Informator turystyczny



Pobieranie 0.53 Mb.
Strona3/13
Data27.04.2016
Rozmiar0.53 Mb.
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   13

USTROŃ-ZAWODZIE [D;C8]


Leśny Park Niespodzianek, w starodrzewiu bukowym m.in. stacja ptaków drapieżnych, zwierzęta łowne i chronione, kompleks rekreacyjno-wypoczynkowy (ul. Zdrojowa).
  1. ZABRZE [C;G2]


Ogród Botaniczny, najbogatsza w regionie kolekcja roślin, założona w 1928 r., na terenie ogrodu znajduje się ok. 4500 okazów drzew i krzewów, w tym 127 gatunków egzotycznych (ul. J. Piłsudskiego 60, tel. 032 271 30 33, ogrod@mob-zabrze.pl, www.mob-zabrze.pl ).


              1. INFORMATOR KRAJOZNAWCZY A-Z

ALEKSANDRÓWKA [B;E4] – wieś w gminie Przyrów; kościół-sanktuarium św. Anny i klasztor dominikanek (1609, rozbudowane w poł. XVIII w.), kojarzone często z sąsiednią miejscowością Święta Anna.

BEŁK [C;G5] [D;B2] – wieś w gminie Czerwionka-Leszczyny; drewniany kościół par. św. Marii Magdaleny (1753), obok zabytkowe nagrobki m.in. rodziny Baildonów i mauzoleum Gemanderów na kopcu dawnego grodziska.

BESTWINA [C;J8] [D;E5-6] – wieś w powiecie bielskim, siedziba gminy; późno klasycystyczny pałac Habsburgów (1826) – Urząd Gminy; kościół par. Wniebowzięcia NMP (1577, przekształcony i powiększony XVIII w.).

BĘDZIN [B;A11] [C;K2] – miasto nad Czarną Przemszą, 58,8 tys. mieszkańców, siedziba powiatu; gród i osada wczesnośredniowieczna, prawa miejskie 1358 r., od XIX w. centrum administracyjne Zagłębia Dąbrowskiego; duży ośrodek przemysłowy; zamek (ok. 1340, odbudowany w 1956 r.) – Muzeum Zagłębia; kościół par. św. Trójcy (XIV w., przebudowany XIX w.); kościół cmentarny św. Tomasza Kanterberyjskiego (XVIII); dawne starostwo (1911); zabytkowe cmentarze: katolicki i żydowski na Górze Zamkowej; w dzielnicy Gzichów zespół pałacowo-parkowy Mieroszewskich (1702) – siedziba Muzeum Zagłębia; w dzielnicy Grodziec kościół fil. św. Doroty (1653), zespół pałacowo-parkowy Ciechanowskich z 1840 r. (obecnie Ośrodek Pomocy Społecznej) i pozostałości cementowni „Saturn”.

BIELOWICKO [D;C7] – wieś w gminie Jasienica; drewniany kościół par. św. Wawrzyńca (1701); w pobliżu rezerwat przyrody „Morzyk”.

BIELSKO-BIAŁA [D;E6-7] – miasto na prawach powiatu, zarazem miasto powiatowe (w latach 1975-1999 – wojewódzkie) nad Białą, u podnóża Beskidu Śląskiego i Małego, 180 tys. mieszkańców; powstało w 1951 r. z połączenia dwóch miast: Bielska i Białej; Bielsko datuje się od XIV w., Białą – od poł. XVI w.; obydwa miasta były niegdyś ważnymi ośrodkami przemysłu włókienniczego, Bielsko nazywano „Śląskim Manchesterem”; współcześnie Bielsko-Biała jest ważnym ośrodkiem przemysłowym, kulturalnym i akademickim południowej części województwa, siedzibą Diecezji Belsko-Żywieckiej Kościoła Rzymskokatolickiego; wiele zabytków: grodzisko i gotycki kościół św. Stanisława w Starym Bielsku (XIV w.), Zamek Książąt Sułkowskich – dawna siedziba książąt cieszyńskich z XIV w., kościoły katolickie: drewniany kościółek św. Barbary (1690) w Mikuszowicach Śl., konkatedra św. Mikołaja z XV w. (gruntownie przebudowana w 1910), Opatrzności Bożej (1769); kościoły ewangelicko-augsburskie: Zbawiciela (1790 – 1852) w Bielsku – z jedynym w Polsce pomnikiem reformatora Marcina Lutra (1900), warsztatu Franza Vogela z Wiednia – i Marcina Lutra w Białej; zespół budowli z końca XIX i pocz. XX w.: Dworzec Główny (1890), neorenesansowy ratusz w Białej (1897), Teatr (1888), Hotel Cesarski, dziś „Prezydent” (1893), Hotel „Pod Orłem” (1909), Komunalna Kasa Oszczędności (1889), Poczta Główna (1898) i liczne kamienice mieszczańskie; działa Muzeum z oddziałem Muzeum Techniki i Włókiennictwa oraz Domem Tkacza z XVIII w., Teatr Polski, Teatr Lalek „Banialuka”, Galeria Bielska BWA, Beskidzkie Centrum Zabawkarstwa Ludowego, Książnica Beskidzka oraz Studio Filmów Rysunkowych; odbywają się tu imprezy Tygodnia Kultury Beskidzkiej, Międzynarodowe Festiwale Sztuki Lalkarskiej i Festiwal Kompozytorów Polskich, miasto jest punktem wyjścia licznych szlaków turystycznych w rejon Hrobaczej Łąki i Magurki w Beskidzie Małym oraz Szyndzielni i Klimczoka w Beskidzie Śląskim; jest ośrodkiem narciarskim, a z Olszówki prowadzi na szczyt Szyndzielni kolej gondolowa.

BIEŃKOWICE [C;B6] – wieś nad Psiną w gminie Krzyżanowice; barokowy kościół par. Wszystkich Świętych (1730); w Poniedziałek Wielkanocny ma tu miejsce procesja konna.

BIERUŃ [C;J5] [D;E3] – miasto przemysłowe, 19,8 tys. mieszkańców, siedziba powiatu; osada targowa w XIII w., prawa miejskie 1387 r., od XVIII w. komora celna między Prusami a Austrią i powstanie osady Bieruń Nowy; współcześnie górnictwo węgla kamiennego (KWK Piast), zakłady tworzyw sztucznych, zakłady Danone; zachowany zabytkowy układ urbanistyczny z rynkiem i zabudową z poł. XIX w.; drewniany kościół cmentarny Św. Walentego (1626); kościół par. św. Bartłomieja Apostoła (XVIII w., przebudowany po pożarze w 1848 r.); kościół Najświętszego Serca Pana Jezusa w Bieruniu Nowym (1919.)

BISKUPICE [B;F9] – wieś w gminie Pilica, granicząca z miastem; kościół Imienia Jezus i klasztor Reformatów (1746); cmentarz wojenny z I wojny światowej.

BOBOLICE [B;D7] – wieś w gminie Niegowa; w okolicy liczne malownicze wapienne ostańce; ruiny zamku (XIV w.).

BOBROWNIKI [C;J1] – wieś w powiecie będzińskim, siedziba gminy; drewniany kościół fil. św. Wawrzyńca (1669);

BOJSZÓW [C;E2] – wieś w gminie Rudziniec; drewniany kościół pomocniczy Wszystkich Świętych (koniec XV w.).

BORONÓW [A;F7] – wieś gminna w powiecie lublinieckim; drewniany kościół par. MB Różańcowej (1611); drewniana kaplica św. Barbary (1740); dawna łuszczarnia, organistówka i zajazd (pocz. XIX w.); 500-letni dąb pomnik przyrody; w pobliżu wsi rezerwat „Rajchowa Góra”.

BÓR ZAPILSKI [A;E5] – wieś w gminie Wręczyca Wielka; drewniany kościół par. św. Jacka (1921).

BRENNA [D;D8] – wieś turystyczna nad Brennicą, siedziba gminy w powiecie cieszyńskim; kościół św. Jana Chrzciciela (1796); kilka drewnianych chałup góralskich; liczne ośrodki narciarskie.

BRUSIEK [A;E8] – śródleśna wieś w gminie Koszęcin; w XVI-XIX w. ośrodek hutnictwa żelaza; drewniany kościół fil. św. Jana Chrzciciela (1670).

BRYNEK [A;D9] – śródleśna wieś w gminie Tworóg; zespół pałacowo-parkowy Hugona Henckel von Donnersmarcka – Technikum Leśne: pałac (1908), zabytkowy park krajobrazowy pow. 40 ha (1829), szkolny ogród botaniczny, folwark (1905).

BUCZKOWICE [D;E8] – wieś gminna w powiecie bielskim; kościół par. Przemienienia Pańskiego (pocz. XX w.), kapliczka (1816); w sąsiednich Rybarzowicach kościół MB Pocieszenia (XIX w.), młyn i tartak (XIX w.).

BUKÓW [C;C6] – wieś nad Odrą w gminie Lubomia; drewniana kaplica MB Różańcowej (1770); kościół par. MB Nieustającej Pomocy (1933); ośrodek wypoczynkowy i Mini ZOO.

BYCINA [A;B10] [C;E1] – wieś w gminie Rudziniec; barokowy pałac hr. Paczyńskich z 1700.

BYSTRA [D;E7] – wieś wypoczynkowa w dolinie Białki w gminie Wilkowice; kaplica Wniebowzięcia NMP (1892), Muzeum Juliana Fałata.

BYSTRZANOWICE [B;E6] – wieś w gminie Janów; zabytkowy dwór z XVIII w.

BYTOM [C;I1-2] – miasto na prawach powiatu, powierzchni 96, 32 km2, 191 tys. mieszkańców; na wzgórzu Małgorzatka gród już w X w., wzmianka o osadzie Bytom pochodzi z 1123 r.; prawa miejskie otrzymał w 1254 r.; w średniowieczu ważny ośrodek górnictwa kruszcowego i handlu, od XIX w. – górnictwa węgla kamiennego i przemysłu ciężkiego; obecnie likwidowany przemysł ciężki zastępowany jest drobnymi przedsiębiorstwami produkcyjno-usługowymi; współcześnie ośrodek akademicki i kulturalny; działa Opera Śląska i Śląski Teatr Tańca, Muzeum Górnośląskie, Bytomskie Centrum Kultury z Galerią KRONIKA, Kwartet Akademos, Państwowa Szkoła Muzyczna i Baletowa, liczne prywatne galerie i salony wystawowe (np. Stalowe Anioły); odbywają się tu cykliczne imprezy: Święto Bytomia, Międzynarodowa Konferencja Tańca Współczesnego, Teatromania, Festiwal Muzyki Nowej, Festiwal Sztuki Wysokiej; kościoły: Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny (XV w., przebudowany 1852-76), św. Wojciecha (1783), św.. Ducha (1721), św. Trójcy (1886) i św. Jacka (1905); liczne budowle z końca XIX i pocz. XX w.: szpital miejski (1848), szpital Spółki Brackiej (1851), Sąd Powiatowy i więzienie (1862), secesyjny budynek IV LO (1901), neogotycki budynek Szkoły Muzycznej (1870), gmach Opery Śląskiej (1901), dawne Starostwo Powiatowe (1897) – obecnie jeden z budynków Muzeum Górnośląskiego – i kilkaset zabytkowych kamienic; na terenie miasta rezerwat leśny „Segiet” oraz użytek ekologiczny „Żabie Doły”; przez miasto przebiega 7 szlaków turystycznych i ścieżek dydaktycznych; w dzielnicy Sucha Góra całoroczny ośrodek narciarski Dolomity Sportowa Dolina, także kolejka wąskotorowa, jadąca z Bytomia do Miasteczka Śląskiego (23 km), stary wóz tramwajowy linii 38, kursujący ul. Piekarską (1,5 km).

CHAŁUPKI [C;C7] – wieś nad Odrą w gminie Krzyżanowice; zamek (1682), obecnie hotel, otoczony dawnymi bastionami i parkiem krajobrazowym.

CHEŁM ŚLĄSKI [D;F3] – wieś gminna w powiecie bieruńsko-lędzińskim; barokowy kościół par. Trójcy Przenajświętszej (1660, rozbudowany w XIX i XX w.); w sąsiedztwie wsi wodociągowy Zbiornik Dziećkowicki (712 ha).

CHOROŃ [B;B6] – wieś w gminie Poraj; kościół (1657, przebudowany w XX w.), dawny folwark z dworem (pocz. XIX w.) i parkiem.

CHORZENICE [B;C3] – wieś w gminie Kłomnice: dwór otoczony parkiem (1926) obecnie Dom Dziecka; kaplica p.w. św. Stanisława BM (1927), młyn mechaniczny z 1909 r.

CHORZÓW [C;I2] – miasto na prawach powiatu, jedno z miast aglomeracji Górnośląskiego Okręgu Przemysłowego, 117,4 tys. mieszkańców; powstało w 1934 r. z połączenia Chorzowa, Królewskiej Huty i Hajduk; od końca XVIII w. ważny ośrodek górnictwa i przemysłu ciężkiego; współcześnie ośrodek akademicki i kulturalny (Teatr Rozrywki, Muzeum Miejskie, Górnośląski Park Etnograficzny); największą atrakcją miasta jest Wojewódzki Park Kultury i Wypoczynku, liczący 620 ha, w którym znajdują się: Śląski Ogród Zoologiczny, Stadion Śląski, Wesołe Miasteczko, Planetarium i Obserwatorium Astronomiczne, Górnośląski Park Etnograficzny i wiele innych atrakcji; najważniejsze zabytki: drewniany kościół: św. Wawrzyńca (1559), przeniesiony z Knurowa; neogotyckie kościoły: ewangelicko-augsburski im. Elżbiety (1844); św. Barbary (1852), obok którego znajduje się grób Juliusza Ligonia (1823-1889) kowala-poety, i działacza narodowego; św. Jadwigi (1874); ewangelicko-augsburski im. M. Lutra (1896); kościół św. Antoniego (1934) proj. A. Bellensteda, będący modernistyczną transpozycją form gotyckich; neogotycki budynek poczty (1892) – architektoniczny symbol Chorzowa; w Chorzowie Starym zachowały się neogotyckie zabudowania szybu „Elżbieta” (1913), zespół domów robotniczych oraz kościół św. Marii Magdaleny (1888).

CHUDÓW [C;H3] – wieś w gminie Gierałtowice; częściowo odbudowane ruiny zamku (XV w.); spichlerz dworski (poł. XIX w.); w sierpniu na zamku Jarmark Średniowieczny.

CIASNA [A;C5] – wieś gminna w powiecie lublinieckim; pałac Kitzingów (1908) – obecnie Dom Dziecka, otoczony parkiem.

CIĄGOWICE [B;C10] – wieś w gminie Łazy, neoromański kościół św. Bartłomieja z 1875 r., studnia z kapliczką św. Jana Nepomucena z 1. poł. XIX w.; murowany dworek z zabudowaniami dworskimi i parkiem z XIX w.

CIELĘTNIKI [B;E3] – wieś w gminie Dąbrowa Zielona; najstarsza lipa w Polsce (530 lat), zespół dworski (1725), neogotycki kościół par. Przemienienia Pańskiego (1891).

CIESZOWA [A;E7] – wieś w gminie Koszęcin; drewniany kościół św. Marcina (1751); drewniany spichlerz (XVIII w.); stary cmentarz żydowski.

CIESZYN [D;A7-8] – miasto powiatowe nad Olzą, 36,3 tys. mieszkańców; gród wczesnośredniowieczny i osada XI w., prawa miejskie przed 1223 r., w l. 1290-1653 stolica księstwa cieszyńskiego. Po 1653 r. pod władzą Habsburgów. Ze względu na kontakty ze stolicą monarchii, wizyty rodziny panującej, architekturę i związki ze stołeczną kulturą nazywany w XIX w. Małym Wiedniem. Także w XIX w. ważny ośrodek polskiego życia narodowego. Po 1920 r. podzielony na część polską i czechosłowacką (Czeski Cieszyn). Zachowany nie tknięty średniowieczny układ urbanistyczny miasta; wzgórze zamkowe: romańska rotunda (XI w.), Wieża Piastowska i fragmenty murów zamkowych (XIV w.), klasycystyczny pałac Habsburgów (1840), park zamkowy; rynek z ratuszem (1800, kilkakrotnie przebudowywany) i zabudową (XVIII/XX w.); kościół par. św. Marii Magdaleny (XIV w., przebudowany 1789); ewangelicki Kościół Jezusowy, Kościół Łaski (1709, wieża 1772); pojezuicki kościół św. Krzyża (1707); kościół Wniebowzięcia NMP, bonifratrów (1718); pałac Larischów (1794) – Muzeum Śląska Cieszyńskiego; kościół św. Jerzego (XV w., przebudowany XIX w.); kościół św. Trójcy (XVI w., przebudowany XIX w.); secesyjny gmach Teatru (1910); Studnia Trzech Braci (1868), liczne budowle publiczne i kamienice z końca XIX i pocz. XX w.; na terenie miasta rezerwaty: „Kopce”, „Las Miejski nad Olzą” i „Las Miejski nad Puńcówką”. Miasto jest prężnym ośrodkiem kultury.

CIĘCINA [D;F9] – wieś w gminie Węgierska Górka; drewniany kościół pomocniczy św. Katarzyny Aleksandryjskiej (1542, powiększony 1667 i 1895, gruntownie przebudowany 1935).

CISIEC [D;E10] – wieś w gminie Węgierska Górka, w dolinie Soły; współczesny kościół św. Maksymiliana Kolbe „jednego dnia i jednej nocy”, zbudowany bez zezwolenia władz w dniu 5.11. i nocy z 5/6.11.1972 r., wykończony architektonicznie w 1984.

CYNKÓW [A;H8] [B;A8] – wieś w gminie Koziegłowy; drewniany kościół fil. św. Wawrzyńca (1631).

CZANIEC [D;G6] – wieś w gminie Porąbka; zrujnowany dwór obronny (XVII w.); kościół par. św. Bartłomieja (pocz. XX w. z wieżą z 1764 r.); dawna papiernia (poł. XIX w.)

CZARNY LAS [A;G7] [B;A7] – wieś w gminie Woźniki; pałacyk Zieglerów (XIX/XX w.), obecnie hotel.

CZATACHOWA [B;D7] – wieś w gminie Żarki; w pobliżu pustelnia św. Ducha, zamieszkała przez kilku pustelników.

CZECHOWICE-DZIEDZICE [C;I-J7-8] [D;D-E5-6] – miasto w powiecie bielskim, 35,1 tys. mieszkańców, siedziba gminy wiejskiej, utworzone w 1950 r. z połączenia Czechowic i Dziedzic, wzmiankowanych już w XV w.; od poł. XIX w. ważny węzeł kolejowy i ośrodek przemysłowy (rafinerie nafty, kopalnia węgla kamiennego, fabryka zapałek, fabryka kabli); zabytki: kościół par. św. Katarzyny (1729, wieża 1800); późnobarokowy pałac (1729), otoczony parkiem krajobrazowym (pow. 1 ha); spichlerz (XVIII w.) i zabudowania dworskie; dworzec kolejowy (1855); nowoczesny kościół par. Jezusa Chrystusa Odkupiciela (1999) – najlepsza realizacja architektoniczna roku 1999.

CZELADŹ [C;J2] – miasto w powiecie będzińskim, 34,6 tys. mieszkańców; prawa miejskie w 1257, w XIX w. ośrodek górnictwa węgla kamiennego; neoromański kościół par. św. Stanisława (1913); kilka domów drewnianych (XVIII w.); kolonia robotnicza KWK „Saturn” w dzielnicy Piaski.

CZERNICA [C;D5] – wieś w gminie Gaszowice; pałac (1885), otoczony parkiem krajobrazowym.

CZERNICHÓW [D;F7-8] – wieś gminna w powiecie żywieckim, leżąca w przełomie Soły przez Park Krajobrazowy Beskidu Małego; zabytkowa kapliczka (XVIII) i drewniana dzwonnica.

CZERWIĘCICE [C;B4] – wieś w gminie Rudnik; pałac, częściowo w ruinie (1892), otoczony parkiem (2 ha).

CZERWIONKA-LESZCZYNY [C;F-G4] – miasto w powiecie rybnickim, 29,8 tys. mieszkańców, siedziba gminy wiejskiej; powstało w 1992 r. z połączenia miast Czerwionka i Leszczyny, prawa miejskie 1962 r. ; Czerwionka, centrum miasta i gminy – od XIII w. wieś, od końca XVIII w. początek wydobycia węgla kamiennego i rozwój przemysłu – podobnie inne dzielnice (Leszczyny, Dębieńsko i Czuchów); barokowy kościół św. Jerzego w Dębieńsku (1802); dwory w Czerwionce (XIX w.), Czuchowie (XIX w.) i Leszczynach (1882).

CZĘSTOCHOWA [A;H4-5] [B;A4-5] – miasto na prawach powiatu, zarazem miasto powiatowe (w latach 1975-1999 – wojewódzkie), 254 tys. mieszkańców, najważniejszy ośrodek przemysłowy, akademicki i kulturalny północnej części województwa śląskiego, siedziba archidiecezji Kościoła Rzymskokatolickiego; od XI w. gródek, od XIII w. wieś; prawa miejskie ok. 1377 r.; w 1826 r. połączona z sąsiednią Częstochówką; najważniejszy w Polsce i jeden z najważniejszych w Europie ośrodków pątniczych; działa Teatr im. A. Mickiewicza, Filharmonia Częstochowska, Muzeum Częstochowskie, Muzeum Archidiecezjalne, Muzeum Produkcji Zapałek, Muzeum Kolejnictwa (PKP Częstochowa-Stradom), liczne galerie i kina; corocznie Międzynarodowy Festiwal Muzyki Sakralnej „Gaude Mater”; najważniejszym obiektem historycznym i artystycznym jest Jasna Góra z klasztorem oo. paulinów, bazyliką, kaplicą cudownego obrazu MB Częstochowskiej i zespołem muzeów jasnogórskich (Bastion św. Rocha, Sala Rycerska, Skarbiec, Muzeum 600-lecia); klasztor i kościół, budowane i rozbudowywane od czasów Władysława Opolczyka do 1906 r. (wieża wys. 106,3 m), są Pomnikiem Historii Narodowej, duchowym skarbcem narodu polskiego; inne zabytki: barokowy kościół św. Barbary i św. Andrzeja Apostoła (1637-42); barokowy kościół św. Zygmunta (poł. XIV w. wielokrotnie przebudowany); kościół św. Jakuba (1872) w stylu neobizantyjskim (dawna cerkiew); klasycystyczny ratusz (1828) i budynki z pocz. XIX w. przy Alejach NMP; neogotycka katedra św. Rodziny (1908-27) – wieże z 1997 r.; neogotycki kościół ewangelicki Wniebowstąpienia Pańskiego (1913);

ĆWIKLICE [C;I7] [D;D5] – wieś w gminie Pszczyna; drewniany kościół par. św. Marcina (XVI/XVII w.).

DANKÓW [A;E2] – wieś w gminie Lipie; twierdza bastionowa (XVII w.) z ruinami baszty bramnej; kościół par. św. Stanisława BM (1650) – sanktuarium MB Dankowskiej.

DĄBROWA GÓRNICZA [B;B11] [C;K-L2] – miasto na prawach powiatu, 127,9 tys. mieszkańców – obszarowo największe miasto województwa śląskiego (187 km2); wsie Gołonóg i Strzemieszyce wymieniano w średniowieczu, sama Dąbrowa w 1775 r., prawa miejskie 1916 r.; od końca XVIII w. wydobycie węgla kamiennego, od pocz. XIX w. główny ośrodek przemysłowy powstałego Zagłębia Dąbrowskiego; dziś duże miasto przemysłowe (Huta Mittal Steel, koksownia „Przyjaźń”, cementownia „Eko-Cem”, Huta Szkła Okiennego „Saint Gobain”, materiały izolacyjne i budowlane) i ośrodek akademicki; działa Pałac Kultury Zagłębia, liczne galerie i Muzeum „Sztygarka”; zabytkowe kościoły: Narodzenia Najświętszej Marii Panny i św. Antoniego w Gołonogu (1675), Matki Boskiej Anielskiej (1912), Najświętszego Serca Pana Jezusa w Strzemieszycach (1901), Zesłania Ducha Świętego w Ząbkowicach (1914); budynki dworcowe (po 1859) w Dąbrowie Górniczej, Ząbkowicach i Gołonogu, budynek Szkoły Górniczej (1842), tzw. „Resursa” (1895); socrealistyczny Pałac Kultury Zagłębia (1951-58); przyrodniczą atrakcją miasta jest Pustynia Błędowska – największy w Polsce obszar śródlądowych piasków – oraz rozlewiska Białej Przemszy z unikalną florą (kilka gatunków storczyków); na terenie miasta sztuczne zbiorniki wodne: Pogoria I, II ,III i IV służące sportom wodnym i rekreacji; punkt wypadowy na Jurę Krakowsko-Częstochowską, zwłaszcza w rejon Parku Krajobrazowego Orlich Gniazd.

DĄBROWA ZIELONA [B;E4] – wieś gminna w powiecie częstochowskim; zabytkowy kościół par. św. Jakuba (1554-70), Droga Krzyżowa (1756).

DĄBRÓWKA [A;B9] – wieś w gminie Wielowieś; w uroczysku „Hubert” rezerwat przyrody i pałacyk myśliwski rodziny Guradze (1895), obecnie sanatorium.

DOBIESZOWICE [C;J1] – wieś w gminie Bobrowniki; dwór renesansowy z poł. XVII w. (Urząd Stanu Cywilnego); w przysiółku Wesoła schron bojowy – izba muzealna Obszaru Warownego „Śląsk”.

DOBRAKÓW [B;G9] – wieś w gminie Pilica; nieczynny drewniany kościół Podwyższenia Krzyża Św. (XVIII w.).

DZIĘGIELÓW [D;B8] – wieś w gminie Goleszów; zamek (XV w., przebudowany w XVIII w. i XX w. z zatarciem cech stylowych).

GAMÓW [C;B4] – wieś w gminie Rudnik; barokowy kościół par. św. Anny (1728, powiększony w 1848 r.).

GIEBŁO [B;E9] – wieś w gminie Ogrodzieniec; romański kościół par. św. Jakuba (XII w., rozbudowany 1912); dworek (XIX w.) otoczony zabytkowym parkiem.

GIERAŁTOWICE [C;G3] – wieś gminna w powiecie gliwickim; dwór klasycystyczny (1845, przebudowany); kościół MB Szkaplerznej (1934); klasztor Sióstr Służebniczek (1898).

GILOWICE [D;G8] – wieś gminna w powiecie żywieckim, w Paśmie Pewelskim Beskidu Średniego; drewniany kościół par. św. Andrzeja (1547, z wieżą 1641, przebudowany w 1934 r.), przeniesiony z Rychwałdu.

GLIWICE [C;F-G2] – miasto powiatowe nad rzeką Kłodnicą, 195 tys. mieszkańców, wzmiankowane w 1276 r., ważny ośrodek przemysłowy, akademicki i naukowy, siedziba diecezji Kościoła Rzymskokatolickiego od 2001 r. istnieje Gliwicki Teatr Muzyczny, kontynuujący półwieczną tradycję Operetki Śląskiej; działa jedno z najstarszych na Górnym Śląsku Muzeum z Oddziałem Odlewnictwa Artystycznego w Gliwickich Zakładach Urządzeń Technicznych (znanych jako „fabryka pomników”); fragmenty gotyckich murów obronnych i gotycki zameczek Cetryczów (Muzeum), gotyckie kościoły Wszystkich Świętych (XV w.) i św. Bartłomieja (XV-XVII w.), barokowy kościół Świętego Krzyża i klasztor oo. redemptorystów (1623), klasycystyczny kościół Świętej Trójcy (1838) – obrządku ormiańskiego, neogotycka katedra śś. Piotra i Pawła (1905) i drewniany kościół Wniebowzięcia Matki Boskiej (1493, przebudowany w XVII w.), przeniesiony z Zębowic; układ urbanistyczny średniowiecznego miasta z rynkiem, ratuszem (XVIII w.) i kamieniczkami przy rynku (XVIII-XIX w.); liczne mieszczańskie eklektyczne kamienice z przeł. XIX/XX w.; Willa Caro (XIX w.) – siedziba Muzeum, modernistyczny budynek dawnego Domu Tekstylnego Weichmanna proj. E.Mendelsohna; Palmiarnia Miejska i dawna radiostacja gliwicka (Muzeum Radia i Sztuki Mediów), której maszt, zbudowany z drewna modrzewiowego, jest zabytkiem techniki.

GOCZAŁKOWICE ZDRÓJ [C;I7] [D;D5] – wieś gminna w powiecie pszczyńskim, uzdrowisko; w XIII w. osada rolnicza, od 1856 rozwój uzdrowiska; neobarokowy kościół par. św. Jerzego (1910); neogotycki kościół fil. św. Anny (1883); zabytkowa zabudowa uzdrowiskowa z XIX w. (Dyrekcja Uzdrowiska, Stara Pijalnia); na skraju wsi Jezioro Goczałkowickie – sztuczny zbiornik wodociągowy na Wiśle (3200 ha).

GOLESZÓW [D;B8] – wieś gminna w powiecie cieszyńskim; neobarokowy kościół par. św. Michała Archanioła (1921), kościół ewangelicki (1793).

GOŁKOWICE [C;E8] – wieś w gminie Godów; drewniany kościół par. św. Anny (1878) z rzeźbą Madonny (XVI w.).

GORZYCE [C;D7] – wieś gminna w powiecie wodzisławskim; zespół pałacowo-parkowy: klasycystyczny pałac (XVIII w.), neobarokowy pałac myśliwski (XIX w.), park krajobrazowy w stylu angielskim (XIX w.); kościół par. Anioła Stróża (1865).

GÓRA [C;J7] [D;E4] – wieś nad Wisłą w gminie Miedźna; drewniany kościół par. św. Barbary (XV w., rozbudowany w 1950 r.).

GÓRKI WIELKIE [D;C7] – wieś w gminie Brenna; kościół par. Wszystkich Świętych (XV w., rozbudowany w 1662 r.); Muzeum Biograficzne Zofii Kossak-Szczuckiej.

GRODZIEC [D;C7] – wieś w gminie Jasienica; zamek (1580, przebudowany w XVII w. i XIX w.), otoczony zabytkowym parkiem; ruiny kościoła św. Bartłomieja (XVI w.); neogotycki kościół par. św. Bartłomieja (1910) z renesansową płytą nagrobną Henryka Grodeckiego (XVII w.); w sąsiedztwie wsi rezerwat przyrody „Morzyk”.

GRZAWA [C;J7] [D;E5] – wieś nad Wisłą w gminie Miedźna; drewniany kościół par. Ścięcia Świętego Jana Chrzciciela (XVI w.) z barokowym wnętrzem.
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   13


©absta.pl 2016
wyślij wiadomość

    Strona główna