Krajowa lista niematerialnego dziedzictwa kulturowego Wytyczne dotyczące składania wniosków o wpis oraz procedury wpisywania elementów dziedzictwa niematerialnego na Krajową listę



Pobieranie 28.12 Kb.
Data01.05.2016
Rozmiar28.12 Kb.



Krajowa lista niematerialnego dziedzictwa kulturowego

Wytyczne dotyczące składania wniosków
o wpis oraz procedury wpisywania elementów dziedzictwa niematerialnego na Krajową listę niematerialnego dziedzictwa kulturowego


Wytyczne dotyczące składania wniosków o wpis oraz procedury wpisywania elementów dziedzictwa niematerialnego na Krajową listę

  1. Wprowadzenie

    1. Niniejsze wytyczne (zwany dalej „Wytycznymi”) określają zasady dotyczące składania wniosków o wpis na Krajową listę niematerialnego dziedzictwa kulturowego (zwaną dalej „Krajową listą”) oraz reguły jej funkcjonowania.

    2. Krajowa lista jest tworzona zgodnie z przepisami Konwencji UNESCO w sprawie ochrony niematerialnego dziedzictwa kulturowego z 2003 roku oraz jej dyrektywami operacyjnymi, a także niniejszymi wytycznymi.

    3. W myśl Konwencji UNESCO w sprawie ochrony niematerialnego dziedzictwa kulturowego z 2003 roku określenie „niematerialne dziedzictwo kulturowe” oznacza praktyki, wyobrażenia, przekazy, wiedzę i umiejętności – jak również związane z nimi instrumenty, przedmioty, artefakty i przestrzeń kulturową – które wspólnoty, grupy i, w niektórych przypadkach, jednostki uznają za część swojego dziedzictwa kulturowego. To niematerialne dziedzictwo kulturowe, przekazywane z pokolenia na pokolenie, jest stale odtwarzane przez wspólnoty i grupy w relacji z ich otoczeniem, historią i oddziaływaniem przyrody oraz zapewnia im poczucie tożsamości i ciągłości.

    4. Niematerialne dziedzictwo kulturowe przejawia się między innymi w następujących dziedzinach:

      1. tradycjach i przekazach ustnych (np. bajkach, przysłowiach, pieśniach, oracjach, opowieściach wspomnieniowych i wierzeniowych, historiach, przemowach, lamentach pogrzebowych, zawołaniach pasterskich i handlowych), w tym w języku jako nośniku niematerialnego dziedzictwa kulturowego;

      2. sztukach widowiskowych i tradycjach muzycznych (np. tradycjach wokalnych, instrumentalnych i tanecznych; widowiskach religijnych, karnawałowych i dorocznych);

      3. praktykach społeczno-kulturowych (np. zwyczajach, rytuałach i obrzędach dorocznych, sytuacyjnych i rodzinnych: chrzcinach, weselach, pogrzebach; ceremoniałach lokalnych i środowiskowych; zwyczajach odpustowych i pielgrzymkach; grach i zabawach; folklorze dziecięcym; sposobach świętowania; praktykach służących nawiązywaniu kontaktów międzyludzkich, np. w sposobach składania życzeń);

      4. wiedzy i praktykach dotyczących przyrody i wszechświata (np. tradycyjnych wyobrażenia o wszechświecie; meteorologii ludowej; tradycyjnych sposobach gospodarowania; tradycyjnych sposobach leczenia; zamawianiach: miłosnych, medycznych);

      5. wiedzy i umiejętnościach związanych z rzemiosłem tradycyjnym.

  2. Definicje stosowanych pojęć

    1. Użyte w Wytycznych określenia oznaczają:

      1. Depozytariusze: osoby należące lub wywodzące się ze społeczności, w której dany element niematerialnego dziedzictwa kulturowego jest przekazywany z pokolenia na pokolenie. Dzięki temu przekazowi osoby te posiadają wiedzę, umiejętności i znajomość znaczeń związanych z tym elementem dziedzictwa.

      2. Element: zjawisko z zakresu praktyk, wyobrażeń, przekazów, wiedzy i umiejętności – jak również związanych z nimi instrumentów, przedmiotów, artefaktów i przestrzeni kulturowej – które wspólnoty, grupy i, w niektórych przypadkach, jednostki, uznają za część własnego dziedzictwa kulturowego. Zjawisko takie może należeć do jednej lub kilku dziedzin dziedzictwa niematerialnego.

      3. Element żywy, żywe niematerialne dziedzictwo kulturowe: Konwencja UNESCO w sprawie ochrony niematerialnego dziedzictwa kulturowego obejmuje ochroną żywe tradycje, czyli zjawiska z zakresu dziedzictwa niematerialnego, które są aktualnie praktykowane, przekazywane z pokolenia na pokolenie bez utraty ciągłości (bez czasowego zaniku zjawiska i jego współczesnej reaktywacji). Element nie jest jednak przekazywany w formie statycznej, niezmiennej, lecz zaktualizowanej i dostosowanej przez każde nowe pokolenie do zmieniających się warunków i potrzeb. Żywe dziedzictwo kulturowe to takie, które trwa i jednocześnie się rozwija; jest to dynamiczne, żywe zjawisko, zakorzenione w przeszłości.

      4. Ochrona niematerialnego dziedzictwa kulturowego: aby niematerialne dziedzictwo kulturowe żyło, musi pozostawać osadzone w otaczającej, zmieniającej się rzeczywistości. Oznacza to, że ochrona nie polega na „zamrażaniu” tego dziedzictwa w pewnej niezmiennej, raz określonej formie, ale na dbałości o trwanie przekazu międzypokoleniowego wiedzy, umiejętności i znaczeń. Dlatego środki ochronne powinny być skierowane na to, aby zapewnione były niezbędne warunki dla rozwoju i interpretacji niematerialnego dziedzictwa kulturowego oraz jego przekazu kolejnym pokoleniom. W Konwencji UNESCO ochrona zdefiniowana jest jako środki mające na celu zapewnienie przetrwania niematerialnego dziedzictwa kulturowego, w tym jego identyfikację, dokumentację, badanie, zachowanie, zabezpieczenie, promowanie, wzmacnianie i przekazywanie, w szczególności przez edukację formalną i nieformalną, jak również rewitalizację różnych aspektów tego dziedzictwa.

      5. Grupa, wspólnota, jednostka: te określenia, stosowane w Konwencji UNESCO z 2003 roku, odnoszą się do depozytariuszy niematerialnego dziedzictwa kulturowego. Sformułowania te podkreślają fakt, że niematerialne dziedzictwo kulturowe jest zjawiskiem społecznym, znajdującym swój wyraz – z wyjątkiem rzadszych przypadków, gdy nosicielami przejawów tego dziedzictwa są już tylko pojedyncze osoby – we wspólnocie.

      6. Grupa: składa się z jednej lub kilku wspólnot bądź kilku jednostek, które kultywują i uznają za swój ten sam element dziedzictwa niematerialnego. Członków jednej grupy łączy wspólna cecha, taka jak posiadanie jednej umiejętności, doświadczenia lub wiedzy z zakresu praktykowania i przekazywania niematerialnego dziedzictwa kulturowego (np. rzemieślnicy z różnych regionów posługujący się podobną techniką wytwórczą).

      7. Wspólnota: To zbiorowość oparta na silnych więzach emocjonalnych, osoby do niej należące dzielą ze sobą poczucie jedności, wspólnej tożsamości, praktykują i przekazują swoje niematerialne dziedzictwo kulturowe. Wspólnota niekoniecznie łączy się z określonym terytorium (np. wspólnotę mogą stanowić zżyci ze sobą mieszkańcy jednej wsi lub parafii, ale także wyznawcy jednej religii).

      8. Jednostka: to pojedyncza osoba, która już jako jedyna kultywuje dany przejaw dziedzictwa niematerialnego (np. ostatni żyjący muzyk posiadający znajomość specyficznej techniki gry na instrumencie).

  3. Krajowa lista niematerialnego dziedzictwa kulturowego

    1. Krajowa lista prowadzona jest przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego (zwanego „Minister KiDN”).

    2. Krajowa lista ma charakter informacyjny, stanowiąc formę upowszechniania elementów niematerialnego dziedzictwa kulturowego z terenu Polski.

    3. Elementy wpisane na Krajową listę mogą być następnie zgłoszone do wpisu na Listę reprezentatywną niematerialnego dziedzictwa kulturowego ludzkości (zwaną „Listą reprezentatywną”) prowadzoną przez UNESCO.

  4. Wpis na Krajową listę

    1. Wpis dokonywany jest na wniosek grup, wspólnot oraz organizacji pozarządowych. W uzasadnionych przypadkach, tj. jeżeli dany element dziedzictwa niematerialnego kultywowany jest jedynie przez pojedyncze osoby, wpis może zostać dokonany również na wniosek jednostek.

    2. Wniosek składany jest zgodnie z formularzem wzoru wniosku.

    3. Do wniosku należy dołączyć załączniki:

  1. deklarację zgody depozytariuszy: grupy, wspólnoty lub jednostek związanych z danym elementem niematerialnego dziedzictwa kulturowego na dokonanie wpisu,

  2. informację o zgodzie depozytariuszy i wyborze upoważnionego przedstawiciela grupy lub wspólnoty (patrz pkt 4.4.),

  3. plan działań podtrzymujących żywotność i służących ochronie elementu,

  4. dokumentację elementu,

  5. umowę licencyjną dotyczącą materiałów graficznych i multimedialnych stanowiących dokumentację elementu.

    1. Złożenie wniosku powinno zostać poprzedzone konsultacjami z depozytariuszami elementu niematerialnego dziedzictwa kulturowego nominowanego do wpisu na Krajową listę, podczas których wyrażą oni zgodę na wpis oraz wyłoniony zostanie ich upoważniony przedstawiciel. Przedstawiciel, w imieniu grup lub wspólnot związanych z nominowanym elementem podpisuje wniosek i załączniki do wniosku, w tym deklarację zgody na wpis elementu na Krajową listę. Jeżeli kilka podmiotów składa wspólny wniosek, podpis może zostać złożony przez jednego wspólnego przedstawiciela lub przez przedstawicieli każdego podmiotu z osobna. W charakterze upoważnionego przedstawiciela, za zgodą depozytariuszy, może wystąpić m.in. osoba lub osoby formułujące wniosek1.

    2. Formularze wraz z informacją o sposobie ich uzupełnienia dostępne są na stronach internetowych Narodowego Instytutu Dziedzictwa (zwanego „NID”) oraz Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego (zwanego „MKiDN”).

    3. Wniosek wraz z towarzyszącą mu dokumentacją należy składać w dwóch jednobrzmiących egzemplarzach w formie papierowej (oprawa miękka lub twarda) i elektronicznej (płyta CD lub DVD), osobiście lub drogą pocztową na adres:

Narodowy Instytut Dziedzictwa

ul. Kopernika 36/40

00-924 Warszawa

z dopiskiem „Krajowa lista niematerialnego dziedzictwa kulturowego”.



    1. NID dokonuje oceny wniosku pod względem poprawności formalnej. W razie braków formalnych wnioskodawca wzywany jest do ich uzupełnienia w okresie 2 miesięcy. W razie nieuzupełnienia w podanym terminie, wniosek uważany jest za nieważny.

    2. Wniosek spełniający kryteria formalne jest następnie poddawany ocenie merytorycznej przez Radę ds. Niematerialnego Dziedzictwa Kulturowego, działającą przy MKiDN (zwaną „Radą”).

    3. Minister KiDN wpisuje pozytywnie zaopiniowany przez Radę element na Krajową listę.

    4. Wpis danego elementu nie wyklucza możliwości wpisania podobnego elementu występującego na innym obszarze kraju.

    5. Lista jest publikowana na stronach internetowych NID oraz MKiDN.

  1. Rada ds. Niematerialnego Dziedzictwa Kulturowego

    1. Rada powoływana jest przez Ministra KiDN. Skład Rady powinien odzwierciedlać wszystkie specjalności, w których przejawia się niematerialne dziedzictwo kulturowe, jak np. tradycje i przekazy ustne, w tym język jako nośnik niematerialnego dziedzictwa kulturowego, sztuki widowiskowe i tradycje muzyczne, praktyki społeczno-kulturowe, zwyczaje, rytuały i obrzędy świąteczne, wiedza i praktyki dotyczące przyrody i wszechświata, umiejętności związane z rzemiosłem tradycyjnym.

    2. Minister KiDN na członków Rady powołuje co najmniej po 2 specjalistów z każdej dziedziny określonej w pkt 1.4 niniejszych wytycznych, naukowo zajmujących się dokumentowaniem, badaniem i ochroną dziedzictwa niematerialnego.

    3. Minister KiDN na członka Rady powołuje przynajmniej jednego przedstawiciela NID.

    4. Minister KiDN na członków Rady powołuje przedstawicieli organizacji pozarządowych związanych z ochroną dziedzictwa niematerialnego.

    5. Kompetencje i zakres obowiązków Rady określa Minister KiDN.

    6. Rada opiniuje większością głosów, zasadność wpisu danego elementu niematerialnego dziedzictwa kulturowego na Krajową listę.

    7. Rada dokonuje oceny zgłaszanych elementów dziedzictwa niematerialnego, posługując się obiektywnymi kryteriami, zgodnymi z zaleceniami Konwencji w sprawie ochrony niematerialnego dziedzictwa kulturowego podpisanej w Paryżu w 2003 roku oraz jej Dyrektywami Operacyjnymi.

    8. Kryteria oceny elementów niematerialnego dziedzictwa kulturowego brane pod uwagę przez Radę są podawane do publicznej wiadomości za pośrednictwem strony internetowej NID i MKiDN.

  2. Monitoring Krajowej listy

    1. NID monitoruje żywotność elementów wpisanych na Krajową listę.

    2. Wnioskodawcy lub przedstawiciele wspólnot, grup, organizacji, które chronią dany element są zobowiązani do składania okresowych sprawozdań z realizacji planu działań podtrzymujących żywotność i służących ochronie, stanowiącego załącznik nr 3 do wniosku. Sprawozdania okresowe muszą być składane co 5 lat do NID osobiście lub drogą pocztową na adres:

Narodowy Instytut Dziedzictwa

ul. Kopernika 36/40,

00-924 Warszawa

    1. Monitoring Krajowej listy polega na weryfikacji realizacji planu działań podtrzymujących żywotność i służących ochronie oraz sprawdzaniu, czy wpisane na Krajową listę elementy niematerialnego dziedzictwa kulturowego pozostają żywe i są aktywnie przekazywane z pokolenia na pokolenie. Monitoring jest prowadzony na podstawie sprawozdań okresowych, o których mowa w pkt 6.2 niniejszych wytycznych oraz wyników wizji lokalnych. Dzięki sprawozdaniom wnioskodawcy będą mieli możliwość przedstawienia ewentualnych trudności związanych z ochroną elementu i kontakt z NID w celu wypracowania potencjalnych rozwiązań.



  1. Wykreślenie elementu niematerialnego dziedzictwa kulturowego z Krajowej listy

    1. Element niematerialnego dziedzictwa kulturowego, który przestał spełniać kryteria warunkujące wpis zostaje wykreślony2 z Krajowej listy.

    2. Wykreślenia z Krajowej listy dokonuje MKiDN z inicjatywy NID, po uzyskaniu opinii Rady.

    3. Przed skreśleniem Rada może (jeżeli istnieją przesłanki dające nadzieję na możliwość rewitalizacji elementu) wezwać wnioskodawcę do wdrożenia programu naprawczego. Zakres i termin realizacji programu naprawczego jest ustalany przez wnioskodawcę i Radę. Wnioskodawca przedkłada Radzie za pośrednictwem NID sprawozdanie z realizacji programu naprawczego. Brak realizacji programu naprawczego w czasie i zakresie ustalonym w porozumieniu z Radą oznaczać będzie skreślenie elementu z Krajowej listy z powodu niezgodności z kryteriami wpisu opracowanymi w oparciu o wytyczne UNESCO.



1 Informacje i wskazówki dotyczące sposobów przeprowadzenia konsultacji społecznych i wyboru upoważnionego przedstawiciela depozytariuszy znajdują się w Instrukcji przygotowania i składania wniosku.

2 Brak wykonania planu ochrony stanowiącego załącznik nr 3 do wniosku nie stanowi podstawy do skreślenia elementu z Krajowej listy. Jednak brak zaangażowania w działania ochronne może świadczyć o zaniku zainteresowania danym elementem dziedzictwa i być bezpośrednią przyczyną utraty żywotności elementu i zgodności z kryteriami wpisu, co skutkuje usunięciem wpisu z Krajowej listy niematerialnego dziedzictwa kulturowego.

| Strona


©absta.pl 2016
wyślij wiadomość

    Strona główna