASADY ZARZĄDZANIA

Samorząd oparty na wspólnych normach i wartościach

Zróżnicowane

Zróżnicowane

Zróżnicowane

Zewnętrzny zarząd oparty na konstytucji

Hierarchia

NAZEWNICTWO

Sieć

Partnerstwo

Partnerstwo

Partnerstwo

Federacja

Integracja

  1   2   3   4   5   6   7


©absta.pl 2016
wyślij wiadomość

    Strona główna