Karta pocztowa



Pobieranie 72.37 Kb.
Data08.05.2016
Rozmiar72.37 Kb.
150. ROCZNICA ŚMIERCI

ZYGMUNTA KRASIŃSKIEGO

MODLITWA



KARTA POCZTOWA



ZYGMUNT KRASIŃSKI – RYS.


CYPRIANA KAMILA NORWIDA

PSALMY PRZYSZŁOŚCI – KARTA TYTUŁOWA



ZYGMUNT KRASIŃSKI, HRABIA (1812 – 1859)

Poeta, dramatopisarz, powieściopisarz, epistolograf. Urodzony w Paryżu w rodzinie arystokratycznej. Wcześnie osierocony przez matkę, pozostawał pod silnym wpływem ojca, wybitnej lecz kontrowersyjnej postaci życia politycznego i kulturalnego czasów porozbiorowych: generała w armii napoleońskiej, później zaś - po klęsce Bonapartego - carskiego dygnitarza w Królestwie Polskim. W czasach studenckich solidarność z ojcem nie pozwoliła mu wziąć udziału w patriotycznej manifestacji, w konsekwencji czego - bojkotowany przez kolegów - musiał w 1829 roku opuścić Warszawę i wyjechać do Genewy dla kontynuowania rozpoczętych studiów prawniczych. Od wyjazdu do Szwajcarii bywał w kraju tylko gościem, większość życia spędzając za granicą. Włochy, Francja, Austria, Niemcy to stałe trasy jego licznych podróży: do wciąż nowych miejsc zamieszkania, do kurortów dla podreperowania zdrowia, w miejsca ustronne, a piękne dla ukrywanych przed opinią publiczną spotkań z Delfiną Potocką. Owa romantyczna podróżomania dobrze służyła bogatej korespondencji o wybitnych walorach literackich. Krasiński był genialnym dzieckiem podziwianym w klasycystycznym literackim salonie ojca i wcześnie zaczął pisać. Pierwsze próby to małe utwory prozą oraz powieści historyczne (debiut drukiem: Grób rodziny Reichstalów 1828) pozostające pod wpływem angielskich romansów grozy i francuskiej powieści frenetycznej. Młodzieńczy okres genewski okazał się niezwykle ważny w intelektualnej, artystycznej, a także obywatelskiej biografii poety. Był to czas: rozwijającej go przyjaźni z poetą, późniejszym dyplomatą, Anglikiem Henrykiem Reeve`em, poznawania literatury i manifestów europejskiego romantyzmu, kształtowania poglądów historiozoficznych - dzięki lekturom J. Micheleta oraz tradycjonalistów francuskich: P. S. Ballanche`a i J. de Maistre`a. Będą one stanowiły podstawę ideową późniejszych utworów poety. W Genewie pisał Krasiński po francusku listy do Reeve`a, gdy ten wyjechał do Anglii, a także autobiograficzne Fragmenty, o tematyce najczęściej katastroficznej. Próbował przenosić na grunt polski doświadczenia prozy poetyckiej Chateaubrianda oraz frenetycznych opowiadań i powieści: V. Hugo, J. Janina, Ch. Nodiera - czego najwartościowszym przykładem okazał się wydany w 1834 roku Agaj-Han, a ślady odnaleźć można w poetyckiej prozie Irydiona (1836). Okres genewsko-rzymski był dla poety także czasem bolesnego patriotycznego dojrzewania. Nie uzyskawszy przyzwolenia ojca, nie wziął udziału w powstaniu listopadowym (1830), o wybuchu którego dowiedział się podczas pobytu w Rzymie. Zarówno pisane w tym czasie listy, jak i zachowany fragment powieści Adam Szaleniec (1831) dają świadectwo rozterkom i wewnętrznemu dramatowi poety. Mimo iż przyjął w końcu ojcowską interpretację powstania jako rewolty społecznej, jakobińskiej przez całe życie dręczyło go uczucie hańby. Ustępstwom wobec ojca towarzyszyła pogłębiająca się z latami nerwica i stany melancholii. W listach z okazji rozważań nad własną sytuacją egzystencjalną pisał o "fałszywym" położeniu, w jakim się znajduje, uważając że należy ono do istoty jego losu. Należał do twórców, którzy, wyjątkowo silnie odczuwali romantyczny "ból istnienia", zagrożenie przez śmierć i strach przed nicością. Nie opuszczały go zwątpienia, a jego życie wewnętrzne układało się w rytmie rozpaczy i nadziei, doznań klęski i ocalenia. Towarzyszyło mu poczucie, że przyszło mu żyć na przełomie dziejów i oglądać schyłek starego świata (bliskie to Rene`emu i Pamiętnikom zza grobu Chateaubrianda). W swych najdoskonalszych utworach: Nie-Boskiej komedii (1835) i Irydionie (1836) pokazywał momenty przesileń historii - katastrof i degeneracji życia (co zyskało mu nazwę "poety ruin"). Interesowały go epoki schyłku i chaosu - wkraczającego także do wnętrza ludzi. Epoki, kiedy wali się dawny kształt świata, a nowy albo jeszcze nie zarysowuje się, albo nie ma nic do zaoferowania. Nie-Boska komedia stawiała ważne dla Krasińskiego i dla całego romantyzmu pytania: czy historia może być dziełem człowieka, czy też powinna być zgodna z wolą Bożą; czy Bóg jest Bogiem miłości, czy apokaliptycznej katastrofy. Zjawiająca się w zakończeniu postać Chrystusa pozwala interpretować dramat na dwa sposoby: jako zapowiedź nowej epoki odrodzonego chrześcijaństwa lub jako apokaliptyczny kres karzącego Boga - mściciela (więcej przesłanek z dramatu i z listów wskazuje na to drugie rozumienie). W Irydionie naczelną ideą jest nie katastrofizm, a idea zbawienia. Tytułowy bohater - mszczący się na pogańskim zmaterializowanym Rzymie za zniewolenie jego greckiej ojczyzny - zostanie zbawiony. Musi tylko odpokutować swój grzech i doskonalić w sobie chrześcijańskie cnoty. Bunt i żądza odwetu (nawet jeśli płyną z patriotycznych pobudek), jako nieetyczne, nie mieszczą się w Bożym planie świata. Widać tu związek z europejską myślą palingenetyczną, dotyczącą przekształcania jednostki i społeczeństwa w drodze ku zbawieniu. Krasiński nie chciał jednak postępu za każdą cenę, na przykład za cenę rozlewu krwi, jak to jest u tłumaczącego rewolucję Ballanche`a. Obok tych uniwersalnych znaczeń trzeba interpretować Irydiona jako metaforę polityczną, w której zawiera się negatywna ocena powstania listopadowego.Idea zbawienia stanie się szczególnie ważna w myśli Krasińskiego w latach czterdziestych - w jego mesjanistycznej koncepcji (Trzy myśli po śp. Henryku Ligenzie 1840, Przedświt 1843, Psalmy przyszłości 1845, wersja rozszerzona 1848). Jest to inny mesjanizm niż u Mickiewicza czy Słowackiego. (Psalmy... wywołały replikę Słowackiego Odpowiedź na "Psalmy przyszłości"). Zasługą jest w nim nie cierpienie i niewinna ofiara, ale wierność chrześcijaństwu w szlacheckiej przesz-łości Polski. Polska - co charakterystyczne nie idealizowana przez Krasińskiego - ma jako mesjasz zbawić nie tylko własny naród, ale także świat od rozlewu krwi i etyki opartej na nienawiści (która, według poety zapanowała w Europie od czasu rewolucji francuskiej 1789). Byłoby to więc mesjanistyczne wielkie przemienienie polityki i historii wedle chrześcijańskiej zasady miłości (Wstęp do Przedświtu). Czyn w interpretacji Krasińskiego ma charakter duchowy, moralny - wyraźnie antyrewolucyjny (w Psalmie miłości, pisanym przed 1846 rokiem, pojawia się nawet organicystyczna idea solidaryzmu szlachty i ludu).

Silnym przeżyciem stało się dla poety skierowane przeciwko szlachcie powstanie chłopskie w Galicji w 1846 roku, rozpoczynające falę rewolucyjnych wystąpień Wiosny Ludów (1848). Jego nadzieje, dotyczące duchowego doskonalenia w imię chrześcijańskiej miłości i solidaryzmu klasowego, legły w gruzach. Skalę dramatu oddaje korespondencja poety, w której - znów posługując się katastroficznymi obrazami powszechnej zagłady i frenetyczną stylistyką - pisał, że w wydarzeniach roku 1848 spełnia się wizja rewolucji nakreślona przez niego niegdyś w Nie-Boskiej komedii. Krasiński umarł w Paryżu, pochowany zaś został w rodowym majątku Opinogóra niedaleko Warszawy, gdzie w neogotyckim pałacyku mieści się obecnie muzeum romantyzmu.

ŹRÓDŁO: http://univ.gda.pl/~literat/autors/krasins.htm

ZYGMUNT KRASIŃSKI, HRABIA



(ur. 19 lutego 1812 w Paryżu – zm. 23 lutego 1859 w Paryżu)
Tradycyjnie Krasińskiego zwykło zaliczać się do grona tzw. Czterech Wieszczów literatury polskiej (obok Adama Mickiewicza, Juliusza Słowackiego i Cypriana Kamila Norwida). Był potomkiem magnackiej rodziny Krasińskich II ordynatem opinogórskim, synem generała Wincentego i Marii Radziwiłłówny. Jego ojcem chrzestnym był cesarz Napoleon I. Kształcił się w domu
w Warszawie i Opinogórze, pod kierunkiem pisarza Józefa Korzeniowskiego, później w Liceum Warszawskim i na wydziale prawa Uniwersytetu Warszawskiego do roku 1829. Z powodu zajścia z kolegą Leonem Łubieńskim na tle wyłamania się Krasińskiego spod solidarności koleżeńskiej z okazji patriotycznej demonstracji na pogrzebie prezesa Sądu Sejmowego Piotra Bielińskiego, ojciec wysłał go do Szwajcarii. Gdy wyjechał do Szwajcarii, zapoznał się tam z literaturą i myślą europejskiego romantyzmu. Największy wpływ na jego poglądy i całe życie miał ojciec, Wincenty Krasiński – generał napoleoński, zwolennik "obozu klasyków", a później lojalny poddany cara Rosji. Zygmunt stracił matkę w 1822 roku. Mimo buntu, młodego jeszcze poety, nigdy nie udało mu się wyrwać spod wpływu ojca, który ingerował zarówno
w jego poglądy polityczne, jak i życie osobiste. Krasiński pod wpływem ojca nie wziął udziału w powstaniu listopadowym i demonstracjach patriotycznych. Poddany ostracyzmowi kolegów zmuszony był przerwać studia. Od połowy maja do września 1857 r. przebywał w Złotym Potoku, z którego wyjechał po śmierci swojej najmłodszej córki. Uciekł z ojczyzny, aby choćby częściowo uwolnić się spod wpływu ojca. Odtąd przebywa przeważnie za granicą
w: Niemczech, Francji i Włoszech. W roku 1829 w Genewie poznał się
i zaprzyjaźnił z Anglikiem Henrykiem Reeve i
z Henrietą Villan, drugą swą miłością, po poprzednim, młodzieńczym uczuciu do kuzynki Amelii Załuskiej. W sierpniu 1830 roku spotkał się z Adamem Mickiewiczem, z którym odbył wycieczkę w Alpy. Po roku 1831 nawiedzały go stale cierpienia fizyczne, rozstrój nerwowy, potęgowany różnicą przekonań politycznych w stosunku do ojca, dla którego był jednak uległym synem, oraz najprzykrzejsza, stale go już trapiąca choroba oczu, grożąca ślepotą, zniewalająca do długiego nieraz przebywania w ciemnym pokoju i do samotnych rozmyślań. Od jesieni 1832 do wiosny 1833 przebywał
w Petersburgu z ojcem, który chciał go nakłonić do służby dla dworu rosyjskiego, ale temu żądaniu ojca się nie poddał. Po Krakowie, który go zachwycił historyczną przeszłością, i Wiedniu, gdzie leczył oczy, udał się do Włoch, gdzie w Rzymie w roku 1834 nawiązał romans z Joanną Bobrową, który trwał do 1838. Stałym jego towarzyszem w tych podróżach był dawny kolega uniwersytecki Konstanty Danielewicz.
W roku 1836 w Rzymie poznał Juliusza Słowackiego i zaprzyjaźnił się z nim.
W grudniu 1838 roku w Neapolu nawiązał romans z Delfiną Potocką, najsilniejsze z uczuć poety, gorąco odwzajemniane. Romans przetrwał do roku 1846, później przekształcił się w przyjaźń i wydatnie odbił się w twórczości poety. W roku 1839 w Mediolanie zaprzyjaźnił się z Augustem Cieszkowskim, była to najtrwalsza i najściślejsza z przyjaźni poety i wzajemnie wywarła wpływ na dzieje myśli ich obu. W lipcu 1843 roku pod wpływem ojca ożenił się z Elizą Branicką (1820-1876), polską malarką i dyletantką, której uczucie i zalety charakteru ocenił dopiero później, gdy ochłódł jego stosunek z Delfiną. Zygmunt Krasiński zmarł 23 lutego 1859 roku w Paryżu. Po śmierci jego zwłoki zostały przetransportowane do Opinogóry koło Ciechanowa, gdzie znajduje się obecnie Muzeum Romantyzmu.
TWÓRCZOŚĆ
Pierwsze znane utwory Krasińskiego powstały bardzo wcześnie, bo już od roku 1825. Pod wpływem Waltera Scotta w latach 1828-1831 napisał szereg powieści historycznych („Grób rodziny Reichstalów” 1828; „Władysław Herman i dwór jego” z 1828, drukowany 1830; „Mściwy karzeł i Masław1830; „Teodoro, król borów” 1830; „Zamek Wilczki” 1830; „Gastołd”, pisany 1831 , drukowany 1833; „Agaj-Han”, pisany 1831, drukowany 1834, powieść o Marynie Mniszchównie, najwybitniejszy z utworów tego młodzieńczego okresu twórczości), z których wiele drukował w wydawanym przez siebie „Pamiętniku dla płci pięknej” kolega z liceum i przyjaciel – Konstanty Gaszyński, który później zajmował się drukiem utworów poety, wydawanych w tajemnicy
i anonimowo.

Po tych juweniliach już w roku 1833 powstaje arcydzieło Nie-Boska komedia”, wydana w Paryżu 1835 roku. Jest dziełem na miarę europejską,


w swoim rodzaju jedynym, przedstawiającym społeczną walkę idei arystokratycznej (hrabia Henryk) z demokracją (Pankracy), którego wartość artystyczną i myślową w pełni doceniono dopiero znacznie później i uznano je za jedno z najpotężniejszych arcydzieł literatury powszechnej, ostatnio
z pełnym powodzeniem wprowadzono również na scenę polską i niemiecką. Do utworu tego powracał i później, w ciągu lat 1838-1852, pisząc doń fragmentaryczne uzupełnienia (najważniejsze: „Sen” i „Weneckie podziemia”), wydano po śmierci poety pod tytułem „Niedokończony poemat” (1860).

Następny utwór Krasińskiego i drugie jego arcydzieło to Irydion”, powieść dramatyczna na tle dziejów starożytnego Rzymu, pisana w latach 1832-1836, drukowana w Paryżu w roku 1836. Jest to tragedia zemsty, pobudzona rozmyślaniami nad losami ojczyzny, pełna wspaniale odtworzonych obrazów świata starożytnego, zakończona apoteozą zwycięstwa idei chrześcijańskiej.

W następnych utworach (prozą Noc letnia” i Pokusa”, pisanych 1837, drukowanych 1841; wierszem Trzy myśli pozostałe po Henryku Ligenzie”: „Syn cieniów”, „Sen Cezary” i „Legenda” pisanych w latach (1839-1840) nie dopisuje Krasińskiemu równa siła natchnienia i artystycznego wyrazu. Dopiero w poemacie Przedświt” (pisany (1841-1843), drukowany 1843 jako utwór Konstantego Gaszyńskiego), apoteozującym znaczenie dziejowe Polski i będący wyrazem wiary w jej przyszłość i zarazem hołdem dla Delfiny, wzniósł się raz jeszcze na wyżyny natchnienia, dziełem tym zdobywając sławę, na razie jako „poeta bezimienny”. W pisanych w roku 1840, drukowanych 1847,
„Dniu dzisiejszym” i „Ostatnim” dał wyraz swych uczuć patriotycznych.
W artykule „Kilka słów o Juliuszu Słowackim (druk. w poznańskim „Tygodniku Literackim” 1841) pierwszy należycie ocenił znaczenie zapoznawanego wówczas poety i dał świetnie ujęty syntetyczny pogląd na jego twórczość. W Psalmach przyszłości (1845-1848) mocno wyraził swe poglądy społeczne i polityczne, o co polemizował z nim Słowacki w poetyckiej Odpowiedzi.

W lirykach erotycznych z tego czasu, pisanych dla Delfiny, dał jedną


z najpiękniejszych utworów tego rodzaju w literaturze polskiej, inne wcześniej i później, zwrócone do Bobrowej i żony Elizy; za życia ich nie ogłaszał, wydano je dopiero po śmierci poety. Oprócz fragmentów literackich, pisał poza tym traktaty filozoficzne („O stanowisku Polski z Bożych i ludzkich względów”),pisane (1841-1842), drukowane (1903-1912), oraz
w latach (1847-1858) polskie i francuskie memoriały polityczne, dając w nich wyraz swych poglądów mesjanicznych (różnych jednak od mesjanizmu Towiańskiego i Mickiewicza) oraz w miarę lat kształtując swe poglądy społeczne coraz bardziej w duchu zachowawczym, pod koniec nawet wstecznym. Nie wszystkie dotychczas wydano, korespondencję z ojcem i Delfiną drukowano tylko fragmentarycznie. Z wydań listów, oprócz wyżej przytoczonych, najważniejsze: „Listy” tomy I-III., (1882-1887); „Listy do Stanisława Małachowskiego1885; „Listy do Stanisława Koźmiana1911; „L. do Adama Potockiego 1922; „L. do Ary Scheffera” 1909. Korespondencja Krasińskiego ma o tyle wyjątkowe znaczenie, że „poeta myśli” w niej właśnie wypowiedział się najszerzej.

Najważniejsze dzieła



[edytuj]

  • Powieści gotyckie

  • Agaj-Han

  • Irydion

  • Nie-Boska komedia

  • Przedświt

  • Psalmy przyszłości

  • Fantazja życia

ŹRÓDŁO: Wikpedia


CYTATY AUTORSTWA

ZYGMUNTA KRASIŃSKIEGO


  • Cokolwiek będzie, cokolwiek się stanie, Jedno wiem tylko: sprawiedliwość będzie, Jedno wiem tylko: Polska zmartwychwstanie.


  • Dość już długo – dość już długo
    Brzmiał na strunach wieszczów żal!
    Czas uderzyć w strunę drugą
    W czynów stal!




  • I świat ten cały był giełdą bez Boga.



  • Już się ma pod koniec starożytnemu światu – wszystko, co w nim żyło, psuje się, rozprzęga i szaleje – bogi i ludzie szaleją.... Fatum jedno spokojne, niewzruszone, rozum nieubłagany świata, patrzy z wysoka na wiry ziemi i nieba.




  • Każda nowość razi, obraża nawet, zanim da się rozpoznać.



  • Nieszczęście jest jak miłość, wiąże ludzi ze sobą.



  • W ciągłej przykładu i słowa postaci
    rozdawaj siebie samego swej braci.
    Mnóż się ty jeden przez czyny żyjące,
    a będą z Ciebie jednego... tysiące




  • Zgińcie, me pieśni – wstańcie, Czyny moje!


NIE-BOSKA KOMEDIA – POMNIK


KARTA TYTUŁOWA ZYGMUNTA KRASIŃSKIEGO



KRYPTA KRASIŃSKICH ZŁOTY POTOK – DWÓR KRASIŃSKICH




PAŁAC KRASIŃSKICH W WARSZAWIE



RODZINA KRASIŃSKIEGO


 




©absta.pl 2019
wyślij wiadomość

    Strona główna