Ii – wykład – Służba cywilna



Pobieranie 38.89 Kb.
Data01.05.2016
Rozmiar38.89 Kb.

21.04.2012
II – wykład – Służba cywilna



  • Zaistnienie administracji centralnej w ramach monarchii absolutnej wiązało się z koniecznością tworzenia odpowiedniej kadry urzędniczej;

  • Cechy pożądane urzędnika doby absolutyzmu: wykształcenie i stosowne kompetencję, posłuszeństwo woli władcy ( absolutnie posłuszny swojemu władcy ),

  • Praca urzędnika zapewniała byt i awans społeczny ( by ludzie chcieli być urzędnikami praca ta powinna zapewnić awans społeczny)

  • Początkowo wynagrodzenie urzędnika stanowiły bardzo drobne sumy, często nie wypłacane regularnie ( za wyjątkiem Prus) ( w ogóle, nie było przepisów czy zwyczaju mówiących o wynagrodzeniu urzędnika)

  • Występowała wówczas także procedura handlu urzędami,( bardzo często szlachcice dostawali jakieś urzędy i często były one przekazywane z pokolenia na pokolenie, zdarzało się, że kiedyś komuś się znudziło bycie urzędnikiem i sprzedawano urzędy, to wszystko obniżało jakoś sprawowanych urzędów .

  • Kolejna cecha była trwałość stosunku służbowego, jakąś stabilizacje życiową to zapewniało,

  • W wyników takich elementów jak: trwałość stosunku pracy, stałość uposażenia, prawo do rent i emerytur. W związku z powyższym postępowała stopniowa degeneracją aparatu przejawem tego było powstanie kastr urzędniczych , tendencyjność w załatwianiu spraw, nadmierny formalizm, brak zasady dwuinstancyjności, opieszałość. Taki stan rzeczy przetrwał aż do XIX wieku.


Zasady administracji publicznej w XIX wieku

  • Przez wzgląd na degradację służby cywilnej publicznej , starano się zorganizować administrację w oparciu o nowe dodatkowe zasady:

  • zasadę legalności; związane z rozwojem myśli

  • zasadę odpowiedzialności za szkodę

Zasadę legalności

  • inaczej praworządności, legalizmu

  • Cechy:

    • bezwzględny obowiązek przestrzegania prawa ( postępujemy zgodnie z literą prawa)

    • decyzje wydawane wyłącznie w oparciu o istniejące przepisy ( zmniejszenie dobrowolności decyzji) – o zmniejszeniu uznaniowości decyzji

    • normy prawne wiązać miały także monarchę

Założenia słuszne początkowo brak jednak instytucji kontroli i nadzoru.
Zasadę odpowiedzialności

    • Zasada ta dotyczyła nie tylko urzędnika ale także całego państwa - w założeniu

    • Pojawienie się tej zasady datowane jest na wiek XIX

    • Wywoziło się z francuskiej doktryny rewolucyjnej,

    • Szkody wyrządzone obywatelom zaczęły przynosić skutki prawne, jeżeli rzeczywiście szkodą została wyrządzona obywatelowi i ją obywatel udowodnił, to pociągała za sobą skutki prawne

    • Obowiązek odszkodowawczy był korzystny nie tylko dla obywatela, lecz również dla samej administracji - Ponieważ wzrasta zaufanie do państwa, do administracji państwa,


Historia zasad podziału terytorialnego


  • Wyróżnia się 2 typy podziału :

  • Podział o charakterze historycznym

  • Podział o charakterze racjonalistycznym



Podział historyczny :

    • Kształtował się w sposób naturalny ( tradycyjny) , zmiany powolne na przestrzeni wieków, charakterystyczny zwłaszcza do końca wieku XVIII. Bardziej to była ewolucja a nie rewolucja

    • W niektórych krajach występuje do chwili obecnej np.:

      • Szwecja podział na „ ziemie” datowany na XVI - XVII wiek i trwa do tej pory,

      • Anglia podział na: hrabstwa i parafie

      • Holandia: prowincję

      • Szwajcaria: kantony


Podział racjonalistyczny :

    • Tworzenie jednostek w oderwaniu od podziału historycznego

    • Jak zauważono, ze podział historyczny był nieskuteczny , bo np. nieprawidłowa gęstość zaludnienia to dlatego zaczęto wprowadzać podział racjonalistyczny

    • Typowy dla wieku: XIX i XX

    • Przesłanki : to względy:

      • Demograficzne,

      • Ekonomiczne,

      • Komunikacyjne

      • Geograficzne

    • Przykład : Francuskie departamenty.


Szkoła prawa natury

Nurty, myśli które zaważyły na ustrojach państw nowożytnych i administracji tych państw. Wskazana są najważniejsze.



    • Koncepcję prawa natury będziemy definiować jako : istnienie systemu norm etyczno moralnych, funkcjonujących ponad ustawodawstwem, ponad prawem pierwotnym stworzonym przez człowieka

    • Początki: wypowiedzi greckich filozofów,

    • Rewolucja idei: w renesansie w czasach monarchii, wtedy gdy nastąpił kryzys prawa pozytywnego, stanowionego

    • Źródła prawa naturalnego: znajdują się poza wolą człowieka, są one zapisane w nas ale poza nasza wolą. Bardzo się one rozwijały nawet do XX wieku.

    • Cechy prawa natury podstawowe :

        • Prawa natury istnieje obiektywnie, niezależnie od nakazów władzy, istnieje poza nasza wola , nie zależnie co Władza ludzka co nam daje

        • Jednostka jest mu podległa lecz go nie tworzy

        • Prawo natury ma charakter stabilny, raczej jest niezmienne , zawsze będzie takie samo,


Laicka koncepcja prawa natury :

    • Była charakterystyczna dla XVII wieku, okres gdzie był kryzys prawa pierwotnego, które było niespójne , źle skodyfikowane,

    • W dużej mierze była podstawą dla ówczesnej myśli liberalnej, ideą wolności jednostki i jej indywidualizmie.

    • Szkoła natury wsparta była na empiryzmie i racjonalizmie ( doświadczenie i rozum) . E

Człowiek poznaje świąt przez swoje doświadczenie i rozum.

    • Prawa postrzegane jako materialne i zmysłowa rzeczywistość zarazem

    • Pochwala dla indywidualizmu, patrzymy na każdego z osobna, ale elementarne prawa każdy może odnaleźć w sobie

    • Społeczeństwo to atomistyczny zbiór jednostek ( zbiór jednostek, ale każda jednostka istotna i równoważna)

    • Z takiego podejścia wyprowadzono ahistoryczny stan natury;

    • Koncepcja ta łączy się bezpośrednio z podejściem kontraktualistycznym ( kiedy jednostki zawiązują pewna ugodę.)

    • Główny cel koncepcji to obrona praw jednostki.


Grocjusz 1583- 1645 ( XVII w)

    • Holenderski prawnik, filozof, dyplomata,

    • Uznany za twórcę szkoły prawa natury ( nowożytnej),

    • Główne prace: Mare liberum (Wolność mórz...), De iure belli ac pacis (O prawie wojny i pokoju) 1625,

    • W pracach tych upatruje się podwaliny dla prawa międzynarodowego publicznego

    • Definicja prawa natury: (nie są konieczne do nauczenia się na pamięć)

          • to nakaz prawego rozumu wskazujący, iż pewien czyn wskutek samej zgodności z naturą rozumną ma cechy konieczności,

          • natura człowieka jest zatem nieodłącznym czynnikiem jego istnienia nawet gdyby nie było Boga, prawo to nadal by istniało,


Trypartycyjna definicja Grocjusza:


  • Primo: prawo natury jest tym co sprawiedliwe, wskazuje to co można czynić, nie wyrządzając niesprawiedliwości społecznej ( nie tylko niesprawiedliwość społeczeństwu ale przede wszystkim jednostce)

  • Secundo: to forma kwalifikacji moralnej definiująca sprawiedliwe posiadanie i czynienie czegoś ( my musimy sobie odpowiedzieć czy czynienie czegoś jest moralne czy nie)

  • Tertio: w szerszym znaczeniu natury to nakaz moralnego działania opartego na dobru i prawości.

Cechy Prawa natury:



  • Prawo natury ma jednak swoje praźródło w woli Boga, lecz jest to przede wszystkim prawo rozumu,

  • Prawo natury stanowi zatem wartość:

  • absolutną - najwyższą,

  • uniwersalną

  • ponadczasową

Zasady prawa natury:



  • Obowiązek bezwzględnego nienaruszania prawa własności ( prawa do posiadania)

  • Obowiązek wynagradzania szkód ( konieczność zwrotu nienależnej rzeczy wraz z uzyskanymi pożytkami)

  • Obowiązek dotrzymania umów ( pacta sunt servanta)

  • Obowiązek ponoszenia kary za popełnione przestępstwa,

Klasyfikacja norm :

  • Normy pozytywne to normy ludzkie ( humanum) i boskie ( divinum) . ludzkie prawodawstwo – to prawo cywilne

  • Źródło i kryterium klasyfikacji praw to rozum lub wola prawodawcy

  • Obydwa typy norm stały u podstaw porządku prawamiedzynarodowego.

Umowa społeczna:


  • Umowa społeczna u Gracjusza miała charakter wielowymiarowy

  • Contractus societatis – dotyczy utworzenia społeczeństwa

  • Contractus subiectionis- powołujący władzę,

  • Contractus pacta sunt servanda – odnoszący się do wszelkich form stosunków społeczno-politycznych ( konieczność dotrzymywania wszelkich umów)

  • Forma rządów zawsze zależała od woli narodu.


III – wykład – Historia myśli ustrojowo- administracyjnej
Samuel Pufendorf ( 1632-1694)

    • Profesor uniwersytetów w Heidelbergu i Lunal

    • Autor m.in. De iure naturae et gentium libri octo

    • Historiograf dworu pruskiego

    • Twórca racjonalnej koncepcji prawa natury


Podłoże koncepcji:

    • Godność człowieka

    • Nieśmiertelność duszy

    • Światły rozum

    • Zdolność dokonywania wyboru

    • Naturalnoprawna wolność i równość

    • Związki społeczne oparte na dobrowolnym przyzwoleniu wolnych i równych jednostek


Koncepcja prawa natury:

  • Źródło: dychotomia między światem fizycznym a moralnym ( przeciwstawienie świata fizycznego światu wewnętrznemu, moralnemu)

  • Świat fizyczny przyczynowy, przewidywalny jednowymiarowy , pozbawiony wszelakich wartości,

  • Świat moralny – wolny, wielowymiarowy, bogaty w wartości, wsparty o fundament w postaci wolności.


Prawo naturalne

  • Prawo poznawalne wyłącznie przez rozum

  • Zasada najwyższa – indywidualizm jednostki powiązany z instynktem społecznym

  • System uprawnień i obowiązków wiążących jednostki , rodzinę, państwa i wspólnotę narodów,

  • Cel jednostki: dążenie do zachowania harmonii społecznej,


Władza działania człowieka

  • Libertas , władza własna nad własnością

  • Imperium ( władza nad działalnością innych jednostek)

  • Dominium ( wsadza nad naszymi rzeczami, tym co posiadamy)

  • Servitas ( władza nad rzeczami innych jednak musi być umowa

  • Libertas wynika bezpośrednio z prawodawstwa boskiego,

  • Imperium, dominium i servitas wypływają ( wynikają) z z umowy


Umowa społeczna:

  • Akt zrzeszenia się jednostek ( dobrowolnie) w społeczeństwo

  • Tworzą one akt – konstytucję, akt nadający społeczeństwu konstytucyjny ustrój

  • Akt poddający zrzeszone jednostki władzy suwerena

  • Kluczowe znaczenie własności prywatnej ale przy zachowaniu poddaństwa

  • Umowa zobowiązuje suwerena do zapewnienia ludziom bezpieczeństwa, jednostki zrzekają się prawa do oporu


Teoretycy Umowy społecznej:
1) Thomas Hobbes ( 1588-1679)

  • Główne cechy:

  • stan natury i koncepcja natury ludzkiej

  • rozumność i egoizm istoty ludzkiej

  • instynkt samozachowawczy nakazuje racjonalne zachowanie (należy dbać o zachowanie siebie , dążyć do pokoju, dotrzymywać paktów)

  • powstanie państwa w książka Lewiatan

  • wyjście ze stanu natury – etapy:

  • zawarcie umowy każdego z każdym

  • przekazanie władzy jednostce lub grupie jednostek

  • powstanie państwa Lewiatana

  • koniec okresu naturalnej wolności

  • twórczość Hobsa była odbierana jako pochwala rządów absolutnych , choć nie do końca słusznie

2) John Locke ( 1632-1704) – Liberalizm polityczny

  • Autor dzieł: ” The Lester of toleration” , „ Two treatises of governnement” ( Dwa traktaty o rządzie”

  • Założenia wsparte na empiryzmie

  • Punkt wyjścia koncepcji to stan natury

  • Jednostka nie jest z natury zła, potrafi rozpoznać prawo, potrafi oceniać czyny

Teoria umowy społecznej:

  • Społeczeństwo jest pierwotne wobec państwa,

  • Nawet rozwiązanie umowy społecznej nie prowadzi do destrukcji społeczeństwa jak chciał Hobbs,

  • Prawa jednostki są z natury rzeczy niezbywalne, umowa zatem ich nie odbiera jednostce,

  • Państwo jest gwarantem, nie stanowi reżimu o cechach opresyjnych,

Państwo liberalne- idea państwa:

  • Prymat praw naturalnych jednostki człowiek pozostaje w centrum – założenie indywidualizmu jednostki,

  • Propozycja monarchii umiarkowanej z podziałem na 3 władzę

  • Władza nie jest suwerenna wobec jednostki ( nie może decydować o jej losie).


Doktryna absolutyzmu monarchy

  • Absolutyzm w XVII w gwarantował zachowanie porządku ( stabilności)

  • Absoluty władca spełniał role arbitra, coraz bardziej uwydatniały się konflikty społeczne i klasowe

  • Władca był uosobieniem jedności zróżnicowanego narodu


Absolutyzm francuski

  • Władzą monarchy jest nieograniczona

  • 2 rodzaje argumentów: deistyczny ( boskie pochodzenie Króla) i racjonalistyczny

  • Boska zasada następstwa tronu – to Bóg wraz z urodzeniem powierza rolę monarchy. Cały świat układa się za wzorem króla,

  • Król jest symbolem rozumu, posiada go zdecydowanie więcej niż jego poddani,

  • Król jest państwem, on ma jedyny głos, który władny jest oceniać, co jest racja stanu,

  • Władca absolutny nie podlega prawom, słucha wyłącznie własnego rozumu, odpowiada wyłącznie przed Bogiem,

  • Niewiele pozostaje miejsca na określenie zakresu uprawnień jednostek a także zakresu obowiązku króla.







©absta.pl 2016
wyślij wiadomość

    Strona główna