Historia języka polskiego dr Anetta Gajda, dr Danuta Kowalska, dr Anna Tomecka-Mirek, dr hab prof. Ewa Woźniak



Pobieranie 97.56 Kb.
Data07.05.2016
Rozmiar97.56 Kb.
HISTORIA JĘZYKA POLSKIEGO

Dr Anetta Gajda, dr Danuta Kowalska, dr Anna Tomecka-Mirek, dr hab. prof. Ewa Woźniak



Kierunek studiów


filologia polska

Wydział


Filologiczny

Katedra/ Zakład


Katedra Historii Języka Polskiego UŁ

Typ studiów


II stopnia (magisterskie, dzienne)

Semestr studiów


II

Rok akademicki


20010/20011

Nazwa przedmiotu


Historia języka polskiego

Rodzaj zajęć


konwersatorium (30 godz.)

Specjalizacja


-

Prowadzący


dr Anetta Gajda

Punkty ECTS


3

Forma zaliczenia


Zaliczenie na ocenę na podstawie kolokwiów sprawdzających wiadomości.

Status przedmiotu wg programu studiów (obowiązkowy / do wyboru)


Blok A (obowiązkowy)

Cel i zadania przedmiotu:



Zapoznanie z podstawowymi pojęciami z dziedziny historii języka polskiego oraz ze zjawiskami historycznojęzykowymi mającymi zasadniczy wpływ na ukształtowanie się języka polskiego; analiza i opis zagadnień językowych na podstawie tekstów zaczerpniętych z różnych okresów historycznych.


Treści programowe



  1. Zajęcia organizacyjne. Plan zajęć. Literatura przedmiotu. Wprowadzenie do historii języka polskiego.

  2. Rozwój grafii i ortografii w dobie staropolskiej.

  3. Rozwój grafii i ortografii w dobie średnipolskiej.

  4. Normowanie ortografii w dobie nowopolskiej.

  5. Periodyzacja dziejów języka polskiego.

  6. Relacje polszczyzny i łaciny.

  7. Relacje polszczyzny i łaciny c.d. (styl makaroniczny).

  8. Teoretyczna refleksja o języku (słowniki, gramatyki).

  9. Kultura języka, puryzm językowy.

  10. Rozwój słownictwa (tendencje słowotwórcze, zapożyczenia wewnętrzne) .

  11. Rozwój słownictwa c.d. (zapożyczenia zewnętrzne, zmiany semantyczne).

  12. Główne procesy rozwojowe polszczyzny (fonetyczne, fleksyjne).

  13. Główne procesy rozwojowe polszczyzny c.d. (składniowe, słowotwórcze, semantyczne).

  14. Rozwój polskiego systemu onomastycznego ( nazwy własne, nazwy geograficzne)

  15. Rozwój polskiego systemu onomastycznego c.d. (nazwy osobowe, chrematonimy)




Wykaz literatury




Opracowania ogólne, podręczniki:

  1. Zenon Klemensiewicz, Historia języka polskiego, cz. 1-3, Warszawa 1961-1972 (lub wydania następne);

  2. Bogdan Walczak, Zarys dziejów języka polskiego, Poznań 1995;

  3. Irena Bajerowa, Zarys historii języka polskiego 1939-2000, Warszawa 2003;

  4. Współczesny język polski, pod red. Jerzego Bartmińskiego, Lublin 2001;

  5. Stanisław Dubisz, Język – historia – kultura (wykłady, studia, analizy), Warszawa 2002.

  6. E. Rzetelska-Feleszko, Nazwy własne, [w:] Współczesny język polski, red. J. Bartmiński, t.II, Warszawa 1993.

  7. E. Rzetelska-Feleszko, Nazwy geograficzne, [w:] Współczesny…, ibidem.

  8. Cz. Kosyl, Nazwy osobowe, [w:] Współczesny…, ibidem.

  9. Cz. Kosyl, Chrematonimy, [w:] Współczesny…, ibidem.



KARTA PRZEDMIOTU


Kierunek studiów


filologia polska

Wydział


Filologiczny

Katedra/ Zakład


Katedra Historii Języka Polskiego

Typ studiów


dzienne, magisterskie (II stopnia)

Semestr studiów


II

Rok akademicki


2010/2011

Nazwa przedmiotu


Historia języka polskiego

Rodzaj zajęć


konwersatorium 30h

Specjalizacja


_

Prowadzący


dr Danuta Kowalska

Punkty ECTS


3

Forma zaliczenia


zaliczenie na ocenę na podstawie aktywności i kolokwium sprawdzającego wiedzę

Status przedmiotu wg programu studiów


obowiązkowy

Cel i zadania przedmiotu:



Przedmiotem zajęć jest tzw. historia wewnętrzna języka polskiego. Ich podstawę stanowi lektura dawnych tekstów języka polskiego ilustrujących różne etapy rozwoju polszczyzny, zróżnicowanie regionalne polszczyzny, konsekwencje kontaktów z innymi językami oraz kształtowanie się normy ogólnej języka polskiego.


Treści programowe



Zagadnienia wstępne. Historia języka jako dyscyplina naukowa, Źródła, metody badawcze, dyscypliny pokrewne. Miejsce historii języka polskiego w obrębie językoznawstwa historycznego. Periodyzacja dziejów polszczyzny. Kryteria wydzielania periodów (wewnętrzne zmiany językowe, zasięg socjalny języka, historia narodu, historia literatury). Przegląd najważniejszych zmian językowych w dziejach języka polskiego – 2h.
Geneza polskiego słownictwa.

Dziedzictwo prasłowiańskie w słownictwie polskim (zasób ilościowy, grupy tematyczne). Rozwój słownictwa polskiego w średniowieczu. Sposoby wzbogacania słownictwa (zapożyczenia, tworzenie kalk, neosemantyzmy, rozrastanie się rodzin wyrazów). Mechanizm i typy zapożyczeń leksykalnych Analiza słownictwa staropolskiego na podstawie artykułu S. Urbańczyka. Kształtowanie się słownictwa abstrakcyjnego (filozoficzno-teologicznego) – 2h.


Dzieje polskiej ortografii. Pojęcie grafizacji. Ortografia rękopisów średniowiecznych. Traktaty ortograficzne. Normalizacja ortografii przez drukarzy krakowskich w I poł. XVI w. Sposoby oznaczania samogłosek pochylonych – propozycje Zaborowskiego, Murzynowskiego, Kochanowskiego. Główne problemy ortografii doby nowopolskiej – 4h.
Pochodzenie polszczyzny etnicznej. Warunki rozwoju polszczyzny w średniowieczu. Funkcje języka polskiego jako lingua vulgaris. Pojęcia grafizacji, normalizacji, wzrostu sprawności językowej jako składników procesu tworzenia się języka literackiego. Normalizacja polszczyzny literackiej w okresie średniowiecza. Dyskusja nad genezą polskiego języka literackiego: poglądy Nitscha, Taszyckiego, Kuraszkiewicza i Stiebera na pochodzenie polskiego języka litercakiego. Wpływ odmian regionalnych i dialektów na dalszy rozwój języka: rola dialektu mazowieckiego i kresowego. Proces integracji językowej, zanikanie gwar i regionalizmów w XX w. – 4h.
Bohemizmy w dziejach polszczyzny. Rola języka czeskiego w procesie normalizacji polskiego języka literackiego. Fale wpływów języka czeskiego na polski. Chronologia zapożyczeń. Czeskie a polskie przekłady biblijne. Rola uniwersytetu w Pradze. Wpływ Husa na polską ortografię. Stosunek wobec czeszczyzny w wieku XVI. Fonetyczne, fleksyjne, słowotwórcze i leksykalne wpływy czeskie w polszczyźnie. Wpływ j. polskiego na j. czeski. – 2h.
Germanizmy w dziejach polszczyzny. Dwie fazy z zapożyczeń z języka niemieckiego (podłoże historyczne i gospodarcze). Osadnictwo niemieckie w dawnej Polsce i jego znaczenie dla rozwoju kultury i języka. Zapożyczenia niemieckie w okresie zaborów. Wpływy j. niemieckiego na nazwy osobowe. Polskie pożyczki w języku niemieckim – 2h.
Polszczyzna epoki renesansu. Czynniki sprawcze w rozwoju polszczyzny doby odrodzenia. Zakres użycia języka polskiego. Wynalazek druku. Normalizacja ortografii w środowisku drukarzy krakowskich. Rozwój szkolnictwa typu humanistycznego. Rola pisarzy „złotego wieku” dla rozwoju języka polskiego. Rola reformacji religijnej w dziejach polszczyzny (prace protestantów nad językiem i piśmiennictwem polskim; nowe słownictwo w okresie renesansu; rola nowych przekładów Biblii i polemik religijnych) – 2h.
Socjolekt szlachecki w wiekach XVI –XVIII. Definicja socjolektu. Społeczno-kulturalne czynniki konstytuujące socjolekt szlachecki XVII wieku. Świadomość językowa szlachty XVII wieku. Charakterystyka socjolektu szlacheckiego. Staropolska etykieta językowa. Inne socjolekty w dziejach polszczyzny – 2h.
Łacina w historii polszczyzny. Łacina w średniowieczu. Zjawisko makaronizowania. Stosunek wobec łaciny w XVI w. Wpływ łaciny na słownictwo i system gramatyczny. Wpływ łaciny na styl. Oratorstwo barokowe i styl retoryczny – 2h.

Przełom oświeceniowy. Zmiany w pojmowaniu roli języka narodowego. Znaczenie reformy oświaty i rozwoju nauk szczegółowych. Język polski w szkołach Komisji Edukacji Narodowej. Prace Kopczyńskiego, Lindego, Mrozińskiego. Znaczenie Gramatyki Kopczyńskiego dla rozwoju języka polskiego. Krasicki w walce o język narodowy - 2h.
Wpływy wschodniosłowiańskie w polszczyźnie. Rutenizm a rusycyzm. Przyczyny wzajemnych wpływów językowych polsko-ruskich. Rosnący wpływ kulturalny szlachty i mieszczaństwa kresowego. Trwałość zapożyczeń wschodniosłowiańskich w polszczyźnie. Wpływy włoskie i francuskie w polszczyźnie. – 2h.
Polszczyzna okresu zaborów. Język polski w czasie II wojny światowej. Ogólna sytuacja języka polskiego w czasie II wojny światowej. Uwarunkowania socjolingwistyczne. Cechy systemu gramatycznego. Wpływy języków obcych (niemieckie, rosyjskie i ukraińskie, angielskie). Środowiskowe i funkcjonalne odmiany języka (prasa, perswazja) - 2h.
Zapożyczenia angielskie w języku polskim. Chronologia zapożyczeń z języka angielskiego – ich liczebność. Zewnętrzne przyczyny językowych wpływów angielskich. Grupy semantyczne anglicyzmów. Typy zapożyczeń. Sposoby przejmowania zapożyczeń (tzw. depluralizacja). Funkcje anglicyzmów we współczesnym języku polskim - 2h.


Wykaz literatury



Teksty:

A. Borawski, A. Furdal, Wybór tekstów do historii języka polskiego, Warszawa 1980.

T. Skubalanka, M. Wojtak, J. Bartmiński, Wybór tekstów nowopolskich z XVIII-XX wieku, cz. 1-3, Lublin 1978.

W. Taszycki, Wybór tekstów staropolskich XVI-XVIII wieku, Warszawa 1969.

W. Wydra, W. R. Rzepka, Chrestomatia staropolska. Teksty do roku 1543, Wrocław 1984.
Opracowania ogólne:

Z. Klemensiewicz, Historia języka polskiego, cz.1-3, Warszawa 1961-1972

B. Walczak, Zarys dziejów języka polskiego, Poznań 1995.

T. Lehr-Spławiński, Język polski. Pochodzenie, powstanie, rozwój, Warszawa 1951.

A. Brűckner, Dzieje języka polskiego, Warszawa 1925.

H. Rybicka-Nowacka, Szkice z dziejów języka literackiego, Warszawa 1990.

S. Urbańczyk, Prace z dziejów języka polskiego, Wrocław 1979.

T. Skubalanka, Historyczna stylistyka języka polskiego. Przekroje, Wrocław 1984.
Opracowania szczegółowe:

  1. I.Bajerowa, Próba sformułowania kilku praw ewolucji języka (na materiałach z historii polskiego języka literackiego, Biuletyn PTJ, zeszyt 23, 1965, s.126-142.

  2. M.Wojtak, Historia języka w dydaktyce uniwersyteckiej, w: Język polski jako przedmiot dydaktyki uniwersyteckiej, red. J.Bartmiński,, Lublin 2000.

  3. I.Bajerowa, Strukturalna interpretacja historii języka, Język Polski 49, 1969, s.81-103.

  4. Z. Klemensiewicz, Zagadnienia i założenia historii języka polskiego.

  5. S. Urbańczyk, Periodyzacja dziejów języka polskiego, w: Prace z dziejów języka polskiego, 1979, s. 50-62.

  6. T. Lehr-Spławiński, Element prasłowiański w dzisiejszym słownictwie polskim, w: idem, Rozprawy i szkice z dziejów kultury Słowian, Warszawa 1954, s.138-148.

  7. L. Jankowiak, Prasłowiańskie dziedzictwo leksykalne we współczesnej polszczyźnie ogólnej, Warszawa 1979.

  8. M. Wojtyła-Świerzowska, Prasłowiańskie abstractum. Słowotwórstwo. Semantyka, Warszawa 1992.

  9. K. Moszyński, Kultura ludowa Słowian, I-II , Kraków 1967.

  10. H. Popowska-Taborska, Wczesne dzieje Słowian w świetle ich języka

  11. L. Wajda-Adamczykowa, Polskie nazwy drzew, Wrocław 1989.

  12. S. Urbańczyk, Słownictwo staropolskie a wyższa kultura, w: Prace z dziejów języka polskiego, Wrocław 1979, s. 85-96.

  13. T. Jodłowski, Losy ortografii polskiej, Warszawa 1979.

  14. W. Kuraszkiewicz, Uwagi P. Stojeńskiego o polszczyźnie regionalnej w jego gramatyce z 1568 roku, w: Polszczyzna regionalna w okresie renesansu i baroku, Wrocław 1984, s. 11-20.

  15. M.R. Mayenowa, Problemy i stanowiska w dyskusji o pochodzeniu polskiego języka literackiego, w: Studia staropolskie, t. 3, red. K. Budzyka, Pochodzenie polskiego języka literackiego, Wrocław 1956.

  16. K. Nitsch, Pochodzenie polskiego języka literackiego, Język Polski I, 1913

  17. W. Taszycki, Geneza polskiego języka literackiego w świetle faktów historycznojęzykowych, 1951.

  18. Z.Stieber, Głos w dyskusji o pochodzeniu polskiego języka literackiego.

  19. Dunaj, Język polski najstarszej doby piśmiennej (XII-XIII w.), Zeszyty naukowe UJ, Prace Językoznawcze, zeszyt 46.

  20. W. Kuraszkiewicz, Pochodzenie polskiego języka literackiego w świetle wyników dialektologii historycznej.

  21. K. Maćkowiak, Początki polskiej świadomości językowej (X-XII wiek), Język Polski 86, 2006, s. 81-96.

  22. S. Urbańczyk, Ogólne warunki powstawania słowiańskich języków narodowych i literackich we wczesnym średniowieczu (na przykładzie polskim), w: Prace z dziejów języka polskiego, Wrocław 1979, s. 34-49.

  23. E. Siatkowska, Niektóre czynniki pozajęzykowe warunkujące powstanie ogólnonarodowej normy języków zachodniosłowiańskich, w: Czeszczyzna widziana z boku, Warszawa 2003.

  24. J. Siatkowski, Rola języka czeskiego w rozwoju polszczyzny literackiej, Acta Universiatatis Lodziensis 1990, Folia Linguistica 23, s.137-143.

  25. T. Orłoś, Polsko-czeskie związki językowe, Kraków 1980.

  26. T. Lehr-Spławiński, Związki kulturalne polsko-czeskie do końca w. XVI, w: Rozprawy i szkice. Z dziejów kultury Słowian, Warszawa 1954.

  27. Bruckner, Wpływy języków obcych na język polski, w: Początki i rozwój języka polskiego, Warszawa 1974.

  28. M. Kucała, Bohemizmy frazeologiczne w staropolszczyźnie, Język Polski LIII, z.2-3, s. 118-132.

  29. E. Klich, Polska terminologia chrześcijańska, Poznań 1927.

  30. M. Cybulski, Bohemizmy leksykalne w XV-wiecznej części „Psałterza floriańskiego”, w: Acta Universitatis Lodziensis, Folia Linguistica 23, 1990, s. 51-64.

  31. Nowowiejski, Zapożyczenia leksykalne z języka niemieckiego w polszczyźnie XIX wieku (na materiale czasopism), Białystok 1996.

  32. G. Habrajska, Dziedzictwo stu lat kontaktów polsko-niemieckich w słownictwie łódzkim, w: Język a kultura 7, 1992, s. 25-30.

  33. T. Czarnecki, Najstarsze polskie słownictwo religijne o rodowodzie niemieckim, w: Tysiąc lat polskiego słownictwa religijnego, red. B. Kreja, Gdańsk 1999, s. 13-28.

  34. D.Buttler, Dwudziestowieczna warstwa leksykalnych zapożyczeń niemieckich w polszczyźnie, w: Od kodu do kodu, Warszawa 1987.

  35. J.Reczek, Języki w dawnej Polsce.

  36. L. Moszyński, Geografia niektórych zapożyczeń niemieckich w staropolszczyźnie, Poznań 1954.

  37. Z. Klemensiewicz, Czynniki sprawcze w rozwoju polszczyzny doby odrodzenia, w: tegoż, W kręgu języka literackiego i artystycznego, Warszawa 1961, s. 77-100).

  38. L. Pszczołowska, J. Puzynina, Język polski w szkole w epoce odrodzenia, JP 1954, z. 5, s. 19-26.

  39. Obrońcy języka polskiego. Wiek XV-XVIII. Oprac. W. Taszycki, Wrocław 1953.

  40. W. R. Rzepka, B. Walczak, Łukasza Górnickiego teoria kultury języka, Studia polonistyczne XVIII/XIX, 1993, s. 147-168.

  41. S. Urbańczyk, Sytuacja językowa w Polsce XVII wieku, w: Barok w polskiej kulturze, literaturze i języku, red. M.Stępień i S.Urbańczyk, Warszawa 1992, s.237-249.

  42. S. Dubisz, Język i polityka. Szkice z historii stylu retorycznego, Warszawa 1992.

  43. H. Borek, Język Adama Gdacjusza, Wrocław 1962.

  44. B. Wyderka, Perswazyjność jako cecha stylowa gatunków prozy publicystycznej XVII wieku, w: Odmiany polszczyzny XVII wieku, red. H. Wiśniewska, Cz. Kosyl, Lublin 1992.

  45. Szlesiński, Charakterystyka językowo-stylistyczna prozy kaznodziejskiej XVII wieku, Łódź 1978.

  46. B. Walczak, Siedemnastowieczny styl niski (na przykładzie „Liber chamorum” Waleriana Nekandy Trepki), w: Odmiany polszczyzny XVII wieku, red. H. Wiśniewska, Cz. Kosyl, Lublin 1992.

  47. L. Przymuszała, Językowe wyznaczniki XVII-wiecznej postylli popularnej (na przykładzie postyll A.Gdacjusza i S. Dambrowskiego), w: Gatunki mowy i ich ewolucja, t. 1, Mowy piękno wielorakie, red. D. Ostaszewska, Katowice 2000, s. 265-275.

  48. B. Wyderka, Formy dialogizmów w XVII-wiecznym piśmiennictwie retorycznym, w: Zeszyty Naukowe WSP w Opolu. Językoznawstwo, t.14, Opole 1993, s. 103-110.

  49. Ostrowska, Jan Andrzej Morsztyn – mistrzowski, XVII-wieczny i swojski, w: JP 1976, LVI, s. 1-16.

  50. S. Urbańczyk, Słownictwo staropolskie a wyższa kultura, idem, Prace z dziejów języka polskiego, Wrocław 1979, s.85—96.

  51. Klich, Polska terminologia chrześcijańska

  52. J. Safarewicz, Wpływ łaciński na system gramatyczny polszczyzny, w: Symbolae polonicae in honorem Stanislai Jodłowski, Wrocław 1972, s. 145-150.

  53. W. Kuraszkiewicz, Makaronizmy w Pamiętnikach J.Ch.Paska, w: Barok w polskiej kulturze, literaturze i języku, Warszawa 1992, s.101-108.

  54. T. Brajerski, Ze składni tekstu makaronizowanego, w: idem, O języku polskim dawnym i dzisiejszym, Lublin 1995, s.237-240.

  55. T. Lewaszkiewicz, W.R.Rzepka, Uwagi o leksyce makaronicznej w tekstach polskich z XVII wieku, „Z polskich studiów slawistycznych”, seria V, cz. I Językoznawstwo, Warszawa 1978, s. 271-277.

  56. Bacvis C., Uwagi o dwujęzyczności łacińsko-polskiej w XVI wieku w Polsce, w: Szkice o kulturze staropolskiej, Warszawa 1979.

  57. H. Rybicka, Z dziejów wpływu łaciny na kształtowanie się polskiego języka literackiego (zapożyczenia siedemnastowieczne), Prace Filologiczne 19, 1969.

  58. S. Skwarczyńska, Estetyka makaronizmu (próba postawienia zagadnienia), w: Prace ofiarowane prof. Kazimierzowi Wóycickiemu, Lwów 1937.

  59. S.Urbańczyk, Sytuacja językowa w Polsce XVII wieku, w: Barok w polskiej kulturze, literaturze i języku, red. M.Stępień i S.Urbańczyk, Warszawa 1992, s.237-249.

  60. W.R.Rzepka, B.Walczak, Socjolekt szlachecki XVII wieku, w: Barok..., s.179-188.

  61. M. Wojtak, Staropolska etykieta językowa jako obraz relacji międzyludzkich, w: „Przeszłość w językowym obrazie świata”, pod red. A. Pajdzińskiej i P. Krzyżanowskiego, Lublin 1999, s. 205-216.

  62. K. Mroczek, Tytulatura w korespondencji staropolskiej jako problem stosunku między nadawcą a odbiorcą, w: Pamiętnik Literacki LXIX, 1978, z. 2, s. 126-148.

  63. M. Wojtak, Grzeczność po staropolsku w świetle Pamiętników Jana Chryzostoma Paska.

  64. M. Wojtak, Wybrane elementy staropolskiej etykiety językowej.

  65. S. Hrabec, Elementy kresowe w języku niektórych pisarzy polskich XVI i XVII wieku, Toruń 1949 (wnioski: s. 137-142)

  66. B.Walczak, Zarys dziejów języka polskiego, Wrocław 1999 (s.166-171).

  67. G.Rytter, Wschodniosłowiańskie zapożyczenia leksykalne w polszczyźnie XVII wieku, Łódź.

  68. D. Zawadzka, Zapożyczenia włoskie w języku polskim XVI wieku, „kultura i Społeczeństwo” 1976, 1, s. 117-126.

  69. Umińska-Tytoń, Zapożyczenia włoskie w XVIII-wiecznych diariuszach, „Język Polski” 1992, z.2-3, s. 102-108.

  70. B. Walczak, Galicyzmy w polszczyźnie na tle historii związków polsko-francuskich, RKJ ŁTN XXXII, 1986, s. 291-297.

  71. B. Walczak, Wpływ języka francuskiego na system gramatyczny polszczyzny, „Studia Polonistyczne” III, 1976, s.187 –196.

  72. M. Borejszo, Zapożyczenia włoskie i francuskie w „Pamiętnikach” J.Ch.Paska, „Język Polski” 1979, z. 3, s.116-126.

  73. B. Walczak, Między snobizmem i modą a potrzebami języka, czyli o wyrazach obcego pochodzenia w polszczyźnie, Poznań 1987.

  74. S. Urbańczyk, KEN wobec języka polskiego, w: tenże, Prace z dziejów języka polskiego, s.300-306.

  75. S. Urbańczyk, Polskie słowniki oświeceniowe, w: tenże, Prace z dziejów języka polskiego, Wrocław 1979, s. 292-299.

  76. Z. Klemensiewicz, Miłośnictwo języka w dziejach polszczyzny, w: tegoż, W kręgu języka literackiego i artystycznego, Warszawa 1961, s. 7-19.

  77. T. Skubalanka, Styl dzieł naukowych, w: Historyczna stylistyka języka polskiego, s. 187-199.

  78. Koronczewski, Polska terminologia gramatyczna, Wrocław 1961.

  79. J. Biniewicz, Rozwój polskiej terminologii chemii nieorganicznej, Opole.

  80. J. Biniewicz, Geometria S.Grzepskiego – początki polskiej terminologii matematycznej i technicznej, Poradnik Językowy 2002.

  81. K. Siekierska, Uwagi o języku i stylu dzieł naukowych XVII wieku, w: Odmiany polszczyzny XVII wieku, red. H.Wiśniewska i Cz.Kosyl, Lublin 1992, s.107-114.

  82. P. Kupiszewski, Emocjonalność w dawnych tekstach naukowych.

  83. T. Skubalanka, Stanowisko O. Kopczyńskiego wobec neologizmów, w: Ze studiów nad dawną i współczesną polszczyzną, Lublin 1997, s. 59-92.

  84. S. Gajda, Styl naukowy, w: Współczesny język polski, red. J. Bartmiński, Lublin 2001, s. 183-198.

  85. S. Gajda, Współczesna polszczyzna naukowa. Język czy żargon?, Opole 1990.

  86. S. Gajda, Podstawy badań stylistycznych nad językiem naukowym, Warszawa 1982.

  87. T. Skubalanka, Język literacki XIX wieku, w: Mickiewicz, Słowacki, Norwid. Studia nad językiem i stylem, Lublin 1997, s. 224-242.

  88. Karaś, Rusycyzmy słownikowe w polszczyźnie okresu zaborów, Warszawa 1996.

  89. W. Kupiszewski, Język dzienników Stefana Żeromskiego, Warszawa 1990.

  90. S. Kochman, Polsko-rosyjskie kontakty w zakresie słownictwa w XVII wieku, Wrocława 1967.

  91. Język polski czasu drugiej wojny światowej (1939-1945), red. I. Bajerowa, Warszawa 1996.

  92. A.Gawroński, O podstawie psychologicznej zapożyczania wyrazów obcych, Język Polski 1921, nr 6, s. 73-78.

  93. E.Mańczak-Wohlfeld, Uwagi o wpływie języka angielskiego na polszczyznę końca XX wieku, JP 73, 1993, z. 4-5, s. 279-281.

  94. E.Mańczak-Wohlfeld, Angielskie elementy leksykalne w języku polskim, Kraków 1994.

  95. Grabowska, Nowsze zapożyczenia angielskie w języku polskim

  96. M. Mc Govern, Wyrażenia anglojęzyczne nacechowane ekspresywnie w gwarze studentów polskich, w: Język a kultura, t. 7, Kontakty języka polskiego z innymi językami na tle kontaktów kulturowych, Wrocław 1992.

  97. P. Zwoliński, Gramatyki języka polskiego XVII wieku jako źródło poznania ówczesnej polszczyzny, Poradnik Językowy 1956, z.7, s. 251-260, z. 8, s. 310-321, z.9, s. 356-369 (lub tegoż Szkice i studia z zakresu slawistyki, Wrocław 1988, s.31-66).

  98. Wiśniewska, Język polski w łacińskich gramatykach S. F. Acerna i J. Ursina, w: Prekursorzy słowiańskiego językoznawstwa porównawczego (do końca XVIII w.), Wrocław 1987.

  99. M. Rudnicki, Językoznawstwo polskie w dobie oświecenia, Poznań 1956.

  100. Rybicka-Nowacka, Pionierzy polskiego językoznawstwa w XIX wieku, w: M. Basaj, S. Urbańczyk (red.), Slawistyka na przełomie XIX i XX wieku, Wrocława 1990.

  101. S. Urbańczyk, Językoznawstwo polskie 1. połowa XIX w., w: Szkice z dziejów..., s. 370-412.

  102. S. Urbańczyk, Słowniki, ich rodzaje i użyteczność, Wrocław 1967.






Kierunek studiów


filologia polska

Wydział


Filologiczny

Katedra/ Zakład


Katedra Historii Języka Polskiego UŁ

Typ studiów


II stopnia (magisterskie, dzienne)

Semestr studiów


letni

Rok akademicki


20010/20011

Nazwa przedmiotu


Historia języka polskiego

Rodzaj zajęć


konwersatorium (30 godz.)

Specjalizacja





Prowadzący


dr Anna Tomecka-Mirek

Punkty ECTS


3

Forma zaliczenia



Zaliczenie na ocenę na podstawie kolokwium

Status przedmiotu wg programu studiów (obowiązkowy / do wyboru)


Blok A (obowiązkowy)


Cel i zadania przedmiotu:



Zapoznanie studentów z podstawowymi faktami historycznojęzykowymi, które wpływały na rozwój polskiego języka narodowego od czasów najdawniejszych (X wiek) po współczesność; analiza i opis zagadnień językowych zaczerpniętych z tekstów historycznych.

Treści programowe






  1. Zajęcia organizacyjne. Wiadomości wstępne.

Literatura przedmiotu, omówienie problematyki zajęć i zakresu wymagań. Pochodzenie języka polskiego.

  1. Rozwój grafii i ortografii w dobie staropolskiej i średniopolskiej.

  2. Rozwój grafii i ortografii w dobie staropolskiej i średniopolskiej c.d.

  3. Normowanie ortografii w dobie nowopolskiej.

  4. Periodyzacja dziejów języka polskiego.

  5. Główne procesy rozwojowe polszczyzny (fonetyczne, fleksyjne, składniowe) od średniowiecza do XX w.

  6. Główne procesy rozwojowe polszczyzny (fonetyczne, fleksyjne, składniowe) od średniowiecza do XX w. c.d..

  7. Relacje polszczyzny i łaciny. Styl makaroniczny.

  8. Kultura języka.

  9. Kultura języka c.d.

  10. Zróżnicowanie regionalne polszczyzny historycznej.

  11. Rozwój polskiego systemu antroponimicznego i toponimicznego.

  12. Rozwój słownictwa (tendencje słowotwórcze, zapożyczenia wewnętrzne i zewnętrzne, zmiany semantyczne).

  13. Kolokwium.




Wykaz literatury



  • I. Bajerowa, Zarys historii języka polskiego 1939-2000, Warszawa 2003.

  • S. Dubisz, Język – historia – kultura (wykłady, studia, analizy), Warszawa 2002.

  • B. Walczak, Historia języka polskiego, Wrocław 1999.

  • Współczesny język polski, red. J. Bartmiński, Wrocław 1993.

  • Z. Klemensiewicz, Historia języka polskiego, t. 1-3, Warszawa 1985.

  • W. Taszycki, Wybór tekstów staropolskich, Warszawa 1969.

  • W. Wydra, W. R. Rzepka, Chrestomatia staropolska. Teksty do roku 1543, Wrocław–Warszawa–Kraków 1995.

  • S. Vrtel-Wierczyński, 1969.







Kierunek studiów


filologia polska

Wydział


Filologiczny

Katedra/ Zakład


Katedra Historii Języka Polskiego

Typ studiów


II stopnia magisterskie, dzienne

Semestr studiów


II

Rok akademicki


2010/2011

Nazwa przedmiotu


Historia języka polskiego

Rodzaj zajęć


konwersatorium 30h

Specjalizacja


_

Prowadzący


dr hab. prof. UŁ Ewa Woźniak

Punkty ECTS


3

Forma zaliczenia



Zaliczenie na podstawie przygotowania i aktywności na zajęciach oraz niewielkiej pracy zaliczeniowej

Status przedmiotu wg programu studiów (obowiązkowy / do wyboru)


blok A (obowiązkowy)

Cel i zadania przedmiotu:



Celem przedmiotu jest przedstawienie wybranych zagadnień z historii języka w oparciu o analizę dawnych tekstów.

Treści programowe



  1. Rozwój grafii i ortografii w dobie staro- i średniopolskiej – 4h

  2. Normowanie ortografii w dobie nowopolskiej – 2h

  3. Periodyzacja dziejów polskiego języka literackiego – 2h

  4. Relacje polszczyzny i łaciny w dziejach polszczyzny. Styl makaroniczny – 4h

  5. Refleksja nad językiem, zainteresowanie problemami kultury języka od czasów najdawniejszych do XIX w. – 4h

  6. Rozwój słownictwa: dziedzictwo prasłowiańskie, sposoby wzbogacania leksyki, tendencje słowotwórcze, zapożyczenia, zmiany semantyczne) – 8h.

  7. Źródła zasobu imion; proces kształtowania się nazwiska; geneza nazw miejscowych – 4h

  8. Główne procesy rozwojowe systemu fonetycznego (od przegłosu polskiego po tendencje rozwojowe obserwowane w XX w.) – 2h

Wykaz literatury



Z. Klemensiewicz, Historia języka polskiego, t. I, cz. II, & 22: Staropolskie początki ortografii, s. 91-99; t. II, & 14: Grafika i ortografia doby staropolskiej, s. 357-370.

M. Kucała, Wstęp, w: J. Parkosz, Traktat o ortografii polskiej, oprac. M. Kucała, Warszawa1985.

B. Kaczmarczyk, Teoria i praktyka ortograficzna Łukasza Górnickiego, RKJ WrTN XVII, 1991.

S. Urbańczyk, Periodyzacja dziejów polskiego języka literackiego, w: Prace z dziejów języka polskiego, Wrocław 1979.

I. Bajerowa, Normalizacja polskiej ortografii w XIX w., w: Opuscula Polono-Slavica, red. J. Safarewicz 1979, s. 39-46.

S. Dubisz, Język - historia - kultura (wykłady, studia, analizy), Warszawa 2002, rozdz. 10, s. 213-238.

I. Szczepankowska, Rola łaciny w kształtowaniu terminologii prawa polskiego w okresie od XVI do XVIII wieku, w: Język w urzędach i sądach, red. M. T. Lizisowa, Kraków 2006, s. 75-89.

T. Brajerski, Ze składni tekstu makaronizowanego, w: O języku polskim dawnym i dzisiejszym, Lublin 1995, s. 237-240.

J. Safarewicz, Wpływ łaciński na system gramatyczny polszczyzny, w: Symbolae polonicae in honorem Stanislai Jodlowski, Wrocław 1972, s. 145-150.

W. Kuraszkiewicz, Makaronizmy w Pamiętnikach Jana Chryzostoma Paska, w: Barok w polskiej kulturze, literaturze i języku, praca zbiorowa pod red. M. Stępnia i S. Urbańczyka, Warszawa 1992, s. 101-108.

T. Lehr-Spławiński, Element prasłowiański w dzisiejszym słownictwie polskim, w: idem, Rozprawy i szkice z dziejów kultury Słowian, Warszawa 1954, s. 138-148.

L. A. Jankowiak, Prasłowiańskie dziedzictwo leksykalne współczesnej polszczyźnie ogólnej, Warszawa 1997.

S. Urbańczyk, Słownictwo staropolskie a wyższa kultura, w: idem, Prace z dziejów języka polskiego, Wrocław 1979, s. 85-96.

D. Buttler, Rozwój semantyczny wyrazów polskich, Warszawa 1978

T. Orłoś, Polsko-czeskie związki językowe, Kraków 1980 (lub: eadem, Tysiąc lat polsko-czeskich związków językowych, Kraków 1993, rozdz. I i II).

J. Siatkowski, Rola języka czeskiego w rozwoju polszczyzny literackiej, „Acta Universitatis Lodziensis” Folia Linguistica 23, 1990.

H. Górnowicz, Wstęp do onomastyki, Gdańsk 1988.

K. Rymut, Imię-nazwisko-przezwisko w historii języka polskiego, w: V Ogólnopolska konferencja onomastyczna, red. K. Zierhoffer, Poznań 1988.

I. Bajerowa, W sprawie zaniku samogłosek pochylonych w języku polskim, „Język Polski” 1958, z. 5



©absta.pl 2016
wyślij wiadomość

    Strona główna