Ii konferencja



Pobieranie 41.1 Kb.
Data06.05.2016
Rozmiar41.1 Kb.

II KONFERENCJA


Zapotrzebowanie energetyczne w gminach i powiecie

z uwzględnieniem odnawialnych źródeł energii”

Bielawa 2004




Maciej Wesołowski Uniwersytet Warmińsko Mazurski

mwesolowski@moskit.uwm.edu.pl
"Ekonomiczny aspekt montażu instalacji słonecznych w gospodarstwach domowych, instytucjach i zakładach pracy"

Słoneczne ogrzewanie wody użytkowej jest najbardziej efektywnym sposobem konwersji energii promieniowania słonecznego. Większość wyprodukowanych i sprzedanych kolektorów słonecznych wykorzystywana jest do podgrzewania ciepłej wody użytkowej. W niektórych krajach o dużym nasłonecznieniu, takich jak np. Cypr, około 90 % domów posiada system podgrzewania wody przy zastosowaniu energii słonecznej. Rosnące zainteresowanie takimi rozwiązaniami obserwuje się również w krajach o mniej sprzyjających warunkach klimatycznych (Sabba 1998). Klimat umiarkowany, z występującymi ujemnymi temperaturami, wymaga rozwiązań instalacji odpornych na zamarzanie i wspomaganych konwencjonalnymi źródłami ciepła. W krajach tych pojawia się również pytanie o rentowność inwestycji w instalację kolektorów słonecznych.

Użytkownicy zainteresowani są udziałem energii słonecznej w pokryciu całkowitego zapotrzebowania na ciepło do podgrzewania wody użytkowej. Największy wpływ na ilość uzyskiwanej energii cieplnej ma wartość energii napromieniowanej, zależna od pory roku oraz lokalnych warunków klimatycznych. Z tego powodu zasilanie w grudniu jest znikome, natomiast w miesiącach letnich może osiągać nawet 100 %. Udział ten zależy również od wielkości poboru ciepłej wody. Szacuje się, że inwestycja w ogrzewanie wody za pomocą kolektora może być opłacalna w perspektywie 15-letniej w gospodarstwie domowym zużywającym nie mniej niż 280 dm3 wody na dobę. Przy mniejszym zużyciu (np. 200 dm3 na dobę) okres zwrotu może wydłużyć się nawet do 25 lat (Kusto 2000a). O opłacalności inwestycji w kolektory w warunkach polskich i zbliżonych można więc mówić w perspektywie długoterminowej, przy założeniu wysokiej trwałości urządzenia i niezawodności jego eksploatacji (Bogdanienko 1995). Wyniki oceny ekonomicznej (wykorzystującej metodę „Zaktualizowanej Wartości Netto” określanej skrótem NPV) wykorzystania energii słonecznej w warunkach ekonomicznych i klimatycznych Polski wskazują, że najważniejszym warunkiem opłacalności jest uzyskanie niskich kosztów inwestycyjnych. Warunek taki najczęściej spełniają kolektory produkowane w kraju lub w kooperacji z firmami czeskimi i słowackimi (Kusto 2000b). Instalacja, w której prowadzone były przedstawione w tej pracy badania własne, wyposażona jest w kolektory produkcji polskiej (Gastrometal 2000a). Wyliczenia opłacalności stosowania instalacji kolektorów słonecznych w oparciu o bilans energii skumulowanej przewidują, że suma nakładów energii pierwotnej zużytej do wyprodukowania wszystkich urządzeń instalacji słonecznej dla domu jednorodzinnego (wyłączając konwencjonalne źródło energii) energii zużytej przy transporcie i montażu tej instalacji wynosi 8 411 kW·h. Jest to jednorazowy nakład energii. Roczne zużycie energii podczas eksploatacji i prac serwisowych instalacji słonecznej wynosi 449 kW·h. Roczne obniżenie zużycia energii pierwotnej, wynikające z wykorzystania kolektorów szacuje się na 3 663 kW·h. Okres zwrotu poniesionych nakładów energii pierwotnej wynosi zatem od 2 do 4 lat. Przy oczekiwanym minimalnym dwudziestoletnim okresie użytkowania takiej instalacji, jej zastosowanie przyczynia się w sposób istotny do ochrony istniejących zasobów paliw (Streicher i Dück 2003). Jest to istotny argument przemawiający za dążeniem do wykorzystania kolektorów słonecznych w coraz większym zakresie.

Z pomiarów i doświadczeń zdobytych podczas eksploatacji kolektorów w budownictwie mieszkaniowym wynikają następujące zalecenia ich optymalnego doboru:



  • powierzchnia kolektora powinna wynosić od 1 do 1,5 m2, zaś pojemność zasobnika wodnego od 80 do 100 dm3 na jedną osobę,

  • powierzchnia wymiany ciepła w zasobniku c.w.u. przypadająca na 1 m2 kolektora powinna wynosić od 0,2 do 0,3 m2 (Fox 1998).

Wraz ze wzrostem powierzchni czynnej absorberów kolektorów słonecznych maleje sprawność energetyczna instalacji solarnej ze względu na okresowe przegrzanie instalacji, powodowane brakiem możliwości zmagazynowania nadmiaru przesyłanej energii. Ze względu na fakt, że najwyższą efektywność systemu uzyskuje się przy dużym poborze wody w okresach występowania największego nasłonecznienia, celowym jest dobranie tak dużej powierzchni kolektorów, aby nie występowały nadwyżki energii w okresach największego napromieniowania. Najkorzystniejsza jest więc sytuacja, gdy największe zapotrzebowania na ciepłą wodę jest w okresie letnim. W przypadku gdy zapotrzebowanie na c.w.u. jest zbliżone w ciągu całego roku, lub mniejsze w okresie letnim niż zimowym, zalecany jest montaż kolektora o małej powierzchni czynnej (ok. 1 m2), ogrzewającego ok. 30 - 40 litrów na dobę jako system wspomagający tzw. „solar assistance” (Bogdanienko 1995). Rozwiązanie takie podnosi wydajność systemu i znacznie skraca okres zwrotu inwestycji.

1. Możliwości zagospodarowania wody podgrzewanej przez instalacje solarne


W chwili obecnej najbardziej rozpowszechnione jest wykorzystywanie kolektorów do podgrzewania wody użytkowej w domach mieszkalnych, domkach letniskowych, w obiektach sportowych i rekreacyjnych. W Polsce zapotrzebowanie c.w.u. o temperaturze 45 ºC w budynkach mieszkalnych wynosi szacunkowo 40 – 100 dm3/dobę na jednego mieszkańca. Mogą przy tym wystąpić znaczne różnice w zapotrzebowaniu na wodę w zależności od standardu życia, wieku i zawodu mieszkańców, jak również od pory roku i dnia tygodnia. Przykładowo na piątek i sobotę przypada około 30 % tygodniowego zużycia wody (Gleń 2000).

Szczególnie korzystne pod względem finansowym i eksploatacyjnym jest zastosowanie indywidualnej instalacji solarnej do wspomagania ogrzewania ciepłej wody w obiektach oddalonych od źródła ciepła (końcówka sieci). Może to być rozwiązanie stosowane wspomagająco również przy starszych technicznie instalacjach, gdzie ze względu na znaczne obciążenie nowymi odbiornikami, zachodziłaby konieczność modernizacji instalacji wewnętrznej. Zastosowanie kolektora umożliwia, przykładowo, zmniejszenie poboru mocy potrzebnej do zasilania elektrycznych grzałek pralek automatycznych i zmywarek naczyń (Grzegorzewski 2000). Układy grzewcze z kolektorami słonecznymi z powodzeniem bywają stosowane w budownictwie rozproszonym, gdzie nie ma możliwości doprowadzenia gazu lub ciepła sieciowego (Szczechowiak i Górzeński 2001).



Zapotrzebowanie na ciepłą wodę z kolektorów słonecznych występuje również w wielu sektorach gospodarki. Może ona być wykorzystywana w następujących celach:

  • w budynkach inwentarskich i paszarniach - do pojenia zwierząt, przygotowania pasz i do celów pielęgnacyjnych, zapotrzebowanie na wodę o temp. 70 ºC wynosi tutaj od 2 do10 dm3/dobę na jedno stanowisko,

  • w zbiornikach wodnych do hodowli ryb - podgrzewanie wody kolektorami słonecznymi powoduje szybszy przyrost masy ryb i skrócenie cyklu hodowlanego z 3 do 2 lat, optymalna temperatura wody do wzrostu ryb w zbiornikach hodowlanych wynosi od 20 do 28 ºC,

  • w produkcji ogrodniczej pod osłonami (szklarnie i tunele foliowe) przy nawadnianiu roślin, optymalna temperatura wody na ten cel wynosi od 17 do 25 ºC, przy zapotrzebowaniu w okresie wiosenno - letnim wynoszącym od 10 do 12 dm3/dobę na 1 m2 powierzchni uprawnej; w porównaniu do nawadniania zimną wodą ze studni o temp. 7-10 ºC, podlewanie wodą podgrzaną wpływa korzystnie na tempo rozwoju i plonowanie uprawianych roślin,

  • w basenach kąpielowych otwartych i krytych do temp. 20-25 ºC, w przypadku basenów otwartych podgrzewanie wody kolektorami słonecznymi umożliwia przedłużenie letniego sezonu kąpielowego o ok. 2 miesiące, w basenach krytych znacząco ogranicza zużycie energii,

  • w małych zakładach przetwórstwa rolno-spożywczego duże ilości wody technologicznej o temp. 60 ºC są zużywane do mycia aparatury w mleczarniach, zakładach przetwórstwa owocowo-warzywnego, zakładach mięsnych i in. (Chochowski i Czekalski 1999).

2. Rodzaje systemów słonecznych instalacji do podgrzewania wody


Istnieje wiele wariantów słonecznych instalacji przygotowania c.w.u. Można wprowadzić ich klasyfikacje ze względu na:

  • sposób kontaktu kolektora z wodą użytkową,

  • zakres wykorzystywania energii słonecznej,

  • sposób zabezpieczenia przed nadmiernym ciśnieniem,

  • sposób wymuszania cyrkulacji cieczy.

Słoneczne instalacje do ogrzewania wody użytkowej można podzielić, ze względu na sposób kontaktu kolektora z wodą użytkową, na systemy bezpośrednie oraz systemy pośrednie. W systemach bezpośrednich woda użytkowa przepływa wewnątrz kolektora i jest w nim bezpośrednio ogrzewana. W systemach pośrednich ciecz o obniżonej temperaturze zamarzania, nagrzewająca się w obiegu zamkniętym kolektora, oddaje ciepło wodzie użytkowej poprzez powierzchnię wymiennika. Ze względu na zakres wykorzystywania energii słonecznej wyróżnia się instalacje, w których jedynym źródłem ciepła jest kolektor słoneczny oraz układy skojarzone ze źródłami konwencjonalnymi (Owczarek i Owczarek 2002). W zależności od sposobu zabezpieczenia przed nadmiernym ciśnieniem, wyróżnia się systemy otwarte oraz zamknięte. W systemach otwartych zabezpieczenie polega na zastosowaniu otwartego, przelewowego naczynia wzbiorczego w najwyższym punkcie instalacji. Systemy zamknięte zabezpieczane są poprzez zamknięte przeponowe naczynie wzbiorcze oraz zawór bezpieczeństwa.

Obieg cieczy w systemie słonecznym może odbywać się samoczynnie na skutek unoszenia do góry cieplejszych mas o mniejszej gęstości. Rozwiązanie to nazywane jest instalacją termosyfonową albo grawitacyjną. Tego typu instalacje, zaawansowane technologicznie, opatentowała firma Solahart (Skorut 2003). Warunkiem sprawnego funkcjonowania takiej instalacji jest pionowe usytuowanie zbiornika akumulacyjnego 30 - 40 cm powyżej górnej krawędzi kolektora, aby umożliwić konwekcyjny ruch cieczy. W celu minimalizacji oporów hydraulicznych, kolektory należy łączyć równolegle oraz dążyć do skrócenia długości rurociągów, unikać przewężeń i stosować tylko niezbędne załamania (Chochowski i Czekalski 2000).

W przypadku, gdy nie jest możliwe usytuowanie zbiornika powyżej instalacji słonecznej, stosuje się obieg z wymuszoną cyrkulacją z zastosowaniem pompy bezdławicowej oraz układu sterowania. Najczęściej pompa zasilana jest prądem przemiennym z sieci. Istnieją też rozwiązania wykorzystujące pompy prądu stałego zasilane z ogniw fotowoltaicznych.

Prowadzone są badania nad samoczynnym urządzeniem pozwalającym w obiegu naturalnym ogrzewać zbiornik magazynujący umieszczony poniżej kolektora (Dobrianski 1997). Taki obieg jest samosterowalny ze względu na to, że intensywność ruchu cieczy grzewczej zależy od różnicy temperatur pomiędzy górnymi partiami kolektorów a dolną częścią zbiornika. Brak pompy i układu automatycznego sterowania umożliwia pracę systemów grawitacyjnych (termosyfonowych) na terenach pozbawionych zasilania elektroenergetycznego lub w miejscach o częstych przerwach w dostawie prądu.

 2.1. Systemy bezpośrednie

Najprostsze rozwiązanie połączenia kolektora z obiegiem ogrzewanej wody bez zbiornika magazynującego przedstawia rysunek 1. Jest ono stosowane najczęściej do podgrzewania wody w basenach kąpielowych lub instalacjach do pojenia bydła. W tym systemie nie ma możliwości regulacji temperatury wody i jest ona funkcją chwilowej gęstości promieniowania słonecznego i przepływu wody.  

.

Rys. 1. System bezpośredniego podgrzewania wody bez zasobnika (Sołowiej 1999)


W przypadkach względnie równomiernego poboru wody, występującego głównie w godzinach największego nasłonecznienia, celowe jest zastosowanie systemu bezpośredniego z zasobnikiem, który wyrównuje zmiany temperatury wody spowodowane chwilowym poborem. Schemat takiego systemu przedstawia rysunek 2.

 

Rys. 2. System bezpośredniego podgrzewania wody z zasobnikiem (Sołowiej 1999)

Dzięki zastosowaniu instalacji grawitacyjnej (termosyfonowej) w systemie bezpośrednim z kolektorowym doładowaniem zasobnika można uzyskać większą stabilizację temperatury wody. Rozwiązanie to przedstawia rysunek 3.



Rys. 3. System bezpośredniego podgrzewania wody z zasobnikiem w samoczynnej instalacji grawitacyjnej (termosyfonowej) (Sołowiej 1999, Chmielowski 1999)

Wadą wszystkich systemów bezpośrednich jest to, że bieżąca woda w zależności od jej składu chemicznego w kontakcie z wewnętrznymi elementami kolektora może powodować wytrącanie osadów ze związków chemicznych lub korozję.

2.2.Systemy pośrednie


  Systemy pośrednie stosowane są w urządzeniach eksploatowanych w ciągu całego roku. Pozwalają one uniknąć niebezpieczeństwa przyspieszonego zużycia kolektorów. Obieg w układzie kolektora może być grawitacyjny lub wymuszony działaniem pompy. Zaletą tego układu jest to, że nie wymaga on zastosowania automatyki. Czynnik roboczy samoczynnie krąży w układzie kolektor - wężownica. Warunkiem jego zastosowania jest konieczność umieszczenia zbiornika powyżej kolektora. Na rysunku 4 przedstawiono przykładowy schemat otwartego układu grawitacyjnego (termosyfonowego) działającego w systemie pośrednim.

Rys. 4. System pośredni z grawitacyjnym obiegiem czynnika i otwartym naczyniem wzbiorczym (Sołowiej 1999)

System pośredni z zamkniętym układem solarnym, z wymuszoną przez pompę cyrkulacją, został przedstawiony na rysunku 5. W celu zabezpieczenia instalacji przed nadmiernym wzrostem ciśnienia konieczne jest stosowanie dodatkowych urządzeń zabezpieczających. System ten wymaga również doprowadzenia energii do pompy oraz automatycznego sterowania. Pomimo tych niedogodności jego zaletą są mniejsze straty cieplne, wynikające z możliwości stosowania przewodów o dwukrotnie mniejszej średnicy oraz lepszy odbiór energii cieplnej wynikający z możliwości regulacji pracy pompy. Nie występują tu problemy powstawania osadów i korozji kolektorów. W tym przypadku kolektor i zasobnik mogą być usytuowane dowolnie.

 



Rys. 5 System pośredni zamknięty z wymuszonym obiegiem pompowym i zamkniętym naczyniem wzbiorczym (Sołowiej 1999)

  W praktyce kolektory słoneczne w strefie klimatu umiarkowanego nie są w stanie dostarczać przez cały rok wystarczającej ilości energii. Dlatego też najczęściej stosowane są małe instalacje słoneczne do wspomagania konwencjonalnych systemów ogrzewania wody. Wykorzystywane są wtedy tzw. zasobniki biwalentne z dwoma wbudowanymi wężownicami. Dolna wężownica połączona jest z zamkniętym obiegiem solarnym, a górna z kotłem konwencjonalnym. Jako ogrzewanie alternatywne można dodatkowo zastosować nurnikową grzałkę elektryczną. Przykładowy schemat takiego systemu przedstawiono na rysunku 6.



 


kocioł


grzałka elektryczna

Rys. 6. System pośredni zamknięty z wymuszonym obiegiem pompowym i zasobnikiem biwalentnym (Sołowiej 1999)

W słonecznej instalacji badawczej w Powiatowym Centrum Kształcenia Praktycznego w Bielawie zastosowano system pośredni zamknięty z wymuszonym obiegiem pompowym i zasobnikiem biwalentnym (dwuwężownicowym). Wężownica górna została połączona z grzejnikiem c.o. w celu umożliwienia zrzutów nadmiaru ciepła. W systemie tego typu można zastosować różne rozwiązania pozwalające magazynować energię cieplną, które zostaną opisane w następnym podrozdziale.

3. Schematy hydrauliczne kolektorowych systemów ogrzewania ciepłej wody


Słoneczny system pośredni może być połączony, między innym, z następującymi pojemnościowymi podgrzewaczami wody:

  • zasobnikiem biwalentnym (dwuwężownicowym),

  • dwoma zasobnikami monowalentnymi (jednowężownicowymi),

  • zasobnikiem multiwalentnym będącym jednocześnie zbiornikiem buforowym instalacji c.o.

W instalacji badawczej zastosowano modyfikację pierwszego z tych wariantów. Jego szczegóły zostaną przedstawione poniżej wraz ze wskazaniem przypadków, w których zalecane są pozostałe rozwiązania. Rys. 7 przedstawia układ ogrzewania wody użytkowej zawierający zamknięty obieg solarny. W skład obiegu wchodzą:

  • cieczowe kolektory słoneczne,

  • moduł pompowy zawierający pompę cyrkulacyjną zasilaną prądem przemiennym o napięciu 220 V, kryzę regulacyjną z wskaźnikiem natężenia przepływu, dwa termometry oraz kulowe zawory odcinające,

  • moduł regulacyjny,

  • naczynie wzbiorcze,

  • manometr,

  • odpowietrzniki,

  • zawór bezpieczeństwa o ciśnieniu 6 bar.

Obieg solarny połączony jest z dolną wężownicą biwalentnego podgrzewacza pojemnościowego. Pozwala to efektywnie odbierać ciepło, które dzięki procesowi naturalnej konwekcji unosi się do góry. Górna wężownica połączona jest z urządzeniem grzewczym, które załącza się gdy temperatura wody w górnej części zbiornika spadnie poniżej poziomu zadanego w automatyce kotła (zdefiniowanego w regulatorze). Moduł regulacyjny steruje załączeniem pompy cyrkulacyjnej obiegu solarnego. Czujniki rezystancyjne mierzą temperatury cieczy solarnej na wyjściu z kolektora oraz na wyjściu z wężownicy. Załączenie pompy następuje, gdy różnica wskazań tych czujników osiągnie wymaganą wartość. Zakres nastawy różnicy temperatur wynosi od 6- 300C. Im dłuższe przewody obiegu solarnego tym większą różnicę temperatur się nastawia. Zastosowano dodatkowy czujnik temperatury wody górnej części zasobnika stanowiący zabezpieczenie zbiornika przed przegrzaniem.

W praktyce często zdarza się, że użytkownik posiadający już tradycyjny zbiornik z jedną wężownicą decyduje się na proekologiczną inwestycję w dodatkowy, wspomagający układ solarny. Nie musi on rezygnować z posiadanego urządzenia, możliwe jest połączenie go z dodatkowym zbiornikiem zaopatrzonym w kolektory słoneczne. Połączenia hydrauliczne oraz zasady sterowania takiego rozwiązania przedstawia rysunek 8. Obieg solarny i jego sterowanie jest tu identyczny jak w przypadku rozwiązania przedstawionego powyżej. Zimna woda bieżąca zasila zbiornik ogrzewany przez kolektor. Woda podgrzana przepływa do dolnej części zbiornika drugiego, połączonego z kotłem. Regulator instalacji solarnej mierzy temperatury wody w górnych częściach obu zbiorników. W przypadku, gdy temperatura w zbiorniku połączonym z instalacją słoneczną przewyższa temperaturę w zbiorniku połączonym z urządzeniem grzewczym, następuje włączenie dodatkowej pompy, której praca powoduje wyrównanie temperatur w obu zbiornikach. Instalacja ciepłej wody użytkowej zasilana jest ze zbiornika zasilanego kotłem.



Rys. 7. Schemat hydrauliczny układu ogrzewania wody z zamkniętym obiegiem słonecznym i biwalentnym podgrzewaczem wody (Viessmann 1999)



Rys. 8. Schemat hydrauliczny układu ogrzewania wody z zamkniętym obiegiem solarnym i dwoma monowalentnymi podgrzewaczami wody (Viessmann 1999)

Jednym z najnowszych rozwiązań wykorzystania energii słonecznej do ogrzewania wody jest zastosowanie zbiornika multiwalentnego przedstawionego na rysunku 9. Zbiornik wypełniony jest wodą należącą do układu centralnego ogrzewania. Tworzy się dzięki temu bufor magazynujący energię cieplną z różnych źródeł takich jak kominek z wymiennikiem cieczowym, pompa ciepła, nurnikowa grzałka elektryczna lub dowolne urządzenie grzewcze. Zbiornik posiada w swojej dolnej części wężownicę połączoną z obiegiem solarnym. Podgrzewanie wody użytkowej następuje w specjalnie ukształtowanej rurze spiralnej, wykonanej ze stali nierdzewnej o zwiększonej powierzchni wymiany ciepła. Rura umieszczona jest wewnątrz zbiornika w taki sposób, że jej największa powierzchnia znajduje się w górnej części zbiornika, gdzie występują najwyższe temperatury. System ten może wykorzystywać energię cieplną uzyskiwaną z instalacji słonecznej zarówno do podgrzewania wody użytkowej jak i centralnego ogrzewania (Krause 1999).

Rys. 9. Schemat hydrauliczny układu podgrzewania wody użytkowej oraz centralnego ogrzewania z zamkniętym obiegiem solarnym i zbiornikiem multiwalentnym

Viessmann (1999)

Literatura



  1. Bogdanienko J. 1995: Gospodarka energetyczna wybranych krajów Europy Zachodniej. Wydawnictwo Ekonomia i Środowisko, Białystok, s. 121.

  2. Chmielowski A. 1999: Mała instalacja słoneczna do przygotowania ciepłej wody. Polski Instalator, 2, 64.

  3. Chochowski A., Czekalski D. 1999: Słoneczne instalacje grzewcze. Centralny Ośrodek Informacji Budownictwa. Warszawa, s. 126.

  4. Chochowski A., Czekalski D. 2000: Słoneczne instalacje grzewcze w rolnictwie. INSTAL 7/8 (159), 20–26.

  5. Dobrianski J. 1997: Simple Devices for Heat Transfer Downward. 7th International Conference on Solar Energy at High Attitudes. Vol. II. Espoo-Otaniemi, Finland, 589–591.

  6. Fox U. 1998: Techniki instalacyjne w budownictwie mieszkaniowym. Projektowanie, wykonawstwo, eksploatacja, zmiana sposobu użytkowania. Arkady, Warszawa; s. 91.

  7. Gastrometal 2000a: Dane techniczne płaskich kolektorów słonecznych. Gastrometal 64-039 Śmigiel ul. Zdrojowa 19 tel. 065 518 98 49 www.cybersails.info.pl e-mail gastrometal@cybersails.info.pl.

  8. Gleń W. 2000: Kolektor zwierciadlany. Rynek Instalacyjny,12, 51–54.

  9. Grzegorzewski Z. 2000a: Instalacje kolektorów słonecznych. Układy wspomagające pracę ciepłowni i elektrociepłowni. Rynek Instalacyjny, 7/8, 80-85.

  10. Krauze T. 1999: Od słonecznego zasobnika do słonecznej centrali grzewczej. Ogrzewanie słoneczne. Polski Instalator, 4, 50–58.

  11. Kusto Z. 2000a: Bilans energetyczny i analiza ekonomiczna instalacji słonecznego ogrzewania wody użytkowej. Zeszyty Naukowe Politechniki Gdańskiej nr 584, Elektryka LXXXVII, 53–62.

  12. Kusto Z. 2000b: Rentowność instalacji słonecznych. Rynek Instalacyjny 7/8, 72–78.

  13. Sabba S. 1998: Wykorzystanie energii słonecznej do podgrzewania wody. [W]: G.Wiśniewski i M.Rogulska (red.) Odnawialne źródła energii w strategii rozwoju zrównoważonego. Materiały z Międzynarodowego Seminarium Europejskiego Centrum Energii Odnawialnej, IBMER Warszawa, 36–42.

  14. Sołowiej P. 1999: Odnawialne źródła energii. System informacyjny opracowany w Katedrze Elektrotechniki i Energetyki Uniwersytetu Warmińsko–Mazurskiego w Olsztynie, www.uwm.edu.pl/kolektory.

  15. Streicher E., Drück H. 2003: Umwelteigenschaften von thermischen Solaranlagen. Solar Branche Zeitschrift (SBZ), 8, 61–64.

  16. Szczechowiak E., Górzeński R. 2001: Racjonalne systemy grzewcze dla budownictwa jednorodzinnego. Ogrzewnictwo, 6, 8–14.

  17. Viessmann 1999: Technika solarna. Zeszyt nr 10.


©absta.pl 2016
wyślij wiadomość

    Strona główna