Informator turystyczny



Pobieranie 0.53 Mb.
Strona4/13
Data27.04.2016
Rozmiar0.53 Mb.
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   13

HERBY [A;F6] – wieś gminna w powiecie lublinieckim; w budynku dworca Herby Nowe Izba Tradycji Magistrali Węglowej Śląsk – Porty (1930-32); w pobliżu Herbów rezerwaty „Cisy w Łebkach” i „Cisy nad Liswartą”.

HUTKI-KANKI [B;D10] – wieś w gminie Łazy; w pobliżu rezerwat „Góra Chełm” i wywierzysko źródła rzeki Centurii ze stanowiskami endemicznej warzuchy polskiej.

IMIELIN [D;F2] – miasto w powiecie bieruńsko-lędzińskim, 7,7 tys. mieszkańców; osada istniejąca w XIV w., prawa miejskie 1966 r.; kapliczka MB Częstochowskiej (1706); kościół par. MB Szkaplerznej (1912).

IRZĄDZE [B;F7]– wieś gminna w powiecie zawierciańskim; dwór i park (XVIII w.) – Urząd Gminy; kościół par. św. Wacława (1326, przebudowany w XVII w.).

ISTEBNA [D;C-D9-10] – wieś turystyczna w Beskidzie Śląskim, siedziba gminy, ośrodek narciarski; liczne przykłady ludowego budownictwa drewnianego (m.in. chałupa Kawuloka XIX w.); kościół par. Dobrego Pasterza (1794, przebudowany 1929), wystrój Jana Wałacha i Ludwika Konarzewskiego; Ośrodek Edukacji Ekologicznej, Izba Pamięci Jerzego Kukuczki, liczne izby twórcze; na Kubalonce drewniany kościół par. Świętego Krzyża (XVIII w.), przeniesiony z Przyszowic koło Gliwic; na Mlaskawce drewniany kościół fil. św. Józefa (1948), przeniesiony z Jaworzynki-Trzycatka; na Stecówce drewniany kościół MB Fatimskiej (1956).

JANKOWICE RYBNICKIE [C;E6] – wieś w gminie Świerklany; drewniany kościół par. Bożego Ciała (1670), w pobliżu Studzienka – miejsce licznych uroczystości i pielgrzymek.

JANÓW [B;D6] – wieś gminna w powiecie częstochowskim, w l. 1696-1870 prawa miejskie; układ urbanistyczny z XVII w.; neobarokowy kościół par. Niepokalanego Poczęcia NMP (1921-23); zabytkowy cmentarz żydowski (XVIII w.).

JASIENICA [D;D7] – wieś gminna w powiecie bielskim; kościół par. św. Jerzego (1787, wieża 1869); kościół ewangelicki (1891, przebudowany w 1934 r.); w pobliżu rezerwat leśny „Dolina Łańskiego Potoku”.

Jastrzębie [C;A4]– wieś w gminie Rudnik; eklektyczny pałac (koniec XIX w.) otoczony parkiem (2,5 ha).

JASTRZĘBIE ZDRÓJ [C;E-F7] – miasto na prawach powiatu, 96,8 tys. mieszkańców; powstało w 1963 r. z XIII-wiecznej osady, od 1861 r. do początku lat sześćdziesiątych XX w. uzdrowisko; źródła mineralne zanikły po rozpoczęciu eksploatacji węgla kamiennego; współcześnie 3 kopalnie i wiele zakładów innych branż; w 1980 r. podpisano w Jastrzębiu Zdroju trzecie po Gdańsku i Szczecinie porozumienie społeczne; Ośrodek Działalności Dydaktycznej Uniwersytetu Śląskiego i Nauczycielskie Kolegium Języków Obcych; zabytki: drewniany kościół św. Barbary i św. Józefa Robotnika (1647), pałac w Boryni (XVIII w.), dwór obronny w Bziu Zameckim (XVII w.), kościół św. Katarzyny (1825), Dom Zdrojowy (1862) oraz zabytkowy Park Zdrojowy i liczne pensjonaty z końca XIX w.; turystyczną atrakcją jest Izba Regionalna w Jastrzębiu Zdroju.

JAWORZE [D;D7] – wieś w powiecie bielskim, od XIX w. uzdrowisko (Beskidzki Zespół Leczniczo-Rehabilitacyjny); występują tu wody uznane za lecznicze; obiekty zabytkowe: klasycystyczny pałac (1793) otoczony 6-ha parkiem, kościół ewangelicki (1782), kościół par. Opatrzności Bożej (1802, przebudowany w 1880 r., 1934 r.); w pobliżu rezerwaty leśne „Dolina Łańskiego Potoku”, „Jaworzyna” i „Stok Szyndzielni”.

JAWORZNO [D;G1-2] – miasto na prawach powiatu, 97,1 tys. mieszkańców; osady tworzące dzisiejsze Jaworzno wzmiankowane w średniowieczu, prawa miejskie Jaworzno uzyskało w 1901 r.; od poł. XIX w. znaczący ośrodek przemysłowy zachodniej Małopolski; współcześnie zachowało przemysłowy charakter (elektrownia, elektrociepłownia, huta szkła, kopalnia węgla kamiennego i kopalnia piasku); powojenna rozbudowa zniszczyła bądź przekształciła nieliczne zabytki, pozostało jedynie kilka przydrożnych kapliczek, budynek dyrekcji kopalni „Jaworzno” (pocz. XX w.), kościół Podwyższenia Krzyża Świętego w Jeleniu (1691), stara studnia w Jeleniu (XIX w.); działa Muzeum Miasta Jaworzna. W Szczakowej Baza Nurkowa „Gródek”.

JAWORZYNKA [D;C10-11] – wieś turystyczna w gminie Istebna w Beskidzie Śląskim; trójstyk granic Polski, Czech i Słowacji; Muzeum Regionalne „Na Grapie”, w przysiółku Czadeczka Muzeum Świerka Istebniańskiego, Bank Genów Świerka Istebniańskiego, hodowla wolierowa głuszca.

JELEŚNIA [D;G9] – wieś gminna nad Koszarawą, w powiecie żywieckim; barokowy kościół par. św. Wojciecha (1693, powiększony XVIII w.); drewniana organistówka (pocz. XIX w.) –Regionalna Izba Twórcza; drewniana karczma (XVIII w.) – restauracja „Stara Karczma”.

JUSZCZYNA [D;F9] – wieś w gminie Radziechowy-Wieprz; drewniany kościół par. Nawiedzenia NMP (1927).

KACZYCE [D;A6] – wieś w gminie Zebrzydowice; drewniany kościół par. Podwyższenia Krzyża Świętego (1620), przeniesiony z Ruptawy.

KALETY [A;F8] – miasto nad Małą Panwią, w powiecie tarnogórskim, 8,7 tys. mieszkańców, prawa miejskie w 1951 r. ; w dzielnicy Zielona zaniedbany pałac Donnersmarcków (XVIII w.), tereny rekreacyjne i zalew na Małej Panwi; w dzielnicy Jędrysek neogotycki kościół par. św. Józefa (1900).

KAMESZNICA [D;E10] – wieś turystyczna w gminie Milówka u stóp Baraniej Góry; zespół dworski (1833): dwór, oficyna z wieżą („Kancelaria”), lamus i zabudowania gospodarcze otoczone parkiem krajobrazowym (pomnik przyrody); kościół par. MB Szkaplerznej (1851); murowana kaplica św. Teresy (1830).

KAMIENIEC [A;D10] [C;G1] – wieś nad Dramą w gminie Zbrosławice; grodzisko wczesnośredniowieczne; kościół par. św. Jana Chrzciciela (1413, rozbudowany 1870); zespół pałacowo-parkowy – sanatorium: pałac (XVIII w. na fundamentach gotyckich), park krajobrazowy pow. 6 ha, tzw. Mysia Wieża (1887, na zrębach gotyckich).

KAMYK [A;G4] – wieś w gminie Kłobuck; klasycystyczny pałac (1840) otoczony zabytkowym parkiem.

KARCHOWICE [A;D11] [C;G1] – wieś w gminie Zbrosławice; kościół par. św. Katarzyny Aleksandryjskiej (1500, wieża poł. XIX w.); Fabryka Wody „Zawada” (1896, przebudowana w 1930 r.), wewnątrz zabytkowe pompy i turbiny (1923).

KATOWICE [C;I-J3] – miasto wojewódzkie nad rzeką Rawą, 329,6 tys. mieszkańców, metropolia aglomeracji górnośląskiej, zwanej Górnośląskim Okręgiem Przemysłowym (GOP), siedziba archidiecezji Kościoła Rzymskokatolickiego; ważny ośrodek przemysłowy, naukowy i kulturalny; wieś wymieniona w XVI w., prawa miejskie od 1865 r.; w najnowszej historii Polski zapisały się 16 grudnia 1981 r. martyrologią dziewięciu górników kopalni „Wujek”, zabitych przez oddziały ZOMO (ten fakt upamiętnia pomnik obok kopalni); najstarsze zachowane budowle pochodzą z poł. wieku XIX: kościół ewangelicki Zmartwychwstania Pańskiego (1856), kościół katolicki Niepokalanego Poczęcia NMP (1870), pałacyk Goldsteinów (1872), łaźnia miejska (1895), szpital Spółki Brackiej (1895), Szkoła Rzemiosł Budowlanych (1898), hotel „Grand” (1899), gimnazjum (1900) i teatr (1907); w okresie międzywojennym powstały tu monumentalne budowle publiczne: Sejm Śląski i Śląski Urząd Wojewódzki (1929), Syndykat Polskich Hut Stali (1927), dworzec lotniczy (1927), pierwsze w Polsce sztuczne lodowisko Torkat (1930), pierwszy w Polsce „drapacz chmur” (1932), Śląskie Techniczne Zakłady Naukowe (1932), Biblioteka Śląska (1934); interesujące realizacje sakralne: kościół garnizonowy (1934) i katedra Chrystusa Króla, której budowę rozpoczęto w 1926 (konsekracja w 1955), oraz budynki mieszkalne projektowane przez znakomitych polskich architektów: J. Michejdę, S. Tabeńskiego, S. Bryłę, Z. Łobodę, M. Kozłowskiego; do architektonicznych symboli miasta należą: zabytkowy kościółek drewniany (1510), przeniesiony z Syrynii, Hala Widowiskowo-Sportowa „Spodek” (1971), nowoczesny gmach Biblioteki Śląskiej (1998); stare kolonie robotnicze – zwłaszcza Giszowiec i Nikiszowiec; działa pięć teatrów (najstarszy – Teatr Śląski im. S. Wyspiańskiego) oraz dwie placówki muzyczne: Filharmonia Śląska i Narodowa Orkiestra Symfoniczna Polskiego Radia i Telewizji; ma tu swą siedzibę Muzeum Śląskie z bogatą galerią malarstwa polskiego XIX i XX w. i unikatowym Centrum Scenografii Polskiej, Muzeum Historii Katowic oraz Muzeum Archidiecezjalne z kolekcją średniowiecznej sztuki sakralnej Górnego Śląska; ważne cykliczne imprezy kulturalne: Międzynarodowy Konkurs Dyrygentów im. G. Fitelberga, Międzynarodowy Studencki Festiwal Folklorystyczny, Górnośląski Festiwal Kameralistyki „Ars Cameralis Silesia Superioris”, Rawa Blues Festiwal, Metalmania, Międzynarodowy Festiwal Teatrów „A Part”, Ogólnopolski Festiwal Sztuki Reżyserskiej „Interpretacje”, Międzynarodowa Wystawa Grafiki „Intergrafia” i Międzynarodowy Festiwal Orkiestr Wojskowych, Festiwal Muzyki Dawnej im. Grzegorza Gerwazego Gorczyckiego.

KŁOBUCK [A;F3-4] – miasto nad Białą Okszą, 14 tys. mieszkańców, siedziba gminy wiejskiej i powiatu; gród w XII w., prawa miejskie 1339 r.; gotycko-barokowy kościół par. św. Marcina (XIII w., wielokrotnie przebudowywany); dawny klasztor kanoników regularnych (XV w., przebudowany XIX i XX w.) – plebania; neogotycki pałac w Zagórzu (1800); w pobliżu rezerwaty „Dębowa Góra” i „Zamczysko”.

KŁOMNICE [B;C3] – wieś gminna w powiecie częstochowskim; kościół św. Marcina (1789, przebudowany w 1918 r.), dzwonnica i ogrodzenie (XVIII w.).

KNURÓW [C;F-G3] – miasto w powiecie gliwickim, 40, 2 tys. mieszkańców; osada wzmiankowana w XIII w., prawa miejskie 1951 r.; ważny ośrodek przemysłu węglowego (2 kopalnie węgla kamiennego) i chemicznego; zabytkowe kolonie robotnicze i urzędnicze (1906-1921); modernistyczny kościół par. śś. Cyryla i Metodego (1937).

KOBIERNICE [D;F6] – wieś w gminie Porąbka; klasycystyczny dwór (poł. XIX w.); kościół św. Urbana (1858); ruiny zamku „Wołek”.

KOBIÓR [C;I6] [D;D3] – wieś gminna w powiecie pszczyńskim; zameczek myśliwski książąt pszczyńskich Promnice (1867) – obecnie hotel; Muzeum Regionalne „Smolarnia” w budynku z XIX w.

KOCHANOWICE [A;E6] – wieś gminna w powiecie lublinieckim; pałac (XIX w.) – obecnie szkoła; kościół par. św. Wawrzyńca (1823).

KOCHCICE [A;D6] – wieś w gminie Kochanowice; pałac Ballestremów (1909) otoczony zabytkowym parkiem – obecnie Wojewódzki Ośrodek Rehabilitacji; folwark (1903).

KONIAKÓW [D;D10] – wieś turystyczna w gminie Istebna, znany w Beskidzie Śląskim ośrodek ludowego koronkarstwa, ośrodek narciarski; izba regionalna u Gwarków, galeria sztuki nieprofesjonalnej Tadeusza Ruckiego.

KONIECPOL [B;F5] – miasto w powiecie częstochowskim, założone w XV w., 6,7 tys. mieszkańców, siedziba gminy wiejskiej; pałac Koniecpolskich (1603), barokowy kościół par. św. Trójcy (1644), kościół par. św. Michała Archanioła (1767), kaplica Potockich (1829).

KONOPISKA [A;G6] – wieś gminna w powiecie częstochowskim; neogotycki kościół par. św. Walentego (1904).; cmentarz katolicki z kaplicą z XIX w; pełnowymiarowe pole golfowe w Konopiskach; szlak rowerowy.

KOŃCZYCE MAŁE [D;A6] – wieś w gminie Zebrzydowice; renesansowy zamek (XV w., przebudowany w 1560 r.) – izba muzealna i restauracja; kościół par. Narodzenia NMP (1713, przebudowany w XX w.), wewnątrz łaskami słynący obraz Matki Boskiej Kończyckiej (XV w.).

KOŃCZYCE WIELKIE [D;A6] – wieś nad Piotrówką w gminie Hażlach; drewniany kościół par. św. Michała Archanioła (1777); pałac (XVII w., przebudowany koniec XIX w.) – Dom Dziecka; we wsi najstarszy w województwie 700-letni dąb szypułkowy (obw. 840 cm).

KORBIELÓW [D;G10] – wieś turystyczna w gminie Jeleśnia u stóp Pilska, ważny ośrodek narciarski; liczne drewniane chałupy góralskie; kościół Matki Boskiej Królowej Aniołów (1936) z łaskami słynącym obrazem MB Korbielowskiej (1691), pochodzącym z Bohorodczan.

KORNOWAC [C;C5] – wieś gminna w powiecie raciborskim; zespół dworsko-parkowy z XIX w. (dwór opuszczony).

KOSZARAWA [D;H9] – wieś gminna w górnym biegu rzeki Koszarawy, w powiecie żywieckim; kilkanaście drewnianych chałup góralskich; kościół par. św. Karola Boromeusza (1844).

KOSZĘCIN [A;E7] – wieś gminna w powiecie lublinieckim; klasycystyczny pałac książąt Hohenlohe-Ingelfingen (1830) otoczony zabytkowym parkiem – siedziba Zespołu Pieśni i Tańca „Śląsk” im. Stanisława Hadyny, zabudowania folwarczne (pocz. XIX w.), nadleśnictwo (1810) drewniany kościół par. św. Trójcy (1724), kościół par. Serca Jezusowego (1908); Ośrodek Kultury i Edukacji Regionalnej; w pobliżu Koszęcina rezerwat „Jeleniak Mikuliny”.

KOTOWICE [B;D7-8] – wieś w gminie Żarki; duży zbiorczy cmentarz wojenny poległych w listopadzie 1914 r., założony w 1919 r.

KOTULIN [A;A-B9] – wieś w gminie Toszek; neogotycki pałac (1873), otoczony parkiem krajobrazowym (6 ha), obecnie szkoła.

KOTY [A;D8] – wieś w gminie Tworóg; barokowy kościół par. śś. Piotra i Pawła (1714).

KOZIEGŁOWY [A;H8] [B;A7] – miasto w powiecie myszkowskim, 2,4 tys. mieszkańców, siedziba gminy wiejskiej; osada od 1136 r., od 1519 r. prawa miejskie; zachowany układ urbanistyczny z prostokątnym ryneczkiem; kościół par. Bożego Ciała (1470, przebudowany XVII w.), kościół szpitalny św. Barbary (1670), pozostałości zamku (XIV w.); galeria malarstwa Tadeusza Puszczewicza.

KOZIEGŁÓWKI [A;H8] [B;A7] – wieś w gminie Koziegłowy; kościół (1907) – sanktuarium św. Antoniego Padewskiego.

KOZŁÓW [C;F2] – wieś w gminie Sośnicowice; grodzisko stożkowe (XIV w.); późnogotycki kościół par. św. Mikołaja (1500, przebudowany w 1671 r.).

KOZY [D;F6] – wieś gminna w powiecie bielskim; kościół śś. Szymona i Judy Tadeusza (pocz. XX w.), późnoklasycystyczny dwór (poł. XVIII w.), barokowa czworoboczna owczarnia (XVIII w.); Izba Historyczna Kóz.

KROCZYCE [B;E8] – wieś gminna w powiecie zawierciańskim; kościół par. św. Jacka i św. Marii Magdaleny (1895) z kalcytowym ołtarzem w kształcie Groty Lourdzkiej; w pobliżu tereny wspinaczkowe w Kroczyckich i Podlesickich Skałach oraz zbiorniki wodne Siamoszyce i Przyłubsko.

KROWIARKI [C;A4] – wieś w gminie Pietrowice Wielkie; pałac Donnersmarcków (1826, przebudowany w 1898 r.) otoczony parkiem krajobrazowym (pow. 7 ha), w parku mauzoleum właścicieli (1870); kościół par. Narodzenia NMP (1910).

KRUPSKI MŁYN [A;C8] – śródleśna wieś o charakterze przemysłowym nad Małą Panwią, siedziba gminy w powiecie tarnogórskim; od XIX w. duże zakłady materiałów wybuchowych; dawne kasyno zakładowe (pocz. XX w.); zabytkowy most wiszący o rozpiętości 25 m (1930); liczne dęby – pomniki przyrody.

KRUSZYNA [B;B2] – wieś gminna w powiecie częstochowskim; zespół pałacowo-parkowy Denhoffów: pałac (1630), budynki bramne, oficyny, pustelnia Denhoffa, park krajobrazowy; kościół par. św. Macieja Apostoła (1663), pozostałości folwarku (XIX/XX w.).

KRZANOWICE [C;B6] – miasto w powiecie raciborskim, 2,7 tys. mieszkańców, siedziba gminy wiejskiej; prawa miejskie 1265-1877 i od 2001 r.; zachowany nieregularny układ urbanistyczny z rynkiem, Kolumną Maryjną (XVIII w.); barokowy kościół fil. św. Mikołaja (1742); neobarokowy kościół par. św. Wacława (1915); w Poniedziałek Wielkanocny ma tu miejsce procesja konna.

KRZEPICE [A;D-E2-3] – miasto nad Liswartą, w powiecie kłobuckim, 4,7 tys. mieszkańców, siedziba gminy wiejskiej; prawa miejskie 1357 r.; zachowany układ urbanistyczny z rynkiem i małomiasteczkową zabudową; kościół par. św. Jakuba (XIV w.) z cudownym obrazem MB Różańcowej (1736); ruiny synagogi (XVIII w.); cmentarz żydowski (XVIII w.).

KRZYŻANOWICE [C;C6] – wieś gminna nad Odrą, w powiecie raciborskim; od XVIII-XX w. własność książąt Lichnowskich – gościł tu m.in. Ludwig van Beethoven (1806) i Franciszek Liszt (1843-48); zespół pałacowo-parkowy Lichnowskich: pałac (XVIII w., przebudowany w1858 r.), obecnie Dom Pomocy Społecznej, park krajobrazowy (3 ha), neogotycki budynek bramny (1853); kościół par. św. Anny (1793) z gotycką wieżą (XVI w.).

KRZYŻOWICE [C;F7] [D;A-B4] – wieś w gminie Pawłowice; kościół par. św. Michała (1793); barokowa plebania (1779).

KSIĘŻY LAS [A;D10] [C;G1] – wieś w gminie Zbrosławice; drewniany kościół fil. św. Michała Archanioła (1494).

KUŹNIA NIEBOROWSKA [C;F3] – wieś w gminie Pilchowice; dwór (1880) otoczony parkiem – dom opieki społecznej.

KUŹNIA RACIBORSKA [C;C3] – miasto nad rzeką Rudą, 5,8 tys. mieszkańców, w powiecie raciborskim, siedziba gminy wiejskiej; osada hutnicza założona w 1641 r., prawa miejskie 1967 r.; kościół par. św. Marii Magdaleny (1903); figura św. Jana Nepomucena (1747).

LALIKI [D;D10] – wieś turystyczna w gminie Milówka; w przysiółku Pochodzita drewniany kościół fil. NMP Nieustającej Pomocy (1947), wyposażony przez miejscowych twórców ludowych; w przysiółku Tarliczne drewniana kaplica NMP (XIX w.); w pobliżu rezerwat leśny „Butorze”.

LELÓW [B;E-F6] – wieś gminna w powiecie częstochowskim, niegdyś (w latach1341-1869) miasto; zachowany dawny układ urbanistyczny; kościół par. św. Marcina (XIV w., przebudowany 1638 i XX w.) – sanktuarium MB Pocieszycielki Lelowskiej; grób cadyka Dawida Bidermana – cel pielgrzymek chasydów z całego świata.

LĘDZINY [C;J-K5] [D;E-F2] – miasto przemysłowe (KWK Ziemowit) w powiecie bieruńsko-lędzińskim, 15,9 tys. mieszkańców; osada wymieniona w XV w., prawa miejskie 1966 r.; barokowy kościół św. Klemensa (1772); plebania i dom parafialny kościoła św. Anny (1788); w Hołdunowie nowoczesny kościół Chrystusa Króla (1989) o śmiałej architekturze.

LIGOTA TOSZECKA [C;E1] – wieś w gminie Toszek; barokowy kościół fil. św. Anny (1720).

LIPIE [A;E2] – wieś gminna w powiecie kłobuckim; dwór drewniano-murowany z XVIII w., otoczony zabytkowym parkiem (XIX w.).

LIPOWA [D;E9] – wieś gminna w powiecie żywieckim, u podnóża Skrzycznego (1257 n.p.m.); kościół par. św. Bartłomieja Apostoła (1896), z tryptykiem gotyckim (XVI w.) z poprzedniej świątyni.

LUBECKO [A;D6] – wieś w gminie Kochanowice; kościół par. Wniebowzięcia NMP (1679, rozbudowany w 1787 r.) – sanktuarium MB Lubeckiej; obok grób Franciszki Ciemiengi z Kanusa, zmarłej w opinii świętości.

LUBLINIEC [A;D7] – miasto powiatowe, 24,4 tys. mieszkańców; prawa miejskie przed r. 1313; zachowany średniowieczny układ urbanistyczny z rynkiem i dawnym ratuszem (1821); kościół par. św. Mikołaja (1590, wielokrotnie przebudowywany) z kaplicami Cellarich (1648) i Kochcickich (1629); dom ks. Konstantego Damrota (XIX w.); zamek książąt opolskich (XIV w., przebudowany w XVI i XVII w.); drewniany kościół fil. św. Anny (1653).

LUBOMIA [C;C6] – wieś gminna w powiecie wodzisławskim; neogotycki kościół par. św. Marii Magdaleny (1886); drewniana kaplica św. Jana Nepomucena (1700); na wschód od wsi wczesnośredniowieczne grodzisko Gołęszyców (VII-IX w.); na południe od wsi grupa stawów objętych ochroną jako zespół przyrodniczo-krajobrazowy „Wielikąt” (636,96 ha).

LUBSZA [A;G8] – wieś w gminie Woźniki, związana z osobą wybitnego Ślązaka Józefa Lompy (1797-1863), który był tu nauczycielem (1819-1851); kościół św. Jakuba Starszego (XV w., wielokrotnie przebudowywany).

LYSKI [C;D5] – wieś gminna w powiecie rybnickim; neogotycki kościół par. św. Małgorzaty (1906); neogotycki dom opieki dla dorosłych (1846); gotycki krzyż pokutny (XV w.).

ŁANY WIELKIE [B;G9] – wieś w gminie Żarnowiec; kościół św. Wojciecha (XII w., przebudowany XIX w.).

ŁAZISKA [C;D-E7] – wieś w gminie Godów; drewniany kościół par. Wszystkich Świętych (1579), wewnątrz oryginalna XVI-wieczna polichromia.

ŁAZISKA GÓRNE [C;H4] [D;C2] – miasto w powiecie mikołowskim, 21,9 tys. mieszkańców; od XIII w. wieś, prawa miejskie 1951 r.; od końca XVIII w. rozwój górnictwa węgla kamiennego i przemysłu; neogotycki kościół par. MB Królowej Różańca Św. (1893); modernistyczny ratusz (1927); w dawnej dzielnicy Łaziska Dolne schrony bojowe Obszaru Warownego „Śląsk”; przy Elektrowni „Łaziska” Muzeum Energetyki.

ŁAZY [B;C10] – miasto w powiecie zawierciańskim, 7,5 tys. mieszk., prawa miejskie 1967 r., siedziba gminy wiejskiej na skraju Jury Krakowsko-Częstochowskiej, od końca XIX w. osada przemysłowa. W mieście kilka zabytkowych domów drewnianych z końca XIX w.; zabytkowa hala lokomotywowni, ceglana wieża ciśnień, nastawnia ŁB13 z końca XIX w., przebudowane w 1920 r.; na cmentarzu przy ul. Konstytucji kwatery wojenne z I wojny światowej.

ŁĄKA [C;I7] [D;D5] – wieś w gminie Pszczyna; drewniany kościół par. św. Mikołaja (1660) z wolno stojącą dzwonnicą; na cmentarzu obok kościoła grób Jana Kupca, poety i polskiego działacza narodowego; na północ od wsi sztuczny zbiornik „Łąka” na rzece Pszczynce (353 ha), na południe – Zbiornik Goczałkowicki; 6 grudnia lub w najbliższą tej dacie niedzielę chodzą po wsi przebierańcy „Mikołaje”.

ŁODYGOWICE [D;F8] – wieś gminna nad Żylicą, w powiecie żywieckim, założona w XIII w. przez cystersów z Rud, w XVII w. centrum tzw. „państwa łodygowickiego”; we wsi drewniany kościół par. śś. Szymona i Judy Tadeusza (1635, powiększony w 1687 r. i XVIII w.); neogotycki dwór murowany (1629, przebudowany w XIX w.) otoczony parkiem krajobrazowym; w pobliżu zaporowe Jezioro Żywieckie (pow. 10 km2).

ŁUBIE [A;D10] [C;G1] – wieś w gminie Zbrosławice; pałac rodziny Baildonów (1869) otoczony niewielkim parkiem; kościół par. Narodzenia NMP (XVI w., rozbudowany w1739 r.), obok kościoła nagrobki rodziny Baildonów.

ŁUBOWICE [C;C4] – wieś w gminie Rudnik, miejsce urodzenia poety Josepha von Eichendorffa (1788-1857); ruiny rodzinnego pałacu poety (1786, przebudowanego w 1858 r.), otoczonego parkiem (3,5 ha); neogotycki kościół par. Narodzenia NMP (1907); Izba Muzealna Josepha von Eichendorffa.

ŁUTOWIEC [B;D7] – wieś w gminie Niegowa; liczne ostańce wapienne; nikłe ruiny strażnicy obronnej (XIV w.).

MAKÓW [C;A5] – wieś w gminie Pietrowice Wielkie; kościół par. św. Jana Chrzciciela (1788).

MIASTECZKO ŚLĄSKIE [A;F9] – miasto w powiecie tarnogórskim, 7,4 tys. mieszkańców, prawa miejskie 1561; od średniowiecza ośrodek górnictwa kruszcowego i żelaza, od 1968 r. duża Huta Cynku; wrzecionowaty ryneczek z ratuszem (1890); drewniany kościół pomocniczy św. Jerzego i Wniebowzięcia NMP z wolno stojącą dzwonnicą (1666); końcowy przystanek turystycznej kolejki wąskotorowej z Bytomia; w pobliżu sztuczny zalew Nakło-Chechło.

MIEDARY [A;D-E10] [C;G1] – wieś w gminie Zbrosławice; pałac (1889) otoczony parkiem w przysiółku Kopanina; grupa niemieckich schronów bojowych (1939).

MIEDŹNA [C;J7] [D;E4] – wieś gminna w powiecie pszczyńskim; drewniany kościół par. św. Klemensa Papieża (1721) z barokowym wnętrzem.

MIEDŹNO [A;G3] – wieś gminna w powiecie kłobuckim; kościół par. św. Katarzyny Aleksandryjskiej (1877); na cmentarzu zbiorowa mogiła żołnierzy Wołyńskiej Brygady Kawalerii poległych w bitwie pod Mokrą (1 IX 1939).

MIĘDZYBRODZIE ŻYWIECKIE [D;F7] – wieś w gminie Czernichów; na górze Żar: kolej linowo-szynowa, wyciąg orczykowy, trasa narciarska, elektrownia szczytowo-pompowa i szybowisko; w pobliżu rezerwat leśny „Szeroka”; w sąsiedniej Tresnej zapora na Sole wys. 39 m i długości 300 m, tworząca Jezioro Żywieckie (pow. 10 km2).

MIKOŁÓW [C;H-I4] – miasto powiatowe, 38,2 tys. mieszkańców; kasztelania i osada handlowa z pocz. XIII w., prawa miejskie 1547 r.; ośrodek przemysłowy na obrzeżach GOP (kopalnia doświadczalna „Barbara”, Mikołowska Fabryka Maszyn, Fabryka Palenisk Mechanicznych i inne); zachowany układ urbanistyczny z rynkiem i ratuszem (1872); neoromańska bazylika św. Wojciecha (1861); późnogotycki kościół MB Śnieżnej (XVI w., wieża XVIII w.); neogotycki kościół ewangelicki (1861); willa „Biały Domek” (1880); w sołectwie Borowa Wieś drewniany kościół par. św. Mikołaja (1720); w sołectwie Paniowy drewniany kościół par. śś. Piotra i Pawła (1757); w sołectwie Bujaków kościół par. św. Mikołaja (1506, rozbudowany 1924), wewnątrz gotycka figurka MB Bujakowskiej – Sanktuarium MB Opiekunki Środowiska Naturalnego; obok kościoła ogród botaniczny i krzyż pokutny (XIV w.); w sołectwie Mokre kościół par. św. Wawrzyńca (1336, przebudowany 1863); na gruntach Mokrego tworzony Górnośląski Ogród Botaniczny; w sołectwie Śmiłowice 4 schrony bojowe Obszaru Warownego „Śląsk”.
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   13


©absta.pl 2016
wyślij wiadomość

    Strona główna