IV. Hasło osobowe



Pobieranie 26.84 Kb.
Data05.05.2016
Rozmiar26.84 Kb.
IV. 1. Hasło osobowe
Uwagi ogólne

  1. Forma hasła osobowego

  2. Zmiany nazwy

  3. Język i pisownia

  4. Dopowiedzenia


Uwagi ogólne
Hasło osobowe to nazwa własna identyfikująca osobę (rzeczywistą lub fikcyjną) lub grupę osób.
Podstawa wyboru i redakcji hasła: norma PN-N-01229 : 2002 Hasło opisu bibliograficznego – Hasło osobowe i instrukcja Marii Janowskiej Hasło osobowe. Wybór i zasady tworzenia w bibliografii narodowej i katalogach Biblioteki Narodowej, Warszawa 1998
W hasłach przedmiotowych mogą wystapić nazwy identyfikujące:

- osoby rzeczywiste,

- bóstwa, postaci mityczne i legendarne,

- postaci fikcyjne (bohaterowie literaccy i filmowi)

- rodziny, rody i dynastie
1. Forma hasła osobowego
- nazwy wyrażone imieniem i nazwiskiem
Nazwa własna składająca się z imienia i nazwiska jest zapisywana w haśle w szyku nazwisko-imię, przed imieniem występuje przecinek oraz spacja. Dotyczy to również pseudonimów oraz nazw osób fikcyjnych.

Np..:


Mickiewicz, Adam

Proust, Marcel

Prus, Bolesław

Poirot, Hercule


- nazwy rozpoczynające się od imienia
Nazwy, które zapisuje się zaczynając od imienia, to przede wszystkim:


  • nazwy świętych i błogosławionych oraz papieży – zawsze gdy to możliwe, w wersji spolszczonej

Np.:

Wojciech (św. ; ca 956-997)

Joanna d’Arc (św. ; ca 1412-1431)

Jan Paweł II (papież ; 1920-2005)




  • nazwy władców i członków ich rodzin - zawsze gdy to możliwe, w wersji spolszczonej

Np.:

Elżbieta II (królowa Wielkiej Brytanii ; 1926- )

Henryk IV (król Francji ; 1553-1610)

Bolesław Krzywousty (książę Polski ; 1086-1138)

Septymiusz Sewer (cesarz rzymski ; 146-211)
- nazwy rodów, rodzin i dynastii
Nazwę osobową należy podawać w hasle w mianowniku liczby pojedynczej. Dotyczy to również nazw rodzin, z wyjątkiem nazw dynastii pochodzących od imienia
Kwiatkowski (rodzina)

Radziwiłł (rodzina)

Montesquieu (rodzina)

Szabo (rodzina)

Kennedy (rodzina)

Vasa (ród)

Habsburg (ród)

Bourbon (ród)


Piastowie (ród)

Przemyślidzi (ród)

Jagiellonowie (ród)

Arpadowie (ród)


W wyjątkowych przypadkach występują inne formy, poświadczone w źródłach informacyjnych
Np.:

Mogołów Wielkich, dynastia

Julijsko-Klaudyjska, dynastia

Askańska, dynastia

Herodiańska, dynastia
2. Zmiany nazwy
Podstawowe zasady wyboru haseł:


  • zawsze ta sama nazwa danej osoby,

W przypadku, gdy dana osoba używa/używała lub jest znana pod różnymi nazwami, polska norma dopuszcza zachowanie tych nazw w hasłach i powiązanie ich odsyłaczami „zob. też”.

W hasłach przedmiotowych nie wprowadza się takich haseł: jedna osoba może wystąpić tylko pod jedną nazwą, wszystkie pozostałe traktujemy jako formy odsyłaczowe.

Np.:


Szczypiorski, Andrzej

nie: Andrews, Maurice S.


Jan Paweł II

nie: Wojtyła, Karol


Henryk III (król Francji)

nie: Henryk Walezy


Słomczyński, Maciej

nie: Alex, Joe

Kwaśniewski, Kazimierz


  • spośród nazw różnych, pod którymi dana osoba występuje, należy wybrać w następującej kolejności:

- nazwę najczęściej używaną przez daną osobę, np. nazwę używaną do podpisywania własnych dzieł

Np.:


Prus, Bolesław

Stendhal


Orwell, George

Celan, Paul

Dietrich, Marlene

Callas, Maria

Worcell, Henryk

- nazwę występującą we współczesnych wydawnictwach informacych: bieżących bibliografiach narodowych, słownikach biograficznych, encyklopediach itp., wydanych przede wszystkim w kraju działalności (pobytu) danej osoby

Np.:

Modrzewski, Andrzej Frycz



Kossak, Zofia
- nazwę ostatnią

Np.:


Sayn-Wittgenstein, Karolina

Beck, Jadwiga

Kalergis, Maria

August II

Teresa Benedykta od Krzyża

Jan Paweł II



3. Język i pisownia
Nazwiska zawierające wiele elementów (nazwiska złożone, z rodzajnikami, przyimkami itp.) należy porządkować według zasad przyjętych w wydawnictwach informacyjnych odpowiedniego kraju.
Nazwisk ani imion we współczesnych językach europejskich nie należy podawać w hasłach w formie spolszczonej

Np.:


Chopin, Fryderyk

nie: Szopen, Fryderyk


Schubert, Franz

nie: Schubert, Franciszek

Szubert, Franciszek
Hašek, Jaroslav

nie: Haszek, Jarosław


Nazwy wyrażone pismem niełacińskim należy poddać konwersji.
Alfabety cyrylickie należy transliterować zgodnie z PN-ISO 9:2000 Informacja i dokumentacja – Transliteracja znaków cyrylickich na znaki łacińskie – Języki słowiańskie i niesłowiańskie

Alfabet grecki – zgodnie z PN-ISO 843:1999 Informacja i dokumentacja – Konwersja znaków greckich na znaki łacińskie

Alfabet hebrajski – zgodnie z PN-74/N-01111 Transliteracja alfabetu hebrajskiego

Pismo jidysz – zgodnie z PN-74/N-011212 Transliteracja pisma jidysz


Np.:

Esenin, Sergej Aleksandrovič

Ahmatova, Anna Andreevna

Hměl'nic'kij, Bogdan Zinovij

Marangozov, Cvetan

Bayhaqi, Ahmad ibn al-Husayn


Przy konwersji innych pism niełacińskich należy oprzeć się na normach i zaleceniach międzynarodowych.W praktyce opracowania przedmiotowego najczęściej przejmuje się nazwy z takich źródeł informacji, w których zapisane są pismem łacińskim (encyklopedie, bazy danych, monografie).
Jeśli dana osoba jest powszechnie znana pod nazwą pisana alfabetem łacińskim, należy te nazwę przejąć do hasła. Formę transliterowaną należy podać w kartotece wzorcowej jako hasło odrzucone
Np.:

Avicenna


nie: Aven Sina

Ibn Sina


Husain ibn ‘Abd Allah

Ibn Sina, Abu Ali

Ibn Sina, abu Ali al-Husain

Ibn Sina, Abu ‘Ali al-Husain Ibn ‘Abd Allah


4. Dopowiedzenia
Jako podstawowe dopowiedzenie podaje się daty biograficzne, tj. rok urodzenia i śmierci. Daty roczne sprzed naszej ery oznacza się skrótem „a.C.” (ante Christum).

Jeżeli nie można ustalić dokładnych dat rocznych, podaje się daty przybliżone oznaczone skrótem ca lub ?. Nie określa się w dopowiedzeniu stulecia. Jeśli znana jest tylko jedna z dat, w miejsce drugiej pozostawia się puste miejsce (spacja).

Dopowiedzenia podaje się w nawiasie okrągłym z odstępem przed pierwszym nawiasem. Dopowiedzenie jednego typu należy oddzielać kreską ukośną z odstępami po obu jego stronach. Poszczególne części takiego dopowiedzenia należy oddzielać przecinkiem i odstępem. Dopowiedzenia różnego typu oddziela się średnikiem z odstępami po obu jego stronach.
Np.:

Sophocles (ca 496-406 a.C.)

Bacon, Roger (1214?-1294)

Lubomirska, Dorota ( -1854)

Brodrick, Alan Houghton (1890- )

Frolova, Irina Ivanovna (1928?- )

Dardenne, Sabine (1983- )
Daty biograficzne dodaje się zasadniczo w celu rozróżnienia osób o takich samych nazwach

Np.:


Długosz, Jan (1415-1480)

Długosz, Jan (1929-1962)


Radziwiłł, Janusz (1612-1655)

Radziwiłł, Janusz (1880-1967)


Kowalski, Jan (1921- )

Kowalski, Jan (1930- )


W JHP BN daty te dodajemy obligatoryjnie do wszystkich nazw osobowych, nawet jeśli nie jest to niezbędne do identyfikacji danej osoby. Daty muszą pochodzić z ogólnodostępnych źródeł informacji (encyklopedie, informatory, słowniki biograficzne, artykuły w czasopismach, nekrologi, notki o autorach zamieszczane w publikacjach itp.). W żadnym wypadku nie należy podawać dat uzyskanych inną drogą, czy to od osoby zainteresowanej czy to osób trzecich, ani ustalać dat analizując treść publikacji, np. pamiętników.
Nie stosuje się w hasłach przedmiotowych dopowiedzeń typu tytuł naukowy lub zawodowy, określenie zawodu, miejsce pracy, nawet jeśli nie jest możliwe ustalenie dat biograficznych, a dodane dopowiedzenie pozwoliłoby rozróżnić dwie osoby o identycznej nazwie.

Dodaje się określenia „st.” (starszy), „mł.” (młodszy) oraz „ojciec” i „syn”, o ile są ściśle związane z nazwą i występują w źródłach informacji, zawsze w języku polskim.


Holbein, Hans (1465-1524 ; st.)

Holbein, Hans (ca 1497-1543 ; mł.)


Strauss, Johann (1804-1849 ; ojciec)

Strauss, Johann (1825-1899 ; syn)
: download -> document
document -> Wykaz haseł zmodyfikowanych w kartotece haseł wzorcowych przedmiotowych biblioteki narodowej 18-24. 02. 2010
document -> Biuletyn jhp bn nr 15/2005
document -> Ukd w opracowaniu rzeczowym zbiorów Biblioteki Głównej Akademii Ekonomicznej w Katowicach
document -> Bibliografia stare druki – wersja 18. 12. 2009 Skrót Tytuł pozycji
document -> Wykaz haseł usuniętych z kartoteki haseł wzorcowych przedmiotowych biblioteki narodowej 12-17. 02. 2010
document -> Uniwersalna Klasyfikacja Dziesiętna w systemach informacyjno-wyszukiwawczych Biblioteki awf kraków
document -> Wykaz haseł zmodyfikowanych w kartotece haseł wzorcowych przedmiotowych biblioteki narodowej
document -> Rekordy usunięte 21-27. 05. 2010
document -> Rekordy modyfikowane 04-10. 03. 2010
document -> Po promocja Czytelnictwa Priorytet 3 – Rozwój czasopism kulturalnych Nabór II – czerwiec 2008 Lista wniosków rozpatrzonych pozytywnie




©absta.pl 2019
wyślij wiadomość

    Strona główna