Konspekt zajęĆ edukacyjnych dla klasy II gimnazjum



Pobieranie 75.08 Kb.
Data10.05.2016
Rozmiar75.08 Kb.
KONSPEKT ZAJĘĆ EDUKACYJNYCH

dla klasy II gimnazjum
Przedmiot: język polski
Temat: Zapożyczenia w języku polskim.
Cel ogólny zajęć: Uświadomienie uczniom, iż nasz język pełen jest wyrazów zapożyczonych.

Cele szczegółowe zajęć


Po zajęciach uczeń:

  • będzie wiedział , w jaki sposób wyrazy obce trafiają do języka;

  • potrafi wymienić, z jakich języków obcych pochodzą zapożyczenia w języku polskim;

  • będzie umiał wskazać słownik, który wyjaśnia znaczenie wyrazu zapożyczonego oraz wskazuje jego pochodzenie;

  • przekona się, że nie zawsze można bezkrytycznie stosować wszystkie obce słowa obecne w języku;

  • nabędzie umiejętność wykorzystywania narzędzi TIK do przygotowywania się do lekcji.

Uczeń pozna także pojęcia kluczowe: zapożyczenia właściwe, zapożyczenia znaczeniowe, zapożyczenia sztuczne, kalki językowe.


Czas trwania: 45 minut
Forma zajęć: lekcja i ćwiczenia praktyczne

Metody wykorzystywane w trakcie lekcji: praca w grupach, prezentacje, praca z tekstem, praca ze słownikiem wyrazów obcych na CD-ROM.

Przebieg zajęć:


  1. Rozpoczęcie zajęć (ok. 5 minut)

Przygotowanie uczniów do zajęć, sprawdzenie obecności. Podział na grupy.

Komentarz nauczyciela: Mówiliśmy o tym, że nasze słownictwo, nasz język jest wzbogacany na wiele sposobów. Przypomnijmy jak wzbogacamy język i które z tych zagadnień już poruszyliśmy. Tu będzie mowa o frazeologizmach, synonimach, homonimach, antonimach, neologizmach, archaizmach itd.


  1. Wprowadzenie do tematu (15 minut)


Zapis tematu.

Bajka, która wprowadzi uczniów w temat zapożyczeń językowych (skąd się wzięły?).


Dawno, dawno temu żył na naszych ziemiach książę – Mieszko. Tak bardzo podobała mu się czeska księżniczka Dobrawa ze postanowił się z nią ożenić(choć nie przeczę, że oprócz urody były inne powody...), i ochrzcić pogańskie państwo. Wtedy w języku polskim pojawiło się mnóstwo wyrazów pochodzących z łaciny i języka czeskiego. Odmawiano pacierze, odprawiano msze przy ołtarzach i zaczęto chodzić do kościoła. A łacina na dłuuuugie, długie wieki zagościła w języku polskim – stała się nie tylko językiem kościoła, ale także polityki i administracji, a nawet literatury i nauki!

Państwo polskie rozwijało się. Mieszko dawno już nie żył, gdy niemieccy osadnicy zaczęli przybywać w nasze strony. To od nich miejscowa ludność zaczęła czerpać słowa związane z rzemiosłem, gospodarką i handlem. Przyjęliśmy, ze ktoś , kto stawia domy, to murarz, a osoba zarządzająca miastem to burmistrz. .Ach - nie zapomnijmy o ratuszu, gminie i rynku – te wszystkie wyrazy przynieśli nam niemieccy sąsiedzi....

Wielu jeszcze bratanków miał kraj polski! Byli Węgrzy, którzy pożyczyli nam giermka, szyszak, orszak, czekan czy dobosz, Byli Rosjanie, którzy zostawili po sobie bohaterów, harmider, hołotę i chłystka.

Nastał wiek XVI . Wielu władców przewinęło się przez polska krainę. Wielu z nich w głowach zamieszały.... kobiety. Ale tylko Zygmunt Stary tak rozkochał w sobie Bonę z włoskiego rodu, że zaraz zabrała ze sobą : torty i bankiety, banki i marcepan i przyjechała do Polski, by zostać królową. Nie omieszkała zapomnieć o włoszczyźnie i pomidorach, kalarepie, kalafiorze, a to wszystko w pięknej karocy!

W XVII wieku szlachta, mieszczaństwo, a potem arystokracja, upodobała sobie język francuski. A znowu wszystko się dzieje za sprawą kobiet - znanej królowej Marysieńki (bynajmniej nie tej sierotki z siedmioma krasnoludkami!)Kobieta teraz jest damą, jest awangarda i fryzjer i branża. Trudno nadążyć – wciąż nowe słowa...

A dziś?


  • Pytanie nauczyciela: Jak dokończylibyście bajkę? Spróbujcie ją zakończyć. Czy przypominanie sobie fakty z historii Polski, które mogłyby nam przynieść nowe zapożyczenia językowe? Dopiszcie 3, 4 zdania.




  • Praca w 3- osobowych grupach nad zakończeniem bajki - każda grupa otrzymuje tekst bajki – potem będzie potrzebna do zrobienia notatki (czas 5 min). Grupa wybiera sobie reprezentanta, który przedstawi efekty pracy.

  • Odczytanie bajek (5 minut)

Efektem pracy będzie dodanie do listy zapożyczeń w języku polskim języka angielskiego (weekend, sorry, shop, pub…….)



  1. Miniwykład nauczyciela. Notatka do zeszytu: W jaki sposób wyrazy obce trafiają do języka? (7-10 minut)



Chyba oczywistym jest, ze to wynik kontaktów Polaków z innymi narodowościami – nie tylko tak się dzieje w naszym języku –rzecz jasna. Wspólne podróże, kontakty handlowe oraz towarzyskie, obyczaje i kultura, a nawet wojny sprawiały, ze w naszym języku pojawiały się nowe wyrazy. Z bajki, która przedstawiła dzieje naszego państwa dowiedzieliśmy się z jakich języków przejęliśmy pewne wyrazy. Wyrazy te można podzielić na kilka grup:
(Podr. s. 127)

Zapożyczenia właściwe

Zapożyczenia znaczeniowe

Zapożyczenia sztuczne

Kalki językowe

Cytaty


Ciekawostka – liczba wyrazów zapożyczonych na podstawie odpowiedzi dr. hab. Mirosława Mańki
w internetowej poradni językowej PWN (prezentacja uczniów):
francuski 5889

grecki 4096

łaciński 5806

angielski 3593

niemiecki 2978

włoski 1250



Jaki słownik jest źródłem informacji o pochodzeniu obco brzmiącego słowa? = SŁOWNIK WYRAZÓW OBCYCH
4) Ćwiczenia (10 –15 minut)
Ćwiczenie 1. Praca ze słownikiem CD
Przygotowany uczeń omawia budowę artykułu hasłowego w słowniku wyrazów obcych i zasady korzystania z tego słownika (słownik na płycie CD) na postawie wyrazu obcego:

destrukcja ,całkowite zniszczenie lub rozpad czegoś”(łac.)

Polecenie : Znajdź i podaj znaczenie i pochodzenie następujących wyrazów:
deficyt ‘brak, niedostateczna ilość czegoś,(niem).

lansować ‘czynić popularnym, modnym, propagować, reklamować (fr.)

finalizować ‘doprowadzać jakieś działania do końca’(niem)

Ćwiczenie 2.


Połącz wyrazy w odpowiednie pary.


WYRAZY OBCE




WYRAZY RODZIME

elekcja

tandeta

anonim

zbiornik

chałtura

rozporządzenie

dekret

nowość

gratis

nieznany

egzystencja

byt

innowacja

wybór

agonia

bezpłatnie

kontener

konanie



  1. Podsumowanie (5 minut)

Nasze ćwiczenia pozwalają wysunąć wniosek, że wyrazy zapożyczone wtopiły się w nasze słownictwo na dobre i to tak dokładnie, że czasem nie odczuwamy ich obcości! Tak właśnie powstają mody językowe (można powiedzieć, ze w naszym kraju prawie karierę zrobiło słowo okey czy sorry).
Ćwiczenie: (drama) Jedna z uczennic czyta tekst (uczniowie dostają teksty do rąk po przeczytaniu uczennicy):

Mam inklinację ku eksponowaniu swojej nowej garderoby, co dostarcza mi dużo satysfakcji. Niedawno jednak miałam ambiwalentne uczucia, kiedy nikt nie zauważył nowego wariantu mojego stroju. Stwierdzam, że w moim otoczeniu nie ma koneserów, którzy zaakceptowaliby mój image.



inklinacja -cji, lm -cje, ż

1. «skłonność do czegoś; predyspozycja»: Od młodych lat miał inklinację do tycia.

<łac. inclinatio>
eksponować -nuje, ndk

1. «wystawiać na pokaz np. dzieła sztuki lub wyroby przemysłowe; prezentować»

exponieren, od łac. ex-pono ‛wykładam’>
satysfakcja -cji, ż, blm

1. «uczucie przyjemności i zadowolenia z czegoś»

2. «zadośćuczynienie za wyrządzoną komuś krzywdę lub za obrazę; dawniej: pojedynek»

satisfaction, z p.-łac. satisfactio ‛zadośćuczynienie’

ambiwalentny «zawierający elementy przeciwstawne; niejednoznaczny, dwoisty»

ambivalent, od łac. ambo ‛oba’ + valens ~ntis ‛mający wartość, znaczenie’>
wariant -riantu, -riancie, lm -rianty, mrz «inne opracowanie tego samego tekstu lub inne rozwiązanie jakiegoś problemu»
● wariantowy lub wariantywny

variante>
koneser -ra, -rze, lm -rzy, mos «wytrawny znawca i miłośnik rzeczy w dobrym gatunku, pięknych i wytwornych, zwłaszcza dzieł sztuki lub kulinariów»
connaisseur>

! Słowo błędnie używane w zn. ‛znawca czegokolwiek’. Np.: Koneser sportów zimowych. Poprawnie: Miłośnik sportów zimowych.
image [wym. imaż lub imidż] -ge’u, mrz, blm, odm lub ndm «sposób, w jaki jakaś postać (np. aktor lub polityk), organizacja, instytucja jest postrzegana i oceniana, często świadomie przez nią wykreowany; wizerunek, obraz, oblicze»

imago>
Wielu z nas posługuje się zapożyczeniami nazbyt często. Dlaczego to robimy? Nie chce nam się zastanawiać nad tym, czy coś można powiedzieć ładniej, użyć czystej polszczyzny, czasem chcemy się przed kimś popisać swoją znajomością obcych słów (choć druga sprawa, że często nie rozumiemy ich znaczenia...), a przecież Mikołaj Rey powiedział „a niechaj narodowie wżdy postronni znają, iż Polacy nie gęsi, iż swój język mają”. Często nadużywanie tych modnych słów świadczy przecież o braku kultury języka, o tym jak ubogi jest nasz zasób słów...
Prezentacja wiedzy uczniów na temat zapożyczeń w języku polskim – moda językowa.
Skonstruowanie wniosku do zeszytów: Nie można bezkrytycznie przyjmować wszystkich obcych słów. Można je znać, rozumieć ich znaczenia, ale istnieje potrzeba pielęgnowania naszej mowy. Inaczej statystyki wyrazów obcych , które zagnieździły się w naszym języku będą górować nad wyrazami rodzimymi....
lub:

-Nie ulegaj modzie językowej!

-Unikaj wyrazów zapożyczonych, jeśli istnieją polskie odpowiedniki!

-Skorzystaj ze „Słownika wyrazów obcych”, jeśli chcesz poprawnie zapisać wyraz lub wyjaśnić jego znaczenie!


Praca domowa

Zadania z zeszytu ćwiczeń polegające na wyjaśnianiu znaczeń wyrazów zapożyczonych lub zastępowaniu ich wyrazami rodzimymi. – praca ze Słownikiem wyrazów obcych.

.


Skorzystałam z konspektów zajęć autorstwa Sylwii Sobczyk (www.literka.pl/moda_na_slowa_o_zapozyczeniach_w_jezyku_polskim) oraz scenariusza zajęć: ”Sponsor czy fundator? O wyrazach zapożyczonych i ich poprawnym stosowaniu” (www.edukator.org.pl) .

Mam inklinację ku eksponowaniu swojej nowej garderoby, co dostarcza mi dużo satysfakcji. Niedawno jednak miałam ambiwalentne uczucia, kiedy nikt nie zauważył nowego wariantu mojego stroju. Stwierdzam, że w moim otoczeniu nie ma koneserów, którzy zaakceptowaliby mój image.


Mam skłonność do prezentowania swojej nowej garderoby, co dostarcza mi wiele przyjemności. Niedawno jednak miałam sprzeczne uczucia, kiedy nikt nie zauważył nowej wersji mojego stroju. Stwierdzam, że w moim otoczeniu nie ma znawców, którzy zaakceptowaliby mój wizerunek.

__________________________________________________________

Połącz wyrazy w odpowiednie pary

WYRAZY OBCE




WYRAZY RODZIME

elekcja

tandeta

anonim

zbiornik

chałtura

rozporządzenie

dekret

nowość

gratis

nieznany

egzystencja

byt

innowacja

wybór

agonia

bezpłatnie

kontener

konanie

Mam inklinację ku eksponowaniu swojej nowej garderoby, co dostarcza mi dużo satysfakcji. Niedawno jednak miałam ambiwalentne uczucia, kiedy nikt nie zauważył nowego wariantu mojego stroju. Stwierdzam, że w moim otoczeniu nie ma koneserów, którzy zaakceptowaliby mój image.



inklinacja -cji, lm -cje, ż

1. «skłonność do czegoś; predyspozycja»: Od młodych lat miał inklinację do tycia.

<łac. inclinatio>
eksponować -nuje, ndk

1. «wystawiać na pokaz np. dzieła sztuki lub wyroby przemysłowe; prezentować»

exponieren, od łac. ex-pono ‛wykładam’>
satysfakcja -cji, ż, blm

1. «uczucie przyjemności i zadowolenia z czegoś»

2. «zadośćuczynienie za wyrządzoną komuś krzywdę lub za obrazę; dawniej: pojedynek»

satisfaction, z p.-łac. satisfactio ‛zadośćuczynienie’>
ambiwalentny «zawierający elementy przeciwstawne; niejednoznaczny, dwoisty»

ambivalent, od łac. ambo ‛oba’ + valens ~ntis ‛mający wartość, znaczenie’>
wariant -riantu, -riancie, lm -rianty, mrz «inne opracowanie tego samego tekstu lub inne rozwiązanie jakiegoś problemu»
● wariantowy lub wariantywnyvariante>
koneser -ra, -rze, lm -rzy, mos «wytrawny znawca i miłośnik rzeczy w dobrym gatunku, pięknych i wytwornych, zwłaszcza dzieł sztuki lub kulinariów»
connaisseur>

! Słowo błędnie używane w zn. ‛znawca czegokolwiek’. Np.: Koneser sportów zimowych. Poprawnie: Miłośnik sportów zimowych.
image [wym. imaż lub imidż] -ge’u, mrz, blm, odm lub ndm «sposób, w jaki jakaś postać (np. aktor lub polityk), organizacja, instytucja jest postrzegana i oceniana, często świadomie przez nią wykreowany; wizerunek, obraz, oblicze»

Imago>

Dawno, dawno temu żył na naszych ziemiach książę – Mieszko. Tak bardzo podobała mu się czeska księżniczka Dobrawa ze postanowił się z nią ożenić(choć nie przeczę, że oprócz urody były inne powody...), i ochrzcić pogańskie państwo. Wtedy w języku polskim pojawiło się mnóstwo wyrazów pochodzących z łaciny i języka czeskiego. Odmawiano pacierze, odprawiano msze przy ołtarzach i zaczęto chodzić do kościoła.A łacina na dłuuuugie, długie wieki zagościła w języku polskim – stała się nie tylko językiem kościoła, ale także polityki i administracji, a nawet literatury i nauki!

Państwo polskie rozwijało się. Mieszko dawno już nie żył, gdy niemieccy osadnicy zaczęli przybywać w nasze strony. To od nich miejscowa ludność zaczęła czerpać słowa związane z rzemiosłem, gospodarką i handlem. Przyjęliśmy, ze ktoś , kto stawia domy, to murarz, a osoba zarządzająca miastem to burmistrz. .Ach - nie zapomnijmy o ratuszu, gminie i rynku – te wszystkie wyrazy przynieśli nam niemieccy sąsiedzi....

Wielu jeszcze bratanków miał kraj polski! Byli Węgrzy, którzy pożyczyli nam giermka, szyszak, orszak, czekan czy dobosz, Byli Rosjanie, którzy zostawili po sobie bohaterów, harmider, hołotę i chłystka.

Nastał wiek XVI . Wielu władców przewinęło się przez polska krainę. Wielu
z nich w głowach zamieszały.... kobiety. Ale tylko Zygmunt Stary tak rozkochał w sobie Bonę z włoskiego rodu, że zaraz zabrała ze sobą : torty i bankiety, banki i marcepan
i przyjechała do Polski, by zostać królową. Nie omieszkała zapomnieć o włoszczyźnie
i pomidorach, kalarepie, kalafiorze, a to wszystko w pięknej karocy!


W XVII wieku szlachta, mieszczaństwo, a potem arystokracja, upodobała sobie język francuski. A znowu wszystko się dzieje za sprawą kobiet - znanej królowej Marysieńki (bynajmniej nie tej sierotki z siedmioma krasnoludkami!)Kobieta teraz jest damą, jest awangarda i fryzjer i branża. Trudno nadążyć – wciąż nowe słowa...

A dziś?

……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………


Połącz wyrazy w odpowiednie pary



WYRAZY OBCE




WYRAZY RODZIME

elekcja

tandeta

anonim

zbiornik

chałtura

rozporządzenie

dekret

nowość

gratis

nieznany

egzystencja

byt

innowacja

wybór

agonia

bezpłatnie

kontener

konanie

Połącz wyrazy w odpowiednie pary

WYRAZY OBCE




WYRAZY RODZIME

elekcja

tandeta

anonim

zbiornik

chałtura

rozporządzenie

dekret

nowość

gratis

nieznany

egzystencja

byt

innowacja

wybór

agonia

bezpłatnie

kontener

konanie

Połącz wyrazy w odpowiednie pary

WYRAZY OBCE




WYRAZY RODZIME

elekcja

tandeta

anonim

zbiornik

chałtura

rozporządzenie

dekret

nowość

gratis

nieznany

egzystencja

byt

innowacja

wybór

agonia

bezpłatnie

kontener

konanie

Połącz wyrazy w odpowiednie pary

WYRAZY OBCE




WYRAZY RODZIME

elekcja

tandeta

anonim

zbiornik

chałtura

rozporządzenie

dekret

nowość

gratis

nieznany

egzystencja

byt

innowacja

wybór

agonia

bezpłatnie

kontener

konanie




©absta.pl 2016
wyślij wiadomość

    Strona główna