I bogowie na Olimpie



Pobieranie 0.58 Mb.
Strona5/6
Data07.05.2016
Rozmiar0.58 Mb.
1   2   3   4   5   6

Czym był Cerber?

Cerber– w mitologii greckiej trzygłowy pies, który strzegł wejścia do świata zmarłych. Dla wchodzących dusz był wręcz uprzejmy, ale nie wpuszczał do Hadesu żywych i nie wypuszczał zmarłych. Według późniejszej tradycji Cerber atakował również przychodzących do piekła, aby go udobruchać do trumny zmarłych wkładano placek na miodzie.

  1. Które z sześciorga dzieci Kronosa i Rei ocalało (nie zostało zjedzone przez Kronosa)?




Zeus narodził się jako ostatni ze związku Kronosa i Rei. Kronos, przeklęty przez swego ojca (Uranosa), którego zrzucił z tronu, został uprzedzony przez wyrocznię, że któreś z jego własnych dzieci pozbawi go tronu. Dlatego też Kronos postanowił wykluczyć to zagrożenie, pożerając swoje potomstwo. Rea zrozpaczona, że traci kolejne dzieci, będąc po raz szósty w ciąży uciekła na Kretę (w innej wersji – do Arkadii), gdzie w ukryciu, potajemnie, urodziła Zeusa. Kronosowi, który ją odnalazł, zamiast dziecka do połknięcia dała kamień zawinięty w pieluchy, a Zeusa ukryła
w grocie pod skałą diktejską, na zboczach góry Ida na Krecie.

  1. W jaki sposób Zeus ocalał przed śmiercią?

Rea zrozpaczona, że traci kolejne dzieci, będąc po raz szósty w ciąży uciekła na Kretę (w innej wersji – do Arkadii), gdzie w ukryciu, potajemnie, urodziła Zeusa. Kronosowi, który ją odnalazł, zamiast dziecka do połknięcia dała kamień zawinięty w pieluchy, a Zeusa ukryła w grocie pod skałą diktejską, na zboczach góry Ida na Krecie. Tam, ukrytego, karmiła koza Amaltea, a wychowywały nimfy. Dokarmianiem Zeusa zajmowały się także pszczoły z góry Idy, które specjalnie dla niego zbierały miód. Orzeł przynosił mu co dzień kubek nektaru. Rea rozkazała nimfom aby te grały na harfie co zagłuszało płacz dziecka.

  1. Kim były Amazonki?

Amazonki– w mitologii greckiej naród albo plemię wojowniczych kobiet. Wywodziły się od boga Aresa i nimfy Harmonii. Tworzyły społeczność wyłącznie kobiecą. Były narodem niezależnym. Uważały mężczyzn za gorszych. Były niezwykle waleczne. Strzegły swoich terenów pokonując o wiele liczebniejsze armie składające się z mężczyzn, którzy przerastali je masą i siłą. Utrzymywały stosunki z cudzoziemcami, żeby podtrzymać ród. Swoje potomstwo płci męskiej zabijały lub kaleczyły (oślepiały albo okulawiały) bądź oddawały ojcom na wychowanie, dzieci płci żeńskiej kształciły w sztuce wojennej.Sądzono, że Amazonki usuwały dziewczętom pierś, aby nie przeszkadzała im w napinaniu cięciwy łuku lub rzucaniu dzidą.

  1. W jaki sposób narodził się Pegaz?

Pegaz– w mitologii greckiej skrzydlaty koń zrodzony z krwi Meduzy, która trysnęła, gdy Perseusz odciął jej głowę.

VII Sławne postaci, sławne pary


  1. Kogo kochała królewna Psyche?


Psyche - w mitologii greckiej personifikacja duszy ludzkiej; przedstawiana jako młoda dziewczyna ze skrzydłami motyla. Piękność Psyche wzbudziła zazdrość Afrodyty, która nakazała Erosowi, by rozkochał dziewczynę w najbrzydszym z mężczyzn. Eros zakochał się jednak sam w Psyche i odwiedzał ją co noc pod osłoną ciemności, uprzedzając, że straci go na zawsze, jeżeli będzie chciała zobaczyć jak wygląda. Ulegając namowom swych zazdrosnych sióstr, Psyche z ciekawości zapaliła pewnej nocy kaganek, chcąc ujrzeć Erosa, ale kropla rozgrzanej oliwy zbudziła pięknego boga, który zagniewany jej nieposłuszeństwem odleciał. Zrozpaczona Psyche rozpoczęła wędrówki po świątyniach w poszukiwaniu ukochanego. Trafiła wreszcie do Afrodyty, która przyjęła ją do wykonywania najcięższych prac i posług. Swą pracowitością, łagodnością i urodą przełamała wreszcie niechęć bogini, obdarzona została przez Zeusa nieśmiertelnością, sprowadzona na Olimp i zaślubiona Erosowi. Najbardziej znana wersja legendy o Erosie i Psyche pochodzi z Metamorfoz Apulejusza.



  1. Dlaczego Afrodyta nakazała Erosowi rozkochać Psyche w najszkaradniejszym potworze?

Piękność Psyche wzbudziła zazdrość Afrodyty, która nakazała Erosowi, by rozkochał dziewczynę w najbrzydszym z mężczyzn. Eros zakochał się jednak sam w Psyche i odwiedzał ją co noc pod osłoną ciemności, uprzedzając, że straci go na zawsze, jeżeli będzie chciała zobaczyć jak wygląda.




  1. W jaki sposób Ariadna pomogła Tezeuszowi wyjść z labiryntu?


Ariadna w mitologii greckiej córka króla Krety Minosa i Pazyfae, która pomogła Tezeuszowi wydostać się z labiryntu. Kłębek nici, którą rozwijał, chodząc po Labiryncie, ułatwił mu znalezienie drogi powrotnej. Stąd popularny związek frazeologicznynić Ariadny.


  1. Kim był Parys?


Parys– w mitologii greckiej królewicz trojański.

Uchodził za syna Priama i Hekabe. Był bratem Hektora, Deifobosa i Kasandry oraz ukochanym królowej Sparty Heleny. Na kilka dni przed urodzeniem chłopca jego matka, Hekabe, miała sen, że „wydała na świat pochodnię, od której spłonęło miasto”. Wróżbici przepowiedzieli, że dziecko będzie przyczyną upadku Troi. Zostało więc oddane pasterzowi Agelaosowi, aby ten porzucił chłopca w górach. Agelaos jednak nadał chłopcu imię Parys i wychował razem ze swoimi dziećmi. Gdy Parys dorósł, Priam i Hekabe, nie wiedząc nic o królewskim pochodzeniu młodzieńca, przyjęli go do swego domu i ożenili z Ojnone. Poznał go dopiero brat Deifobos.

Z polecenia Zeusa Parys rozstrzygnął spór między Herą, Afrodytą i Ateną powstały na weselu Tetydy o to, która z nich jest najpiękniejsza. W zamian za obietnicę pomocy w zdobyciu najpiękniejszej kobiety na ziemi, Parys przyznał złote jabłko Afrodycie. Zgodnie z wcześniejszą obietnicą bogini pomogła mu w uprowadzeniu Heleny, żony Menelaosa. Porwanie królowej Sparty stało się bezpośrednią przyczyną wybuchu wojny trojańskiej.

W trakcie oblężenia Troi mieszkańcy miasta obwiniali Parysa o sprowadzenie nieszczęścia oraz oskarżali o tchórzostwo i brak męstwa. Jednak to właśnie Parys, z pomocą Apollina, zabił, siejącego postrach wśród Trojan, Achillesa. Zatruta strzała wypuszczona z łuku Parysa ugodziła herosa w piętę powodując jego śmierć.

Raniony przez Filokteta udał się w góry Ida, do swojej żony, Ojnone, gdyż tylko ona, według przepowiedni, mogła uleczyć Parysa. Urażona zdradą odmówiła jednak pomocy. Parys powrócił do Troi i wkrótce potem zmarł. Jednak po niedługim czasie Ojnone miała wyrzuty sumienia i powróciła do Parysa, nie zastawszy go przy życiu popełniła samobójstwo z rozpaczy. Helena wyszła za mąż za Deifobosa, a po upadku Troi – wróciła do Menelaosa.


  1. Kto rozstrzygnął spór pomiędzy Afrodytą, Herą i Ateną?

Z polecenia Zeusa Parys rozstrzygnął spór między Herą, Afrodytą i Ateną powstały na weselu Tetydy o to, która z nich jest najpiękniejsza. W zamian za obietnicę pomocy w zdobyciu najpiękniejszej kobiety na ziemi, Parys przyznał złote jabłko Afrodycie.





  1. W uprowadzeniu kogo Afrodyta pomogła Parysowi?

Z polecenia Zeusa Parys rozstrzygnął spór między Herą, Afrodytą i Ateną powstały na weselu Tetydy o to, która z nich jest najpiękniejsza. W zamian za obietnicę pomocy w zdobyciu najpiękniejszej kobiety na ziemi, Parys przyznał złote jabłko Afrodycie. Zgodnie z wcześniejszą obietnicą bogini pomogła mu w uprowadzeniu Heleny, żony Menelaosa. Porwanie królowej Sparty stało się bezpośrednią przyczyną wybuchu wojny trojańskiej.



  1. Kim był Achilles?


Achilles – postać z mitologii greckiej. Grecki bohater wojny trojańskiej, wódz Myrmidonów. Syn Peleusa, króla jednego z miast w Tesalii i nimfy Tetydy. Wychowanek mądrego centaura Chirona. Ojciec Neoptolemosa. Iliada Homera charakteryzuje go jako największego wojownika.

Tetyda, starając się zapewnić mu nieśmiertelność, niedługo po narodzeniu zanurzyła syna w Styksie, by w ten sposób uodpornić całe jego ciało na ciosy. Jedynym słabym punktem pozostała pięta, za którą matka trzymała niemowlę. W związku z przepowiednią, w myśl której bez Achillesa zwycięstwo nad Ilionem jest nierealne, co jednak odpłaci on śmiercią, Tetyda ukrywała Achillesa pośród córek króla Likomedesa na Skyros. Stamtąd miał go wydostać Odyseusz, który w przebraniu kupca rozłożył przed królewnami pachnidła i kosztowności. Na widok jednej niezainteresowanej wonnościami królewny wydobył bogato inkrustowany miecz, po który Achilles sięgnął bez chwili namysłu, tym samym zdradzając swoją prawdziwą tożsamość.

Achilles zginął, zanim Troja została zdobyta. W miejsce gdzie matka trzymała go za piętę ugodziła go strzała, wypuszczona z łuku przez Parysa, brata Hektora. Od tego wydarzenia pochodzi wyrażenie „pięta Achillesa” oraz nazwa ścięgno Achillesa.

Z dziejami Achillesa związana była przepowiednia– miał żyć długo i szczęśliwie, lecz umrzeć zapomniany, lub też umrzeć młodo, zdobywając chwałę. Inna wersja podaje wręcz, że miał zginąć, jeśli tylko zabije Hektora. Bohater zdecydował się na ten krok, dopiero mszcząc śmierć swojego przyjaciela, Patroklosa, który zginął z ręki trojańskiego królewicza.




  1. Dlaczego Achilles odmówił udziału w wojnie trojańskiej?


Achilles był synem Peleusa i Tetydy, pary, na której weselu wybuchła wspominana kłótnia pomiędzy boginiami. Kiedy wyruszył na wojnę był jeszcze bardzo młody, do udziału w wyprawie przekonał go słynący ze swego sprytu Odys, który wiedział, że obecność Achillesa jest konieczna dla Greków. Już od najmłodszych lat Achilles pragnął sławy i uznania, to właśnie ich obietnica skusił go Odyseusz. Achilles nie wyruszył z Grekami, z chęci pomocy Menelaosowi, jego pobudki były czysto egoistyczne. Kiedy wybuchł pomiędzy nim a Agamemnonem spór o branki wojenne, Agamemnon odebrał Achillesowi Bryzeidę, wówczas Achilles poczuł się bardzo urażony i odmówił dalszego udziału w walkach. Co więcej poprosił swoja matkę Tetydę, Zeus przyczynił się do klęski Greków. Jego duma była dla niego ważniejsza, aniżeli dobro swoich rodaków. Agamemnon wysyłał do Achillesa poselstwa z przeprosinami, jednak ten był nieubłagany, nie chciał słyszeć o powrocie do walk. Chciał pokazać Grekom, jak bardzo jest dla nich cenny, jak są nieporadni bez niego. Wydarzeniem, które spowodowało, że Achilles powrócił do walki, była śmierć jego przyjaciela, Patroklesa, którą poniósł w czasie pojedynku z Hektorem. Postanowił pomścić śmierć swego ukochanego przyjaciela, który poniósł śmierć w jego zbroi, którą pożyczył mu Achilles.



  1. W kim zakochał się Achilles podczas oblężenia Troi?


Bryzeida– córka kapłana Bryzesa i branka Achillesa w mitologii greckiej i Iliadzie Homera. Opisywana jako piękna, wysoka dziewczyna o ciemnych włosach, jasnej cerze i wejrzeniu pełnym blasku. Jej mąż Mynes został zabity przez Achillesa, a ona uprowadzona. Stała się wybraną niewolnicą i kochanką Achillesa. Gdy król Myken Agamemnon został zmuszony do zwrócenia wolności Chryzejdzie, kapłance Apollina, odebrał Bryzejdę Achillesowi, argumentując, że losowy wypadek (fakt, że Chryzejda była kapłanką Apolla, który postanowił jej bronić, zsyłając na wojska Greków zarazę) nie może wpływać na stan posiadania dowódcy armii. Achilles wpadł w gniew i zaprzestał uczestnictwa w wojnie.

  1. Czyją kapłanką była Bryzeida?

Bryzeida była kapłanką Apollina





  1. Jak miała na imię żona Odyseusza?

Penelopa–postać w Odysei, żona Odyseusza, matka Telemacha, wzór wiernej żony; przez okres dwudziestu lat oczekiwała powrotu męża (10 lat wojny trojańskiej i 10 lat tułaczki Odyseusza), zwodząc ubiegających się o jej rękę zalotników (przyrzekła wybrać jednego z nich na męża, gdy ukończy tkać szatę dla swojego teścia) przy pomocy podstępu (aby odwlec ukończenie szaty, pruła nocą tkaninę, nad którą pracowała w dzień).

  1. Kim był Odyseusz?

Odyseusz w mitologii greckiej król Itaki; bohater Odysei Homera. Według mitu był najprzebieglejszym z królów biorących udział w wojnie trojańskiej, autorem podstępu, dzięki któremu Grecy wygrali wojnę – konia trojańskiego. W podróży powrotnej do Itaki przeżył wiele przygód. Tułał się przez 10 lat po morzach i oceanach, zanim wrócił do swej żony Penelopy. Obok Heraklesa i Tezeusza jest najbardziej znanym bohaterem greckich mitów i legend. Synem Odyseusza był Telemach.

  1. Kim był Homer?


Homergrecki wędrowny pieśniarz (aojda) i recytator (rapsod). Uważa się go za ojca poezji epickiej. Najstarszy znany z imienia europejski poeta, który zapewne przejął dziedzictwo długiej i bogatej tradycji ustnej poezji heroicznej. Do jego dzieł zalicza się eposy: Iliadę i Odyseję. Grecka tradycja widziała w nim również autora epopei komicznej Batrachomyomachii i Hymnów homeryckich. Żaden poeta grecki nie przewyższył sławą Homera. Na wyspach Ios i Chios wzniesiono poświęcone mu świątynie, a w Olimpii i Delfach postawiono jego posągi. Pizystrat wprowadził recytacje homeryckich poematów na Panatenaje.

  1. Kim był Ezop?


Ezop– grecki bajkopisarz pochodzący z Mistra w Azji Mniejszej. Przyjmuje się, że żył w VI wieku p.n.e., według tradycji był niewolnikiem Jadmosa z Samos. Postać na wpół legendarna, o której życiu i twórczości mało wiadomo. Daty jego urodzin i śmierci nie są znane. Uważany jest za twórcę bajki zwierzęcej, czyli takiej, w której bohaterami są zwierzęta, oraz moralizującej i satyrycznej. Z początku bajki nie były uznawane za typowe utwory dla dzieci, lecz dla dorosłych. W swoich bajkach wyśmiewał ludzi, ukazując ich pod postaciami zwierząt. Z pozoru zabawne, bajki Ezopa zawierały gorzką prawdę i głęboką mądrość. Nie dochował się oryginalny zbiór jego utworów ani ich adaptacja dokonana przez Demetriusza z Faleronu (IV/III w. p.n.e.).



  1. Kim był Pitagoras?


Pitagoras (ur. ok. 572 p.n.e. na Samos, zm. ok. 474 p.n.e. w Metaponcie) – grecki matematyk, filozof, mistyk kojarzony ze słynnym twierdzeniem matematycznym nazwanym jego imieniem.



  1. Kim był Platon?

Platon (ur. 427 p.n.e. prawdopodobnie w Atenach (według niektórych świadectw na wyspie Eginie), zm. 347 p.n.e. w Atenach) (inne źródła podają, że żył 428-348 p.n.e.) – grecki filozof. Był twórcą systemu filozoficznego zwanego obecnie idealizmem platońskim. Platon był finalistą w pojmowaniu przyrody. Pionierem logiki, teorii państwa i prawa. W założonej przez niego szkole rozwijały się: filozofia, matematyka, astronomia, logika, medycyna. Została zamknięta przez cesarza Justyniana w 529 n.e.

  1. Kim był Sokrates?

Sokrates (ur. 469 p.n.e., zm. w 399 p.n.e.) – jeden z największych filozofów greckich. Urodził się i zmarł w Atenach. Źródłem wiedzy o życiu i poglądach Sokratesa są Dialogi jego ucznia Platona oraz pisma Ksenofonta. W etyce, która stanowiła główną dziedzinę jego zainteresowań (nie prowadził w ogóle dociekań ontologicznych), stał na stanowisku intelektualizmu etycznego, uznając, że prawdziwa wiedza o tym, co słuszne i sprawiedliwe, zawsze prowadzi do cnoty, ta zaś jest warunkiem dobra i szczęścia. Twierdził, w przeciwieństwie do sofistów, że istnieje powszechna i obiektywna prawda. Wyrocznia w Delfach obwieściła, że jest on najmądrzejszym człowiekiem na świecie, choć Sokrates uważał, iż "wie, że nic nie wie".

  1. Kim był Epikur?

Epikur (341– 270 p.n.e. urodził się na wyspie Samos) – grecki filozof, twórca epikureizmu. Epikur był jednym z najważniejszych filozofów tzw. drugiej fazy greckiej filozofii klasycznej, w której dominowały zagadnienia filozofii życia – czyli rozważania na temat jak osiągnąć pełne szczęście (także stan ataraksji).

Epikur dzielił filozofię na trzy części:



  • fizykę zajmującą się teorią przyrody

  • etykę zajmującą się poznawaniem istoty szczęścia

  • kanonikę zajmującą się teorią poznania



  1. Kim był Arystoteles?

Arystoteles ur. 384 p.n.e., zm. 7 marca 322 p.n.e.) – jeden z trzech, obok Platona i Sokratesa najsławniejszych filozofów greckich. Stworzył opozycyjny do platonizmu i równie spójny system filozoficzny, który bardzo silnie działał na filozofię i naukę europejską. Chrześcijańska odmiana arystotelizmu zwana tomizmem była od XIII w. i jest do dziś uważana za oficjalną filozofię Kościoła Katolickiego. Arystoteles położył ogromne zasługi w astronomii, fizyce, biologii i logice, jednak część jego teorii astronomicznych, fizycznych i biologicznych okazała się błędna.

  1. Kim był Hipokrates?


Hipokrates z Kos ur. ok. 460 p.n.e. na wyspie Kos, zm. ok. 370 p.n.e. w Larysie) – lekarz grecki, jeden z najwybitniejszych prekursorów współczesnej medycyny, obdarzony przydomkiem "ojca medycyny".



  1. Kim był Archimedes?


Archimedes z Syrakuz (ok. 287-212 p.n.e.) – grecki filozof przyrody i matematyk, urodzony i zmarły w Syrakuzach; wykształcenie zdobył w Aleksandrii. Był synem astronoma Fidiasza i prawdopodobnie krewnym lub powinowatym władcy Syrakuz Hierona II.

W czasie drugiej wojny punickiej kierował pracami inżynieryjnymi przy obronie Syrakuz. Archimedes został zabity przez żołnierzy rzymskich po zdobyciu miasta, mimo wyraźnego rozkazu dowódcy, Marcellusa, by go ująć żywego. Na życzenie Archimedesa na jego nagrobku wyryto kulę, stożek i walec. Opracował wzory na pole powierzchni i objętość walca, kuli i czaszy kulistej oraz rozważał objętości paraboloidy, hiperboloidy i elipsoidy obrotowej. Poprawnie oszacował wartość liczby π, którą oznaczył pierwszą literą greckiego wyrazu "perímetros" - obwód koła.



  1. Kim był Fidiasz?

Rzeźbiarz grecki działający przede wszystkim w Atenach. Syn Charmidesa; urodził się najprawdopodobniej około 490 r. p.n.e. Perykles powierzył mu ogólny nadzór nad rozbudową Akropolu i można przypuszczać, że to jemu zawdzięczamy koncepcję jego odbudowy oraz program artystyczny wyrażony za pomocą zarówno budowli, jak rzeźby oraz malowideł. Poza tym był autorem wielu posągów, przede wszystkim bogów. Uznawany był za mistrza w oddawaniu ich dostojeństwa i potęgi. Należy tu wymienić rzeźby przedstawiające Atenę Partenos, Zeusa z Olimpii, Atenę Promachos, Atenę Lemnia, Atenę Areja. Poza tym przypuszcza się, że nie tylko planował i doglądał wykonania wielu architektonicznych zdobień na budowlach wzniesionych na Akropolu, ale także osobiście wykonał niektóre z nich



    1. Podaj inny przydomek Aleksandra III Wielkiego?


Aleksander III Wielki zwany też Aleksandrem Macedońskim - król Macedonii .



    1. Kim był Aleksander Wielki?


Aleksander III Wielki zwany też Aleksandrem Macedońskim - król Macedonii z dynasti336-323 p.n.e. Jest powszechnie uznawany za wybitnego stratega i jednego z największych zdobywców w historii ludzkości. Okres panowania Aleksandra wyznacza granicę między dwiema epokami historii starożytnej: okresem klasycznym i epoką hellenistyczną.



    1. Czego dokonał Prometeusz?

Według mitów greckich Prometeusz ulepił człowieka z gliny pomieszanej ze łzami. Duszę zaś dał mu z boskiego ognia, którego parę iskier ukradł z rydwanu boga Heliosa. Człowiek Prometeusza był o wiele słabszy od tytanów, był trzy razy niższy, jego ciało ledwo się trzymało na wątłych nogach, a kruche paznokcie pękały pod choćby najmniejszym ciężarem. Jedynie jego postać różniąca się od Widząc to, Prometeusz przemycił ogień dla ludzi w kawałku drewna, z pozoru wilgotnym, ale w środku suchym. Tytan uczynił to, mimo iż wiedział, że było to wbrew woli Zeusa, który uważał ogień za przywilej bogów. Potem Prometeusz nauczył ludzi przetapiać metale, gotować jedzenie, uprawiać rolę, kuć zbroje, budować domy, czytać, pisać i ujarzmiać siły przyrody.

    1. Kim był Drakon?

Drakon – prawodawca ateński, twórca pierwszego pisanego kodeksu praw z VII wieku p.n.e. Wybrany został na archonta (jeden z dziesięciu najwyższych urzędników w starożytnych Atenach) w 621 r. p.n.e. Ułożony przez niego kodeks, będący spisem istniejących już dużo wcześniej praw zwyczajowych, słynął z surowości (stąd też do dziś tzw. "drakońskie prawa", "drakońskie kary" są synonimem bardzo surowego prawodawstwa) i z tego też powodu Ateńczycy w 594 roku p.n.e. polecili Solonowi ułożenie nowego kodeksu.

    1. Jak nazywał się król Sparty, który był symbolem bohaterstwa i mężnego poświęcenia?

Leonidas od około 490 p.e. król Sparty, syn Anaksandridasa II i jego pierwszej żony. Poślubił Gorgo - córkę swojego przybranego brata Kleomenesa I z którą miał syna Pleistarchusa. W 480 p.n.e. dowodził obroną przesmyku termopilskiego, stojąc na czele 300 Spartan i kilku tysięcy żołnierzy z innych greckich państw. Przez trzy dni odpierał ataki wielotysięcznej armii króla Persji, Kserksesa, która nie mogła w wąskim przejściu wykorzystać swojej liczebnej przewagi. W wyniku zdrady pasterza Efialtesa, wrogie oddziały zaszły od tyłu greckich żołnierzy. Leonidas odesłał wtedy wojska państw sprzymierzonych i wraz z trzystoma Spartanami, tyluż Helotami oraz siedmioma setkami Tespijczyków bronił wąwozu do końca. Poświęcenie Leonidasa i jego wojowników dało czas reszcie żołnierzy na wycofanie się. Postać Leonidasa jest symbolem bohaterstwa i mężnego poświęcenia, nawet w sytuacji bez wyjścia.

    1. Jak miała na imię żona Orfeusza?

Eurydyka– w mitologii greckiej driada. Uchodziła za żonę Orfeusza. Zmarła od ukąszenia jadowitego węża. Orfeusz wybłagał u Hadesa jej powrót na ziemię, lecz – wbrew zakazowi – obejrzał się i utracił swą żonę na zawsze.

    1. Kim był Euklides?

Euklides z Aleksandrii (ur. ok. 365 r. p.n.e., zm. ok. 300 r. p.n.e.) – matematyk grecki pochodzący z Aten, przez większość życia działający w Aleksandrii. Autor pierwszych prac teoretycznych z matematyki. Są one syntezą ówczesnej wiedzy matematycznej zarówno w dziedzinie geometrii, jak i w teorii liczb. Euklides usystematyzował ówczesną wiedzę matematyczną w postaci aksjomatycznego wykładu; zachowały się też dzieła z geometrii, optyki (m.in. prawo odbicia światła), astronomii, teorii muzyki.

VIII Teatr grecki


  1. Kto wprowadził muzykę w teatrze greckim?

Muzykę w teatrze greckim wprowadził Ajschylos. Wykorzystywał ją, aby stworzyć odpowiedni nastrój. Sofokles, nie korzystał z niej. Rozbudował ją, Eurypides.





  1. O jakiej porze dnia odbywały się przedstawienia?

Przedstawienia teatralne w starożytnej Grecji odbywały się w dzień, ponieważ wtedy było jasno,


a teatry nie miały oświetlenia.



  1. Podaj kilka tytułów znanych przedstawień teatralnych.




  • Ajschylos - „Prometeusz skowany", "Persowie", "Błagalnice", "Siedmiu przeciw Tebom", trylogię ,,Oresteja"

  • Sofokles – „Antygona", "Król Edyp", "Edyp w Kolonie", "Ajas", "Trachinki", "Filoktet" i "Elektra"

  • Eurypides - "Elektra", "Medea", "Błagalnice", "Ifigenia w Taurydzie"



  1. Jak nazywało się pomieszczenie, w którym aktorzy zamieniali kostiumy i maski?

Skene – w teatrach greckich początkowo drewniany, później kamienny budynek usytuowany naprzeciw widowni . Pierwsza skene powstała w 465 roku p.n.e. z inicjatywy Ajschylosa, który potrzebował dla swoich aktorów miejsca na zmianę kostiumów podczas trwania spektaklu. Miała ona formę drewnianego baraku. Mieściły się w nim szatnie dla aktorów, magazyny rekwizytów.

  1. Podaj liczbę aktorów, biorących udział w przedstawieniu.


Aktorami w teatrze greckim mogli być tylko mężczyźni, którzy odgrywali także role kobiece. Aktorów nie mogło być więcej, niż trzech.


  1. Co zawierał tradycyjny strój aktora?


Aktorami w teatrze greckim mogli być tylko mężczyźni, którzy odgrywali także role kobiece. Aktorów nie mogło być więcej, aniżeli trzech. Na twarzach mieli maski, a na nogach koturny, który dawały wrażenie, że aktorzy są wyżsi, aniżeli w rzeczywistości. Maski miały otwory wykonane w taki sposób, aby zwiększyć akustykę głosu. Maski pełniły także inną funkcję, upodabniały aktora do granej przez niego postaci, informowały o wieku i płci bohatera. Aktorzy w teatrze greckim mieli na głowach peruki, a ich barwne kostiumy składały się z długiej szaty, zwanej chitonem i himationu, który był rodzajem krótkiego płaszcza zarzucanego na jedno ramię.

  1. Czy w teatrze greckim mogły występować kobiety?

Nie. W teatrze greckim mogli występować tylko mężczyźni.



  1. Gdzie znajduje się najlepiej zachowany teatr grecki?

Teatr w Epidauros jest najlepiej zachowanym budynkiem teatralnym na terenie Grecji właściwej, pochodzącym sprzed czasów rzymskich. Znajduje się on w kręgu świątynnym Asklepiosa, najważniejszego ośrodka kultu tego bóstwa.





  1. Czym charakteryzował się taniec pyrriche?

Taniec był częścią wychowania człowieka, rozwijał i wzbogacał duszę. Sokrates uważał taniec za ważny element wychowania obywatela. Platon zaś stwierdza, że taniec obok gimnastyki jest sztuką pozwalającą rozwinąć piękno ludzkiego ciała. Rozróżnia dwa rodzaje tańca: szlachetny i frywolny. Taniec szlachetny naśladuje ruchy pięknych ciał w sposób poważny i pomaga rozwijać poczucie piękna, taniec frywolny karykaturuje ciała brzydkie i pobudza ludzi do śmiechu, Taniec szlachetny dzieli się na taniec wojenny pyrricha, który jest naśladowaniem walki ,wykonywany w zbroi i pokojowy emmeleia. Tancerz przedstawia prawdziwe zdarzenie lub scenę z mitologii.




  1. Skąd wywodzi się teatr grecki?


Teatr grecki – wywodzi się z tradycji obrzędów religijnych, zwłaszcza związanych z obchodami ku czci Dionizosa - boga urodzajów, wina i beztroski. Ze świętem Dionizosa wiązały się specjalne obrzędy i procesje, od których początek wzięła grecka tragedia. Teatr grecki jest bardzo ważny, ponieważ stał się źródłem, punktem wyjścia jednej z najważniejszych dziedzin w kulturze ludzi, a mianowicie teatru. Greckie dramaty, pisane przez Sofoklesa, Ajschylosa czy Eurypidesa nie straciły na aktualności, są uniwersalne i do dziś grane na deskach teatrów.



  1. Jak dzieli się dramat antyczny?

Dramat antyczny dzieli się na:

- komedię

- tragedię

- dramat satyrowy




  1. Wymień najważniejsze cechy tragedii greckiej.

Cechami, które spełnia każda tragedia antyczna, są:


1. Zachowanie zasady trzech jedności:

  • miejsca (akcja dzieje się w jednym konkretnym miejscu),

  • czasu (czas akcji ma odpowiadać czasowi wystawiania sztuki na scenie);

  • akcji (jeden wątek fabularny).

2.Istotą akcji jest konflikt tragiczny; konflikt tragiczny polegał na z góry skazanej na porażkę walce człowieka z losem, na istnieniu dwóch równorzędnych racji, między którymi bohater musi wybierać, a każdy wybór jest zły.
3. Na scenie występują razem maksymalnie trzy osoby.

4. Występowanie chóru. Chór stanowił ważny składnik antycznego teatru i dramatu.

5. Charakterystyczna budowa dramatu:

  • Prologos – wprowadzenie w akcję, wstępny dialog aktorów;

  • Parodos – wejście chóru na scenę;

  • Epeisodion – część akcji, epizod;

  • Stasimon – komentarz (pieśń) chóru;

  • Exodos – wyjście chóru.

6. Występowanie kategorii katharsis. Pojęcie to zostało wprowadzone przez Arystotelesa w Poetyce. Odnosi się do przeżyć widza w obcowaniu z tragedią, która przez to, iż wzbudza litość i trwogę widza, dokonuje oczyszczenia uczuć.




IX Życie codzienne w starożytnej Grecji (święta, wychowanie, rodzina…)


  1. Jak brzmi ogólna nazwa starożytnej Grecji?

Hellada– ogólna nazwa starożytnej Grecji. Pierwotnie tą nazwą określano ziemie na południu Tesalii, zamieszkane przez plemię Hellenów. Mianem Hellenów zaczęto określać w czasach pohomeryckich wszystkich Greków, a Helladą zamieszkane przez nich ziemie.

  1. Czym były gimnazjony?

Gimnazjon– w starożytnej Grecji był to zespół tylko częściowo krytych budowli, które były przeznaczone do ćwiczeń fizycznych. Jego centralną część stanowił kompleks bieżni, boisk i portyków. W gimnazjonie znajdowały się też palestra i stadion. Znajdowały się tam:

  • szatnia (apodyteron)

  • sale do nacierania ciał oliwą (elaiothesion)

  • sale do nacierania ciał piaskiem - do masażu (konisterion)

  • salki z workami piasku do ćwiczeń w zadawaniu ciosów

  • eksedry, nisze z ławkami - sale wykładowe, rekreacyjne, do rozmów i dyskusji

  • sala ćwiczeń dla młodzieży (ephebeidon)

  • boiska do gry w piłkę (sphairisterion)

  • bieżnie (dromos)

  • miejsce do ćwiczeń w zapasach (palestra)

  • łazienki (balaneion) i łaźnie (pyriaterion)

Gimnazjony były integralną częścią greckich miast. Początkowo budowano je z drewna, a od IV wieku p.n.e. zaczęto stawiać je z kamienia.

W gimnazjonach również nauczano i stąd współczesne szkoły średnie noszą nazwę „gimnazja”.



  1. Czy w Atenach był narzucony obowiązek szkolny?

W starożytnej Grecji nie istniał obowiązek uczęszczania do szkoły. Poziom wykształcenia zależał praktycznie od poziomu zamożności. Bogaci ludzie posyłali swoje dzieci w wieku około 7 lat do prywatnych nauczycieli lub odpowiednio wyedukowanych niewolników, by zajmowali się ich kształceniem. Nauczyciela zwano pedagogiem.

  1. Czym były zdobione groby ateńskie?

Ateńskie groby były często zdobione malowidłami przedstawiającymi święta, przyjęcia lub ulubione przedmioty zmarłego. Powyżej stawiano potrawy, umieszczano wieńce i wysmukłe wazy, zawierające maści do ciała. Na wazach widniały sceny pożegnania. Miało to na celu pocieszenie zmarłych w królestwie cieni.





  1. Jak nazywa się najbardziej powszechna moneta grecka?


Drachma - moneta bita w starożytnej Grecji, Kartaginie i Azji Zachodniej, przeważnie srebrna. Bito również wielokrotności drachmy.



  1. Czyj wizerunek widniał na greckich drachmach?

Najczęściej spotykane wizerunki na greckich drachmach to:



  • Wizerunki bóstw

  • Sceny mitologiczne

  • Wizerunki zwierząt

  • Scenki rodzajowe z udziałem zwierząt (np. walka)

  • Wizerunki rydwanów

  • Litery greckie

  • Motywy roślinne

  • Inne (przedmioty: tarcze, naczynia…)



  1. Jak odżywiali się mieszkańcy Grecji?

Jedzenie spełniało w życiu codziennym szczególne znaczenie. Gościnność uważano za jedną z ważniejszych cnót, a mężczyźni chętnie chodzili na biesiady,


z greckiego zwane sympozjum. Żywność była bardzo ważna. Miała również wymiar religijny. Często składano, bowiem ofiarę bogom w takiej postaci.
Grecy jedli wszystko, jednak najważniejszym składnikiem odżywiania były ryby oraz owoce morza. Taka dieta była spowodowana usytuowaniem większości miast nad morzem ,a tam łatwo było o taki towar. Mięso nie było często spożywane. Najczęściej podczas uczt religijnych i podczas specjalnych okazji. Owoce również były spożywane z chęcią, ponieważ hodowano je. Urozmaiceniem w diecie były np.: figi.
W Grecji wino było najbardziej cenionym napojem. Po szybkiej fermentacji w kadziach na stoły Ateńczyków docierało w bukłakach ze skóry kozy lub świni, w dzbanach albo glinianych amforach. Tylko wyjątkowo pito wino czyste, na ogół rozcieńczano je wodą, wodą z miodem, wodą soloną lub z dodatkiem zapachów, tymianku, mięty, cynamonu. Po wymieszaniu
w dużych wazach, rozcieńczone wino wlewano do dzbanków lub karafek, a stąd do specjalnych pucharów bez podstawy, w kształcie głowy barana, gryfa lub innych mitycznych stworzeń. Puchary przechodziły z ręki do ręki, dopóki nie ukazało się dno.
Podczas sympozjum ucztujący zabawiali się w grę zręcznościową zwaną kottabos. Biesiadnik z pozycji leżącej szybkim ruchem wylewał resztki wina z kielicha na ustawioną pośrodku sali tarczę. Najczęściej był to mały talerz lub chwiejąca się waza na podpórce. Jako nagrodę zawodnik otrzymywał owoce, ciastka, naszyjniki lub pocałunek dziewczyny.



  1. Czym charakteryzowało się wychowanie spartańskie?

Wychowanie było bardzo surowe, miało bowiem przygotować obywateli do życia w trudnym, górzystym terenie objętym wpływami państwa spartańskiego, w ciągłym zagrożeniu ze strony wielokrotnie liczniejszej ludności podbitej oraz miast-państw sąsiednich gł. Argos. Dzieci nie tyle były własnością rodziny, co państwa. Już od urodzenia o ich losie decydowała rada starszych. Słabe, kalekie porzucano w górach lub zrzucano ze skały. Słabowite dzieci nie nadawały się na wojowników ani na matki





  1. Co to jest chiton?

Chiton - koszula lniana lub wełniana z krótkimi rękawami noszona w starożytnej Grecji, pochodzenia fenickiego.

Składał się z dwóch prostokątnych kawałków materiału zszytych dłuższymi bokami do wysokości ramion, na ramionach spinany fibulami lub guzikami. Zakładany bezpośrednio na ciało; luźny bądź z paskiem w talii, długi (do kostek) lub krótki (do połowy ud).



  1. Jakiego koloru był ubiór, zakładany przez rodzinę na znak żałoby?

Rodzina na znak żałoby ubierała się na czarno, szaro lub biało, kobiety obcinały sobie włosy.





  1. Co nazywamy agorą?


Agora– główny plac, rynek w miastach starożytnej Grecji. Centrum wokół którego toczyło się życie polityczne i religijne.We wczesnym etapie rozwoju polis agorą nazywano samo zgromadzenie obywateli uprawnionych do głosowania. Początkowo była nieplanowa, o niezbyt wyraźnych granicach, często jej plan był zaburzony budynkami o charakterze publicznym lub religijnym, czy przebiegającą ulicą.


  1. Jaką czynność wykonywały dziewczęta przed zawarciem związku małżeńskiego?

W dniu wesela dom panny młodej przystrajano kwiatami: rano odbywała się uroczysta kąpiel panny młodej w wodzie z miejscowego świętego źródła. Po kąpieli przystrajano odpowiednio pannę młodą, która czekała na rozpoczęcie uroczystości. Kiedy zebrali się zaproszeni goście, składano ofiary bogom: Zeusowi, Herze, Hestii, Artemidzie i Mojrom. Panna młoda składała im swoje zabawki dziecinne i lok włosów.




  1. Jak nazywał się najważniejszy port starożytnych Aten?


Pireus) – miasto portowe w Grecji, w Attyce, wchodzące w skład Wielkich Aten. Pireus był najważniejszym portem starożytnych Aten. Usytuowany w doskonale ufortyfikowanej naturalnej zatoce, dzielił się na trzy mniejsze porty: Kantharos, Zea i Munichia.



  1. Czym były Dionizje?


Dionizje – attyckie święta w starożytnej Grecji na cześć Dionizosa boga wina (Bachusa), dzielące się na Dionizje Wielkie (miejskie), Dionizje Małe (wiejskie), Lenaje oraz Antesterie.



  1. Jakie święto państwowe upamiętniało narodziny bogini Ateny?


Panatenaje - święto upamiętniające narodziny bogini Ateny, obchodzone w starożytnych Atenach. Początkowo było świętem chłopskim; Pizystrat uczynił je naczelną uroczystością ateńską w VI w. p.n.e. Święto obchodzono co roku jako Małe Panatenaje, a co cztery lata, w trzecim roku każdej olimpiady, jako szczególnie uroczyste Wielkie Panatenaje. Święto przedstawione jest na fresku w świątyni Partenon.


  1. Czego dokonał w Atenach Pizystrat?

Pizystrattyran Aten w latach 561-527 p.n.e..

Popierany przez ubogich mieszkańców Attyki. Odegrał w historii tej polis ważną rolę. Przejął władzę po Solonie. Popierał rozwój rzemiosła i handlu. Był przywódcą stronnictwa diakrów (małorolnych górali). Zabraną arystokratom ziemię oddał rolnikom. Dla polepszenia sytuacji rolników wprowadził pożyczki państwowe, ulgi podatkowe, ustanowił także sędziów gminnych, którzy objeżdżali dany region, aby mieszkańcy Attyki nie tracili czasu na podróż do miasta. Dążąc do centralizacji państwowej, wprowadził na terenie całego państwa podatek dochodowy (wynoszący dwudziestą część plonów) i stałą armię. Podobnie jak inni tyrani, Pizystrat popierał rozwój kultury; zasłynął jako opiekun sztuk pięknych. Pod patronatem tyrana rozwijała się poezja i sztuka – w tym czasie w Atenach narodził się grecki dramat. Pizystrat rozpoczął budowę Partenonu na Akropolu w Atenach i świątyni Demeter w Eleuzis. Rozbudował także samo miasto, jednak drewniana zabudowa spłonęła podczas najazdu Persów w 480 p.n.e. W dziedzinie gospodarczej Pizystrat kontynuował działania Solona; zreformował rolnictwo, wprowadził nowy podział ziemi, dzięki któremu powstała w Atenach warstwa ludzi średniozamożnych. Inwestował także w rozwój rzemiosła, za czasów jego panowania czarnofigurowa ceramika ateńska osiągnęła szczyt artyzmu i zaczęła docierać do północnych wybrzeży Morza Egejskiego, do Jonii, Syrii i na Cypr.




  1. Do czego służyła amfora?

Amfora– wysokie, smukłe naczynie gliniane (waza) o wydłużonym brzuścu z dwoma umieszczonymi symetrycznie po bokach uchwytami. Naczynie to było w czasach starożytnych bardzo popularne i służyło głównie do przechowywania i transportu wina, oliwy oraz miodu. Amfory używane podczas przyjęć były zdobione malowidłami.

  1. Wymień rodzaje łaźni greckich.

W starożytnej Grecji istniały łaźnie prywatne (w bogatych domach) oraz publiczne. Zażywano
w nich trzech rodzajów kąpieli: zimnej, gorącej i parowej.


  1. Co służyło za mydło w publicznych łaźniach greckich?

„Mydło”, czyli popiół drzewny lub glina zwana ziemią fulerską. Można też było używać perfumowanych środków myjących.





  1. Jak z greckiego nazywano biesiady, na które chętnie chodzili mężczyźni?

Sympozja




  1. Na czym polegał obrządek pogrzebowy w starożytnej Grecji?

Ważnym obrzędem religijnym, była ceremonia pogrzebowa. Jej niedopełnienie, groziło zhańbieniem zwłok zmarłego i całej jego rodziny. Obrzędy pogrzebowe były surowo przestrzegane. Nawet niewolnicy, byli grzebani przez swoich panów. Pogrzeb rozpoczynał się przez włożenie w usta zmarłego obola, który miał być opłatą za przewiezienie przez Styks, do świata zmarłych. Ciało obmywano, namaszczano olejkami i owijano w całun. Na głowę nakładano wieniec. Za zmarłym podążał orszak żałobny. Po pogrzebie przeprowadzano obrzędy oczyszczalne i ucztę dla żałobników.





  1. Czym trudnili się mieszkańcy starożytnej Grecji?

Warunki naturalne, w jakich żyli Grecy, miały ogromny wpływ na ich sposób życia oraz zajęcia, jakimi się trudnili. Mieszkańcy obszarów górzystych (które przeważają w Grecji) zajmowali się pasterstwem: hodowlą owiec, kóz, świń i bydła. W dolinach, na nizinach i wzdłuż wybrzeży można było uprawiać zboże i warzywa, zakładać winnice i gaje oliwne, część ludności trudniła się więc rolnictwem. Inni wykonywali prace rzemieślnicze: byli kowalami (m.in. wyrabiali broń), garncarzami (wykorzystywali do tego celu złoża glinki ceramicznej), tkali i barwili tkaniny, byli zdolnymi artystami-rzeźbiarzami oraz twórcami wyrobów złotniczych. Wielu Greków żyjących na wybrzeżach trudniło się rybołówstwem.

Położenie Grecji spowodowało również, że jej mieszkańcy stali się budowniczymi okrętów i żeglarzami, którzy jako kupcy ruszali ze swoimi towarami do innych krajów.



  1. Jak mieszkańcy starożytnej Grecji spędzali czas wolny od pracy?

Na życie codzienne człowieka antycznego składało się życie prywatne, społeczne i państwowe. Starożytny Grek również posiadał rodzinę, codzienne życie, ubiór i jadł (ucztował). Starał się spędzać czas w jak najprzyjemniejszy sposób, spotykał się z przyjaciółmi ,uprawiał sporty. Jedzenie spełniało w życiu codziennym szczególne znaczenie. Gościnność uważano za jedną z ważniejszych cnót, a mężczyźni chętnie chodzili na biesiady, z greckiego zwane sympozjum.





  1. Jaka była pozycja kobiet w starożytnej Grecji?


Kobieta z okresu kultury kreteńskiej miała większą swobodę i odgrywała znaczniejszą rolę niż w czasach Grecji właściwej. Zabytki kultury kreteńskiej pokazują kobiety w lektykach, tańczące, uczestniczące w zabawach, uprawiające sport, uczestniczące w życiu religijnym, są niewątpliwie odbicie ówczesnej rzeczywistości na Krecie. Podobna była sytuacja kobiet a dobie mykeńskiej, jednak sceny przedstawiające udział kobiet w życiu towarzyskim nie powtórzą się już w epoce klasycznej. W pierwszym okresie państwowości greckiej kobieta korzystała jeszcze z wielu swobód: uczestniczyła w obrzędach religijnych, życiu towarzyskim, była towarzyszką męża. Jednak w epoce klasycznej kobieta nie tylko nie posiadała praw obywatelskich, ale także była pod władzą mężczyzny. Najpierw ojca, później męża, od którego była całkowicie zależna. Całe życie kobiety ateńskiej ograniczało się do zajmowaniem się domem i młodszymi dziećmi. W dni powszednie zamykana była w swoich pokojach, i tylko w czasie świąt mogła je opuścić. W epoce helleńskiej kobiety miały już więcej praw, spotykało się nawet kobiety wykształcone.



  1. Grecy jako pierwsi bardzo rygorystycznie przestrzegali prawa nakazującego posiadanie tylko jednaj żony. Jak nazywamy taki rodzaj związku?

W starożytnej Grecji przyjęła się monogamiczna instytucja małżeńska. W Atenach prawo było rygorystyczne do tego stopnia że nie tylko same prostytutki oraz hetery, będące swego rodzaju konkubinami, nie miały praw obywatelskich, lecz również ich potomstwo - nawet jeśli ojciec był obywatelem i chciał je oficjalnie uznać, nie mogło uzyskać praw obywatelskich.



  1. Jak wyglądała sytuacja niewolników w starożytnej Grecji?

Cały system społeczny i gospodarczy starożytnej Grecji oparty był na niewolnictwie.

Niewolnicy służący w miastach jako pomoc domowa wiedli życie podobne do codziennego życia ubogich obywateli czy metojków ("obcokrajowców"). Nie wyróżniali się wśród ludzi wolnych noszonym ubraniem, choć z reguły musieli nosić krótko obcięte włosy. Niewolnice dzieliły prace i obowiązki ze swoimi paniami. Niewolnik domowy stawał się członkiem rodziny - brał udział w kultach domowych i miał prawo się żenić - jednak zawsze był zależny od swego pana. O wiele trudniejsze warunki życia mieli niewolnicy pracujący w większych grupach na wsi lub w warsztatach rzemieślniczych. Zatrudnieni w rzemiośle wytwarzali głównie proste przedmioty powszechnego użytku. Istniała też spora grupa niewolników stanowiących własność państwa. Pracowali oni pod nadzorem urzędników i nie mieli osobistych panów. Byli zatrudnieni przy różnych pracach porządkowych (sprzątanie ulic), jako nadzorcy miar i wag czy kaci.

Najgorzej wiodło się niewolnikom zatrudnionym w kopalniach. Niewolnicy (także dzieci) pracowali nawet po 10 godzin czołgając się w ślepych tunelach pozbawionych wentylacji. Taniej było pozwolić niewolnikowi umrzeć i zastąpić go nowym, niż poprawić warunki pracy.



Heloci - zniewoleni przez Spartę dawni mieszkańcy Mesenii i Lakonii - prowadzili dość spokojne życie, jako chłopi pańszczyźniani. Uprawiali oni rolę, która kiedyś stanowiła ich własność. Ich podstawowym obowiązkiem było uiszczanie rocznej daniny właścicielowi ziemi w postaci określonej ilości płodów rolnych (jęczmienia, wina czy oliwy). To co pozostawało, miało wystarczyć na utrzymanie ich wraz z rodzinami. Heloci nie mogli być sprzedawani ani zabijani. Mogli posiadać własne dobra ruchome. Stanowili oni własność państwa i tylko ono miało prawo ich uwolnić. Uwolnienie helotów następowało dość często, szczególnie po odbyciu przez nich służby wojskowej w charakterze hoplitów.

Życie niewolników było zawsze uzależnione od woli i kaprysów właścicieli. W niektórych miastach jednak otoczeni byli pewną ochroną. W Atenach okresu klasycznego niewolnicy mieli swój kodeks. Prawo chroniło ich przed surowością panów. Nie można było zabić niewolnika bez ważnego powodu. Niewolnicy mogli uczestniczyć w publicznych kultach i mieli wstęp do obiektów sakralnych, ale nie mieli żadnych praw w rządzeniu. W sądach mogli świadczyć w sprawach o zabójstwo, a czasem reprezentować swego pana.

Obdarzeni szczególnym zaufaniem niewolnicy mogli spodziewać się, że pewnego dnia uzyskają wolność. Właściciele nagradzali w ten sposób dobrą pracę i ofiarną służbę. Niektórzy niewolnicy pracujący w rzemiośle mieli prawo do zachowywania dla siebie napiwków. Jeśli więc uzbierali odpowiednią sumę mogli sobie kupić wolność. Wyzwolenie odbywało się przez złożenie przez właściciela deklaracji przed sądem lub świadkami albo na mocy testamentu. W Atenach wyzwoleńcy otrzymywali status metojków - stałych mieszkańców obcego pochodzenia.

X Ponadczasowość , osiągnięcia cywilizacji greckiej oraz jej wpływ na kulturę polską



  1. Kto otrzymał przydomek „ojca medycyny”?


Hipokrates z Koslekarz grecki, jeden z najwybitniejszych prekursorów współczesnej medycyny, obdarzony przydomkiem "ojca medycyny".



  1. Wymień najważniejsze osiągnięcia Hipokratesa.

Był autorem pism o geografii lekarskiej, anatomii, patologii, chirurgii, ginekologii i położnictwie, zabiegach lekarskich. Naczelną zasadą Hipokratesa było "nie szkodzić" - "primum non nocere" i pomagać uzdrawiającym siłom natury. Hipokrates analizował objawy chorobowe i opis niektórych do dziś nosi jego imię. Patologia Hipokratesa opiera się na istnieniu 4 podstawowych cieczy (soków): krwi, śluzu, żółci, czarnej żółci (prawdopodobnie krwi żylnej). Równowaga tych cieczy (eukrazja) gwarantuje zdrowie. Przewaga jednego z tych elementów wpływa na określony temperament: sangwiniczny, flegmatyczny, choleryczny i melancholiczny.


Medycyna Hipokratesa oparta była na przesłankach racjonalnych, troszczyła się o chorego, nakazywała wyciąganie wniosków dopiero po dogłębnej obserwacji pacjenta. Wywierała przez wiele wieków wpływ na medycynę tak starorzymską (Galen), jak i późniejszą, aż po czasy obecne.



  1. Jak nazywał się słynny grecki astronom, na którym wzorował się Mikołaj Kopernik?

Arystarch z Samos





  1. Kim był Eratostenes?

Eratostenesgrecki matematyk, astronom, filozof, geograf i poeta. Wyznaczył obwód Ziemi oraz oszacował odległość od Słońca i Księżyca do Ziemi. Twierdził, że, płynąc na zachód od Gibraltaru, można dotrzeć do Indii. Jako pierwszy zaproponował wprowadzenie roku przestępnego, czyli jednego dodatkowego dnia w kalendarzu.

  1. Jakie są najważniejsze osiągnięcia Eratostenesa?

Oszacował średnicę Ziemi oraz odległość od Słońca i Księżyca. Zmierzył kąt nachylenia ekliptyki do równika niebieskiego. Jako pierwszy zaproponował wprowadzenie roku przestępnego czyli jednego dodatkowego dnia w kalendarzu co 4 lata. Podał sposób znajdowania liczb pierwszych – sito Eratostenesa. Kierował biblioteką w Aleksandrii.




  1. Wymień najważniejsze osiągnięcia Teofrasta.


Teofrast z Eresos grecki uczony i filozof. Uczeń i przyjaciel Arystotelesa, W swoich badaniach Teofrast skupiał się na filozofii przyrody, a w związku z tym rozbudował metodę obserwacji i stosował ją w badaniach biologicznych, medycznych, meteorologicznych, jak również w rozważaniach charakterologicznych (w Charakterach przedstawił 30 portretów literackich przedstawiających typowe wady ludzkie) i etycznych. Pozostawił też prace z dziedziny m.in. filozofii, fizyki, mineralogii, historii, prawa i psychologii. Dzięki głębokim studiom nad systematyką, morfologią, geografią i fizjologią roślin wniósł epokowy wkład do biologii – sformułował różnice między światem zwierzęcym i roślinnym, wprowadził podział świata roślinnego (utrzymany do XVI w.) na 4 grupy, opisał około 500 gatunków roślin, podał sposoby ich rozmnażania i ich użytkowanie w różnych dziedzinach życia, opisał pobudliwość roślin oraz wyodrębnił z budowy roślin: korzeń, łodygę i liście. Jest autorem najwybitniejszych starożytnych dzieł w dziedzinie botaniki, znanych w przekładach łacińskich. Za swoje osiągnięcia zyskał miano ojca botaniki. Uważany jest też za prekursora ekologii i geografii roślin.



  1. Który z greckich uczonych nazywany był „ojcem historii”?


Herodot z Halikarnasu - historyk grecki zwany "Ojcem historii". Można także nazwać go ojcem geografii. Jedynym zachowanym jego dziełem jest 9-księgowa relacja z wojen perskich, opisująca także geografię i historię Hellady, Persji i Egiptu oraz okolicznych krain, zatytułowana Dzieje. Jego relacje nie były zawsze dokładne, ale - w odróżnieniu od wielu innych historyków, aż po czasy dzisiejsze - zawsze opatrzone klauzulą "zgodnie z tym, czego się dowiedziałem" .


  1. Czego twórcą był Herodot?

Autor wiekopomnego dzieła historycznego pt. Dzieje (Historiai1)), w którym przedstawił historię wojen grecko-perskich (do bitwy pod Platejami) jako przejawy odwiecznego konfliktu między Europą a Azją. W dziele tym opowiedział także historię krain, które wchodziły w skład obu walczących stron (a więc m.in. Persji, Lidii, Babilonu, Egiptu). Oprócz faktów politycznych podał szereg wiadomości dotyczących życia i obyczajów mieszkańców. W dziele jego widać zaczątki krytyki historycznej.




  1. Jak nazywała się najwybitniejsza poetka starożytnej Grecji, przedstawicielka poezji lirycznej?

Safona– najsławniejsza poetka starożytnej Grecji z przełomu VII i VI wieku p.n.e., wybitna przedstawicielka poezji lirycznej (liryka eolska). Urodziła się na wyspie Lesbos.

  1. Jak nazywa się najsłynniejsze wzgórze w Atenach?


Akropol to położone w Atenach wapienne wzgórze. Był ufortyfikowanym wzgórzem, na którym już w czasach mykeńskich zbudowano cytadelę. W okresie późniejszym Akropol stał się miejscem kultu. Świątynie zbudowane w okresie archaicznym zostały zniszczone podczas wojen perskich.



  1. Co to jest Partenon?

1   2   3   4   5   6


©absta.pl 2016
wyślij wiadomość

    Strona główna