Katolicy i protestanci – analiza zróżnicowania wyznawanych wartości jako potencjalnych determinantów rozwoju gospodarczego



Pobieranie 176.66 Kb.
Strona3/3
Data06.05.2016
Rozmiar176.66 Kb.
1   2   3

7. Wnioski

Analiza wartości deklarowanych przez katolików i protestantów w okresie niemal 30-tu lat wykazała niejednolitość ich poglądów. Trudno definitywnie stwierdzić definitywnie, by któraś z tych grup była jednoznacznie prorozwojowa, jednak choć więcej cech sprzyjających rozwojowi wydaje się występować wśród protestantów. Nie oznacza to jednak, że wśród katolików nie ma żadnych cech, które predysponowałyby ich do szybszego rozwoju – przykładowo: większe przywiązanie do instytucji rodziny. Nie wydaje się również, by którakolwiek grupa religijna realizowała współcześnie model Webera z dzieła Etyka protestancka a duch kapitalizmu (2). Wprawdzie katolicy chętniej deklarują religijność i pragną wpajać swoim dzieciom cnotę ciężkiej pracy i oraz posłuszeństwa, jednak rzadziej traktują swój zawód jako powołanie. O powołaniu nie wspominają również także protestanci, ale wydaje się, że ich stosunek do pracy może stanowić echo takiego sposobu myślenia. Również Ponadto większa skłonność do zrzeszania się może być pozostałością po przekonaniu, że marnotrawienie czasu jest grzechem, należy go zapełnić działalnością na rzecz istotnych spraw. Brak jednak we współczesnej Europie społeczeństwa, o którym pisał Weber. Co nie oznacza, że mylił się co do faktu, że protestantów cechują pewne szczególne właściwości, odróżniając ich od katolików.

W kontekście pięciu obszarów, spośród wyodrębnionych różnic, wyłaniają się modele idealne kultur uwarunkowanych religią, w których wyznawane wartości będą sprzyjały lub spowalniały rozwój gospodarczy. Cechy charakterystyczne obu modeli zawarte zostały w tablicy nr 6.

Tablica 6



Cechy kultur sprzyjających i hamujących rozwój gospodarczy

Kultura sprzyjająca rozwojowi gospodarczemu

Kultura spowalniająca rozwój gospodarczy

  • Ciekawość świata

  • Edukacja jako element obecny na przestrzeni całego życia

  • Praca traktowana jest jako środek do samorozwoju

  • Obowiązuje zasada niedyskryminacji na rynku pracy (ze względu na płeć, wiek, pochodzenie, stan zdrowia)

  • Przyjaciele i znajomi mają bardzo duże znaczenie w życiu człowieka

  • Pomysłodawcami i motorem przemian w społeczeństwie są członkowie społeczeństwa, którzy nie obawiają się przejmowania inicjatywy.

  • Liczą się inicjatywy ludzi

  • W społeczeństwie jest poczucie wspólnego celu

  • Wysoki stopień uczestnictwa kobiet w rynku pracy i życiu publicznym

  • Wysoki odsetek korzystania z mediów, szczególnie Internetu

  • Jednostki cechuje dobra samoocena zdrowia jednostek

  • Szybkie reakcje na odczucie dyskomfortu w życiu25

  • Poziom zaufania do innych ludzi oraz instytucji jest wysoki

  • Odpowiedni poziom uczestnictwa w życiu religijnym26

  • Brak potrzeby zdobywania informacji na temat reszty świata

  • Edukacja jako element przynależny wczesnemu okresowi życia

  • Praca traktowana jest jako brzemię

  • Rynkiem pracy rządzi prawo silniejszego

  • Małe znaczenie przyjaciół i znajomych

  • Inicjatywa w zakresie zmian wychodzi od władzy, władza jest motorem zmian społecznych

  • Liczy się opinia autorytetów

  • Brak poczucia wspólnego celu w społeczeństwie

  • Niski stopień uczestnictwa kobiet w życiu publicznym i rynku pracy

  • Niski stopień korzystania z mediów, zwłaszcza Internetu

  • Jednostki cechuje niska subiektywna samoocena zdrowia

  • Jednostki cechuje wysoki stopień tolerancji dla pewnego dyskomfortu w życiu

  • Niski poziom zaufania wobec innych osób i instytucji

  • Nieodpowiedni stopień uczestnictwa w życiu religijnym

Źródło: opracowanie własne.
Żaden z powyższych modeli nie może być utożsamiony z konkretną religią. Jak już wspomniano, wartości prorozwojowe i hamujące rozwój gospodarczy występują wśród przedstawicieli obu religii, przy czym wśród wartości bliższych protestantom wydaje się być występować stosunkowo więcej tych sprzyjających rozwojowi. Niniejsze badania stanowią jedynie przyczynek do dalszych przemyśleń i na ich podstawie trudno o zdecydowane opinie na temat własności związanych z religiami i ich wpływu na rozwój gospodarczy. Należy również pokreślić, że kwestie zawarte w powyższym modelu z pewnością nie stanowią pełnego spektrum czynników odpowiedzialnych za rozwój gospodarczy. Tym niemniej, podsumowując, można stwierdzić, iż że udało się potwierdzić tezę w zakresie wykazania różnic w wartościach wyznawanych przez katolików i protestantów. Różnice te zaś, występują w wielu obszarach, które są istotne dla gospodarki, a zatem w sposób pośredni, wartości zależne od typu religii w sposób pośredni wpływają na rozwój gospodarczy.
Bibliografia

  1. Eliade M., Sacrum i profanum. O istocie religijności, Wydawnictwo KR, Warszawa 1999. ISBN 83-86989-39-4.

  2. Weber M., Etyka protestancka a duch kapitalizmu, Wydawnictwo TEST, Lublin 1994. ISBN 83-7038-144-8.

  3. Economic Research Service [online, dostęp: 26.08.2011-08-26]. Dostępny w Internecie: http://www.ers.usda.gov/Data/Macroeconomics/.

  4. World Value Survey [online, dostęp: 26.08.2011-08-26]. Dostępny w Internecie: http://www.wvsevsdb.com.

  5. Fukuyama F., Kapitał społeczny. W: Kultura ma znaczenie: jak wartości wpływają na rozwój społeczeństw, red. L.awrence E. Harrison, S.amuel P. Huntington; przeł. S. Dymczyk, Wydawnictwo Zysk i S-ka, Poznań 2000. ISBN 83-7298-368-2.

  6. Czapiński J., Polska smuta, rozmowa J. Żakowskiego z prof. J. Czapińskim, „Polityka” 2009, nr 16 (2701), s. 18-–20.

  7. Hofstede G., Kultury i organizacje. Zaprogramowanie umysłu, Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne, Warszawa 2007. ISBN 83-208-1685-8.

  8. Sztaudynger J.J., Rodzinny kapitał społeczny a wzrost gospodarczy w Polsce, „Ekonomista” 2009, nr 2.

  9. Fukuyama F., Zaufanie. Kapitał społeczny a droga do dobrobytu, Wydawnictwo. Naukowe PWN, Warszawa–-Wrocław 1997. ISBN 83-01-12488-1.

  10. Matysiak A., Negatywny kapitał społeczny. W: Nowa ekonomia a społeczeństwo, red. S. Patrycki S., Katolicki Uniwersytet Lubelski, Lublin 2006. ISBN 83-7363-366-9.

  11. Putnam D.R., Better Together: Report of the Saguro Seminar, Harvard University, J.F. Kennedy School of Governement, Cambridge 2001.

  12. Barro R., McCleary R.M., Religion and Economic Growth, “„NBER Working Papers”, 9682, [online, dostęp 26.08.2011], Cambridge 2003. Dostępny w Internecie: http://www.nber.org/papers/w9682.


Keywords: Catholicism, economic development, Protestantism, values
Abstract: This article analyzes the values held by Protestants and Catholics residing in the countries of modern Europe. The aim was to investigate whether there are significant differences in the values espoused by these two groups and whether there are any areas relevant to economic development. The study showed the existence of differences and the areas in which they occur have been classified into five core groups: the values associated with the perception of problems in professional life, with life in the public sphere, with life in the private sphere and personal well-being, as well values related to trust and to religion. In the remainder of the article, the values in each selected area are analyzed, by placing them in the context of their importance for economic development. The last part of the article proposes a model of cultures as either pro-development or inhibiting development based on the values characteristically held by the representatives of both religions.
Keywords: Catholicism, Protestantism, values, economic development.

 mgr Małgorzata Ramocka – asystent, Katedra Zarządzania, Małopolska Wyższa Szkoła Ekonomiczna w Tarnowie.

1 Szczególnie widoczne jest to przed rokiem 1993, czyli podpisaniem traktatu z Maastricht, kiedy współpraca gospodarcza krajów należących do Unii zacieśniła się jeszcze bardziej i kraje biedniejsze znacznie przyspieszyły swój wzrost. W roku 1992 wskaźniki wzrostu per capita w Europie prezentowały się następująco: Kraje kraje tradycyjnie katolickie: Austria 29 897 dol.$, Irlandia 22 810 dol.$, Włochy 25 901 dol.$, Portugalia 13 562 dol.$, Hiszpania 18 935 dol$., Średniośrednio: 22 221 dol.$; Kraje kraje tradycyjnie protestanckie: Dania 38 762 dol.$, Szwecja 28 615 dol.$, Finlandia 25 470 dol.$., Średniośrednio: 30 949 dol.$; Kraje kraje laickie i wielowyznaniowe: Wielka Brytania 26 667 dol.$, Francja 28 406 dol.$, Niemcy 29 373 dol., Belgia 28 411 dol.$, Holandia 29 714 dol.$., Średniośrednio: 28 514,2 dol.$; Średnie średnie dla tych samych grup krajów za rok 2009: Kraje kraje katolickie 32 159 dol.$, protestanckie 42 125 dol.$, wielowyznaniowe i laickie 35 920 dol.$ (3).

2 W opisach określenie „protestanci” odnosi się do wszystkich wymienianych typów kościołów reformowanych.

3 W serii tej uczestniczyli jedynie respondenci z Finlandii, Francji, Niemiec, Wielkiej Brytanii, Włoch, Polski, Holandii, Hiszpanii, Słowenii i Szwecji.

4 Prezbiterianie, baptyści, chrześcijanie ewangelikalni.

5 Typy edukacji w serii 2005-–2008 nie sumują się do 100%, gdyż w tabeli nie uwzględniono respondentów, którzy odebrali edukację nieformalną.

6 Warto dodać, że badanie wykazało także różnicę w zakresie korzystania z mediów. W serii z początku lat ’80-osiemdziesiątych o 25% mniej katolików niż protestantów deklarowało codzienne czytanie gazet. W ostatniej serii z lat 2005-–2008:, 15%-–30% więcej protestantów niż katolików deklarowało codzienne czytanie gazet, magazynów lub książek traktowanych jako źródło informacji;. 15%-–40% więcej protestantów deklarowało korzystanie z e-maila, Internetu lub rozmowy z kolegami z pracy, której celem miało być zdobycie informacji.

7 Średnio w seriach serii z lat 1981-–2000 za bardzo ważnych przyjaciół uznało: 49,3% przedstawicieli wolnych kościołów, 70,8% przedstawicieli kościoła Szwecji, 48,5% deklarujących się ogólnie jako protestanci i 37,4% katolików. W serii z lat 2005-–2007 za bardzo ważnych przyjaciół uznał już większy odsetek katolików: (45,7%), ale jednocześnie: 60,5% przedstawicieli kościołów ewangelikalnych, 71,3% przedstawicieli kościoła Szwecji, 62% deklarujących się ogólnie jako protestanci.

8 „Dylemat więźnia” jest problemem teorii gier. W wersji podstawowej jest grą dwuosobową o sumie niezerowej, gdzie gracze mogą wygrać, oszukując przeciwnika, jeśli jednak obaj gracze oszukują jednocześnie – obaj stracą. Iterowany dylemat jest wielokrotnym powtórzeniem tej gry, gdzie gracze tworzą swoje strategie, biorąc pod uwagę kolejne pociągnięcia posunięcia przeciwników. Wykazano, że wybór egoistycznych strategii skutkuje średnio bardzo małymi wygranymi w porównaniu z zachowaniami bardziej altruistycznymi.

9 W zależności od typu kościoła reformowanego.

10 Podkreślone są elementami sprzyjającymi wzrostowi gospodarczemu.

11 Średnio 20% mniej katolików wyrażało zainteresowanie tą sferą życia.

12 Poza Austrią i Irlandią, które są krajami o bardzo niskim dystansie do władzy, pozostałe kraje katolickie cechują się wysokim dystansem do władzy. Dystans do władzy jest jednym z czterech wymiarów kultury opisanych przez Geerta Hofstede (7). Kultury o wysokim dystansie do władzy charakteryzują się między innymi akceptacją dla braku równowagi w odniesieniu do władzy, która ma tu cechy absolutystyczne, jest oddalona od jednostki, jednostka zaś ma ograniczone poczucie lub nie ma go wcale w odniesieniu do możliwości wywierania wpływu na władzę wpływu. Przejawia się to hierarchicznością w organizacjach oraz modelu rodziny, co odzwierciedla nierówności między ludźmi. Typowa jest skłonność do centralizacji władzy, duże różnice w płacach pomiędzy wysokimi i niskimi stanowiskami. Podwładni oczekują instrukcji ze strony przełożonego. Kultury o niskim dystansie do władzy charakteryzują się skłonnością do ograniczania nierówności między ludźmi, decentralizacji. Hierarchia w realizacji zadań wynika z ról, jakie pracownicy mają do odegrania. Różnice w płacach są niewielkie, przełożeni oczekują od pracowników udziału w procesie decyzyjnym.

13 Jednak uwzględniając szczególną pozycję autorytetów wśród katolików, władza, by skutecznie wprowadzać zmiany, musi również ów autorytet posiadać.

14 Więcej w punkcie 1 2 niniejszego artykułu.

15 Na początku lat ’80-osiemdziesiątych około 25% mniej katolików niż protestantów sięgało regularnie po prasę. W serii badania badań z lat 2005-–2007 przewaga protestantów utrzymała się na poziomie 15%-–30%, w zależności od typu kościoła reformowanego.

16 W serii badania badań z lat 2005-–2007 o 15%-–40% (w zależności od typu kościoła reformowanego) więcej protestantów niż katolików deklaruje deklarowało korzystanie z Internetu i e-maila.

17 Sformułowanie to oznacza poczucie satysfakcji, osiągniętego celu.

18 W ostatniej serii badawczej protestanci 5%-–25% częściej deklarowali, że są szczęśliwi.

19 Jak się wydaje, również i te cechy mogą wpływać na zróżnicowanie sukcesów gospodarczych. Brak umiejętności przeżywania i cieszenia się sukcesem nie wpływa zapewne dobrze na motywację, podobnie jak brak zapału zapewne ogranicza skuteczność działania. Być może równieżtakże, katolicy wykazują wyższą tolerancję dla umiarkowanego dyskomfortu psychicznego, nie odczuwają więc bardzo głębokiej potrzeby wprowadzania zmian. Natomiast negatywne odczucia, takie jak samotność, smutek czy nuda, w przypadku protestantów działają bardziej mobilizująco, co w efekcie rezultacie przekłada się przykładowo na wyższy poziom szczęścia. Jednocześnie samo w sobie poczucie szczęścia również może mieć znaczenie na wyniki gospodarcze.

20 W ostatniej serii badawczej protestanci 5%-–15% częściej oceniali swoje zdrowie jako doskonałe.

21 Należy tu podkreślić, że są to typy idealne, charakteryzują je jedynie wartości deklarowane. Autorka nie twierdzi, że powyższe typy idealne reprezentują typ osobowości właściwy wszystkim katolikom i protestantom. Jest to jedynie podsumowanie uśrednionych badań, w których pewne cechy były faworyzowane lub częściej spotykane w grupie katolików, a inne w grupie protestantów.

22 Problem zaufania znajduje potwierdzenie wpływu na zagadnienia gospodarcze również w kontekście ekonomii kosztów transakcyjnych, gdzie wyższy poziom zaufania zmniejsza te koszty.

23 Przyjęty przez autorkę podział na katolików i protestantów jest podziałem określającym przynależność kulturową, nie zaś stopień zaangażowania w życie religijne i wiarę w zjawiska metafizyczne.

24 Ze względu na niejednoznaczność wniosków badaczy, należy przyjrzeć się tej wartości w wyodrębnionym obszarze Europy.

25 Autorka ma na myśli szeroko rozumiane pojmowanie komfortu życiowego, w sensie zadowolenia z pracy, związku, rodziny i samorealizacji. Nie odnosi się to do niecierpliwości w usuwaniu bieżących dolegliwości jak np. korki uliczne, ograniczenia prędkości w ruchu itp.

26 Putnam dostrzega bezpośredni pozytywny wpływ uczestnictwa w obrzędach religijnych na kapitał społeczny. U Barro i McCleary nie ma mowy o tak bezpośrednim przełożeniu, a wręcz częsta obecność w kościele wpływa negatywnie na wzrost gospodarczy. Stąd też konieczne jest przeprowadzenie dodatkowego badania pozwalającego określić jak współzależność pomiędzy uczestnictwem w nabożeństwach a rozwojem gospodarczy przedstawia się w Europie.



1   2   3


©absta.pl 2016
wyślij wiadomość

    Strona główna