Koncepcje społeczeństwa obywatelskiego w filozofii społecznej liberalizmu I komunitaryzmu



Pobieranie 0.91 Mb.
Strona14/15
Data07.05.2016
Rozmiar0.91 Mb.
1   ...   7   8   9   10   11   12   13   14   15
Teoria uczuć moralnych, tłum D. Petsch, Warszawa 1989, s. 5.

94 Zob. tamże, s. 6.

95 Zob. A. Smith, Badania nad naturą i przyczynami bogactwa narodów, t. II, tłum. A. Prejbisz, B. Jasińska, Warszawa 1954, s. 46.

96 A. Ferguson, An Essay on the History of Civil Society, Edinbugh 1966, s. 8-9.

97 Tamże, s. 122.

98 Tamże, s. 191.

99 Por. tamże, s. 266.

100 A. de Tocqueville, O demokracji w Ameryce, tłum. M. Król, Warszawa 1976, s. 480.

101 Tamże, s. 49.

102 Tamże, s. 48.

103 Tamże, s. 49.

104 Tamże.

105 Tamże, s. 50.

106 Tamże, s. 51.

107 Tamże, s. 54.

108 Tamże, s. 55.

109 Tamże, s. 343.

110 Tamże, s. 346.

111 Tamże.

112 Tamże, s. 349.

113 Tamże, s. 395.

114 Tamże, s. 459.

115 A. de Tocqueville, Dawny ustrój i rewolucja, tłum. H. Szumińska-Grossowa, Kraków 1996.

116 A. de Tocqueville, O demokracji..., op. cit., s. 345.

117 Tamże, s. 346.

118 Tamże, s. 397.

119 Stanisław Filipowicz wskazuje na bardzo ważną sprawę, a mianowicie, że: civil, civility – to pojęcia, które w języku angielskim oznaczają przede wszystkim ogładę oraz gładkość manier. Synonimem słowa civil jest przymiotnik polite, oznaczający wyrafinowanie, grzeczność, elegancję stylu połączoną z kurtuazją. Polite to, inaczej mówiąc, polished in manners. Chodzi więc o szlifowanie stylu bycia. A zatem civil society jest społeczeństwem ludzi obdarzonych manierami. Tłumacząc civil society jako „społeczeństwo obywatelskie” tracimy niezmiernie istotny aspekt utożsamiania, dokonanego przez twórców tego pojęcia, stopniowego udoskonalania politycznej kondycji człowieka z przemianami w obyczajowości. Przemiany te oznaczają kres okrucieństwa, przemocy oraz ugruntowują wolność. S. Filipowicz, Pochwała rozumu i cnoty. Republikańskie credo Ameryki, Kraków 1997, s. 198.

120 G.W.F. Hegel, Zasady filozofii prawa, tłum. A. Landman, Warszawa 1969, s. 365-366.

121 Tamże, s. 239.

122 Z. Kuderowicz, Hegel i jego uczniowie, Warszawa 1984, s. 126.

123 G.W.F. Hegel, Zasady filozofii..., op. cit., s. 267.

124 Zob. tamże, s. 314.

125 Tamże, s. 284.

126 K. Popper, Społeczeństwo otwarte..., op. cit., s. 45.

127 S. Avineri, „Ja”, działalność gospodarcza i dialektyczna społeczeństwa obywatelskiego u Hegla, tłum. A. Romaniuk, w: red. M.J. Siemek, Filozofia transcendentalna a dialektyka, Warszawa 1994, s. 236.

128 W. Kaczocha, Lokalne społeczeństwo..., op. cit., s. 218.

129 G.W.F. Hegel, Zasady filozofii..., op. cit., s. 199.

130 G.W.F. Hegel, Encyklopedia nauk filozoficznych, tłum. Ś.F. Nowicki, Warszawa 1992, s. 525.

131 Ś.F. Nowicki, Heglowskie pojęcie społeczeństwa obywatelskiego, „Studia Filozoficzne”, nr 9, 1987, s. 78.

132 M.J. Siemek, Filozofia spełnionej nowoczesności – Hegel, Toruń 1995, s. 36.

133 Tamże, s. 229.

134 Świadczy o tym dość cynicznie brzmiąca Uwaga do § 245: „Doświadczenie dowiodło (zwłaszcza w Szkocji), że najbardziej bezpośrednim środkiem zarówno przeciw ubóstwu, jak i przeciw utracie wstydu i honoru – tych subiektywnych podstaw społeczeństwa – oraz przeciw lenistwu i marnotrawstwu itd., z których wywodzi się motłoch, jest pozostawienie biednych ich losowi i zdanie ich na publiczną żebraninę.” G.W.F. Hegel, Zasady filozofii..., op. cit., s. 230-231.

135 V. Pérez-Diaz, Powrót społeczeństwa obywatelskiego w Hiszpanii, tłum. D. Lachowska, Kraków 1996, s. 91.

136 K. Popper, Społeczeństwo otwarte..., op. cit., s. 39.

137 J. Orzeł, Relacja pomiędzy państwem a społeczeństwem obywatelskim u Hegla i Marksa, „Studia Filozoficzne”, nr 9, 1987, s. 84.

138 K. Marks, W kwestii żydowskiej, tłum. T. Zabłudowski, w: K. Marks, F. Engels, Dzieła, t. I, Warszawa 1962, s. 446-447.

139 I. Berlin, Karol Marks. Jego życie i środowisko, tłum. W. Orliński, Warszawa 1999, s. 109.

140 Stosunki społeczne, które zawiązują się w procesie gospodarczym, różnią się tym od innych rodzajów stosunków społecznych, że powstają za pośrednictwem przedmiotów materialnych, służących do zaspokojenia potrzeb: za pośrednictwem środków produkcji albo dóbr konsumpcyjnych. Takie stosunki społeczne, które powstają za pośrednictwem dóbr materialnych, czyli rzeczy nazywamy stosunkami ekonomicznymi. O. Lange, Ekonomia polityczna, t. I, Warszawa 1978, s. 21.

141 Z. Cackowski, Główne pojęcia materializmu historycznego, Warszawa 1977, s. 402.

142 K. Marks, Przyczynek do krytyki heglowskiej filozofii prawa, tłum. T. Zabłudowski, w: K. Marks, F. Engels, Dzieła, t. I, Warszawa 1962, s. 300.

143 Tamże, s. 301-302.

144 N. Bobbio, Gramsci a pojęcie społeczeństwa obywatelskiego, tłum. J. Ugniewska, „Miesięcznik Literacki”, nr 6, 1982, s. 128.

145 A. Gramsci, Pisma wybrane, t. I, tłum. B. Sieroszewska, Warszawa 1961, s. 694.

146 Tamże, s. 643.

147 Tamże, t. II, s. 418.

148 S. Krzemień-Ojak, Antonio Gramsci. Filozofia-teoria kultury-estetyka, Warszawa 1983, s. 159-160.

149 B. Ponikowski, Dialektyka społeczeństwa obywatelskiego i społeczeństwa politycznego w myśli politycznej Antonia Gramsciego, w: Społeczeństwo obywatelskie, red. W. Bokajło, K. Dziubka, Wrocław 2001, s. 170.

150 E. Górski, Kategoria społeczeństwa obywatelskiego u Gramsciego i jej recepcja, „Studia Filozoficzne”, nr 9, 1987, s. 98.

151 G. Prestipino, Państwo i „społeczeństwo obywatelskie” w myśli Antonia Gramsciego, tłum. M. Ernst, w: Filozofia i kultura włoska. Zagadnienia współczesne, red. M. Nowaczyk, Wrocław-Warszawa-Kraków-Gdańsk 1980, s. 217.

152 L. Kołakowski, Główne nurty marksizmu. Powstanie – rozwój – rozkład, Londyn 1988, s. 982.

153 A. Gramsci, Zeszyty filozoficzne, tłum. B. Sieroszewska, J. Szymanowska, Warszawa 1991, s. 456.

154 J.H. Wellbank, John Rawls and His Critics. A Annotated Bibliography, New York 1982.

155 J. Rawls, Teoria sprawiedliwości, tłum. M. Panufnik, J. Pasek, A. Romaniuk, Warszawa 1994, s. 13.

156 J. Rawls, Teoria sprawiedliwości..., op. cit., s. 23.

157 Tamże, s. 24-25.

158 Tamże, s. 414-415.

159 Tamże, s. 415.

160 Tamże, s. 415-416.

161 Tamże, s. 416.

162 J. Rawls, Liberalizm polityczny, tłum. A, Romaniuk, Warszawa 1998, s. 73.

163 Tamże, s. 71-72.

164 Tamże, s. 80-81.

165 Zob. tamże, s. 81-82.

166 Tamże, s. 83.

167 Tamże, s. 303.

168 Tamże, s. 307.

169 Tamże, s. 311-312.

170 J. Rawls, Prawo ludów, tłum., M. Kozłowski, Warszawa 2001, 188-189.

171 J. Rawls, Liberalizm polityczny..., op. cit., s. 45-46.

172 M. Novak, Wolne osoby i dobro wspólne, tłum. G. Łuczkiewicz, Kraków 1998, s. 7-8.

173 M. Novak, A. Rauscher SJ, M. Zięba OP, Chrześcijaństwo, demokracja, kapitalizm, tłum. W. Büchner, Poznań 1993, s. 16.

174 Tamże, s. 17.

175 M. Novak, Przebudzenie etnicznej Ameryki, tłum. H. Pawlikowska, Warszawa 1985, s. 154-156.

176 S. Kowalczyk, Liberalizm i jego filozofia, Katowice 1995, s. 207-208.

177 M. Novak, Duch demokratycznego kapitalizmu, tłum. T. Stanek, Poznań 2001, s. 78-79.

178 M. Novak, Wolne osoby.., .op. cit., s. 161-162.

179 Przez demokratyczny kapitalizm Novak rozumie połączenie trzech systemów: gospodarki w przeważającej mierze rynkowej; państwowej polityki szacunku wobec praw jednostki do życia, wolności i dążenia do szczęścia; oraz systemu instytucji kulturalnych, opartego o ideały powszechnej wolności i sprawiedliwości. Inaczej mówiąc, trzy zbieżne, dynamiczne systemy funkcjonujące w ramach jednego ustroju: demokratyczna administracja państwowa, gospodarka oparta na rynku i bodźcach ekonomicznych, oraz moralno – kulturalny system cechujący się pluralizmem i – w najszerszym sensie – liberalizmem. Ten rodzaj ustroju obrazują, zdaniem autora, systemy społeczne Stanów Zjednoczonych, Niemiec i Japonii, a także kilkunastu innych państw świata. Zob. M. Novak, Duch demokratycznego..., op. cit., s. 26.

180 Tamże, s. 156.

181 Tamże, s. 385-386.

182 M. Novak, A. Rauscher SJ, M. Zięba OP, Chrześcijaństwo, demokracja..., op. cit., s. 25-26.

183 Tamże, s. 43-44.

184 M. Novak, A. Rauscher SJ, M. Zięba OP, Chrześcijaństwo, demokracja..., op. cit., s. 47-48.

185 M. Novak, Liberalizm – sprzymierzeniec czy wróg Kościoła. Nauczanie społeczne Kościoła a instytucje liberalne, tłum. W. Büchner, Poznań 1993, s. 77.

186 S. Michalik, Iluzje Oświecenia? – rozważania nad książką „Po liberalizmie” Johna Graya, „Res Publica Nowa” nr 6, 2002, s. 54.

187 J. Gray, Dwie twarze liberalizmu, tłum. P. Rymarczyk, Warszawa 2001, s. 7-8.

188 Tamże, s. 13-14.

189 A. Waśkiewicz, Liberalne rozrachunki, „Res Publica Nowa” nr 6, 2002, s. 61.

190 S. Michalik, Iluzje Oświecenia?..., op. cit., s. 54-55.

191 Tamże, s. 55.

192 Por. R. Legutko, Etyka absolutna i społeczeństwo otwarte, Kraków 1994, s. 68.

193 B. Polanowska-Sygulska, Koniec ery liberalizmu? Rozmowa z Johnem Grayem, w: Oblicza liberalizmu. Isaiah Berlin, John Gray, Steven Lukes, Joseph Raz w rozmowie z Beatą Polanowską-Sygulską, Kraków 2003, s. 49-50.

194 J. Gray, Po liberalizmie, tłum. P. Maciejko, P. Rymarczyk, Warszawa 2001, s. 71-72.

195 Tamże, s. 74.

196 J. Gray, Od postkomunizmu do społeczeństwa obywatelskiego: powrót historii i zmierzch zachodniego modelu, tłum. B. Szacka, w: Ani książę, ani kupiec..., op. cit., s. 264-265.

197 B. Polanowska-Sygulska, Potrzebny wam łut szczęścia i ...olej w głowie. Rozmowa z Johnem Grayem, w: Oblicza liberalizmu... op. cit., s. 69.

198 J. Gray, Liberalizm, tłum. R. Dziubecka, Kraków 1994, s. 91.

199 J. Gray, Od postkomunizmu do społeczeństwa obywatelskiego..., op. cit., s. 264-265.

200 B. Polanowska-Sygulska, Koniec ery... op. cit., s. 57.

201 M. Sandel (ed.), Liberalism and Its Critics, Oxford 1984, s. 7.

202 Por. Sz. Krzyżaniak, Komunitarystyczna krytyka liberalizmu, w: Wspólnotowość wobec wyzwań liberalizmu, T. Buksiński (red.), Poznań 1995, s. 104-105.

203 M. Sandel, Liberalism and the Limits of Justice, Cambridge 1982, s. 150.

204 Por. S. Krzyżaniak, Jednostka, wspólnota, społeczeństwo. Dyskusje wokół współczesnego uporządkowania społecznego, Zielona Góra 2003, s. 75.

205 M. Sandel, Democrats and Community: A Public Philosophy for American Liberalism, “The New Republic”, 9 February, 1988, s. 21-22.

206 M. Sandel, Liberalism and the Limits...., op. cit., s. 153.

207 M. Sandel, The Political Theory of the Procedural Republic, w: The Power of Public Ideas, R.B. Reich (ed.), Cambridge 1988, s.115.

208 M. Sandel, Democracy’s Discontent. America in Search of a Public Philosophy, Cambridge 1996, s. 345.

209 Zob. W. Reese-Schäfer, Was ist Kommunitarismus?, Frankfurt-New York 1994, s. 106.

210 Zob. P. Skudrzyk, Amerykańska wspólnotowa filozofia polityczna, Katowice 2001, s. 142.

211 M. Sandel, Democracy’s Discontent..., op. cit., s. 321.

212 Tamże, s. 348.

213 S. Mulhall, A. Swift, Liberals and Communitarians, Oxford 1992, s. 19.

214 M. Sandel, Republika proceduralna i nieuwarunkowana jaźń, tłum. P. Rymarczyk, w: Komunitarianie. Wybór tekstów, red. P. Śpiewak, Warszawa 2004, s. 89.

215 Ch. Taylor, Źródła współczesnej tożsamości, tłum. A. Pawelec, w: Tożsamość w czasach zmiany, K. Michalski (red.), Kraków 1995, s. 15.

216 A. Bielik-Robson, Pusty żargon, wielki ideał: Charles Taylor i jego spór o autentyczność, „Res Publica Nowa”, nr 9, 1996, s. 52-53.

217 Ch. Taylor, Etyka autentyczności, tłum. A. Pawelec, Kraków 2002, s. 10-12.

218 Tamże, s. 12.

219 Tamże, s. 16-17.

220 Tamże, s. 46.

221 Ch. Taylor, Źródła podmiotowości. Narodziny tożsamości nowoczesnej, tłum. M. Gruszczyński, O. Latek, A. Lipszyc, Warszawa 2001, s. 367.

222 Ch. Taylor, Polityka liberalna a sfera publiczna, tłum. A. Pawelec, w: Społeczeństwo liberalne. Rozmowy w Castel Gandolfo, K. Michalski (red.), Kraków 1996, s. 20-21.

223 Tamże, s. 29.

224 Tamże, s. 30.

225 Tamże, s. 32-33.

226 Tamże, s. 26.

227 Tamże, s. 38-39.

228 Tamże, s. 39-40.

229 Ch. Taylor, Kiedy mówimy: społeczeństwo obywatelskie, tłum. A. Pawelec, w: Europa i społeczeństwo obywatelskie. Rozmowy w Castel Gandolfo, K. Michalski (red.), Kraków 1994, s. 59.

230 Tamże, s. 77.

231 Ch. Taylor, Jak wiele wspólnoty potrzeba w demokracji, tłum. Sz. Krzyżaniak, w: Wspólnotowość wobec wyzwań liberalizmu, T. Buksiński (red.), Poznań 1995, s. 64.

232 Ch. Taylor, Etyka autentyczności..., op. cit., s. 76.

233 Ch. Taylor, Jak wiele wspólnoty..., op. cit., s. 62.

234 Tamże.

235 M. Walzer, Liberalizm i sztuka wyznaczania granic, tłum. P. Rymarczyk, „Res Publica Nowa”, nr 6, 2000, s. 96.

236 Zob. tamże, s. 102.

237 Tamże, s. 105.

238 M. Walzer, Spheres of Justice. A Defence of Pluralism and Equqlity, New York 1983, s. 17.

239 M. Walzer, Civility and Civic Virtue in Contemporary America, w: Radical Principles, M. Walzer (ed.), New York 1980, s.64.

240 M. Walzer, Spór o społeczeństwo obywatelskie, w: Ani książę, ani kupiec..., op. cit., s. 84.

241 Tamże, s. 85.

242 Zob. B. van den Brink, Sprawiedliwość i solidarność. Dyskusja wokół liberalizmu i komunitaryzmu w filozofii politycznej, tłum. A. i A. Klubowie, „Transit-Przegląd Europejski” z. 1, 1996, s. 109.

243 M. Walzer, Spór o społeczeństwo obywatelskie..., op. cit., s. 97.

244 M. Walzer, Thick and Thin. Moral Argument at Home and Abroad, Notre Dame 1994, s. 8-11.

245 M. Walzer, What It Means To Be An American. Essays on the American Experience, New York 1992, s. 7-8.

246 Zob. M. Walzer, O tolerancji, tłum. T. Baszniak, Warszawa 1999, s. 123-131.

247 A. Etzioni, The Spirit of Community. The Reinvention of American Society, A Tauchstone Book, New York 1994, s. 18.

248 Tamże, s. 20.

249 Tamże, s. 19.

250 Tamże, s. 250.

251 Zob. A. Etzioni, The Active Society: A Theory of Societal and Political Process, New York 1968, s. 466-467.

252 Por. A. Etzioni, Demonstration Democracy, New York 1970.

253 A. Etzioni, Wspólnota responsywna: perspektywa komunitariańska, tłum. P. Rymarczyk, w: Komunitarianie. Wbór tekstów..., op. cit., s. 190-191.

254 A. Etzioni, The New Golden Rule. Community and Morality in a Democratic Society, New York 1997, s. XVIII.

255 Zob. The Responsive Communitarian Platform. Rights and Responsibilities, The Communitarian Platform, February 1999, s. 1.

256 Tamże, s. 10.

257 A. Etzioni, The New Golden Rule..., op. cit., s. 217.

258 Tamże, s. 221.

259 Tamże, s. 224.

260 Tamże.

261 Tamże, s. 227.

262 Tamże, s. 237.

263 Tamże, s. 248.

264 Tamże, s. 257.

265 The Responsive Communitarian..., op. cit., s. 4.

266 Tamże, s. 14.

267 A. MacIntyre, Dziedzictwo cnoty. Studium z teorii moralności, tłum. A. Chmielewski, Warszawa 1996, s. 433.

268 Zob. tamże, s. 433-449.

269 J. Rawls, Teoria sprawiedliwości..., op. cit., s. 43.

270 Tamże, s. 171.

271 J. Rawls, Justice as Fairness: Political, Not Mataphysical, “Philosophy and Public Affairs”, vol.14, 1985.

272 Zob. J. Rawls, Teoria sprawiedliwości..., op. cit., s. 608-612.

273 R. Dworkin, Nieznośna cena wolności, „Gazeta Wyborcza”, 15-16 lipca 1995.

274 R. Dworkin, Taking Rights Seriously, Harvard 1977.

275 R. Dworkin, The Philosophy of Law, Oxford 1977.

276 R. Dworkin, Law’s Empire, London 1986.

277 T. Buksiński, Racjonalność współdziałań. Szkice z filozofii polityki, Poznań 1996, s. 174.

278 Tamże, s. 175.

279 Ch. Taylor, Źródła podmiotowości..., op. cit., s. 175-176.

280 Tamże, s. 176.

281 T. Buksiński, Racjonalność współdziałań..., op. cit., s. 176.

282 Tamże, s. 177.

283 Ch. Taylor, Qui pro quo.
1   ...   7   8   9   10   11   12   13   14   15


©absta.pl 2016
wyślij wiadomość

    Strona główna