I. Rozwój międzynarodowej ochrony praw człowieka



Pobieranie 338.36 Kb.
Strona1/5
Data06.05.2016
Rozmiar338.36 Kb.
  1   2   3   4   5
I. Rozwój międzynarodowej ochrony praw człowieka.

a) prawa człowieka w myśli filozoficznej

b) pierwsze narodowe akty prawne

c) początki prawno międzynarodowej ochrony praw człowieka


a)

  • Kodeks Hammurabiego- władza jest po to aby strzec sprawiedliwości, aby chronić słabych przed złymi uczynkami silnych

  • Greccy sofiści i stoicy – głosili naturalną wolność i równość ludzi oraz wyższość praw naturalnych nad stanowionymi.

  • Arystoteles – wielką uwagę przywiązywał do prawa ludzkiego zwłaszcza do sprawiedliwości (akceptował jednak niewolnictwo)

  • Demokracja grecka (ateńska) – wolność czynu i słowa w granicach prawa, równość praw obywateli Grecji (początki prawa natury)

  • Cyceron i Seneka rzymscy myśliciele – źródłem pierwotnej władzy jest lud, przelewa on swą władzę na cesarza, Justynian - prawo natury najwyższe źródło praw, nakazy obowiązujące wszystkich

  • Idea praw człowieka rozwinęła się w kręgu europejskiej cywilizacji

  • Etyka judeochrześcijańska – przyrodzona godność człowieka, równość sprawiedliwość i pokój w stosunkach międzyludzkich

  • Pismo Święte (nowy Testament) – manifest równości i uniwersalizmu

  • Średniowieczna filozofia chrześcijańska – Tomasz z Akwinu – praw nie nadaje władza, są one nie odłączne od samej natury człowieka, tej, która został obdarzony przez Stwórcę. Natura czyli inaczej istota człowieka. Normy Tworzone przez władzę muszą być zgodne z prawem naturalnym, w przeciwnym razie tracą swą moc. Prawo doczesne nie będzie sprawiedliwe, jeśli nie zostanie wypowiedziane z prawa naturalnego

  • „Szkoła Prawa Natury” (XVII w.)– Hugo Grotius, Thomas Hobbes, John Locke, Samuel Pufendorf – ludzie żyjący w stanie natury to znaczy przed uformowaniem swoich zbiorowości w społeczeństwo, korzystali bez przeszkód z nieodłącznie przynależnych ich człowieczeństwu praw: do życia, wolności, równości a także do własności (w przyszłości kanon liberalnej koncepcji). Szkoła natury nie szuka uzasadnień religijnych, odchodzi od centryzmu na rzecz antropocentryzmu.




  • Doktryna reformacji – istnienie sfery życia człowieka (sumienia) poza możliwością ingerencji władz.




  • Teoria umowy społecznej – konstytuując się w społeczeństwo, ludzie zawierają umowę społeczna między sobą. Powołują władzę publiczną czyli państwo, któremu przekazuje uprawnienia władcze, otrzymując w zamian ochronę praw obywateli: do życia, wolności, własności i równości wobec prawa. Nie wyrzekają się praw naturalnych otrzymują ich ochronę.

  • Locke : człowiek ma prawo do oporu przeciw władzy złej, tyrańskiej, która sprzeniewierza się umowie społecznej i narusza prawa człowieka.

  • Monteskiusz – O duchu praw – współzależność między własnością a praworządnością

  • Jan Jakub Rousseau – Umowa Społeczna – umowa społ. jako podstawa wolności i równości. Tworzenie prawa pozytywnego oraz gwarantowanie wolności i innych praw. Niezbywalna suwerenność ludu ma zabezpieczyć prawa jednostki przed nadużyciami władzy.

  • Immanuel Kant – Pierwotność i nadrzędność prawa naturalnego na prawem legalnym. Utożsamiał prawo naturalne z moralnością. Idea wolności

  • Liberalna koncepcja praw człowieka – wolność jednostki ograniczają jedynie swobody innych i interesy egzystencji społeczności.

b)


  • Wielka Karta Swobód (średniowiecze) – przywilej wydany w 1215 r. przez króla Jana bez Ziemi, uważana za początek procesu kodyfikacji praw człowieka. Magna Charta była podstawą swobód obywatelskich i konstytucjonalnych ograniczeń władzy królewskiej.




  • Doktryna Tolerancji religijnej - sformułowana przez Pawła Włodkowica (rektor Wszechnicy Jagiellońskiej) podczas soboru w Konstancji (1414-1415) – głosiła nakaz miłości bliźniego, który obejmował obowiązek tolerancji wobec pogan.




  • The Habeas Korpus Act – 1679 r.




  • The Bill of Rights – 1689 r.




  • Amerykańska Deklaracja Niepodległości – 1776 r. – prawa mieszczące się w katalogu praw naturalnych są niezbywalne a rząd ma je zabezpieczać.




  • Deklaracja Praw Człowieka i Obywatela – 1789 Francja – ludzie rodzą się wolni i równi wobec prawa: wolności, równości, bezpieczeństwa, prawa do poru (Prawa przyrodzone)

c)


  • Traktat z Oliwy z 1660 r. zawarty po wojnie polsko-szwedzkiej – zapewnienie gwarancji swobód religijnych dla protestantów w Prusach Królewskich

  • Kongres wiedeński 1815 r. – prawa mniejszości

  • Akt generalny konferencji berlińskiej 1885 r. – zakazywał handlu niewolnikami jako procederu sprzecznego z prawem międzynarodowym

  • Traktaty z Paryża 1856 r. i Berlina 1878 r. – ustanowiły międzynarodową ochronę mniejszości chrześcijańskiej w imperium osmańskim.

  • Henri Duant w 1863 r. powstaje Komitet genewski, późniejszy Międzynarodowy Komitet Czerwonego Krzyża

  • 1899 r. I Konferencja Haska - przyjęto trzy konwencje w sprawach: pokojowego rozstrzygania sporów międzynarodowych, zastosowania zasad konwencji genewskiej z 1864 do wojny morskiej, praw i zwyczajów wojennych.

  • Liga Narodów – 1919 r. Wersal - ochrona mniejszości narodowych w niektórych krajach Europy, zaczątki międzynarodowego prawa pracy.

.
II. Prawa człowieka w systemie ONZ (część I)

a) prawa człowieka w Karcie Narodów Zjednoczonych

b) kompetencje głównych organów ONZ w zakresie praw człowieka

c) działalność Komisji i Rady Praw Człowieka

d) Powszechna Deklaracja Praw Człowieka

e) prawa człowieka na Światowej Konferencji Praw Człowieka w Wiedniu w 1993 r.


Prawa człowieka w Karcie Narodów Zjednoczonych

  • Karta narodów Zjednoczonych mówi o: „ przywróceniu wiary w podstawowe prawa człowieka, godności i wartości jednostki, równość praw mężczyzn i kobiet oraz narodów wielkich i małych, popiera postęp społeczny i poprawę warunków życia w większej wolności. Głosi poszanowanie praw bez względu na różnicę rasy, płci, języka i wyznania.

  • Nie zdefiniowano praw człowieka ani nie sformułowano żadnego katalogu praw.


Kompetencje głównych organów ONZ w zakresie praw człowieka

  1. Zgromadzenie Ogólne (ZO) to jeden z sześciu organów głównych ONZ, powołany na mocy Karty Narodów Zjednoczonych. Ma swoją siedzibę w Nowym Jorku w USA.

Strukturę systemu ochrony praw człowieka można przedstawić w postaci czterech filarów:

  • organy i mechanizmy międzyrządowe różnych szczebli, od organów głównych NZ po grupy robocze Komisji Praw Człowieka

  • część Sekretariatu ONZ, która zajmuje się wprost prawami człowieka, czyli przede wszystkim Urząd Wysokiego Komisarza NZ do spraw Praw Człowieka

  • wyspecjalizowane agendy Organizacji (np. do spraw uchodźców) oraz organizacje wyspecjalizowane systemu NZ (UNESCO), w których mandacie, oprócz innych zadań znajduje się także ochrona praw człowieka

  • instrumenty traktatowe, podstawowe konwencje praw człowieka ONZ, wyposażone w komitety, których zadaniem jest kontrola wykonywania zobowiązań przyjętych przez państwa

Zgromadzenie podejmuje decyzje w formie uchwał, które mają charakter obowiązujący w kwestiach wewnętrznych, a zalecający, czyli nieobowiązkowy, dla państw członkowskich.
Uchwały Zgromadzenia Ogólnego w ważnych sprawach zapadają większością dwóch trzecich głosów:

  • zalecenia dotyczące utrzymania międzynarodowego pokoju i bezpieczeństwa,

  • wybór niestałych członków Rady Bezpieczeństwa,

  • wybór członków Rady Gospodarczej Społecznej,

  • wybór członków Rady Powierniczej,

  • przyjęcie nowych członków do Organizacji,

  • zawieszenie w korzystaniu z praw i przywilejów członkowskich,

  • wykluczenie członków z Organizacji,

  • sprawy dotyczące funkcjonowania systemu powiernictwa,

  • sprawy budżetowe.

Uchwały w innych sprawach, włączając w to ustalenie dodatkowych kategorii spraw wymagających rozstrzygnięcia większością dwóch trzecich głosów, zapadają zwykłą większością głosów członków obecnych i głosujących.
Do wyboru sędziów Międzynarodowego Trybunału Sprawiedliwości wymagana jest większość bezwzględna głosów.
Do uchwalania poprawek do Karty Narodów Zjednoczonych wymagana jest większość dwóch trzecich wszystkich członków Zgromadzenia Ogólnego.

Do kompetencji Zgromadzenia należy:



  • rozpatrywanie i udzielanie rekomendacji we wszelkich sprawach wchodzących w zakres Karty Narodów Zjednoczonych oraz dotyczących kompetencji i funkcji któregokolwiek organu przewidzianego w Karcie NZ,

  • rozpatrywanie i formułowanie rekomendacji dotyczących zasad współpracy w dziedzinie utrzymania międzynarodowego pokoju i bezpieczeństwa,

  • inicjowanie badań i przekazywanie zaleceń w celu rozwijania współpracy międzynarodowej w dziedzinie politycznej i popierania rozwoju i kodyfikacji prawa międzynarodowego,

  • inicjowanie badań i przekazywanie zaleceń w celu rozwijania współdziałania międzynarodowego w dziedzinie gospodarczej, społecznej, kulturalnej, oświaty, ochrony zdrowia, praw człowieka i podstawowych wolności bez różnicy rasy, płci, języka czy wyznania,

  • rozpatrywanie raportów Rady Bezpieczeństwa i innych organów ONZ,

  • rozpatrywanie i zatwierdzanie budżetu ONZ, także umów finansowych i budżetowych z organizacjami wyspecjalizowanymi,

  • wybieranie niestałych członków Rady Bezpieczeństwa, Rady Gospodarczej i Społecznej, Rady Powierniczej, Międzynarodowego Trybunału Sprawiedliwości (wspólnie z RB), mianowanie Sekretarza Generalnego ONZ (z rekomendacji RB).

W ramach Zgromadzenia Ogólnego funkcjonuje siedem tzw. Głównych Komisji, które stanowią forum dyskusji dla państw-członków ONZ na temat zagadnień pogrupowanych tematycznie:

I - Polityczna i Bezpieczeństwa

II - Gospodarcza i Finansowa

III - Społeczna, Humanitarna i Kulturalna

IV - Powiernictwa i Obszarów Niesamodzielnych

V - Administracyjna i Budżetowa

VI - Prawna

VII - Specjalna Komisja Polityczna



2) Rada Gospodarcza i Społeczna - Tworzy ją 54 członków (do 1965 r. 18, do 1973 - 27 członków) wybieranych przez Zgromadzenie Ogólne ONZ na trzyletnią kadencję. Obraduje w Genewie oraz w Nowym Jorku. Polska została członkiem Rady 1 stycznia 2003 r. i skończyła kadencję 31 grudnia 2006 r.

Rada zajmuje się sprawami gospodarczymi, społecznymi i kulturalnymi, prawami człowieka, przygotowuje projekty konwencji, ustala wytyczne dla organów pomocniczych (regionalne komisje gospodarcze i komisje funkcjonalne) i wyspecjalizowanych agencji, jak np. UNICEF (Fundusz NZ Pomocy Dzieciom), czy UNGEGN. Uchwały Rady Gospodarczej i Społecznej są podejmowane zwykłą większością głosów.

W szczególności ECOSOC jest odpowiedzialna za:


  • wspieranie wyższych standardów życia, pełnego zatrudnienia oraz postępu ekonomicznego i społecznego

  • znajdywanie rozwiązań międzynarodowych problemów ekonomicznych, społecznych i zdrowotnych

  • ułatwianie międzynarodowej współpracy w obszarze kultury i edukacji

  • propagowanie powszechnego poszanowania praw człowieka i podstawowych wolności

Rada ma prawo do inicjowania i przeprowadzania badań oraz wydawania raportów na powyższe tematy. Współorganizuje także międzynarodowe konferencje dotyczące tematyki ekonomiczno-społecznej i problematyki powiązanej.

3)Komisja Praw Człowieka ONZ – organ pomocniczy Organizacji Narodów Zjednoczonych, powołany w 1946, przekształcony w 2006 w Radę Praw Człowieka ONZ. Komisja Praw Człowieka była podstawowym forum ONZ zajmującym się ochroną i promowaniem praw człowieka.

Komisja opracowała teksty Powszechnej Deklaracji Praw Człowieka w 1948 oraz Międzynarodowych Paktów Praw Człowieka w 1966.

Głównymi zadaniami Komisji zbierającej się raz do roku na sesjach zwyczajnych (marzec-kwiecień) w siedzibie Organizacji Narodów Zjednoczonych w Genewie były: formułowanie zobowiązań międzynarodowych w dziedzinie praw człowieka, kontrola ich przestrzegania przez państwa, reagowanie na łamanie praw człowieka w różnych krajach oraz udzielanie pomocy doradczej i technicznej w zakresie tworzenia infrastruktury prawno-instytucjonalnej dla ochrony praw człowieka w państwach, które zgłaszają zapotrzebowanie na tego rodzaju pomoc. Co roku, podczas sesji Komisja przyjmowała ok. 90 rezolucji dotyczących m.in. sytuacji praw człowieka w poszczególnych państwach, kwestii tematycznych (np. zwalczania kary śmierci, bezkarności, praw dzieci, praw kobiet, praw ekonomicznych, społecznych i kulturalnych) oraz pomocy technicznej dla państw.

4) Wysoki Komisarz Narodów Zjednoczonych do spraw Praw Człowieka – organ ONZ powołany w celu sprawniejszej koordynacji działań ONZ w zakresie dotyczącym praw człowieka z inicjatywy działaczy organizacji pozarządowych, głównie Human Rights Watch oraz Amnesty International, w grudniu 1993 roku, podczas Światowej Konferencji Praw Człowieka w Wiedniu. Wysoki Komisarz ma rozwijać swą aktywność w następujących dziedzinach

- promocji międzynarodowej współpracy w dziedzinie praw człowieka

- wzmocnienie implementacji zobowiązań w tej dziedzinie

- reagowania na poważne naruszenia praw człowieka

- działania na rzecz zapobiegania poważnym naruszeniom

- koordynacji działalności na rzecz praw człowieka w systemie NZ

- pomocy krajom znajdującym się na drodze do demokracji

- dostosowanie ONZ-owskich instytucji i działań w dziedzinie praw człowieka do obecnych i przyszłych potrzeb


5) Rady Praw Człowieka Rada Praw Człowieka ONZ - organ pomocniczy Zgromadzenia Ogólnego ONZ działający od 2006 roku. Zastąpiła Komisję Praw Człowieka ONZ, przejmując większość jej funkcji. Miało to służyć głównie poprawie efektywności działania tego organu. Jej siedziba znajduje się w Genewie.

  • Jej głównym celem, podobnie jak poprzedniczki, jest promowanie poszanowania praw człowieka oraz podstawowych wolności. Jest to swoiste forum dialogu i współpracy.

  • Organ ten koncentruje się na pomocy państwom członkowskim w wywiązywaniu się z zobowiązań ochrony praw człowieka, poprzez dialog, budowę struktur instytucjonalnych i pomoc techniczną. Zadania te realizuje we współpracy z rządami państw, organizacjami regionalnymi, instytucjami państwowymi i organizacjami pozarządowymi zajmującymi się prawami człowieka. W ramach swych kompetencji Rada przedkłada również rekomendacje na forum Zgromadzenia Ogólnego ONZ dotyczące dalszego rozwoju prawa międzynarodowego w zakresie praw człowieka.

  • Jednym z głównych zadań Rady jest reagowanie na pojawiające się na świecie naruszenia praw człowieka. W takich sytuacjach może ona kierować pytania i zalecenia do państw łamiących prawo. Rada przejęła w tym zakresie także mechanizmy ochronne Komisji Praw Człowieka, takie jak procedury specjalne (tzw. mandaty krajowe i tematyczne) czy poufna procedura skargowa. Prace w ramach poszczególnych procedur i innych kompetencji Rady opierają się na tzw. grupach roboczych zajmujących się wybranymi, przekazanymi im zagadnieniami. Nowym mechanizmem ochronnym jest tzw. powszechny przegląd okresowy służący kontroli przestrzegania praw człowieka w poszczególnych krajach. Mechanizmowi temu podlegają wszystkie państwa członkowskie ONZ. Ponadto, raz do roku, Rada składa sprawozdanie ze swej działalności Zgromadzeniu Ogólnemu ONZ.

  • W ramach Rady powołano także do życia Komitet Doradców - grupę 18 ekspertów stanowiących jej swoiste zaplecze intelektualne, której celem jest badanie wybranych przez Radę zagadnień z zakresu praw człowieka i proponowanie odpowiednich rozwiązań. Swoją misję Komitet realizuje we współpracy z rządami państw, instytucjami krajowymi i organizacjami pozarządowymi.



Powszechna Deklaracja Praw Człowieka – uchwalona 10 grudnia 1948 r. przez Zgromadzenie Ogólne NZ

  • W momencie powstania Deklaracja była jedynie standardem - jako rezolucja Zgromadzenia Ogólnego nie tworzyła prawa międzynarodowego. W tej chwili większość prawników zajmujących się prawem międzynarodowym uważa ją za prawo zwyczajowe, z czego wnioskują jej powszechne obowiązywanie. Na bazie Deklaracji w 1966 roku uchwalono Międzynarodowe Pakty Praw Człowieka, które jako umowy międzynarodowe od początku obowiązywały wszystkie Państwa - Strony. Deklaracja do dziś jest podstawą systemu ochrony praw człowieka ONZ.

  • Uznanie przyrodzonej godności oraz równych i niezbywalnych praw wszystkich członków wspólnoty ludzkiej jest podstawą wolności, sprawiedliwości i pokoju świat.

Deklaracja wyodrębnia kategorie praw człowieka:

* fundamentalne – prawo do życia, wolności, bezpieczeństwa, zakaz niewolnictwa, tortur, poniżającego traktowania, prawo każdego człowieka do uznawania jego podmiotowości prawnej, równość wobec prawa, odwoływania się do sądów przeciw czynom stanowiącym pogwałcenie praw, prawo do sprawiedliwego, niezależnego i bezstronnego sądu

* obywatelskie – prawo do swobodnego poruszania się i wyboru miejsca zamieszkania w granicach każdego państwa oraz prawo do opuszczenia i powrotu da własnego kraju, prawo do azylu

* polityczne – prawo do wolności opinii i swobody jej wyrażania, w tym poszukiwania, otrzymywania i rozpowszechniania informacji i poglądów, prawo do zgromadzania i stowarzyszania się. Deklaracja wzmacnia prawa polityczne wola ludu jest podstawą władzy rządu – powszechne, równe i tajne wybory

* ekonomiczne i społeczne – prawo do ubezpieczeń społecznych, prawo do pracy, ochrony warunków pracy, odpowiedniego wynagrodzenia , do tworzenia związków zawodowych, prawo do urlopu i wypoczynku, prawo do nauki
Światowa konferencja praw człowieka – Wiedeń VI 1993 r. Konferencja ta została poprzedzona regionalnymi spotkaniami przygotowawczymi oraz wieloma konferencjami organizacji pozarządowych


  • Przyjęto Deklarację wiedeńską i Program działania (określany jako współczesna „Biblia” praw człowieka). Deklaracja potwierdzała kanon międzynarodowej ochrony praw człowieka, zaś program wyznaczał kierunki działania ONZ w tej sferze

  • podkreślano powszechność, niepodzielność, współzależność i wzajemne powiązanie wszystkich prawa człowieka. Deklaracja położyła nacisk na to, że społeczność międzynarodowa musi traktować prawa człowieka jako całość, w sprawiedliwy i równy sposób, na tej samej płaszczyźnie i z jednakową uwagą.

  • W ramach systemu NZ ochrony praw człowieka wypracowano także szereg deklaracji i zbiorów zasad, standardów i wytycznych poświęconych bardziej szczegółowym kwestiom (m.in. standardy dotyczące wymiaru sprawiedliwości).

  • Dużą wagę przywiązywano do obowiązku implementacji przez państwa wypracowanych przez ONZ standardów – przystępowanie wszystkich państw do istniejących instrumentów i należyte przestrzeganie przyjmowanych zobowiązań.

  • W deklaracji wiele miejsca poświęcono instytucjonalnym aspektom ochrony praw człowieka w systemie ONZ – rzetelna implementacja poparta skutecznym egzekwowaniem przez organy i mechanizmy ONZ

  • Zalecenie powołania Urzędu Wysokiego Komisarza do spraw Praw Człowieka

III. Prawa człowieka w systemie ONZ, cz. II

- Międzynarodowe Pakty Praw Człowieka

- inne instrumenty praw człowieka ONZ

- uniwersalne mechanizmy kontrolne

- Polska przed organami traktatowymi ONZ

Międzynarodowe Pakty praw człowieka:


  • Pakt Praw Obywatelskich i Politycznych - Zakładał podstawowe prawa i wolności człowieka oraz zobowiązania Państwa wobec obywateli. Posiadał wiążący charakter prawny w przeciwieństwie do Powszechnej Deklaracji Praw Człowieka z 1948 roku.

- Art. 2 naklada na państwa zobowiązanie przestrzegania zasady niedyskryminacji w korzystaniu z praw zawartych w pakcie bez względu na jakiekolwiek różnice

- Art. 3 zobowiązanie zapewnienia mężczyznom i kobietom równych praw i swobód

- art. 6 prawo do życia

- art. 7 zakaz tortur, niehumanitarnego traktowania

- art. 8 zakaz niewolnictwa i pracy przymusowej

- art. 12 swoboda poruszania się w kraju legalnego pobytu, swoboda opuszczenia kraju

- art.14 Zasada równości wobec prawa i sprawiedliwości w toku procesu sądowego

- art18 wolność mysli, sumienia i wyznania, w tym swoboda religii i wierzeń

- art. 20 zakaz propagandy wojennej

- art. 4 prawa człowieka w sytuacjach nadzwyczajnych

Pakt ustanawia trzy stopniowy system implementacji zawartych w nim postanowień (Komitet Praw Człowieka zapewnia prawidłowe działanie systemu)

Pierwszy stopień polega na zobowiązaniu państw do przedkładania sprawozdan na temat środków przedsięwziętych przez nie w celu realizacji praw uznanych w niniejszym pakcie

Drugi stopien – możliwość składania tzw. skargi państwowej. Skarga może być składana jedynie przez państwo, które uznało kompetencje Komitetu i jedynie przeciwko państwom które uczyniły to samo. Przedmiotem skargi są naruszenia praw człowieka

Trzeci stopień – możliwość złożenia skargi indywidualnej zawarta w protokole fakultatywnym do Paktu. Warunki: wyczerpane wszystkie możliwości rozwiązania problemu, petycja nie może być anonimowa, dana sprawa nie może być rozpatrywana przez inna instytucję

- w 1989 r. przyjęto do Paktu II Protokół fakultatywny zmierzający do zniesienia kary śmierci


- art. 6 prawo do pracy, do uzyskania możliwości utrzymania się przez swobodnie wybrana lub przyjętą. Programy zawodowe, poradnictwo i szkolenia, polityka wzrostu gospodarczego i pełnego produktywnego zatrudnienia.

- art. 7 Prawo do korzystania ze sprawiedliwych i korzystnych warunków pracy, równe możliwości pracy i wypoczynku

- prawo do tworzenia i przystępowania do związków zawodowych, prawo do strajku

- prawo do ubezpieczenia społecznego, szczególna opieka (urlopy macierzyńskie i wychowawcze)

- art 11 prawo do wolności od głodu

Art. 13 sposobu i środki realizacji prawa do nauki

Art. 15 prawo do udziału w życiu kulturalnym

Sprawozdania składane co 5 lat, rozpatruje je Komitet Praw Gospodarczych, Społecznych i Kulturalnych



  • Konwencje o niedyskryminacji kobiet

  • Konwencja Praw Dziecka

  • Konwencje zakazujące różnych form dyskryminacji

  • Konwencja o zakazie tortur i niehumanitarnego traktowania

Inne instrumenty praw człowieka ONZ –

  • Międzynarodowy Trybunał Wojskowy w Norymberdze - organ wymiaru sprawiedliwości powołany po II wojnie światowej w celu osądzenia nazistowskich zbrodniarzy wojennych. Istniał od 20 listopada 1945 do ogłoszenia wyroku 1 października 1946.

  • Konwencja w sprawie zapobiegania i karania zbrodni ludobójstwa – XII 1948

Konwencja definiuje ludobójstwo jako czyny dokonane w „zamiarze zniszczenia w całości lub części grup narodowych, etnicznych, rasowych lub religijnych”. Karze za ludobójstwo podlega również zmowa, podżeganie, usiłowanie i współudział w ludobójstwie oraz każda osoba winna tej zbrodni, niezależnie od pełnionych funkcji.

  • Międzynarodowy Trybunał Karny - pierwszy w historii ludzkości stały sąd międzynarodowy powołany do sądzenia osób oskarżanych o popełnienie najcięższych zbrodni. Siedzibą trybunału jest Haga. Powstał na podstawie Statutu Rzymskiego, wynegocjowanego i przyjętego na przełomie czerwca i lipca 1998 r. w Rzymie. Statusu nie ratyfikowały państwa jak USA, Izrael, Chiny i Rosja

TK sądzi następujące zbrodnie:

  1. ludobójstwo (na podst. definicji zaczerpniętej z konwencji o ściganiu zbrodni ludobójstwa z 1948)

  2. zbrodnie przeciwko ludzkości (definicje zaczerpnięte ze statutów trybunałów: norymberskiego, haskiego dla byłej Jugosławii oraz trybunału w Arushy)

  3. zbrodnie wojenne na podstawie: konwencji genewskich o ochronie ofiar wojny (1949) wraz z protokołami dodatkowymi (1977), deklaracje haskie o zakazie używania pocisków z gazami oraz rozszerzających się lub spłaszczających w ciele ludzkim (1899), IV konwencji haskiej o zasadach wojny lądowej (1907), protokołu o zakazie używania broni chemicznej i gazowej (1925)

  4. agresja (ale rozpatrywanie spraw z tego punktu jest zawieszone do czasu wypracowania jasnej definicji terminu "agresja")

  • Konwencja o niestosowaniu przedawnienia wobec zbrodni wojennych i zbrodni przeciwko ludzkości – XII 1968 r.

  • Konwencja w sprawie likwidacji wszelkich form dyskryminacji rasowej – XII 1965 r.

Konwencja definiuje dyskryminację rasową jako wszelkie zróżnicowanie, wykluczenie, ograniczenie lub uprzywilejowanie z powodu rasy, koloru skóry, urodzenia, pochodzenia narodowego i etnicznego.

Powołano Komitet do spraw Likwidacji Dyskryminacji rasowej



  • Konwencja o zwalczaniu i karaniu zbrodni apartheidu XI 1973

  • Konwencja o prawach politycznych kobiet – 1952

  • Konwencja o eliminacji wszelkich form dyskryminacji kobiet – XII 1979

  • Konwencja Praw Dziecka – 1958 – mówi o odpowiedzialności, prawach i obowiązkach rodzica wobec dzieci, prawo dziecka do życia, do swej tożsamości, swoboda wypowiadania poglądów, wolność myśli sumienia i wyznania, ochrona zdrowia, prawo do wykształcenia,

Konwencja powołuje Komitet Praw Dziecka – 18 ekspertów, państwa co 5 lat składają sprawozdania z stosowania Konwencji

  • Konwencja przeciwko torturom i innych form okrutnego, nieludzkiego albo poniżającego traktowania – XII1984




IV. Europejska Konwencja o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności Rady Europy

- standardy

- mechanizmy kontrolne

- podstawowe zasady interpretacji EKPCiPW na przykładzie skarg kurdyjskich i innych


Rada Europy powstała w maju 1949 r. w Hadze.

W deklaracji wiedeńskiej Rada Europy przyjęła kryterium członkostwa w RE: przystąpienie wymaga od kraju kandydującego przystosowania swoich instytucji i systemu prawnego do podstawowych zasad demokracji, praworządności i poszanowania praw człowieka. Przedstawiciele narodu powinni być wybierani drogą wolnych i uczciwych wyborów, w powszechnym głosowaniu. Gwarancja wolności słowa, a w szczególności środków masowego przekazu, ochrona praw mniejszości narodowych i poszanowanie zasad prawa międzynarodowego.


EKPCiPW

 prawo do życia (art. 2)

 zakaz tortur (art. 3)

 zakaz niewolnictwa i pracy przymusowej (art. 4)

 prawo do wolności i bezpieczeństwa osobistego (art. 5)

 prawo do rzetelnego procesu sądowego (art. 6)

 zakaz karania bez ustawy (art. 7)

 poszanowanie życia prywatnego i rodzinnego (art. 8)

 wolność myśli, sumienia i wyznania (art. 9)

 wolność słowa (art. 10)

 wolność zrzeszania się i stowarzyszania (art. 11)

 prawo do zawarcia związku małżeńskiego (art. 12)

 prawo do skutecznego środka odwoławczego (art. 13)

 zakaz dyskryminacji przy korzystaniu z praw i wolności EKPC (art. 14

Protokoły dodatkowe:


  • protokół nr 1 (1952 r.)

ochrona własności prywatnej

prawo do nauki

prawo do wolnych wyborów


  • protokół nr 4 (1963 r.)

zakaz pozbawiania wolności za długi

prawo swobodnego poruszania się

zakaz wydalania własnych obywateli

zakaz zbiorowego wydalania cudzoziemców



  • protokół nr 6 (1983 r.)

zakaz kary śmierci w czasie pokoju

  • protokół nr 7 (1984 r.)

gwarancje proceduralne przy wydalaniu cudzoziemców

prawo do odwołania w sprawach karnych

odszkodowanie za niesłuszne skazanie

zakaz ponownego sądzenia lub karania

równość małżonków w sferze cywilno-prawnej


  • protokół nr 12 (2000 r.)

ogólny zakaz dyskryminacji

  • protokół nr 13 (2002 r.)

całkowity zakaz kary śmierci (także w czasie wojny)
Mechanizmy Kontrolne

- po pierwsze prawa chronione konwencją dotyczą jednostek bezpośrednio, tzn. bez pośrednictwa przepisów wykonawczych w ustawodawstwie wewnętrznym

-po drugie system ochrony na gwarancjach kolektywnych. Możliwość wnoszenia skargi państwowej i indywidualnej:



  • skargę może wnieść jednostka, grupa jednostek lub organizacja pozarządowa;

  • skarga może jedynie dotyczyć naruszenia jednego lub więcej praw zagwarantowanych przez Europejską Konwencję Praw Człowieka lub któryś z jej protokołów dodatkowych. Konwencja gwarantuje prawa i wolności o charakterze obywatelskim i politycznym. Nie można więc skarżyć się o naruszenie praw, o których konwencja nie wspomina, w szczególności praw socjalnych, (np. zbyt niskiej płacy), braku wystarczająco długich wakacji, itp.;

  • naruszenia prawa lub praw musiała dokonać władza publiczna państwa-strony. Zasadniczo petycja nie będzie przysługiwać przeciwko postępowaniu innych osób prywatnych np. sąsiada, kolegi, sprzedawcy w sklepie, itd.;

  • skarga nie może być oczywiście bezpodstawna. Jeżeli wstępne rozpoznanie sprawy nie wykaże, iż doszło do naruszenia praw konwencyjnych, to Trybunał nie będzie zobowiązany do dalszego zajmowania się nią;

  • przed wniesieniem skargi do Trybunału muszą zostać wyczerpane wszelkie krajowe środki prawne. Jest to bardzo ważny wymóg. Postępowanie przed Trybunałem w Strasburgu przewidziane jest jedynie jako uzupełnienie środków prawnych dostępnych w każdym państwie, a nie ich zastąpienie. Nie można go więc traktować jako środka na zawołanie, na wyciągnięcie ręki. Ma on być używany wtedy, gdy organy krajowe nie radzą sobie z zapewnieniem przestrzegania Konwencji europejskiej. Przed wszczęciem postępowania przed Trybunałem skarżący musi najpierw wykorzystać możliwości istniejące w kraju – przejść dostępną krajową drogę odwoławczą (odwołanie, apelacja, kasacja, itp.). Chodzi tu o zastosowanie takich środków administracyjnych i sądowych, które dają w rezultacie ich zastosowania wynik prawnie skuteczny, tzn. wynik musi nastąpić i stanowi on rozstrzygnięcie sprawy, rozstrzygnięcie prawnie wiążące. Nie ma obowiązku uciekania się do środków prawnie nieskutecznych. Przykładowo nie trzeba zwracać się z pismem do Rzecznika Praw Obywatelskich, ponieważ Rzecznik może, ale nie musi podjąć interwencji, a nadto interwencja taka nie musi prowadzić do rezultatów prawnie wiążących. Wyjątkowo można nie korzystać z drogi krajowej jeżeli potrafi się udowodnić iż środki prawne w danym państwie i tak nie będą skuteczne (zob. Aksoy v. Turkey (1996), TW v. Malta (1999)). W sprawie Szott-Medyńska przeciwko Polsce Europejski Trybunał Praw Człowieka przesądził, że w niektórych typach spraw konieczne jest złożenie skargi konstytucyjnej przed złożeniem skargi do Trybunału, jednakże taki wymóg stawiany przez Trybunał spotkał się z merytoryczną krytyką Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego[2].

  • petycja musi być wniesiona do Trybunału w terminie 6 miesięcy od wydania ostatecznej krajowej decyzji w sprawie. Kolejny bardzo istotny wymóg proceduralny, niespełnienie którego spowoduje odrzucenie petycji. Termin sześciomiesięczny z jednej strony umożliwia w miarę spokojne złożenie skargi do Trybunału w Strasburgu, a z drugiej strony nie pozwala na zbędne zwlekanie z podjęciem decyzji co do wykorzystania mechanizmu kontrolnego Konwencji;

  • państwa, składając deklarację uznającą kompetencję byłej Komisji lub jurysdykcję poprzedniego Trybunału, mogły zastrzec, iż organy te będą mogły zajmować się sprawami dotyczącymi faktów zaistniałych po pewnej dacie. W związku z tym nie są dopuszczalne skargi co do faktów sprzed tej daty (tzw. przesłanka ratione temporis). Mimo zlikwidowania Komisji i utworzenia nowego Trybunału ograniczenie to zostało utrzymane. Przykładowo skargi przeciwko Polsce mogą dotyczyć tylko faktów zaistniałych po 30 kwietnia 1993 roku.

  • skarga nie może być anonimowa;

  • skarga nie może również być identyczna ze sprawą już rozpoznaną przez Trybunał;

  • nie można skorzystać ze skargi indywidualnej, jeżeli sprawa została już przedłożona innej międzynarodowej procedurze kontrolnej, np. Komitetowi Praw Człowieka ONZ czy Międzynarodowej Organizacji Pracy;

  • prawa do skargi nie można nadużywać. Za takie nadużycie może zostać uznane przedstawienie w petycji fałszywych faktów celem wprowadzenia Trybunału w błąd. Nadużyciem będzie też wykorzystanie skargi do uprawiania propagandy politycznej (np. rasistowskiej) niedającej się pogodzić z ideami, na których Konwencja europejska się opiera.


Wykład

Konwencja Praw Człowieka

Przyjęta w 1950 roku.



  • I część – prawa obywatelskie i polityczne;

  • II część – zasady funkcjonowania Trybunału;

Ta konwencja może zostać zawieszona przez państwo na podstawie artykułu nr 15.

Nie można zawiesić: prawo do życia, zakaz tortur, zakaz niewolnictwa, zakaz karania bez podstawy prawnej.

Przyjmowane są protokoły dodatkowe (jest ich 14). Niektóre z nich są bardziej techniczne, a część nie obowiązuje. Ważne są: protokół nr 1 (rozszerza klasyczne prawa o prawo do własności, prawo do edukacji, prawo do wolnych wyborów, protokół nr 4 (swoboda poruszania się, zakaz wydalania obywateli oraz zbiorowego wydalania cudzoziemców), protokół nr 6 (zakaz kary śmierci tylko w czasie pokoju, Rosja nie ratyfikowała tego protokołu), protokół nr 7 (prawo do apelacji, prawo do odszkodowania, zakaz ponownego sądzenia lub karania za te same czyny, równość praw i obowiązków małżonków), protokół nr 12 (generalny zakaz dyskryminacji, wiele państw nie ratyfikowało tego protokołu, np. Polska, w konwencji zakazu dyskryminacji dotyczy protokół nr 14), protokół nr 13 (zakaz kary śmierci w każdych warunkach zarówno w czasie pokoju jak i w czasie wojny – idea Europy bez kary śmierci, większość państw ratyfikowała, wyjątkiem jest Polska, Rosja, Azerbejdżan, Armenia, Francja, Hiszpania).

Trybunał wyznaje zasadę, że Konwencja ma być instrumentem skutecznym i efektywnym, dlatego jeżeli pojawia się nowy problem (np. ochrona danych osobowych), to wtedy w Konwencji nie ma zapisu, ale Trybunał rozszerza jakieś prawo. Trybunał stara się dopasować Konwencję do nowych zjawisk. Zasadą Trybunału jest to, że jego działalność ma budować zaufanie do prawa. W Polsce do zaufanie jest bardzo niskie. Polacy bardziej wierzą w Europejski Trybunał Praw Człowieka.

Margines uznania dla państwa – Trybunał uznaje, że w pewnych sytuacjach państwo wie lepiej. Państwo ma lepszą świadomość obyczajowości, itd.

Jak funkcjonuje Trybunał?

Pierwotnie funkcjonowały dwie instytucje: Europejski Trybunał Praw Człowieka oraz Europejska Komisja Praw Człowieka. ETPC nie był instytucją stałą. Większość pracy była na poziomie Europejskiej Komisji Praw Człowieka. Państwa postanowiły dokonać reformy funkcjonowania Trybunału. Opracowano protokół nr 11. Od 1998 rok do dzisiaj funkcjonuje nowy system. Zlikwidowano Komisję, Trybunał w sposób stały rozpatruje skargi. Trybunał składa się z 47 sędziów, 47 stron Konwencji, 47 państw. Zasiadają oni w Trybunale we własnym imieniu. Każde państwo proponuje trzech kandydatów, Zgromadzenie Parlamentarne Rady Europy wybiera z nich jednego sędziego. Sędziowie nie mogą stanowić funkcji, które byłyby sprzeczne z sędziowaniem (nie mogą być politykami). Mogą pracować na uczelni. Kadencja trwa 6 lat.

Bardzo rzadko Trybunał spotyka się na forum plenarnym. W składzie 47 sędziów wybiera przewodniczącego, ustala reguły postępowania i decyduje o sprawach strukturalno-formalnych. Na co dzień Trybunał funkcjonuje na poziomie Komitetów (w skład Komitetu wchodzi 3 sędziów). W skład Izby wchodzi 7 sędziów (są Wielkie Izby – 17 sędziów).

Kto może składać skargi?


  • skargi państwowe,

  • skargi indywidualne (mogą je składać jednostki oraz grupy jednostek – mogą to być np. stowarzyszenia, przedsiębiorstwa, itd.);

Zakres merytoryczny jurysdykcji: chodzi o merytoryczne protokoły.

Zakres terytorialny: obejmuje państwa, które ratyfikowały konwencję (ewentualnie terytoria zależne).



Zakres czasowy: konwencja musi wejść w życie, żeby jurysdykcja weszła w życie; mogą być jednak sytuacje szczególnie dotkliwe, długotrwałe, np. prawo do własności (jeżeli w czasie PRL komuś odebrano kamienicę, po 1989 roku taka osoba zwróciła się do polskiego sądu, sąd nie przyznał prawa, sprawa trafiła do Trybunału, to Polska potem płaci odszkodowanie).

Kryterium dopuszczalności skarg:

  • skarga nie może być anonimowa

  • opisane fakty,

  • wskazanie artykułów, które zostały złamane,

  • skarga złożona w ciągu 6 miesięcy od wyroku krajowego,

  • sprawa nie może być identyczna ze sprawą rozpatrywaną (uniknięcie dublowania spraw przez daną osobę, aby różne instytucje nie zasądzały odszkodowania w tej samej sprawie).

Skarga trafia do Kancelarii Trybunału, jest tam rejestrowana. Następnie skargę bada Komitet, który bada dopuszczalność skargi. Decyzja Komitetu musi być jednomyślna (przyjmuje lub odrzuca). Jeżeli jeden sędzia ma inne zdanie, skargę rozpatruje Izba (w sprawach trudnych, wątpliwych). Jeżeli skarga jest dopuszczalna, otrzymuje sędziego sprawozdawcę, który stara się doprowadzić do polubownego rozstrzygnięcia sporu. Jeżeli takie rozwiązanie nie jest możliwe, to sprawa trafia do Izby, która podejmuje decyzję o naruszenie Konwencji lub nie. Jeżeli mamy w tej skardze wymienione artykuły 1,2,14, to Trybunał może stwierdzić, że naruszono tylko część z nich. Może stwierdzić, że wszystkie artykuły zostały naruszone (kwota odszkodowania wzrośnie). Może również stwierdzić, że żaden ar tykuł nie został naruszony. Izba przyjmuje orzeczenie większością głosów. Może być czasem tak, że jakiś sędzia, który ma odrębne zdanie i chce to wytłumaczyć. Jeżeli Izba przyjmuje orzeczenie, to Wielka Izba działa jako instancja odwoławcza dla obu stron – zarówno państwo jak i strona skarżąca (w ciągu 3 miesięcy). Jeżeli sprawa jest bardzo trudna (np. polityczna) i Izba nie orzeka, to wtedy Wielka Izba podejmuje decyzję i izbą odwoławczą jest Wielka Izba w innym składzie. Decyzja Wielkiej Izby jako instancji odwoławczej jest ostateczna. Najważniejszy polityczny organ to Komitet Ministrów. Jest on odpowiedzialny za implementację orzeczeń Trybunału. Komitet radzi sobie z tym świetnie. Wszystkie państwa wypłacają odszkodowania. Ten system funkcjonuje. Okazało się, że skarg jest coraz więcej. Obecnie 800 mln Europejczyków może składać skargę. Ok. 100 tys. skarg czeka obecnie na rozpatrzenie. Pilna jest sprawa zreformowania systemu. Protokół nr 14 ma służyć poprawie skuteczności tego mechanizmu. Reforma miała polegać na tym, że w sprawach prostych decyzję o dopuszczalności skargi mógłby podejmować 1 sędzia. 3 sędziów (Komitet) mógłby przyjmować orzeczenie. Sprawy bardziej skomplikowane trybem starym. Protokół dodawał jedno kryterium dopuszczalności – poniesienie istotnej szkody. Na każdym etapie możliwe byłoby polubowne rozstrzygnięcie sprawy. Przewidywano też rolę Komisarza (ustosunkowanie się do sprawy, itd.). Problem z protokołem nr 14 – musiał zostać ratyfikowany przez wszystkie państwa Rady Europy. Jedno państwo – Rosja – nie było zainteresowane. Rosjanie chętnie korzystają z tej procedury – 30% spraw pochodzi z tego kraju. Przez 2 lata trwały negocjacje, ale nic z tego nie wyszło – w maju 2009 Komitet Ministrów podjął decyzję o złamaniu zasady jednomyślności. Protokół 14 bis – nie różni się on merytorycznie od p. 14, ale jego innowacyjność polega na tym, że wystarczyły 3 ratyfikację, żeby wszedł w życiu. 1.10.2009 wszedł ten protokół w życie. System działa podwójnie.

Przykłady orzeczeń: Artykuł nr 2 – prawo do życia, które jest najważniejsze i okazuje się, że bardzo kontrowersyjne. Z tym prawem wiąże się kwestia kary śmierci, początku życia (aborcji) i końca życia (eutanazji). Prawo do życia nie jest absolutne, tzn. w pierwotnej wersji konwencji wyjątkiem było orzeczenie kary śmierci w krajach, które karę śmierci dopuszczały. Dokonane w samoobronie, itd. jest uzasadnione (np. w celu zatrzymania danej osoby w czasie ucieczki, stłumienie zamieszek). Państwo może naruszyć prawo do życia merytorycznie, ale jest też naruszenie proceduralne artykułu nr 2 (niedotrzymanie procedury). Jeżeli państwo zatrzymuje osobę, to w pewien sposób bierze odpowiedzialność za jej życie. Państwo ma także pozytywne obowiązki wobec obywateli (np. pogróżki – objęcie ochroną przez państwo). Artykuł nr 3 – zakaz tortur; rozpatrywanie twardych tortur, gwałtów, warunków w więzieniach, sporo kłopotów z tym artykułem ma Grecja, gdzie więźniowie wygrali wiele spraw (fatalne warunki). Artykuł nr 5 – prawo do wolności – zakaz zatrzymywania bez podstawy prawnej. Zatrzymanie osoby chorej musi być uzasadnione (np. pomoc tej osobie, a nie zatrzymywanie pod tym pretekstem przeciwników politycznych).

Polska – większość spraw – przewlekłość procesu, tymczasowe aresztowanie, wolność myśli, sumienia i wyznania (np. przekonywanie przez świadków Jehowy), zakaz dyskryminacji


V. Pozostałe instrumenty ochrony praw człowieka Rady Europy

- Europejska Karta Społeczna

- Ramowa Konwencja o Ochronie Mniejszości Narodowych

- Europejska Konwencja o Zapobieganiu Tortur

- Polska w Radzie Europy


  • Europejska Karta Społeczna - Podstawowy dokument Rady Europy, dotyczący praw społeczno-ekonomicznych obywateli otwarty do podpisu 18 października 1961 r. w Turynie. Obowiązuje od 1965 r. Zapewnia prawa oraz wolności obywatelskie i polityczne bez dyskryminacji ze względu na rasę, kolor i płeć, religię, poglądy polityczne, pochodzenie narodowe lub społeczne. Karta gwarantuje szereg praw i wolności dotyczących sfery społecznej. Polska ratyfikowała kartę 10 czerwca 1997 r.

Protokołem dodatkowym ustanawia prawo do pracy, prawo do sprawiedliwych warunków pracy, do bezpieczeństwa i higieny pracy, właściwego wynagrodzenia, zrzeszania się, strajków itp.

Karta powołała do życia Komitet niezależnych ekspertów i Komitet Rządowy



Europejska Karta Socjalna, , konwencja międzynarodowa Rady Europy chroniąca podstawowe prawa społeczne i ekonomiczne obywateli państw sygnatariuszy. Podpisana w 1961 w Turynie przez 28 państw. Obowiązuje od 1965.
ESC zabezpiecza 19 podstawowych praw, m.in. prawa do: pracy (art. 1), godnych warunków pracy (art. 2), bezpieczeństwa i higieny pracy (art. 3), godnego wynagrodzenia (art. 4), organizowania się (art. 5), ochrony dzieci i młodzieży (art. 7), ochrony zatrudnionych kobiet (art. 8), poradnictwa zawodowego (art. 9), szkolenia zawodowego (art. 10), bezpieczeństwa socjalnego (art. 12), pomocy socjalnej i medycznej (art. 13), korzystania z pomocy opieki społecznej (art. 14), a także Prawo osób niepełnosprawnych fizycznie i umysłowo do szkolenia zawodowego, rehabilitacji i zabezpieczenia społecznego (Art. 15).

W 1992 wszedł w życie Protokół Dodatkowy, wprowadzający: prawo równych szans i równego traktowania w sprawach zatrudnienia, zawodu, informacji i konsultacji pracodawca–pracownik, prawo do ochrony socjalnej osób w podeszłym wieku.

Sygnatariusze (w tym Polska od 1961) zobowiązani są do składania co dwa lata sprawozdań Europejskiemu Komitetowi Praw Socjalnych ze stosowania norm zawartych w konwencji ESC. Od lipca 1998, wprowadzono nowy system skarg zbiorowych, który umożliwia także organizacjom pozarządowym składanie do tego Komitetu zażaleń przeciwko państwom, w przypadku podejrzenia o pogwałcenie praw człowieka zagwarantowanych w Karcie.

W 1996 została przyjęta Nowa Europejska Karta Socjalna, biorąca pod uwagę zachodzące zmiany społeczne. Weszła ona w życie 1 lipca 1999. Uaktualnia ona i umacnia prawa gwarantowane przez Kartę, a także zawiera nowe prawa i bardziej postępowe zabezpieczenia, takie jak m. in. prawo do godności w miejscu pracy (Art. 26), do ochrony przed biedą i wykluczeniem (Art. 30) i prawo do mieszkania (Art. 31). Ponadto zakres artykułu 15 dotyczącego osób niepełnosprawnych został znacznie rozszerzony i wychodzi teraz poza problem zatrudnienia. Stanowi on: Prawo osób niepełnosprawnych do niezależności, socjalnej integracji i uczestnictwa w życiu społecznym.

Państwa mogą być stronami obu Kart – starej i zrewidowanej, tym bardziej że ratyfikacja tej ostatniej wydaje się sprawą przyszłości.


  • Konwencja ramowa o ochronie mniejszości narodowych - konwencja zawarta pod auspicjami Rady Europy, otwarta do podpisu 1 lutego 1995 r. w Strasburgu. Konwencja weszła w życie 3 lata później, 1 lutego 1998 r. Jej stronami jest obecnie 39 państw spośród łącznie 47 członków Rady Europy[1]. Konwencja ustanawia minimalne standardy ochrony mniejszości narodowych, w szczególności zapewnia równość wobec prawa i niedyskryminację, prawo do zgromadzeń i stowarzyszania się, swobodę wypowiedzi, myśli, przekonań i religii. Zapewnia także ochronę języków i kultur mniejszościowych oraz przewiduje prawo do otwierania placówek edukacyjnych dla mniejszości narodowych. Polska stała się stroną tej Konwencji od 1 kwietnia 2001 r.

Konwencja ramowa nie zawiera definicji mniejszości narodowej. Wśród przedstawicieli państw uczestniczących w negocjowaniu tekstu Konwencji, nie było zgody co do jednej, wspólnej definicji i koncepcji mniejszości narodowych. Dlatego przyjęto rozwiązanie pragmatyczne – aby zagwarantować określone prawa osobom należącym do mniejszości narodowych, natomiast państwom, które przystąpią do Konwencji pozostawić swobodę w zakresie uznawania określonych grup zamieszkujących jego terytorium za mniejszości narodowe. Od samego państwa więc zależy czy uznaje określoną mniejszość narodową, co osłabia wymowę Konwencji i jej funkcję zagwarantowania praw osobom należącym do mniejszości narodowych.

Konwencja ramowa Rady Europy o ochronie mniejszości narodowych jest pierwszą wiążącą, wielostronną umową międzynarodową, której postawiono za cel ochronę mniejszości narodowych. Regulacje zawarte w Konwencji są stosunkowo szczegółowe i obszerne. Nazwa Konwencji wskazuje, iż ma ona przede wszystkim służyć jako punkt wyjścia do dalszego działania, zwłaszcza zaś jako zbiór norm, które powinny istnieć w krajowych porządkach prawnych lub zostać do niego wprowadzone. Państwom pozostawiony jest pewien margines uznania we wprowadzaniu Konwencji w życie.



  • Europejska Konwencja o Zapobieganiu Torturom i Nieludzkiemu Traktowaniu, konwencja z 1987 (weszła w życie w 1989) uzupełniająca zasady Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności. Wprowadza obowiązek profilaktycznej kontroli aresztów i czuwania nad sposobem traktowania uwięzionych w nich osób. Powołane są do tego specjalne komisje ekspertów, które mają wydać opinię w sprawie badanego kraju, a każde państwo, będące stroną Konwencji, ma obowiązek umożliwić kontrolę. Jeśli nie zastosuje się do pokontrolnych zaleceń, Komitet może podać do publicznej wiadomości oświadczenie w tej sprawie. Przykładem jest powtarzająca się ocena o stosowaniu tortur w więzieniach tureckich. Polska ratyfikowała Konwencję w 1994.


VI. Prawa mniejszości narodowych

- rozwiązania instytucjonalno-prawne w Radzie Europy, OBWE, UE

- sytuacja mniejszości narodowych w Polsce

  1   2   3   4   5


©absta.pl 2016
wyślij wiadomość

    Strona główna