Ks. Jarosław Jęczeń Media w rodzinie



Pobieranie 495.22 Kb.
Strona1/11
Data08.05.2016
Rozmiar495.22 Kb.
  1   2   3   4   5   6   7   8   9   10   11



Ks. Jarosław Jęczeń




Media w rodzinie


(materiały pomocnicze dla studentów)

Katolicki Uniwersytet Lubelski

INOR

Lublin 2007/2008



Plan wykładu „Media w rodzinie”, INOR, 2007/2008

Wprowadzenie (lektury, praca zaliczeniowa)




  1. Media (przestrzeń medialna) a rodzina



    1. Terminologia

    2. Tematyka wykładu

      1. Aspekt teologiczny i eklezjalny

      2. Komunikacja

    3. Aspekt antropologiczny

    4. Aspekt moralny

    5. Aspekt pedagogiczny



  2. Kościół a media: wczoraj i dziś



    1. Epokowe znaczenie nowoczesnych mass-mediów

      1. Początek nowej cywilizacji

      2. Wyzwanie dla Kościoła

    2. Postawy Kościoła wobec mediów masowych

    3. Sobór Watykański II i środki społecznego komunikowania

      1. Sytuacja przedsoborowa

      2. Dekret o środkach społecznego przekazywania myśli Inter mirifica

      3. Instrukcja duszpasterska o środkach społecznego przekazu: Communio et progressio

    4. Wybrane dokumenty posoborowe Kościoła

      1. Pontyfikat Pawła VI

      2. Jan Paweł II o środkach społecznego przekazu

      3. Dokumenty Papieskiej Rady ds. Środków Społecznego Przekazu

    5. Teologia mass mediów




  1. Homo communicans, komunikowanie i media masowe



    1. Komunikowanie – geneza terminu

    2. Komunikacja społeczna, czyli o porozumiewaniu

      1. Komunikacja interpersonalna

      2. Komunikacja instytucjonalna

      3. Komunikacja medialna

      4. Zainteresowanie komunikacją interpersonalną

    3. Poziomy komunikowania

    4. Media – środki i nośniki komunikowania

    5. Modele procesu komunikowania

    6. Elementy procesu komunikowania

      1. Komunikator i jego intencje

      2. Przekaz i jego treść

      3. Publiczność i jej skład

      4. Oddziaływanie komunikowania masowego

    7. Środki masowego komunikowania jako środowisko wychowawcze

      1. Teleedukacja – telepokolenie

      2. Przekazy medialne a zachowania agresywne dzieci i młodzieży

      3. Dzieci potrafią oglądać telewizję. Jak korzystać z telewizora?

    8. Ku społeczeństwu medialnemu




  1. Antropologia komunikacji i mass mediów



    1. Wizja człowieka jako osoby w służbie poprawnej komunikacji między ludzkiej i komunikacji masowej

      1. Podmiotowość osobowa

      2. Transcendencja drugie imię osoby

      3. Transcendencja osoby a wolność

      4. Doświadczenie elementarne człowieka

      5. Komunikacja poprzez czyn

    2. Rodzina jako communio personarum w przestrzeni medialnej

      1. Jedność przestrzeni medialnej w transcendencji prawdy

      2. Interaktywność wektorem równowagi w przestrzeni medialnej

      3. Rozwój przestrzeni medialnej poprzez communio personarum

      4. Teoria uczestnictwa w przestrzeni medialnej

Aneks:


Sprawozdanie z konferencji Przemoc w internecie – dzieci w zagrożeniu

Lektury do wykładu „Media w rodzinie” INOR/KUL

Rok 2006/2007
Obowiązkowe zadania:


  1. Lektura tekstów Orędzi Papieskich na Światowe Dni Komunikacji Społecznej 1967-2008. Do egzaminu obowiązuje lektura wybranego Orędzia oraz jednego z poniższych dokumentów Kościoła (p.2-5).

  2. Lektura: Dekret o środkach społecznego przekazywania myśli Inter mirifica (sesja III Vaticanum II, 4 grudnia 1963)

  3. Instrukcja duszpasterska Communio et progressio, dotycząca wprowadzenia dekretu Vaticanum II o środkach społecznego przekazu, Paweł VI, 1971

  4. Aetatis novae, Instrukcja duszpasterska o przekazie społecznym w 20. rocznicę ogłoszenia Instrukcji Communio et progressio, Papieska Rada ds. Środków Społecznego Przekazu

  5. Etyka w środkach społecznego przekazu, Papieska Rada ds. Środków Społecznego Przekazu, 4.06.2000 r.


Lektura nadobowiązkowa:
Opracowania wykorzystane podczas wykładu:


  1. Adler R. B., Rosenfeld L. B., Proctor II R. F., Relacje interpersonalne. Proces porozumiewania się, Poznań 2006

  2. Caron Andre, Caronia Letizia, Moving cultures, Montreal 2007

  3. Drożdż M., Osoba i media. Personalistyczny paradygmat etyki mediów, Tarnów 2005

  4. Fabris Adriano, Etica della communicazione, Rzym 2007

  5. Filipiak Marian, Homo communicans. Wprowadzenie do teorii masowego komunikowania, Lublin 2004

  6. Iłowiecki Maciej, Krzywe zwierciadło. O manipulacji w mediach, Lublin 2003

  7. Jęczeń Jarosław, Rodzina w przestrzeni medialnej, Roczniki Teologiczne, T. LIII, zeszyt 10 (2006), s. 197-211

  8. Jęczeń Jarosław, Family in mass media world, w: Podpora Ryszard (red.), Człowiek – kultura – rodzina a Internet, Lublin 2007, s. 129-145

  9. Jęczeń Jarosław, Mass media – darem osoby dla osoby. Biuletyn edukacji medialnej, 1/2007, s. 17-32

  10. Jęczeń Jarosław, Mass media w służbie caritas. Refleksja na kanwie encykliki Benedykta XVI Deus caritas est. Roczniki Teologiczne, T. LIV (2007), z. 10, s. 191-199

  11. Griffin Em, Podstawy komunikacji społecznej, Gdańsk 2003

  12. Herriger C., Komunikacja bez słów. Rytuały społeczne, Wrocław 1997

  13. Lewek Antoni, Podstawy edukacji medialnej i dziennikarskiej, Wydawnictwo Uniwersytetu Stefana Kardynała Wyszyńskiego, Warszawa 2003

  14. Lepa Adam, Pedagogika mass mediów, Archidiecezjalne Wydawnictwo Łódzkie, Łódź 2003

  15. Grzegorski Zdzisław Grzegorz, Ja, dziecko i TV, Księgarnia św. Wojciecha, Poznań 2000

  16. Turek Andrzej, Sacrum na sprzedaż, Gaudium, Lublin 2002

  17. Moia Luciano, Dzieci telewizji? Wydawnictwo Księży Marianów, Warszawa 2002

  18. Reroń Tadeusz, Media na usługach moralności chrześcijańskiej, Papieski Wydział Teologiczny we Wrocławiu, Wrocław 2002

  19. Rothenbuhler E. W., Komunikacja rytualna. Od rozmowy codziennej do ceremonii medialnej, Kraków 2003

  20. Rothenbuhler Eric W., Coman Mihai, Media Antropology, Thousand Oaks 2005

  21. Semelin Jacques, Wolność w eterze, Wydawnictwo UMCS, Lublin 1999

  22. Silvestrone Roger, Media and morality. On the rise of the media polis. Cambridge 2007.

  23. Wojtyła Karol, Osoba i czyn oraz inne studia antropologiczne, TN KUL, Lublin 1994

Opracowania ogólne:




  1. Bauer Zbigniew, Chudziński Edward (red.), Dziennikarstwo i świat mediów, Universitas, Kraków 2000

  2. Fiske John, Wprowadzenie do badań nad komunikowaniem, Wydawnictwo Astrum, Wrocław 1998

  3. Kunczik Michael, Zipfel Astrid, Wprowadzenie do nauki o dziennikarstwie i komunikowaniu, Wydawnictwo Naukowe Scholar, Warszawa 2000

  4. Stewart John (red.), Mosty zamiast murów. O komunikowaniu się między ludźmi, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2000

Media a religia:




  1. Baczyński Andrzej, Telewizja w służbie ewangelizacji, Wydawnictwo „Poligrafia Salezjańska”, Kraków 1998

  2. „Communio. Między narodowy Przegląd Teologiczny” (numer zatytułowany Mass media), nr 6, 1990

  3. Dyczewski Leon (red.), O Panu Bogu w telewizji, Niedziela, Częstochowa 1996

  4. Góral Jerzy, Klauza Karol (opr.), Kościół o środkach komunikowania myśli, Niedziela, Częstochowa 1997

  5. Martini Carlo Maria, Rozmowy z moim telewizorem. Spotkanie Kościoła ze światem mass mediów, Wydawnictwo WAM, Kraków 1998

Media a zagadnienia wychowawcze




  1. Braun-Gałkowska Maria, Ulfik Iwona, Zabawa w zabijanie. Oddziaływanie przemocy prezentowanej w mediach na psychikę dzieci, Wydawnictwo Krupski i S-ka, b.m., b.d.

  2. Grzegorski Zdzisław Grzegorz, Ja, dziecko i TV. Poradnik dla rodziców i wychowawców, Wydawnictwo św. Wojciecha, Poznań 2000

  3. Lepa Adam, Pedagogika mass mediów, Archidiecezjalne Wydawnictwo łódzkie, Lodz 2000

  4. Zasępa Tadeusz, Media, człowiek, społeczeństwo. Doświadczenia europejsko-amerykańskie, Edycja Świętego Pawła, Częstochowa 2000

Radio i telewizja




  1. Francuz Piotr, Psychologiczne aspekty odbioru, TN KUL, Lublin 1999

  2. Godzic Wiesław, Telewizja jako kultura, RABID, Kraków 1999

  3. Lebioda Dariusz Tomasz (red.), Radio Maryja, Ojcowie Redemtoryści, Toruń 1996

  4. Nowak-Jeziorański, Wojna w eterze, Wydawnictwo Znak 2000

  5. Rogge Jan-Uve, Dzieci potrafią oglądać telewizję. Jak korzystać z telewizora? Kielce 2006

  6. Semelin Jacques, Woloność w eterze, Wydawnictwo UMCS, Lublin 1999

Nowe media




  1. Robak Marek, Zarzućcie sieć. Chrześciajnin wobec wyznań internetu, Biblioteka Więzi, Warszawa 2001.

  2. Zasępa Tadeusz (red.), Internet. Fenomen społeczeństwa informacyjnego, Edycja Świętego Pawła, Częstochowa 2001


Wprowadzenie do wykładu
Przełom wieków jest świadkiem dynamicznego postępu w dziedzinie mediów, środków masowego przekazu czy komunikowania, określanego mianem telematycznej i mediamatycznej rewolucji. Szybki rozwój nowych technologii informatycznych i komunikacyjnych pociągnął za sobą radykalną zmianę w dziedzinie komunikacji medialnej, która z kolei zdecydowanie wpłynęła na nową jakość życia człowieka i funkcjonowania społeczeństw.
Tradycyjne media oraz tzw. nowe media elektroniczne stały się integralną częścią współczesnej kultury, którą można określić jako

przestrzeń kultury medialnej.
Stały one się kreatorem i generatorem procesów zachodzących w społeczeństwach, co ma zarówno pozytywny jak i negatywny wpływ na życie ludzi.

Nowe media, choć zawsze pozostaną tylko i wyłącznie środkami w procesie komunikacji międzyludzkiej, to także, jak skłaniają się niektórzy:

- współtworzą nową jakość społeczeństwa informacyjnego,

- są kreatorem nowych jakości w życiu człowieka,

- nowej wizji świata i koncepcji człowieka,

- tworzą przestrzeń wyzwań o charakterze filozoficznym (dokładniej antropologicznym), a szczególnie wyzwań etycznych. Oba te ostatnie aspekty będą w zasięgu naszego szczególnego zainteresowania podczas tego wykładu.

Nowa jakość, jaką niosą ze sobą media nie omija tej podstawowej wspólnoty, jaką jest rodzina. Jej aktywność w przestrzeni medialnej, złożonej z wielu obszarów, domaga się aksjologicznych ocen. Przestrzeń medialną rozumiemy – za autorem wyjątkowej habilitacji Michałem Drożdżem – jako rzeczywistość, której integralną częścią jest właśnie wymiar aksjologiczny, związany z obecnością i działaniem człowieka, uczestniczącego w procesach komunikacji medialnej1. Przestrzeń medialną rozumiemy więc jako wytwór medialnej obecności człowieka i jego aktywności w procesie komunikowania masowego. Człowiek jest obecny na różnych etapach tego procesu i na różnych płaszczyznach jego urzeczywistniania się. Obszary, w których ujawnia się konieczność aksjologicznej oceny zachodzących w nich zjawisk z racji aktywnej obecności w nich człowieka:


  1. obszar strukturalno-instytucjonalny mediów

  2. obszar twórców treści medialnych (dziennikarze, twórcy kultury itp.)

  3. obszar kanałów medialnych (twórcy technologii komunikacji)

  4. obszar produktów medialnych (prasa, TV, radio itd.)

  5. obszar odbiorców przekazów medialnych

Wszystkie te obszary, o których będzie jeszcze mowa, tworzą całokształt przestrzeni medialnej, inaczej mediów. Tych dwóch pojęć możemy używać zamiennie, podkreślając przede wszystkim ich podmiotowy wymiar. W pierwszym rzędzie mamy na myśli całokształt ludzkich działań medialnych i ich skutków, a wtórnie dopiero myślimy o wymiarze przedmiotowym - jako narzędzi komunikacji i środków przekazu.


1. Media (przestrzeń medialna) a rodzina
Dwie komplementarne rzeczywistości, które się przenikają i wzajemnie na siebie oddziaływają. Wykład dokonuje analizy wzajemnych relacji (obecność mediów w życiu rodziny i obecności tematyki pro-rodzinnej w środkach społecznego przekazu czy inaczej obecność rodziny w przestrzeni medialnej) z punktu widzenia historycznego, eklezjalnego, filozoficzno-teologicznego, antropologicznego, moralnego i pedagogicznego. Podstawowa wiedza o mediach w tych aspektach, o warsztacie pracy mediów jest niezbędna przy wychowaniu do właściwego z nich korzystania.
Dwie relacje: media w rodzinie i rodzina w mediach.
Mówiąc o mediach w rodzinie, w wymiarze przedmiotowym, mamy na myśli ich obecność fizyczną, jako środka zajmującego czas, edukującego, informacyjnego, dostarczającego rozrywki itp. Musimy pamiętać, że środki te nie zastąpią nigdy bezpośredniego kontaktu z drugim człowiekiem, nie mogą też stać się zamiennikiem prawdziwej wspólnoty ludzkiej.

Rozważamy także ich obecność na płaszczyźnie ludzkiego ducha, ludzkiej interpersonalnej komunikacji w rodzinie i we wspólnocie. Rodzina jest częścią owej przestrzeni medialnej, ale jednocześnie zachowuje swoją odrębność, pierwotność. Człowiek sam w sobie doświadcza komunikacji intrapersonalnej, dopiero potem interpersonalnej. Stąd człowiek jako osoba stoi w centrum owej przestrzeni medialnej. Jest homo comunicans i homo comunicus. Skoro człowiek, to zaraz po nim rodzina.

Człowiek jako osoba stoi w centrum przestrzeni medialnej.
Komunikacja w rodzinie jest tą pierwotną komunikacją, której poświęcimy sporo czasu podczas naszych wykładów. Ta rodzinna komunikacja jest chociażby, w ramach wychowania, sposobem na zachowanie właściwych proporcji między tym, co posiadają media, a wartościami, którymi żyje rodzina.

Ponadto rozważamy obecność mediów na płaszczyźnie tego, co ludzi łączy, rozwija, spełnia, a więc także na płaszczyźnie moralnej i ontologicznej. Za środkami społecznego przekazu (w wymienianych wcześniej obszarach) stoją konkretni ludzie (twórcy, nadawcy, administratorzy itd.) i to oni wchodzą pośrednio w owe interpersonalne relacje. Rodzi się pytanie o jakość tych relacji w procesie wzajemnego komunikowania: nadawca i odbiorca. Są to zasady partnerskie, uwzględniające podmiotowość ludzką, czy też relacje jednostronne z pozycji nadawcy w stronę odbiorcy, bez możliwości procesu interaktywnego?

Jan Paweł II w jednym ze swych Orędzi na Światowy Dzień Środków Społecznego Przekazu porównuje obecność takiego nadawcy do „gościa”, który na stałe wpisał się w krajobraz rodziny. Siłą rzeczy więc wchodzi w relacje z jej członkami: dorosłymi jak i dziećmi. Wybiegając w przyszłość można zadać pytanie: czy odnajdzie się w sposób właściwy ów „gość” w rodzinie: wobec człowieka jako osoby i w rodzinie określanej przez Magisterium Kościoła i ostatnie nauczanie Jana Pawła II jako communio personarum?

Obowiązki „odnajdywania się” nie dotyczą tylko i wyłącznie nadawcy, one także ciążą na odbiorcy. Wiemy, że w mass-mediach (choćby internet) znajdziemy niezwykłą różnorodność treści: od informacji w ścisłym sensie po programy rozrywkowe, od modlitwy po pornografię, od kontemplacji po przemoc. Jednakże od sposobu, w jaki ludzie korzystają choćby z internetu, zależy to, czy ukształtują w sobie postawy solidarności i współczucia, czy też zamkną się w „narcystycznym, pozbawionym zewnętrznych odniesień świecie, poddając się bodźcom o niemal narkotycznym oddziaływaniu”2.

Najważniejszym pytaniem jest pytanie o człowieka: czy w przestrzeni medialnej człowiek „staje się lepszy, duchowo dojrzalszy, bardziej świadomy godności swego człowieczeństwa, bardziej odpowiedzialny, bardziej otwarty na drugich, zwłaszcza dla potrzebujących, dla słabszych, bardziej gotowy świadczyć i nieść pomoc wszystkim3”. Innymi słowy, czy człowiek w konkretnych czynach wobec obszarów przestrzeni medialnej i samych mediów realizuje siebie jako osoba? Czy zachodzi proces samospełnienia człowieka jako osoby? Czy, sugerując się RH 15, jest w stanie realizować siebie poprzez bezinteresowny dar z siebie samego, który buduje przestrzeń medialną w jej wymiarze podmiotowym?
Czy człowiek w konkretnych czynach wobec obszarów przestrzeni medialnej i samych mediów realizuje siebie jako osoba?
Możemy zaryzykować stwierdzenie, ze internet jako jedna z wielu technik przekazu nie jest ani moralnie dobry ani moralnie zły, jest etycznie neutralny. Jest on jedynie narzędziem, od którego zastosowania zależy dobro lub zło osoby ludzkiej (zależy jakiego „gościa medialnego” do siebie zaprosimy). Zatem źródłem i kryterium oceny moralnej staje się sposób jego wykorzystania. Tak rodzi się owa przestrzeń medialna, której integralną częścią jest wymiar aksjologiczny.
Źródłem i kryterium oceny moralnej mass mediów

staje się sposób ich wykorzystania tak przez nadawców, jak i odbiorców


„Sposób, w jaki ludzie korzystają ze środków społecznego przekazu, może być źródłem wielkiego dobra i wielkiego zła. Chociaż bowiem przekaz społeczny wywołuje często niezamierzone skutki, to sami ludzie decydują, czy używać mediów dla celów dobrych czy złych, w dobry czy zły sposób. (...) Mimo swego ogromnego potencjału środki przekazu są i pozostaną jedynie środkami, to znaczy instrumentami, narzędziami, z których można zrobić dobry lub zły użytek. Wybór należy do nas. Media nie potrzebują nowej etyki: wymagają zastosowania ustalonych już zasad w nowych okolicznościach”4.

W przypadku drugiej relacji tj. obecności rodziny w mediach, to w wymiarze podmiotowym jest to ten sam proces wzajemnego partnerstwa, ubogacony faktem, że większość osób z obszarów przestrzeni medialnej jest członkami rodzin, co winno się przekładać na pro-familijny wymiar owej przestrzeni. W wymiarze przedmiotowym najważniejsza kwestią jest obecność problematyki pro- lub przeciw rodzinnej na współczesnym forum medialnym. To zagadnienie nie może być też obojętne w procesie wychowania w rodzinie i wspólnotach. Dotyczy ono m.in. wyrażania opinii wobec sieci telewizyjnych czy stacji radiowych, a także wobec korporacji i instytucji sponsorujących dane programy. W ten sposób sami odbiorcy mogą współdecydować o zmianach w mediach.


  1   2   3   4   5   6   7   8   9   10   11


©absta.pl 2016
wyślij wiadomość

    Strona główna