Laboratorium z chemii fizycznej



Pobieranie 157.43 Kb.
Data07.05.2016
Rozmiar157.43 Kb.

LABORATORIUM Z CHEMII FIZYCZNEJ

Ćwiczenie 4









D E S T Y L A C J A

Cel ćwiczenia

Zapoznanie się z prawem Raoulta i Henry’ego oraz doświadczalne wyznaczenie krzywych równowagi ciecz-para dla układu woda-kwas octowy w warunkach izobarycznych. Wyliczenie na podstawie danych literaturowych, współczynników aktywności wody i acetonu w roztworach wrzących pod ciśnieniem 1 atm oraz wykreślenie odpowiednich funkcji obrazujących zależność aktywności i współczynników aktywności od składu i temperatury wrzącego roztworu.


Wprowadzenie

Prawo Raoulta

Jak wynika z reguły faz, pomiędzy czterema zmiennymi intensywnymi układu złożonego z dwuskładnikowego roztworu ciekłego i pary nad tym roztworem, np. T, p, xi, yi, (gdzie: T – temperatura, p – ciśnienie, xiułamek molowy składnika i w cieczy, yi – ułamek molowy składnika i w parze), muszą zachodzić związki funkcyjne, poprzez które dwie dowolne zmienne określają jednoznacznie wartości dwóch pozostałych. W przypadkach szczególnie prostych (fazy ciekłe i gazowe są roztworami doskonałymi) można przewidzieć postać analityczną tych funkcji, w bardziej złożonych przypadkach trzeba poprzestać na zależności empirycznej, przedstawionej linią równowagi na wykresie fazowym.

Warunek równowagi fazowej dla przemiany ciecz – gaz można zapisać równaniem:

(1)
gdzie i są odpowiednio potencjałami chemicznymi składnika “i” w fa-zie ciekłej i gazowej. Ponieważ mamy do czynienia z roztworami doskonałymi, równanie (1) można zapisać w następującej postaci:
(2)
gdzie i są odpowiednio standardowymi potencjałami chemicznymi składnika “i” w fazie ciekłej i gazowej, - ułamek molowy składnika “i” w fazie ciekłej, - ciśnienie składnika “i” w fazie gazowej, R – stała gazowa, T – temperatura.

Zmiana składu mieszaniny (zmiana ) wywołuje zmianę ciśnień cząstkowych . W stałej temperaturze i pod stałym ciśnieniem słuszne jest równanie:


(3)
Po scałkowaniu lewej strony równania od stężenia czystej substancji “i” (xi = 1) do danego stężenia xi oraz prawej strony równania od ciśnienia(ciśnienie nad czystym składnikiem “i” ) do danego ciśnienia cząstkowego pi:

(4)

otrzymujemy:



(5)

oraz


(6)
Równanie (6) przedstawia prawo Raoulta, opisujące równowagę parowania roztworu doskonałego. Tak więc dla układu złożonego z dwuskładnikowego roztworu ciekłego i pary nad tym roztworem, pamiętając o relacjach zachodzących pomiędzy ciśnieniem całkowitym (p) a ciśnieniem cząstkowym (prawo Daltona) można otrzymać zależności funkcyjne pomiędzy zmiennymi T, p, x1 , y1 .
(7)
(8)
(9)
Z prawa Raoulta wynika, że w stałej temperaturze ciśnienia cząstkowe składników nad roztworem doskonałym są liniowymi funkcjami ułamków molowych składników w roztworze. W praktyce spotykamy bardzo niewiele układów spełniających prawo Raoulta. Układy rzeczywiste niedoskonałe wykazują dodatnie lub ujemne odstępstwa od prawa Raoulta. Jak widać z rys.1 składnik roztworu znajdujacy się w dużym nadmiarze (rozpuszczalnik) – stosuje się do prawa Raoulta podczas gdy składnik znajdujący się w niewielkiej ilości (substancja rozpuszczona) spełnia prawo Henry’ego. Prawo Henry’ego można ogólnie wyrazić równaniem:
(10)
gdzie: Ki – stała zależna od temperatury ().
Obok pojęcia roztworu doskonałego, w którym potencjał chemiczny każdego składnika spełnia w całym zakresie stężeń zależność:
(11)
definiuje się również pojęcie roztworu idealnie rozcieńczonego. Roztwór nazywa się idealnie rozcieńczonym, jeżeli dla rozpuszczalnika spełniona jest zależność (11) w zakresie wysokich stężeń:
(12)
a dla pozostałych składników zależność (11) spełniona jest jedynie dla xi<<1 przy czym i nie jest standardowym potencjałem chemicznym czystego składnika i.

Skład pary i cieczy

Jest rzeczą oczywistą, że skład pary pozostającej w równowadze z roztworem jest inny niż skład roztworu. Para w stanie równowagi jest zawsze bogatsza w składnik bardziej lotny, tj. wykazujący większą prężność pary i niższą temperaturę wrzenia. Prawo Raoulta pozwala obliczyć skład pary yi pozostającej w równowadze w określonej temperaturze z roztworem doskonałym o składzie określonym przez ułamki molowe xi (równanie 8) oraz skład jaki powinien mieć roztwór wrzący w danej temperaturze pod znanym ciśnieniem p (równanie 9).



Przyrządy i odczynniki:

Zestaw do destylacji (kolba, chłodnica, płaszcz grzejny, termometr do 150oC, podnośnik laboratoryjny), zestaw do miareczkowania, szkło laboratoryjne, roztwory CH3COOH o różnych stężeniach, 0.1M NaOH, fenoloftaleina



Wykonanie ćwiczenia

  1. Odmierzyć odpowiednią objętość roztworu kwasu octowego. Odpipetować 1 ml pobranego roztworu, rozcieńczyć wodą destylowaną do 100 ml w kolbie miarowej. Odpipetować 20 ml tego roztworu do erlenmajerki i zmiareczkować 0.1M NaOH, stosując jako wskaźnik fenoloftaleinę. Miareczkowanie wykonać trzy razy.

  2. Wlać pobrany roztwór do kolby destylacyjnej, zmontować zestaw do destylacji według załączonego rysunku.

  3. Włączyć obieg wody w chłodnicy i płaszcz grzejny.

  4. U wylotu chłodnicy podstawić cylinderek miarowy na 10 ml.

  5. Pierwszy ml destylatu wylać i prowadzić destylację dalej do otrzymania kolejnych 2 ml destylatu. Zanotować temperaturę wrzenia roztworu.

  6. Odsunąć płaszcz grzejny (przerwać destylację).

  7. Kolbę destylacyjną chłodzić najpierw w powietrzu a potem zanurzając ją w naczyniu z zimną wodą. Po ochłodzeniu roztwór wlać do butelki, z której był pobrany.

  8. Pobrać pipetą 1 ml destylatu i rozcieńczyć w kolbie miarowej do 100 ml. Odpipetować do erlenmajerki 20 ml otrzymanego roztworu i zmiareczkować jak w p.1.


Opracowanie wyników

  1. Na podstawie otrzymanych wyników sporządzić wykres zależności temperatury wrzenia roztworu oraz składu pary od składu roztworu i porównać z danymi literaturowymi (Tabela 1, rys.2).

  2. Posługując się danymi z Tabeli 2 wyliczyć współczynniki aktywności acetonu i wody we wrzących pod ciśnieniem atmosferycznym roztworach. Wyliczone wielkości są funkcjami zarówno składu jak i temperatury. Należy sporządzić wykresy zależności aktywności i współczynników aktywności od obu tych zmiennych.

  3. Przeprowadzić dyskusję uzyskanych wyników.

Zagadnienia do opracowania

  1. Prawo Raoulta, prawo Henry’ego.

  2. Destylacja prosta, frakcjonowana, pod obniżonym ciśnieniem, z parą wodną.

  3. Aktywność.

  4. Azeotropia.



Literatura

  1. Chemia fizyczna. Praca zbiorowa, PWN, W-Wa 1980.

  2. Pigoń K., Ruziewicz Z.: Chemia fizyczna, PWN, W-wa 1980.

  3. Brdička R.: Podstawy chemii fizycznej, PWN, W-wa 1970.

  4. Barrow G.M.: Chemia fizyczna, PWN, W-wa 1978.

  5. Koryta J., Dvorak J., Bohackova V.: Elektrochemia, PWN, W-wa 1980.

  6. Sobczyk L., Kisza A.: Chemia Fizyczna dla Przyrodników.

Tabela 1

Temperatura wrzenia wodnych roztworów kwasu octowego w zależności od stężenia




Stężenie

CH3COOH/

% wag.


Twrz. / oC

Stężenie

CH3COOH/

% wag.


Twrz. / oC

Stężenie

CH3COOH/

% wag.


Twrz. / oC

100

95

90



85

80

75



70

118,1

112,0


108,5

106,3


105,0

104,0


103,4

65

62,5


60

55

50



45

40


102,8

102,5


102,3

101,9


101,5

101,3


101,0

35

30

25



20

15

5



100,9

100,8


100,6

100,5


100,4

100,1



Tabela 2. Dane do obliczania aktywności i współczynników aktywności wody oraz acetonu w roztworach o różnych stężeniach.


Stężenie acetonu i wody

we wrzącej cieczy



Temp. wrzenia

roztworu/ oC



Rzeczywiste stężenia acetonu

i wody w parze




/

mm Hg



/

mm Hg


% wag.

Acetonu


% mol.



% mol.






% wag.

acetonu


% mol.



% mol.



1

2

3

4

5

6

7

8

9

0,0

1,5


4,0

7,0


10,0

15,0


23,0

30,0


40,0

50,0


60,0

70,0


77,0

80,0


90,0

100,0








100,0

95,0


90,0

85,0


80,0

75,0


70,0

68,0


65,0

63,0


62,0

60,5


60,0

59,5


58,0

56,3


0,0

35,0


58,0

70,0


78,0

84,0


88,0

90,0


92,0

93,0


93,5

94,0


94,5

95,0


97,0

100,0








760

634


528

434


355

289


234

214


188

171


164

153


149

146


136

126


2820

2460


2140

1840


1585

1350


1150

1095


1023

935


892

871


852

833


812

760

cd. Tabeli 2


Rzeczywista

prężność


acetonu

w parze


mm Hg


Raoultowska

prężność


acetonu

w parze


mm Hg















10

11

12

13

14

15























Rys.1. Prężności cząstkowe i całkowite ciśnienia pary nasyconej nad roztworem etanol-aceton w stałej temperaturze. Linie ciągłe (_______) – prężności cząstkowe według prawa Raoulta, linie przerywane (------- ) - prężności cząstkowe według prawa Henry’ego.



Rys.2. Krzywa równowagi: ciecz-para dla układu kwas octowy-woda w warunkach izobarycznych.



Rys.3. Aparat do destylacji


Ćwiczenia rachunkowe

Dla wybranych ciekłych układów dwuskładnikowych A-B, znajdujących się pod stałym ciśnieniem P, podane zostały zależności składu fazy ciekłej x i gazowej y od temperatury T (Tabela1-5, tabela 6 – dane pomocnicze).

Składy x i y podane są w procentach molowych dla substancji A.


  1. Dla wskazanego układu sporządź wykres zależności składu par y od składu fazy ciekłej x dla P=const.

  2. Sporządź wykres zależności skład-temperatura wrzenia.

  3. W jakiej temperaturze zaczyna wrzeć układ, zawierający a % mol składnika A; jaki jest skład pierwszej banieczki par, w jakiej temperaturze znika ostatnia kropla cieczy i jaki jest jej skład?

  4. Określ skład pary znajdującej się w równowadze z ciekłym układem dwuskładnikowym wrzącym w temperaturze T1.

  5. Który składnik i w jakiej ilości może zostać wydzielony z układu składającego się z b kg substancji A i c kg substancji B?

  6. Którego składnika i w jakiej ilości należy dodać do mieszaniny podanej w punkcie 5, aby otrzymać mieszaninę azeotropową?

  7. Jaka ilość substancji A (w kg) będzie znajdować się w parze i fazie ciekłej, jeśli 2 kg mieszaniny, zawierającej a % substancji A zostanie ogrzane do temperatury T1?

Tabela 1



Układ

A-B

Skład, % mol.

x

Skład, % mol.

y

T [K]

P10­­-4

N/m2



HNO3-H2O

0,0

0,0

373

10,133

8,4

0,6

379,5

12,3

1,8

385

22,1

6,6

391,5

30,8

16,6

394,6

38,3

38,3

394,9

40,2

60,2

394,0

46,5

75,9

391,0

53,0

89,1

385

61,5

92,1

372

Tabela 2



Układ

A-B

Skład, % mol.

x

Skład, % mol.

y

T [K]

P10­­-4

N/m2



H2O-C5H12O

0,0

0,0

377,5

10,246

18,9

42,7

367,8

34,2

55,3

365,3

53,8

63,4

364,3

66,7

65,7

364,1

75,7

66,9

364,2

82,4

67,5

364,25

87,5

68,1

364,3

91,6

69,1

364,4

94,9

70,3

364,8

97,7

75,7

366,4

99,5

91,0

369,0

100,0

100,0

373,3

Tabela 3



Układ

A-B

Skład, % mol.

x

Skład, % mol.

y

T [K]

P10­­-4

N/m2



CS2-CH3COCH3

0,0

0,0

322,2

10,133

1,9

8,3

327,0

4,8

18,5

324,4

13,4

35,1

319,6

18,6

44,3

317,0

29,1

52,8

314,4

38,0

57,4

313,3

44,8

59,8

312,8

53,6

62,7

312,3

65,3

66,1

312,1

78,9

70,5

312,3

87,9

76,0

313,5

96,8

88,6

316,5

100,0

100,0

319,3

Tabela 4


Układ

A-B

Skład, % mol.

x

Skład, % mol.

y

T [K]

P10­­-4

N/m2



C3H6O-CH3OH

0,0

0,0

337,7

10,133

4,8

14,0

335,9

17,6

31,7

333,1

28,0

42,0

331,3

40,0

51,6

330,2

60,0

65,6

329,1

80,0

80,0

328,6

95,0

94,0

328,6

98,2

97,6

329,1

100,0

100,0

329,5

Tabela 5



Układ

A-B

Skład, % mol.

x

Skład, % mol.

y

T [K]

P10­­-4

N/m2



CCl4-C4H8O2

0,0

0,0

347,1

10,246

0,5

0,8

347,0

7,3

10,0

346,3

15,9

20,2

345,8

28,0

32,4

345,2

35,2

38,9

344,9

42,9

45,9

344,7

51,3

52,8

344,6

57,2

57,7

344,6

58,8

8,7

344,6

61,3

61,0

344,6

69,3

67,5

44,8

79,20

76,5

345,1

89,4

87,1

345,6

100,0

100,0

346,4

Tabela 6


Tabela

T1

[K]


a

b

C

1

388

55

81

19

2

365

35

68,8

31,2

3

317

25

30,4

69,6

4

329,25

60

73

27

5

343

25

52,7

47,3




©absta.pl 2016
wyślij wiadomość

    Strona główna