I. Wstęp 3 I. Ramy prawne Programu 5



Pobieranie 0.7 Mb.
Strona2/14
Data08.05.2016
Rozmiar0.7 Mb.
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   14

I.Ramy prawne Programu


Wojewódzki Program Opieki nad Zabytkami w województwie lubelskim na lata 2011 – 2014 został opracowany przez Departament Kultury, Edukacji i Sportu Urzędu Marszałkowskiego Województwa Lubelskiego na polecenie Zarządu Województwa Lubelskiego z dnia 19 października 2010 r. przy współpracy z komórkami organizacyjnymi Urzędu (w szczególności Departamentem Mienia Infrastruktury i Inwestycji, Departamentem Promocji i Turystyki, Departamentem Strategii i Rozwoju Regionalnego, Departamentem Koordynacji Projektów Europejskich, Departamentem Europejskiego Funduszu Społecznego) oraz jednostkami organizacyjnymi (Biurem Planowania Przestrzennego w Lublinie i Lubelskimi Parkami Krajobrazowymi w Lublinie).

Przy jego sporządzaniu brane były pod uwagę:



  • akty prawne:

  • Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. Nr 162, poz. 1568 z późn. zm.);

  • Ustawa z dnia 18 marca 2010 r. o zmianie ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 75, poz. 474);

  • Ustawa z dnia 21 listopada 1996 r. o muzeach (Dz. U. z 1997 r. Nr 5, poz. 24 z późn. zm.);

  • Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 z późn. zm.);

  • Ustawa z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1592 z późn. zm.);

  • Ustawa z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa (Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1590 z późn. zm.);

  • dokumenty programowe województwa lubelskiego:

  • Plan zagospodarowania przestrzennego województwa lubelskiego przyjęty uchwałą Sejmiku Województwa Lubelskiego Nr XLV/597/02 z dnia 29 lipca 2002 r.;

  • Strategia Rozwoju Województwa Lubelskiego na lata 2006 – 2020 przyjęta uchwałą Sejmiku Województwa Lubelskiego Nr XXXVI/530/05 z dnia 4 lipca 2005 r.;

  • Strategia Rozwoju Województwa Lubelskiego na lata 2006 – 2020 – aktualizacja, przyjęta uchwałą Sejmiku Województwa Lubelskiego Nr XXXI/545/09 z dnia 27 kwietnia 2009 r.;

  • Program Rozwoju i Rewitalizacji Miast dla Województwa Lubelskiego przyjęty uchwałą Nr XLVI/715/06 Sejmiku Województwa Lubelskiego z dnia 24 kwietnia 2006 r. wraz z Prognozą Oddziaływania na Środowisko Programu Rozwoju i Rewitalizacji Miast dla Województwa Lubelskiego;

  • Regionalny Program Operacyjny Województwa Lubelskiego na lata 2007 – 2013 przyjęty uchwałą Zarząd Województwa Lubelskiego Nr XCVI/1023/07 z dnia 28 listopada 2007 r.;

  • Koncepcja programowo – przestrzenna rozwoju turystyki i rekreacji w Województwie Lubelskim przyjęta uchwałą Nr CLXVIII/1984/08 Zarządu Województwa Lubelskiego z dnia 7 października 2008 r.;

  • Plan marketingu turystyki w Województwie Lubelskim na lata 2007 – 2013 przyjęty uchwałą Nr CCXXX/2732/09 Zarządu Województwa Lubelskiego z dnia 19 maja 2009 r.

  • dokumenty sporządzone przez Biuro Planowania Przestrzennego w Lublinie w ramach okresowego przeglądu zmian w zagospodarowaniu przestrzennym województwa:

  • Raport o Stanie Zmian w Zagospodarowaniu Przestrzennym Obszaru Województwa Lubelskiego, Lublin 2006;

  • Ocena Realizacji Inwestycji Celu Publicznego o Znaczeniu Ponadlokalnym na Obszarze Województwa Lubelskiego, Lublin 2006;

  • Studium Programowo – Przestrzenne Rozwoju Obszarów Nadgranicznych w Województwie Lubelskim, Lublin 2007;

  • Zmiany Planu Zagospodarowania Przestrzennego Województwa Lubelskiego. Uwarunkowania zewnętrzne. Synteza, Lublin 2009 r. (zgodnie z Uchwałą Nr XLIX/783/06 Sejmiku Województwa Lubelskiego z dnia 28 sierpnia 2006 r. w sprawie przystąpienia do sporządzania Zmiany PZP Województwa Lubelskiego);

  • dokumenty będące w opracowaniu przez Biuro Planowania Przestrzennego w Lublinie:

  • Rekomendacje do ustaleń planu zagospodarowania przestrzennego województwa w zakresie uwarunkowań krajobrazowo – przestrzennych, kształtowania ładu przestrzennego i ochrony walorów krajobrazowych Głównym zadaniem opracowania jest waloryzacja krajobrazów naturalnych i zurbanizowanych, podjęcie próby strefowania i zapisu najcenniejszych wartości krajobrazów Lubelszczyzny oraz identyfikacja konfliktów i kolizji przestrzennych. W dokumencie zostaną wskazane obszary o najcenniejszych walorach krajobrazowych oraz zasady dotyczące możliwości respektowania ładu przestrzennego i ochrony wartości krajobrazów. Ustalenia zawarte w sporządzanym dokumencie będą transponowane do aktualizowanego Planu Zagospodarowania Przestrzennego Województwa Lubelskiego.

  • Koncepcja funkcjonalno - przestrzenna ochrony i zagospodarowania Doliny Wieprza;

  • oraz krajowe dokumenty programowe:

  • Tezy do opracowania krajowego programu ochrony zabytków i opieki nad zabytkami zatwierdzone przez Ministra Kultury Waldemara Dąbrowskiego, opracowane przez specjalny zespół Rady Ochrony Zabytków przy Ministrze Kultury pod przewodnictwem prof. dr hab. Bogumiły Rouby;

  • Program Operacyjny Rozwój Polski Wschodniej 2007 – 2013;

  • Narodowa Strategia Rozwoju Kultury na lata 2004 – 2013 oraz Uzupełnienie Narodowej Strategii Rozwoju Kultury na lata 2004 – 2020.

1.Uwarunkowania formalnoprawne ochrony zabytków i opieki nad zabytkami w Polsce


Podstawą prawną ochrony zabytków i opieki nad zabytkami w Polsce jest Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. nr 162, poz. 1568 z późn. zm.), która reguluje ich zasady. W szczególności ustawa definiuje m.in. podstawowe pojęcia z zakresu ochrony zabytków i opieki nad zabytkami (art. 3), określa zakres „ochrony zabytków” (art. 4) i „opieki nad zabytkami” (art. 5), ponadto jej przedmiot (art. 6), formy i sposób ich ochrony (art. 7 - 24).

W Polsce ustanowiono cztery prawne formy ochrony zabytków. Są to:



  • wpis do rejestru zabytków, który dla zabytków znajdujących się na terenie województwa prowadzi wojewódzki konserwator zabytków. Ustawa określa procedurę dokonywania wpisu, skreślenia zabytku z rejestru oraz skutki prawne w zakresie uprawnień i obowiązków wynikających z wpisania obiektu do rejestru zbytków. Skutki wpisania do rejestru zabytków określone są również przepisami innych ustaw, w szczególności: Ustawa z dnia 31 stycznia 1959 r. o cmentarzach i chowaniu zmarłych (Dz. U. z 2000 r. Nr 23, poz. 295 z późn. zm.); Ustawa z dnia 28 lipca 1983 r. o podatkach od spadków i darowizn (Dz. U. z 2009 r. Nr 93, poz. 768); Ustawa z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (Dz. U. z 2006 r. Nr 136, poz. 969 z późn. zm.); Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2010 r. Nr 95, poz. 613 z późn. zm.); Ustawa z dnia 28 września 1991 r. o lasach (Dz. U. z 2011 r. Nr 12, poz. 59 z późn. zm.); Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. Nr 92, poz. 880 z późn zm.); Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2010 r. Nr 243, poz. 1623); Ustawa z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (Dz. U. z 2004 r. Nr 121, poz. 1266 z późn. zm.); Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 z późn. zm.); Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2008 r. Nr 25, poz. 150 z późn. zm.).

  • uznanie za pomnik historii zabytku nieruchomego wpisanego do rejestru zabytków lub parku kulturowego o szczególnej wartości dla kultury przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej na wniosek ministra właściwego do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego (po uzyskaniu opinii Rady Ochrony Zabytków);

  • utworzenie parku kulturowego w celu ochrony krajobrazu kulturowego oraz zachowania wyróżniających się krajobrazowo terenów z zabytkami nieruchomymi charakterystycznymi dla miejscowej tradycji budowlanej i osadniczej (może być utworzony na podstawie uchwały rady gminy po zasięgnięciu opinii wojewódzkiego konserwatora zabytków);

  • ustalenia ochrony w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego albo w decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego, decyzji o warunkach zabudowy, decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, decyzji o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej lub decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji w zakresie lotniska użytku publicznego.

Ustawa określa również organy administracji powołane do ochrony zabytków i opieki nad zabytkami oraz wskazuje ich kompetencje. Organami administracji rządowej są: minister właściwego do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego, w imieniu którego zadania i kompetencje w tym zakresie wykonuje Generalny Konserwator Zabytków oraz wojewoda, w imieniu którego zadania i kompetencje w tym zakresie wykonuje wojewódzki konserwator zabytków (art. 89). Zadania Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków wymienione są w art. 91 ust. 4 ustawy. Dopuszcza się również istnienie ciał opiniodawczo – doradczych (art. 97 - 99).

Na mocy omawianej ustawy również na administracji samorządowej ciążą obowiązki w zakresie ochrony zabytków i opieki nad zabytkami, różne w zależności od jej szczebla. Jednak dla wszystkich samorządów ustawodawca wprowadził obowiązek posiadania przez jednostki samorządu terytorialnego 4-letniego programu opieki nad zabytkami (art. 87), który ma na celu:


  1. włączenie problemów ochrony zabytków do systemu zadań strategicznych, wynikających z koncepcji przestrzennego zagospodarowania kraju;

  2. uwzględnianie uwarunkowań ochrony zabytków, w tym krajobrazu kulturowego i dziedzictwa archeologicznego, łącznie z uwarunkowaniami ochrony przyrody i równowagi ekologicznej;

  3. zahamowanie procesów degradacji zabytków i doprowadzenie do poprawy stanu ich zachowania;

  4. wyeksponowanie poszczególnych zabytków oraz walorów krajobrazu kulturowego;

  5. podejmowanie działań zwiększających atrakcyjność zabytków dla potrzeb społecznych, turystycznych i edukacyjnych oraz wspieranie inicjatyw sprzyjających wzrostowi środków finansowych na opiekę nad zabytkami;

  6. określenie warunków współpracy z właścicielami zabytków, eliminujących sytuacje konfliktowe związane z wykorzystaniem tych zabytków;

  7. podejmowanie przedsięwzięć umożliwiających tworzenie miejsc pracy związanych z opieką nad zabytkami.

Zgodnie z wymogami ustawy w przypadku, gdy samorząd jest właścicielem lub posiadaczem zabytku ciążą na nim takie same obowiązki jak na każdym innym posiadaczu zabytku (art. 5, 25, 26, 28, 30, 31, 36). Ponadto, na mocy art. 71 i 72, „Sprawowanie opieki nad zabytkami, w tym finansowanie prac konserwatorskich, restauratorskich i robót budowlanych przy zabytku, do którego tytuł prawny posiada jednostka samorządu terytorialnego, jest zadaniem własnym tej jednostki.”. Jednostka samorządu terytorialnego ma obowiązek finansowania tych prac z dochodów własnych jednostki.

Podobnie jest w przypadku prowadzenia prace przy zabytkach będących w posiadaniu jednostek organizacyjnych jednostek samorządu terytorialnego, które również są finansowane ze środków finansowych przyznanych przez jednostki samorządu terytorialnego, którym podlegają te jednostki.

Ustawodawca w obu wskazanych wyżej przypadkach dopuszcza możliwość ubiegania się o udzielenie dotacji celowej z budżetu państwa na dofinansowanie ww. prac przy zabytku wpisanym do rejestru.


Na mocy art. 12 ustawy o zabytkach starosta, w uzgodnieniu z wojewódzkim konserwatorem zabytków, może umieszczać na zabytku nieruchomym wpisanym do rejestru znak informujący o tym, iż zabytek podlega ochronie.

Starosta również ustanawia, na wniosek wojewódzkiego konserwatora zabytków, społecznego opiekuna zabytków, któremu wydaje legitymację (art. 103 i 105).


Wójt (burmistrz, prezydent miasta) prowadzi gminną ewidencję zabytków w formie kart adresowych (art. 22 ust. 4).

Rada gminy, po zasięgnięciu opinii wojewódzkiego konserwatora zabytków, na podstawie uchwały może utworzyć park kulturowy w celu ochrony krajobrazu kulturowego oraz zachowania wyróżniających się krajobrazowo terenów z zabytkami nieruchomymi charakterystycznymi dla miejscowej tradycji budowlanej i osadniczej. Wójt (burmistrz, prezydent miasta), w uzgodnieniu z wojewódzkim konserwatorem zabytków, sporządza plan ochrony parku kulturowego, który wymaga zatwierdzenia przez radę gminy. (art. 16).


Uznając ochronę zabytków i opiekę nad zabytkami jako wspólne dobro ogółu społeczeństwa nałożono również dodatkowe obowiązki na jednostki samorządu terytorialnego ustawami określającymi reguły ich funkcjonowania.

Samorząd województwa w strategii rozwoju województwa do swoich celów włącza, w szczególności: „pielęgnowanie polskości oraz rozwój i kształtowanie świadomości narodowej, obywatelskiej i kulturowej mieszkańców” (art. 11 ust. 1, pkt. 1 ustawy o samorządzie województwa); „zachowanie wartości środowiska kulturowego i przyrodniczego przy uwzględnieniu potrzeb przyszłych pokoleń” (art. 11 ust. 1, pkt. 4 ustawy o samorządzie województwa); „kształtowanie i utrzymanie ładu przestrzennego” (art. 11 ust. 1, pkt. 5 ustawy o samorządzie województwa). W konsekwencji na politykę rozwoju województwa składa się m.in. wspieranie rozwoju kultury oraz ochrona i racjonalne wykorzystywanie dziedzictwa kulturowego (art. 11 ust. 2, pkt. 7 ustawy o samorządzie województwa). W związku z tym samorząd województwa wykonuje zadania o charakterze wojewódzkim, określone ustawami, m.in. w zakresie kultury oraz ochrony zabytków i opieki nad zabytkami (art. 14 ust. 1, pkt. 3 ustawy o samorządzie województwa) oraz zagospodarowania przestrzennego (art. 14 ust. 1, pkt. 7 ustawy o samorządzie województwa).

Samorząd powiatowy wykonuje określone ustawami zadania publiczne o charakterze ponadgminnym w zakresie m.in. kultury oraz ochrony zabytków i opieki nad zabytkami (art. 4 ust. 7 ustawy o samorządzie powiatowym).

Podobnie samorząd gminny wykonuje obowiązkowe działania o znaczeniu lokalnym, nie zastrzeżone ustawami dla innych podmiotów. Do takich zadań własnych gminy, służących zaspokajaniu zbiorowych potrzeb wspólnoty, należą m.in. sprawy kultury, w tym ochrony zabytków i opieki nad zabytkami (art. 6 i 7 ustawy o samorządzie gminnym).


1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   14


©absta.pl 2016
wyślij wiadomość

    Strona główna