Główny Inspektorat Ochrony Środowiska Raport o występowaniu poważnych awarii w 2005 roku



Pobieranie 66 Kb.
Data02.05.2016
Rozmiar66 Kb.


Główny Inspektorat Ochrony Środowiska

Raport

o występowaniu poważnych awarii w 2005 roku

Akceptował:


Główny Inspektor

Ochrony Środowiska

Wojciech STAWIANY


Opracowanie:

Departament Przeciwdziałania

Poważnym Awariom

Warszawa, marzec 2006



SPIS TREŚCI



1.Wstęp 4

2.Analiza poważnych awarii mających miejsce w 2005 r. 4

3. Przykłady poważnych awarii w 2005 r. 9

4. Analiza poważnych awarii spełniających kryteria zawarte w rozporządzeniu Ministra Środowiska 12

5. Analiza poważnych awarii mających miejsce na terenie zakładów o dużym i zwiększonym ryzyku wystąpienia poważnej awarii 14


  1. Wstęp

Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska (Dz.U. Nr 62, poz. 627 z późniejszymi zmianami), zwanego dalej „Poś”, wprowadziła pojęcie poważnej awarii. Zgodnie z art. 3 pkt 23 poważną awarią jest zdarzenie, które spełnia następujące warunki:



  • jest zdarzeniem (sytuacją) odbiegającą od stanu normalnego (np. wypadek cysterny drogowej, awaria instalacji przemysłowej, rozszczelnienie zbiornika itp.), w szczególności emisją, pożarem lub eksplozją,

  • ma miejsce w trakcie procesu przemysłowego, magazynowania lub transportu,

  • występuje w nim co najmniej jedna substancja niebezpieczna (odpowiadająca definicji podanej w art. 3 pkt 37 Poś lub innym przepisom dotyczącym substancji niebezpiecznych),

  • w ilości która prowadzi do natychmiastowego powstania zagrożenia życia lub zdrowia ludzi lub środowiska lub powstania takiego zagrożenia z opóźnieniem.

Art. 31 ust. 3 ustawy z dnia 20 lipca 1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska (tekst jednolity Dz.U. z 2002 r. Nr 112, poz. 982 z późniejszymi zmianami), zwanej dalej ustawą o IOŚ, nałożył na organy właściwe do zwalczania poważnych awarii obowiązek informowania o nich Głównego Inspektora Ochrony Środowiska. Obowiązek ten dotyczył zarówno awarii, które miały miejsce na obszarze kraju, również tych, które miały skutki transgraniczne. Kryteria, które określały te awarie zostały podane w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 30 grudnia 2002 r. w sprawie poważnych awarii objętych obowiązkiem zgłoszenia do Głównego Inspektora Ochrony Środowiska (Dz.U. z 2003 r. Nr 5 poz. 58).

Obowiązek informowania Głównego Inspektora Ochrony Środowiska, za pośrednictwem Departamentu Przeciwdziałania Poważnym Awariom, o występowaniu wymienionych zdarzeń wynika z rozdziału V pkt 5 „Szczegółowych zasad postępowania inspektorów ochrony środowiska w przypadku wystąpienia poważnej awarii oraz zasady współdziałania z innymi organami administracji publicznej” (str. 9), zwanych dalej „Zasadami”. Zostały one opracowane i wprowadzone w życie na podstawie art. 8a ust. 1 ustawy o IOŚ.



  1. Analiza poważnych awarii mających miejsce w 2005 r.


W 2005 r. organy Inspekcji Ochrony Środowiska przyjęły informację o wystąpieniu 150 zdarzeń, które były poważnymi awariami (rejestr poważnych awarii stanowi załącznik nr 1). Liczba zdarzeń w tym okresie była taka sama jak w analogicznym okresie 2004 r.

Liczba poważnych awarii w poszczególnych kwartałach i miesiącach 2005 r. była zróżnicowana, co zaprezentowano na rys. 1.




2.1. Liczba poważnych awarii na terenie poszczególnych województw

Również liczba poważnych awarii na terenie poszczególnych województw była zróżnicowana. Sytuację przedstawiono w tabeli nr 1.


Tab. 1. Liczba zdarzeń w 2005 r. w poszczególnych województwach

Lp.

Województwo

Liczba zdarzeń

1

Mazowieckie

23

2

Śląskie

23

3

Kujawsko – Pomorskie

16

4

Warmińsko - Mazurskie

13

5

Zachodniopomorskie

13

6

Dolnośląskie

11

7

Małopolskie

9

8

Pomorskie

8

9

Lubelskie

7

10

Podlaskie

6

11

Opolskie

6

12

Świętokrzyskie

5

13

Lubuskie

3

14

Podkarpackie

3

15

Łódzkie

2

16

Wielkopolskie

2




Ogółem

150


2.2. Miejsce powstania poważnych awarii

Ze względu na miejsce powstania poważnej awarii ich liczba w 2005 r. była następująca:






  • zakłady


- 73 zdarzenia;




  • transport


- 60 zdarzeń;




  • inne


- 17 zdarzeń.

Strukturę miejsc zdarzeń przedstawia rys. 2.



W 2005 r. liczba zdarzeń na terenie zakładów była wyższa od liczby zdarzeń w transporcie.



2.2.1. Poważne awarie w zakładach


W 2005 r. liczba poważnych awarii na terenie zakładów przedstawiała się następująco:


zakłady przemysłowe

- 34 zdarzeń (22,7 % wszystkich zdarzeń w 2005 r.);

zakłady handlowe

- 23 zdarzeń (15,3 % wszystkich zdarzeń w 2005 r.);

zakłady użyteczności

publicznej

- 16 zdarzeń (10,7 % wszystkich zdarzeń w 2005 r.).

Strukturę zdarzeń w tym okresie na terenie zakładów przedstawiono na rys 3.


W 2005 r. spośród 34 awarii przemysłowych:



  • 4 zdarzenia miały miejsce na terenie zakładu o dużym ryzyku wystąpienia poważnej awarii przemysłowej (ZDR),




  • 3 zdarzenie miało miejsce na terenie zakładu o zwiększonym ryzyku wystąpienia poważnej awarii przemysłowej (ZZR),




  • 27 zdarzenia miały miejsce na terenie 22 zakładów, które zaliczono do tych, które mogą być źródłem poważnej awarii.



2.2.2. Poważne awarie w transporcie


W 2005 r. spośród 60 zdarzeń w transporcie najwięcej miało miejsce w:


transporcie drogowym

- 37 zdarzeń (24,7 % wszystkich zdarzeń w 2005 r.);


a następnie w:


transporcie rurociągowym

- 16 zdarzeń (10,7 % wszystkich zdarzeń w 2005 r.);



transporcie kolejowym


- 6 zdarzeń (4,0 % wszystkich zdarzeń w 2005 r.).

transporcie wodnym


- 1 zdarzenie (0,7 % wszystkich zdarzeń w 2005 r.).

Strukturę zdarzeń w transporcie w 2005 r. przedstawiono na rys 4.



W 2005 r. w transporcie rurociągowym ropy naftowej i produktów ropopochodnych (paliwa płynne takie jak benzyny silnikowe i oleje napędowe), w którym skutki wycieków bywają najpoważniejsze, wystąpiło 16 zdarzeń. Miały one miejsce głównie na rurociągach produktów finalnych, należących do Przedsiębiorstwa Eksploatacji Rurociągów Naftowych „PRZYJAŹŃ” w Płocku, Przedsiębiorstwa „Naftobazy” Sp. z o.o. w Warszawie oraz Grupy „Lotos” S.A. w Gdańsku.

2.3. Poważne awarie i substancje niebezpieczne

Zdarzenia w 2005 r. pogrupowano również według klasyfikacji towarów niebezpiecznych, zgodnej z załącznikiem A do Umowy europejskiej dotyczącej międzynarodowego przewozu drogowego towarów niebezpiecznych, sporządzonej w Genewie dnia 30 września 1957 r. Zgodnie z ustawą z dnia 28 października 2002 r. o przewozie drogowym towarów niebezpiecznych (Dz.U. Nr 199, poz. 1671, z późniejszymi zmianami) załącznik jest dokumentem obowiązującym w Polsce.

W 2005 r. liczba zdarzeń z uwzględnieniem klasyfikacji materiałów niebezpiecznych przedstawiała się następująco:

klasa 2 (gazy)

- 31 zdarzeń (20,7 % zdarzeń w 2005 r.);

klasa 3 (materiały ciekłe zapalne)

- 66 zdarzeń (44,0 % zdarzeń w 2005 r.);

klasa 4.1 (materiały stałe zapalne)

- 2 zdarzenia (1,3 % zdarzeń w 2005 r.);

klasa 8 (materiały żrące)

- 8 zdarzeń (5,3 % zdarzeń w 2005 r.);

klasa 9 (różne materiały i przedmioty niebezpieczne)




- 1 zdarzenie (0,7 % zdarzeń w 2005 r.);

materiały poza klasyfikacją

- 42 zdarzenia (28,0 % zdarzeń w 2005 r.).

Na rys. 5 przedstawiono strukturę zdarzeń w 2005 r., z uwzględnieniem klasyfikacji ONZ/ADR materiałów niebezpiecznych.




W 2005 r., analogicznie jak w latach poprzednich, największa liczba zdarzeń miała miejsce z udziałem materiałów klasy 3.




3. Przykłady poważnych awarii w 2005 r.

3.1. Zdarzenia na terenie zakładów zaliczonych do zakładów o dużym ryzyku wystąpienia poważnej awarii


Wymienione zdarzenia miały miejsce na terenie zakładów, zwanych dalej ZDR, spełniającego kryteria zawarte w kolumnie 5 Tabeli 1 lub w kolumnie 3 Tabeli 2 załącznika do rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 31 stycznia 2006 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie rodzajów i ilości substancji niebezpiecznych, których znajdowanie się w zakładzie decyduje o zaliczeniu go do zakładu o zwiększonym ryzyku albo zakładu o dużym ryzyku wystąpienia poważnej awarii przemysłowej. (Dz. U. Nr 30, poz. 208).


a)

Wyciek kwasu siarkowego poproduktowego na terenie Zakładu Produkcji Specjalnej Sp. z o.o. w Pionkach (gmina Radom, powiat radomski, województwo mazowieckie) w dniu 17 kwietnia 2005 r. Zdarzenie nie spowodowało ofiar wśród ludzi, ani strat w środowisku. Zostało zgłoszone w trybie art. 264 POŚ (pozycja 36 rejestru poważnych awarii w 2005 r.).


b)

Zasłabnięcie trzech pracowników w trakcie przeprowadzania odwadniania zbiornika zawierającego benzen w zakładzie Petrochemia-Blachownia S.A. w Kędzierzynie-Koźlu (gmina Kędzierzyn-Koźle, powiat kędziersko-kozielski, województwo opolskie) w dniu 15 lipca 2005 r. Pomimo udzielonej pomocy nie odzyskali oni przytomności i stwierdzono ich zgon. Działania były prowadzone przez Policję, Prokuraturę, PIP oraz specjalnie powołaną komisję (pozycja 72 rejestru poważnych awarii w 2005 r.).


c)

Wybuch mieszaniny nitroestrów na terenie Zakładów Tworzyw Sztucznych „Nitron” S.A. w Krupskim Młynie (powiat tarnogórski, województwo śląskie) w dniu 20 lipca 2005 r. W wyniku wybuchu 8 osób zostało poszkodowanych, w tym 6 hospitalizowano. Zniszczeniu uległo magazyn i część obiektów sąsiadujących. Ustalono, że w wyniku awarii wyemitowano ok. 682 kg dwutlenku węgla­­ i ok. 217 kg tlenków azotu. Straty materialne oszacowano na ok. 2 mln zł (pozycja 74 rejestru poważnych awarii w 2005 r.).


d)

Wyciek amoniaku na terenie ZA „Puławy” S.A. w Puławach (gmina Puławy, powiat puławski, województwo lubelskie) w dniu 21 września 2005 r. Zdarzenie nie spowodowało ofiar wśród ludzi, ani start w środowisku i miało zasięg lokalny i krótkotrwały (pozycja 111 rejestru poważnych awarii w 2005 r.).

3.2. Zdarzenia na terenie zakładów zaliczonych do zakładów o zwiększonym ryzyku wystąpienia poważnej awarii


Wymienione zdarzenia miały miejsce na terenie zakładów, zwanych dalej ZZR, spełniających kryteria zawarte w kolumnie 4 Tabeli 1 lub w kolumnie 2 Tabeli 2 załącznika do rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 31 stycznia 2006 r.

a)

Zanieczyszczenie ropopochodnymi rzeki przepływającej przez teren Bazy Magazynowej nr 93, należącej do Polskiego Koncernu Naftowego „ORLEN” S.A. w Nowej Soli (gmina Nowa Sól, powiat nowosolski, województwo lubuskie) w dniu 5 kwietnia 2005 r. (poz. 28 rejestru poważnych awarii w 2005 r.).


b)

Wyciek oleju napędowego ze zbiornika produktowego na terenie Bazy Paliw nr 12 w Chruścielu (gmina Młynary, powiat elbląski, województwo warmińsko-mazurskie), należącej do „Naftobazy” Sp. z o.o. w Warszawie, w dniu 12 sierpnia 2005 r. W wyniku zdarzenia doszło do zanieczyszczenia pobliskiego rowu melioracyjnego oraz mokradeł (poz. 89 rejestru poważnych awarii w 2005 r.).


c)

Wyciek do gruntu rozpuszczalnika przemysłowego wyciekłego z cysterny kolejowej usytuowanej na terenie Zakładu „Polifarb Cieszyn-Wrocław” S.A. (oddział w Cieszynie) w dniu 5 grudnia 2005 r. W wyniku zdarzenia zanieczyszczeniu substancją ropopochodną uległy wody powierzchniowe rzeki Olzy (poz. 144 rejestru poważnych awarii w 2005 r.).

3.3. Zdarzenia na terenie pozostałych zakładów


Wymienione zdarzenia miały miejsce na terenie zakładów nie spełniających kryteriów wymienionych w załączniku do rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 31 stycznia 2006 r.

a)

Pożar w pomieszczeniach magazynowo-produkcyjnych i uszkodzenie instalacji chłodniczej na terenie zakładu TYMBARK S.A. w Olsztynku (powiat olsztynecki, województwo warmińsko-mazurskie) w dniu 12 luty 2005 r. (poz. 11 rejestru poważnych awarii w 2005 r.).


b)

Wybuch i pożar podczas rozładunku cysterny zawierającej benzynę silnikową na terenie stacji paliw należącej do firmy ASPRO w miejscowości Tłuszcz (powiat wołomiński, województwo mazowieckie) w dniu 7 kwietnia 2005 r. W wyniku zdarzenia jedna osoba poniosła śmierć (poz. 29 rejestru poważnych awarii w 2005 r.).


c)

Wyciek kwasu azotowego o stężeniu ok. 53% na terenie firmy SOKPOL Sp. z o.o. w miejscowości Myszków (powiat myszkowski, województwo śląskie) w dniu 7 maja 2005 r. (poz. 46 rejestru poważnych awarii w 2005 r.).


d)

Awaria instalacji grzewczej zasilanej olejem opałowym lekkim na terenie zakładu mleczarskiego w Zalesiu (gmina Sępólno Krajeńskie, województwo kujawsko-pomorskie) w dniu 14 lipca 2005 r. W wyniku awarii nastąpił wyciek oleju, który przez system kanalizacji przedostał się do rzeki Kamionki (zanieczyszczenie na odcinku ok. 300 m) (poz. 71 rejestru poważnych awarii w 2005 r.).


e)

Wybuch i pożar butli zawierających mieszaninę skroplonego gazu propan – butan na terenie stacji tankowania gazu TOM GAZ w miejscowości Proboszczewice (gmina Warta, powiat sieradzki, województwo łódzkie) w dniu 10 sierpnia 2005 r. W wyniku zdarzenia dwie osoby zostały ranne (poz. 86 rejestru poważnych awarii w 2005 r.).


f)

Wyciek amoniaku z instalacji chłodniczej lodowiska na terenie MOSiR w Tychach (gmina Tychy, tyski, województwo śląskie) w dniu 24 sierpnia 2005 r. (poz. 97 rejestru poważnych awarii w 2005 r.).


g)

Awaryjny zrzut ścieków technologicznych surowych z zakładu „Carlsberg” Polska S.A. w Brzesku (gmina brzesko, powiat brzeski, województwo małopolskie) w dniu 1 września 2005 r. W wyniku zdarzenia doszło do zanieczyszczenia rzeki Usznicy (poz. 102 rejestru poważnych awarii w 2005 r.).

3.4. Zdarzenia w transporcie


a)

Wycieki ropopochodnych z rurociągów należących do Przedsiębiorstwa „NAFTOBAZY” Sp. z o.o. w Warszawie:

  • wyciek benzyny w miejscowości Dębogórze (gmina Kosakowo, powiat pucki, województwo pomorskie) na skutek nawiercenia rurociągu w dniu 3 stycznia oraz 15 października 2005 r. (poz. 1 rejestru poważnych awarii w 2005 r.).




b)

Wycieki ropopochodnych z rurociągów przesyłowych, należących do Przedsiębiorstwa Eksploatacji Rurociągów Naftowych „PRZYJAŹŃ” w Płocku:

  • wyciek benzyny bezołowiowej w miejscowości Czyżew (gmina Sanniki, powiat gostyniński, województwo mazowieckie) w dniu 16 stycznia 2005 r. (poz. 7 rejestru poważnych awarii w 2005 r.).

  • wyciek oleju napędowego w miejscowości Wólka Radzymińska (gmina Nieporęt, powiat legionowski, województwo mazowieckie) w dniu 14 czerwca 2005 r. (poz. 60 rejestru poważnych awarii w 2005 r.).

  • wyciek paliwa w miejscowości Komorów (gmina Kampinos, województwo mazowieckie) w dniu 29 czerwca 2005 r. Zanieczyszczeniu uległo 2 m2 gruntu Kampinowskiego Parku Narodowego (poz. 67 rejestru poważnych awarii w 2005 r.).

  • wyciek paliwa w miejscowości Tupadły (gmina Złotniki Kujawskie, powiat inowrocławski, województwo kujawsko-pomorskie) w dniu 6 października 2005 r. (poz. 118 rejestru poważnych awarii w 2005 r.).




c)

Wycieki ropopochodnych z rurociągów przesyłowych, należących do Grupy „LOTOS” S.A. w Gdańsku:

  • wyciek oleju opałowego w Gdańsku (województwo pomorskie) w dniu 23 stycznia 2005 r. (poz. 8 rejestru poważnych awarii w 2005 r.).

  • wyciek oleju napędowego w Gdańsku (województwo pomorskie) w dniu 16 kwietnia 2005 r. (poz. 35 rejestru poważnych awarii w 2005 r.).




d)

Emisja gazu z rurociągów:

  • emisja i pożar gazu ziemnego w Warszawie (województwo mazowieckie) w dniu 22 kwietnia 2005 r. (poz. 38 rejestru poważnych awarii w 2005 r.).

  • emisja gazu ziemnego w Radomiu (województwo mazowieckie) w dniu 23 kwietnia 2005 r. (poz. 39 rejestru poważnych awarii w 2005 r.).

  • emisja gazu ziemnego w Sławęcicach (gmina Kędzierzyn-Koźle, powiat kędziersko-kozielski, województwo opolskie) w dniu 28 lipca 2005 r. (poz. 77 rejestru poważnych awarii w 2005 r.).

  • wyciek gazu ziemnego w miejscowości Pleszew (gmina Pleszew, powiat Pleszew, województwo wielkopolskie) w dniu 23 września 2005 r. (poz. 113 rejestru poważnych awarii w 2005 r.).




e)

Wyciek oleju napędowego w wyniku wypadku drogowego z udziałem autocysterny we Wrocławiu (woj. dolnośląskie) w dniu 27 maja 2005 r. (poz. 55 rejestru poważnych awarii w 2005 r. – szczegółowy opis zdarzenia wraz z dokumentacją fotograficzną przedstawiono w załączniku 2).


f)

Wypadek drogowy z udziałem autocysterny przewożącej gaz propan-butan w miejscowości Siepietnica (gmina Skołyszyn, powiat jasielski, województwo podkarpackie) w dniu 4 sierpnia 2005 r. (poz. 82 rejestru poważnych awarii w 2005 r. – szczegółowy opis zdarzenia wraz z dokumentacją fotograficzną przedstawiono w załączniku 3).


g)

Wyciek oleju napędowego w wyniku wypadku drogowego z udziałem autocysterny w miejscowości Modliborzyce (powiat Janów Lubelski, województwo lubelskie) w dniu 16 sierpnia 2005 r. W wyniku wycieku zanieczyszczeniu uległ pobliski grunt, staw hodowlany, oraz poprzez rowy melioracyjne – rzeka Sanna (poz. 92 rejestru poważnych awarii w 2005 r.).


h)

Zapalenie się autocysterny przewożącej paliwa płynne w miejscowości Nowina (gmina Elbląg, województwo warmińsko-mazurskie) w dniu 11 sierpnia 2005 r. W wyniku wypadku drogowego jedna osoba zginęła, a dwie hospitalizowano (poz. 87 rejestru poważnych awarii w 2005 r.).

4. Analiza poważnych awarii spełniających kryteria zawarte w rozporządzeniu Ministra Środowiska


Jak wspomniano na wstępie art. 31 ust. 3 ustawy o IOŚ nałożył na organy administracji, zobowiązane do prowadzenia akcji ratowniczej, obowiązek informowania o nich Głównego Inspektora Ochrony Środowiska. W 2005 r. odnotowano łącznie 22 zgłoszeń poważnych awarii spełniających kryteria określone w rozporządzeniu Ministra Środowiska. Liczba poważnych awarii w poszczególnych województwach przedstawia się następująco:


województwo mazowieckie

- 10 poważnych awarii (45,6 % poważnych awarii w 2005 r.); (poz. 15, 29, 33, 38, 39, 57, 60, 64, 67, 136 rejestru poważnych awarii w 2005 r.).


województwo śląskie

- 5 poważnych awarii (22,7 % poważnych awarii w 2005 r.); (poz. 54, 74, 97, 98, 144 rejestru poważnych awarii w 2005 r.).


województwo opolskie

- 2 poważne awarie (9,1 % poważnych awarii w 2005 r.); (poz. 72, 110 rejestru poważnych awarii w 2005 r.).


województwo warmińsko-mazurskie

- 2 poważne awarie (9,1 % poważnych awarii w 2005 r.); (poz. 87, 127 rejestru poważnych awarii w 2005 r.).


województwo małopolskie

- 1 poważna awaria (4,5 % poważnych awarii w 2005 r.); (poz. 37 rejestru poważnych awarii w 2005 r.).


województwo podlaskie

- 1 poważna awaria (4,5 % poważnych awarii w 2005 r.); (poz. 43 rejestru poważnych awarii w 2005 r.).


województwo zachodniopomorskie

- 1 poważna awaria (4,5 % poważnych awarii w 2005 r.); (poz. 96 rejestru poważnych awarii w 2005 r.).

Poważne awarie, które miały miejsce w 2005 r. powodowały dwa rodzaje skutków:



  • skutki wobec osób (ranni, przypadki śmiertelne), w tym także zdarzenia, w których nastąpiło zagrożenie dla zdrowia i życia ludzi – 14 awarii,

  • skutki w środowisku (zanieczyszczenie gruntów i wód) – 8 awarii.

5. Analiza poważnych awarii mających miejsce na terenie zakładów o dużym i zwiększonym ryzyku wystąpienia poważnej awarii


Poważne awarie w liczbie 7, które miały miejsce na terenie zakładów sklasyfikowanych zgodnie z rozporządzeniem Ministra Gospodarki, stanowiły 4,7 % wszystkich, które miały miejsce w 2005 r. Miały one miejsce na terenie 4 zakładów zaliczonych do ZDR (wg stanu na dzień 31.12.2005 r. zakładów tego rodzaju było 150) oraz na terenie 3 zakładów zaliczonych do ZZR (wg stanu na dzień 31.12.2005 r. zakładów tego rodzaju było 195). Stanowiło to 2,0 % wszystkich zakładów zaliczonych do omawianych grup dużego i zwiększonego ryzyka wystąpienia poważnej awarii przemysłowej.

Spośród 7 analizowanych awarii 3 z nich (2 w ZDR oraz 1 w ZZR) spełniają kryteria zawarte w rozporządzeniu Ministra Środowiska.






©absta.pl 2016
wyślij wiadomość

    Strona główna