Historia wychowania Parę uwag wstępnych



Pobieranie 1.44 Mb.
Strona4/26
Data01.05.2016
Rozmiar1.44 Mb.
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   26

Również wiele innych miast włoskich, jak Padwa, Bolonia, Mediolan, Neapol czy Ferrara - dzięki nagromadzonemu kapitałowi, znalazło się w sytuacji, w której dominującą grupą społeczną staje się, nie rodowa arystokracja, ale mieszczaństwo, tworzące warstwę „dobrobytu i intelektu”.

Pieniądz staje się coraz większą potęgą, a rodząca się burżuazja, zaczyna odgrywać ważną rolę. Porządek feudalny wyraźnie ustępuje miejsca nowemu układowi stosunków społecznych. Pod wpływem tych nowych relacji społecznych budzą się nowe prądy umysłowe, które działają ożywczo na sposób myślenia i torują drogę innym poglądom na życie doczesne, jak również na wartość kultury antycznej. Świecka część społeczeństwa dąży do wyzwolenia się z krępujących ją autorytetów i dyktatury duchowej Kościoła. Życie doczesne i dobra ziemskie zyskują uznanie, jakim cieszyły się w dawnych czasach. Głębokie w swej treści, pięknie wyrażone myśli greckich i rzymskich pisarzy, poetów, mówców - olśniewają; budzą chęć zgłębiania i naśladowania owych wzorów.

To swoiste „zmartwychwstanie” skarbów kultury antycznej - nazwano Odrodzeniem czyli Renesansem, a towarzyszący mu zupełnie nowy kierunek myślenia - nazwano humanizmem (humanus = ludzki).

Człowiek Odrodzenia żąda, by mu pozwolono myśleć krytycznie, według wskazań własnego rozumu, a rozwijająca się racjonalistyczna filozofia - odrzuca scholastykę, uczy szacunku dla człowieka i wiedzy ludzkiej.

W centrum zainteresowania nowej filozofii, literatury, sztuki - staje człowiek; jego życie, uczucia, nastroje, wrażenia, skłonności, a cały otaczający go świat przyrody - to wspaniałe dzieło Boga.

W skarbach antycznej kultury i sztuki odnajdywano ową zgodność treści i formy z naturą, a w niej piękno, prawdę i wolność. Entuzjazm dla starożytności ogarnął przede wszystkim włoskie uniwersytety, elity intelektualne ludzi świeckich i duchownych.

Dwory książęce Viscontich w Mediolanie i Medyceuszów we Florencji stają się ogniskami humanizmu. Rzecznikami nowego nurtu umysłowego są także papieże: Mikołaj V (1447-1455) - twórca Biblioteki Watykańskiej oraz Pius II (1458-1464), papież-humanista, ceniony znawca antyku, rzecznik nowej epoki, znany dotąd jako biskup Eneasz Sylwiusz Piccolomini. Dzięki takim protektorom idee renesansowe rozwijały się szybko i zataczały coraz szersze kręgi.


Idee humanizmu ogarnęły także teorię i praktykę pedagogiczną. Dotychczasowe kształcenie i wychowanie poddawane jest totalnej krytyce. Szkolnictwo kościelne oraz towarzyszące mu treści, formy i metody nauczania - tracą zaufanie.

Na dworach książęcych i wśród zamożnego mieszczaństwa modna staje się prywatna edukacja, prowadzona przez pedagogów - humanistów, przepojona nowym duchem i organizowana wg klasycznych wzorów (Pseudo-Plutarcha i Kwintyliana, których pisma odnaleziono w 1416 r.).



Pedagogowie-humaniści optowali: za wychowaniem i kształceniem użytecznym, opartym na gruntownym wykształceniu językowym (łacina i greka).

Celem edukacji miała być nauka pięknej wymowy (retoryka), oparta na doskonałej znajomości klasycznej łaciny i lekturze pism Cycerona, Horacego i Wergiliusza.

Szczególną wagę przykładali do wychowania fizycznego; - zamiast ascezy i umartwiania ciała, chcieli wychować ludzi zdrowych, dzielnych i radosnych; cechuje ich dbałość o wygląd zewnętrzny, ładną postawę, zgrabne ruchy, o harmonijną budowę i higienę ciała; a więc gimnastyka i zabawy ruchowe na wolnym powietrzu, pływanie i hartowanie ciała - stają się głównym rysem nowego wychowania.

W zakresie edukacji moralnej - odżywa zasada oddziaływania na wychowanka Przez budzenie honoru i ambicji; przez pochwały i nagrody, przez rozwijanie współzawodnictwa. Surowe zasady i dyscyplina ustępują miejsca łagodności; wyrozumiałemu liczeniu się z naturą dziecka w przekonaniu, że w wychowaniu dziecka łagodnością można więcej osiągnąć niż surowymi karami; chłosta i kary cielesne są w pogardzie, bo uwłaczają godności tak ucznia, jak i nauczyciela.

Typowy dla humanistów zapał do studiów wpływa pobudzająco na teorię i praktykę pedagogiczną. Rozwija się twórczość pedagogiczna na nieznaną dotąd skalę. Ukazują się liczne traktaty głoszące nowe hasła; poszukuje się:



  • skuteczniejszych form oddziaływania wychowawczego na młodzież,

  • lepszych metod nauczania,

  • wielką wagę przywiązuje się do nowych nauk i podręczników szkolnych;

  • rośnie pozycja społeczna nauczycieli.

Niemal w każdym kraju można odnaleźć wybitnych przedstawicieli, którzy propagują nowe pedagogiczne idee.

Najwcześniej wyrastające z tego ducha ideowego traktaty pojawiły się we Włoszech. Prekursorem nowego nurtu jest: Piotr Paweł (Pier Paulo) Vergerio (1370-1444), profesor uniwersytetu w Bolonii, Padwie i Rzymie, autor Książeczki o szlachetnych obyczajach i studiach wyzwolonych (ok. 1400 r.). Poddaje krytyce system dotychczasowego klasztornego wychowania; obowiązkiem rodziców jest dać swoim synom jest dać swoim synom wszechstronne wykształcenie w pożytecznych naukach i sztukach; trzeba obserwować uzdolnienia dzieci i od nich uzależniać sposób wychowania; wychowaniem powinno interesować się państwo, bo w jego interesie leży, by młodzież była wykształcona i obyczajna.



Ideał moralny: trzeba hamować rozwój zmysłowości, budzić pobożność (ale bez dewocji), zaszczepiać reguły życia towarzyskiego (społecznego), dbać o zdrowie i siłę (wprawiać w bieganie, skakanie, strzelanie z łuku, jazdę konną), uczyć pożytecznych nauk (historii, filozofii moralnej, retoryki), ale tylko tych, którzy mają zdolności; uczyć gruntownie i systematycznie, lecz nie przeciążać nauką, dbać o kulturę umysłu nie powinna ograniczać dbałości o sprawność fizyczną i higienę ciała. Te zalecenia powtarzali lub uściślali wszyscy późniejsi włoscy pisarze pedagogiczni doby Odrodzenia. To dziełko Vergeria przełożył na język polski Marcin Kwiatkowski i wydał w 1564 r. jako: „Książeczki rozkoszne o poczciwym wychowaniu dziatek”.

Teoretyczne wskazania Vergeria starał się wcielić w życie Vittorino da Feltre (1378-1446) - jego uczeń, profesor na Padewskim Uniwersytecie, który w 1423 r. na prośbę księcia Gian Frencesco Gonzagi zakłada w Mantui (w jego letniej rezydencji) szkołę, dla synów zaprzyjaźnionych z Gonzagami, najbardziej zacnych rodzin. Szkołą tą kierował przez 23 lata (do śmierci). Nazwał ją Casa Giocosa („dom radości”).

Szkoła mieściła się w obszernej rezydencji położonej w dużym parku, w którym urządzono boiska, tereny do gier i zabaw, do ćwiczeń wojskowych, do jady konnej itd.

Program nauczania obejmował głównie trivium, ale także matematykę i geometrię oraz elementy nauk przyrodniczych.

Wielką wagę przywiązywano do wychowania fizycznego, jako środka kształcenia ogólnego, ułatwiającego wyrabianie określonych cech charakteru i rozwijającego wrażliwość estetyczną; ćwiczenia cielesne, którym przypisywał wartości lecznicze, miały być zawsze, bez względu na pogodę, prowadzone na świeżym powietrzu.



W nauce zrezygnowano z przymusu i kar cielesnych. Metody nauczania starano się oprzeć na zainteresowaniach i możliwościach poznawczych ucznia, a metody wychowawcze opierano na życzliwości i przyjacielskiej opiece nauczyciela oraz na odwoływaniu się do honoru osobistego ucznia.
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   26


©absta.pl 2016
wyślij wiadomość

    Strona główna