Instrukcja prowadzenia uprawy bobiku zgodnie z zasadami dobrej praktyki rolniczej



Pobieranie 48.97 Kb.
Data10.05.2016
Rozmiar48.97 Kb.
x60

Instrukcja prowadzenia uprawy bobiku zgodnie z zasadami dobrej praktyki rolniczej (integrowana produkcja).

Uniwersytet Warmińsko- Mazurski w Olsztynie

Wydział Kształtowania Środowiska i Rolnictwa

Zarządzanie i Inżynieria Produkcji

Grzelka Agnieszka

Bobik może być uprawiany na terenie całego kraju z wyjątkiem rejonów podgórskich i niektórych północno- wschodnich. Najkorzystniejsze warunki klimatyczne dla jego uprawy są w pasie nadmorskim (od Zalewu Szczecińskiego po Zalew Wiślany), na Pojezierzu (Pomorskim i Mazurskim), Nizinie Podlaskiej i w dorzeczu górnego i środkowego biegu Warty i Pilicy, na Wyżynie Małopolskiej oraz w dolnym biegu Wisły i Sanu.

Bobik ma wyjątkowo duże wymagania wilgotnościowe. Dotyczą one nie tylko zasobów wody w glebie, lecz obejmują również nawilgotnienia powietrza. Do uprawy wymaga gleb żyznych, zwięzłych, zasobnych w wapń. Najlepiej plonuje na glebach gliniastych, na czarnych ziemiach, madach. Wskazany jest odczyn gleby zbliżony do obojętnego (pH= 6,6-7). Nie jest możliwa szersza uprawa w rejonach suchych, nawet na żyznych glebach najwyższych klas bonitacyjnych. Na plantacje nasienne nadają się gleby kompleksów pszennych, a nawet żytniego bardzo dobrego, jeśli są w kulturze odpowiednio wilgotne. Nieprzydatne natomiast do uprawy są gleby piaskowe, nawet na podłożu gliniastym, nadmiernie uwilgotnione, gdyż utrudniony jest rozwój systemu korzeniowego i ograniczenie brodawkowania oraz gleby suche i zakwaszone. Nasiona bobiku kiełkują w temperaturze 3-4˚C. Rośliny w fazie wschodów wytrzymują wiosenne chłody i przymrozki do -8˚C. Za optymalną temperaturę wzrostu uważa się 25˚C. Optymalne miesięczne opady dla bobiku uprawianych na glebach średnich wynoszą od 50 do 90 mm, a na ciężkich od 42 do 76mm. Największe wymagania na wodę wykazuje on w okresie kwitnienia i zawiązywania strąków. Przypada to na okres od 3 dekady maja do końca 3 dekady lipca. Występująca w tym okresie susza powoduje skrócenie długości owocującej części pędu, zmniejszenie liczby strąków na roślinie i obniżenie masy nasion w wyniku, czego następuje obniżka plonu. Nadmierne opady w okresie dojrzewania nasion oraz zasychania łodyg i strąków są niekorzystne gdyż powodują przedłużenie okresu wegetacji oraz utrudniają wykonanie zbioru.

Wymagania przedplonowe bobiku są stosunkowo małe. W prawidłowo prowadzonym zmianowaniu roślin bobiku powinien być uprawiany po zbożach (np. po jęczmieniu jarym) w 3-4 roku po oborniku. Ze względu na choroby na tym samym polu może być uprawiany, co 4 lata. W związku z tym jego udział w strukturze zasiewów nie powinien być większy niż 20-25%. Bobik nie powinien być uprawiany po roślinach motylkowatych w czystym siewie i w mieszance z trawami oraz pastwiskach przemiennych. Przedzimowa uprawa roli pod bobik sprowadza się do wykonania głębokiej orki. Wiosna role należy spulchnić jak najwcześniej, na głębokość 10 - 12 cm stosując kultywator i bronę lub agregat uprawowy. Wymagania nawozowe są duże, gdyż rośliny pobierają znaczne ilości składników pokarmowych z gleby. Przedsiewnie należy stosować fosfor w ilości 100 - 120 kg P2O5/ha, potas 200 - 220 kg K2O/ha zależnie od zasobności gleb w przyswajalne składniki. Niezbędne jest stosowanie dawki "startowej" azotu w ilości 20- 30 kg N/ha. Wskazane jest zaprawianie nasion Nitraginą po wcześniejszym zaprawieniu nasion przeciw chorobom i szkodnikom. Bobik dzięki współżyciu z bakteriami brodawkowymi korzysta z azotu atmosferycznego, w związku z tym nawożenie azotowe może być pominięte.

Siew bobiku należy wykonać jak najwcześniej. Wskazana jest wąska rozstawa rzędów 20- 25 cm i głębokość siewu 6 - 10 cm. Optymalne zagęszczenie łanu dla odmian o zdeterminowanym rytmie wzrostu (samokończących) około 65 szt./m2. Przed siewem nasiona należy bezwzględnie zaprawić przeciwko zgorzeli siewek oraz przeciwko zgniliźnie korzeni preparatem zalecanym przez lOR. Ze względu na konieczność stosowania opryskiwania plan­tacji w późniejszym okresie wegetacji, (zwalczanie mszyc, oprzędzików), należy pozostawić odpowiednie ścieżki technologiczne. Długość okresu wegetacji odmian o tradycyjnym typie wzrostu wynosi przeciętnie 130- 135 dni. Odmiany samokończące (Tibo, Tinos i Martin) oraz holenderska odmiana Caspar dojrzewają 5-8 dni wcześniej.

Do siewu należy używać zdrowych, dobrze kiełkujących nasion, aby zapewnić właściwą zawartość łanu. Bobik wysiewa się bardzo wcześnie. Okres od siewu do wschodów jest długi i w tym czasie nasiona porażane są przez grzyby znajdujące się w glebie. Aby temu zapobiec nasiona przed siewem należy zaprawić zaprawami nasiennymi przeciwko chorobom grzybowym. Bezpośrednio przed siewem na polach gdzie nie uprawiano bobiku nasiona należy dodatkowo zaprawić Nitraginą bobikową.

W okresie od siewu do wschodów ( w przypadku niestosowania herbicydów zaleca się dwukrotne bronowanie plantacji w poprzek rzędów, aby nie uszkodzić młodych siewek. Kolejne bronowanie (bronami średnimi) należy wykonać, gdy rośliny wytworzą 2 -3 liść właściwy i kontynuować do osiągnięcia przez nie 8 - 10 cm wysokości. Wykonywanie bronowania zaleca się po południu, gdy rośliny maja najmniejszy turgor. Chemiczne zwalczanie chwastów oparte jest o środki doglebowe lub nalistne przeciw chwastom dwuliściennym oraz chwastom jednoliściennym zalecane przez lOR. Warunkiem stosowania herbicydów doglebowych jest głębokie umieszczenie nasion w glebie (minimum na głębokość 5 cm). Groźnymi chorobami grzybowymi są: czekoladowa plamistość, askochytoza i zgorzel siewek. Najgroźniejszym szkodnikiem bobiku jest mszyca atakująca rośliny już w okresie zawiązywania pąków kwiatowych. Występujący strąkowiec bobowy zwalcza się w okresie wykształcania się pierwszych strąków na drugim kółku. To samo dotyczy ochrony przed oprzędzikami. Zabiegi ochrony roślin należy wykonywać zgodnie z zaleceniami lOR-u.

Do najgroźniejszych chorób atakujących bobik należą:


  • Choroby grzybowe

  • Choroby wirusowe

        • Zwykła mozaika bobiku

        • Ostra mozaika bobiku

        • Właściwa mozaika bobiku

        • Liściozwój bobiku

Askochytoza bobiku (Ascochyta fabae)

Askochytoza występuje w Polsce corocznie. W latach o dużej ilości opadów choroba opanowuje liście, łodygi, strąki i nasion, natomiast w latach, gdy opady są w normie porażenie ogranicza się do liści dolnych i często choroba samoistnie wygasa. Pierwsze objawy występują już w końcu maja na liściach siewek wyrosłych z chorych nasion. Na tych i następnych liściach widoczne są owalne lub okrągłe, ciemnobrunatne, nieco jaśniejsze w środku, nekrotyczne plamy, o średnicy do 1 cm. Plamy otoczone są czerwonobrązową obwódką. W środku plam tworzą się piknidia w postaci czarnych punktów, łatwo dostrzegalnych gołym okiem. Na łodygach i strąkach plamy są zagłębione, z ciemniej zabarwionym, wzniesionym brzegiem. Ze strąków grzyb przerasta do nasion, które nie są wypełnione, płaskie, z ciemnobrązowymi, rozlanymi plamami. Nasiona zebrane z roślin słabiej porażonych mogą nie mieć objawów choroby mimo zakażenia, jednak nie powinny być używane jako materiał siewny. Źródłem patogena są resztki porażonych roślin w glebie i nasiona. Celem zwalczania choroby zaleca się głębokie przyoranie resztek pożniwnych pozostałych po zbiorze i używanie do siewu nasion zdrowych. Ponadto stosuje się zwalczanie chemiczne:



Nazwa środka

Dawka/ha lub inne

Karencja w dniach

Uwagi

Alert 375 SC

Benazol 50 WP

Benlate 50 WP

Bravo 500 S.C.

Bravo 75 WG

Dithane M- 45 80 WP

Diathane NeoTec 75 WP

Diathane 455 SC

Euparen 50 WP

Manconex 80 WP

Mirage 450 EC

Penncozeb 80 WP

Penncozeb 455 SC

Ronilan 500 SC

Rovral FLO 255 SC

Sportak 450 EC

Sumilex 500 SC

Vondozeb 75 WG



1,2- 1,5 l

0,75 kg


0,75 kg

3,0 l


2,0 kg

2,0- 3,0 kg

2,0- 3,0 kg

3,0- 4,5 l

3,5 kg

2,0- 3,0 l



1,5 l

2,0- 3,0 kg

3,0- 4,5 l

1,5 l


3,0 l

1,5 l


1,5 l

2,0- 3,0 kg



35

35

35



21

21

14



14

14

14



14

14

14



14

7

7



14

14

14



Nie mieszać ze środkami olejowymi. Zabiegi są konieczne tylko na niektórych plantacjach, np. zlokalizowanych blisko grochu. Rośliny opryskiwać zapobiegawczo lub natychmiast po wystąpieniu pierwszych objawów choroby. W razie potrzeby zabieg trzeba powtórzyć, używając środka z innej grupy chemicznej. Wyższe dawki środków stosować w przypadku dużego zagrożenia chorobą lub na wyrośnięte rośliny.

Czekoladowa plamistość bobiku (Botrytis fabae)

Czekoladowa plamistość jest chorobą rozpowszechnioną w uprawach bobiku i bobu w Polsce. Sprzyjają jej obfite opady, duża (powyżej 85%) wilgotność powietrza i temperatura około 20˚. W zapobieganiu chorobie należy uwzględnić przestrzeganie kilkuletniej przerwy w uprawie bobiku oraz używanie do siewu nasion ze zdrowych plantacji. Ponadto zaleca się zaprawianie nasion zaprawami tiraminowymi i opryskiwanie roślin w okresie wegetacji preparatami zalecanymi do zwalczania askochytozy bobiku.



Rdza bobiku (Uromyces fabae)

W Polsce rdze na bobiku występują powszechnie, ale zwykle zbyt późno, aby spowodować większe szkody. Dla ograniczenia wystąpienia rdzy zaleca się usuwanie i niszczenie (przyorywanie) resztek porażonych roślin, kilkuletnią przerwę w uprawie bobiku na tym samym polu oraz intensywne nawożenie potasowe, z zachowaniem odpowiedniego stosunku do innych nawozów. Środki chemiczne stosowane do zwalczania rdzy:



Nazwa środka

Dawka na ha lub inne

Karencja w dniach

Uwagi

Dithane M- 45 80 WP

Diathane NeoTec 75 WP

Diathane 455 SC

Manconex 80 WP

Penncozeb 80 WP

Penncozeb 455 SC

Vondozeb 75 WG


2,0- 3,0 kg

2,0- 3,0 kg

3,0- 4,5 l

2, 2,0- 3,0 kg

2,0- 3,0 kg

3,0- 4,5 l

2,0- 3,0 kg


14

14

14



14

14

14



14

Środki o działaniu kontaktowym do stosowania zapobiegawczego

Więdnięcie i sucha zgnilizna korzeni bobiku (Fusarium oxysporum, F. Solani,

F. avenaceum, Rhizoctonia solani)

Choroba występuje w wielu krajach uprawiających bobik, ale szkody gospodarcze powodują tylko w latach charakteryzujących się niedoborem wilgoci w glebie. Objawy chorobowe mogą występować już na siewkach, na których widoczne jest czernienie korzeni, zasychanie brzegów liści i zahamowanie wzrostu. U roślin starszych na podstawie łodyg i na korzeniach występują początkowo drobne, później powiększające się ciemnobrązowe przebarwienia, prawie czarne, wydłużone, sięgające nawet kilkunastu centymetrów. Na przekroju łodygi można zobaczyć poczerniałe wiązki przewodzące, częściej jednak następuje zamieranie i sucha zgnilizna wszystkich tkanek łodygi i korzeni. Porażone rośliny gorzej się rozwijają, liście brązowieją i zasychają, poczynając od dołu. Niekiedy rośliny zamierają całkowicie. Chore rośliny łatwo wyrwać z ziemi. W słabszym porażeniu rośliny zawiązują nasiona, mają one jednak obniżoną wartość siewną i są często zakażone przez grzyby powodujące więdnięcie. Podczas wilgotnej pogody na porażonych częściach rośliny występują białe, różowe lub łososiowe skupienia zarodników grzybów z rodzaju Fusarium. Zapobieganie chorobie polega na przestrzeganiu zmianowania i usuwaniu pierwszych chorych roślin wraz z korzeniami i otaczającą je ziemią. Zwalczanie chemiczne polega na stosowaniu zapraw nasiennych:



Nazwa środka

Dawka na ha lub inne

Karencja w dniach

Uwagi

Prelude Special 51 WS

Sarfun T 65 DS

Sarfun T 450 FS

Sarox T 500 FS

Super Homai 70 DS

Vitavax 200 FS

Zaprawa Funaben T

Zaprawa nasienna zawiesinowa

Zaprawa Oxafun T 75 DS./WS


200 g + 300- 400 ml H2O

200g lub 200g + 800 ml H2O

250 ml + 500 ml H2O

300 ml + 400 ml H2O

500 g

300ml


200 g lub 200 g + 800 ml H2O

200 g lub 200 g + 600 ml H2O

200 g lub 200 g + 800 ml H2O





Zaprawianie nasion:

W celu prawidłowego i skutecznego wykonania zabiegu należy przestrzegać następujących zasad:



  • Zaprawiać tylko dobrze oczyszczony materiał siewny- najlepiej bezpośrednio przed siewem

  • -zaprawiony materiał siewny powinien być dokładnie i równomiernie pokryty środkiem

  • Zaprawione nasiona przechowywać w oznakowanych opakowaniach, w oddzielnych, suchych, chłodnych i dobrze wentylowanych magazynach.

  • Zaprawione nasiona wysiać na wymaganą głębokość i dokładnie przykryć ziemią

  • Zaprawione nasiona mogą być użyte wyłącznie do siewu, nie wolno ich przeznaczać na cele konsumpcyjne ani na paszę

  • W przypadku zaprawianych nasion przed siewem sprawdzić siłę kiełkowania.

Zwykła mozaika bobu – wirus żółtej mozaiki fasoli (Bean yellow mosaic virus, BYMV)

Wiroza należy do najpospolitszych, choć stosunkowo mało szkodliwych chorób. Na liściach porażonych roślin widoczne są jasno- i ciemnozielone plamy, dość wyraźnie odgraniczające od siebie. Ciemnozielone plamy często biegną wzdłuż nerwów. Mozaika jest najbardziej wyraźna na młodych liściach. Wirus nie powoduje zniekształceń liści, a zahamowanie wzrostu roślin jest stosunkowo niewielkie. Obniżka plonu nasion może jednak dochodzić do 80%. Ponadto pogorszeniu ulega jakość nasion, które stają się bardziej podatne na zakażenie grzybami. Zwykłą mozaikę i inne choroby wirusowe bobiku możemy ograniczyć stosując następujące zbiegi: dobór nasion wolnych od zakażenia, uprawę bobiku w izolacji od pól koniczyny i innych trwałych roślin motylkowych, a także łąk, zabudowań i ogródków, przeprowadzenie selekcji negatywnej i zwalczanie mszyc (lub innych wektorów wirusów bobiku) na cennych plantacjach nasiennych i hodowlanych. Odmian bobiku odpornych na BYMF nie ma, choć intensywne prace prowadzone w wielu krajach (np. w Niemczech) pozwoliły na znalezienie źródeł odporności i wprowadzenie ich do niektórych linii hodowlanych.



Ostra mozaika bobiku- Wirus ostrej mozaiki grochu (Pea enation mosaic virus, PEMV)

Wirus ten często występuje na bobiku i bywa wirusem dominującym na tej roślinie. Jego szkodliwość polega na obniżeniu plonu nasion nawet o 80%, zmniejszenie masy tysiąca nasion o 30%, obniżeniu zdolności kiełkowania nasion i zwiększeniu ich podatności na porażenie przez grzyby i bakterie. PEMV powoduje na bobiku ostrą mozaikę, zniekształcenie liści oraz skarłowacenie roślin. Na liściach widoczne są żółtawe, „prześwitujące”, wyraźnie odgraniczone plamki długości 3- 3,5 mm. U niektórych odmin przebarwienia są mniej wyraźne i mają postać chlorotycznych pierścionków lub plamek, o słabo zaznaczonych konturach. Na nerwach, na spodniej stronie liści, występują zielone listewkowate zgrubienia- enacje, czyli wyrośle. Jest to, podobnie jak przy ostrej mozaice grochu, bardzo charakterystyczna cecha diagnostyczna. Liście mogą być pofałdowane lub pomarszczone, a rośliny karłowate. Chorobę można ograniczyć przestrzegając zaleceń wymienionych przy zwykłej mozaice bobiku.



Właściwa mozaika bobiku- Wirus właściwej mozaiki bobiku (Broad beat true mosaic virus, BBTMV)

Wirus ten w większym nasileniu występuje w stacjach hodowlanych, co spowodowane jest częstym przenoszeniem wirusa wraz z nasionami. Powoduje on obniżenie plonu świeżej masy i nasion o około 60%. Na liściach chorych roślin widoczne jest początkowo przejaśnienie nerwów, a następnie mozaika z ciemnozielonymi, wypukłymi plamami. Liście są pofałdowane, drobniejsze, o nieregularnym konturze. Część liści, w różnych miejscach na łodydze, może nie mieć zmian chorobowych. Liście szczytowe niekiedy zamierają. Wzrost całych roślin jest zahamowany. Chorobę można ograniczyć stosując zabiegi z zaleceń dla zwykłej mozaiki bobiku.



Liściozwój bobiku- Wirus liściozwoju fasoli (Bean leaf roll virus, BLRV)

Liściozwój bobiku występuje w Polsce w podobnym nasileniu jak zwykła i ostra mozaika. Pierwsze chore rośliny można zobaczyć na plantacji około połowy czerwca. Ich liście są żółtawe, sztywne, zwinięte i skierowane ku górze. Chore rośliny są mniejsze i opóżnione w rozwoju. Wcześnie porażone rośliny mogą zamierać. U roślin porażonych póżniej objawy widoczne są tylko w części szczytowej. W zwalczaniu wirozy ważne jest chemiczne zwalczenie mszyc, które w wypadku wirusów przenoszonych w sposób trwały skutecznie ogranicza ich rozprzestrzenianie. Poza tym celowe jest stosowanie innych zabiegów przedstawionych w opisie zwykłej mozaice bobiku.





©absta.pl 2016
wyślij wiadomość

    Strona główna