Lek med. E. A. Gryz Uszkodzenie nerwów obwodowych



Pobieranie 114.07 Kb.
Data08.05.2016
Rozmiar114.07 Kb.
lek.med.E.A.Gryz

Uszkodzenie nerwów obwodowych


Polineuropatie
Klasyfikacja i patogeneza polineuropatii
Objawy kliniczne składające się na polineuropatię to:zmiany czuciowe o typie skarpetek i rękawiczek, dystalne osłabienie mięśni i osłabienie lub brak odruchów głębokich. Oczywiście pewne typy neuropatii będą charakteryzować się bardziej nasilonymi objawami czuciowymi lub ruchowymi, czy miejscem nasilenia objawów np: dystalnie, proksymalnie,etc . Wielokrotnie objawom czuciowo-ruchowym towarzyszą objawy autonomiczne (zmiany zabarwienia skóry, potliwości etc)
Jest wiele klinicznych i neuropatologicznych podziałów polineuropatii. Ze względu na zmiany histologiczne dominujące w nerwach neuropatie dzielimy je na aksonalne (gdy dominuje uszkodzenie aksonu) i demielinizacyjne (demielinizacja głównym objawem). Bardzo często mamy do czynienia również z postaciami mieszanymi: aksonalno-demielinizacyjnymi.
Obecnie, powszechnie stosowanym i akceptowanym podziałem neuropatii jest podział kliniczno-neuropatologiczny przedstawion w tabeli 1.


zwyrodnienie aksonalne

segmentalna demielinizacja

neuropatie metaboliczne

hypoglikemia

mocznica


tyreotoksykoza

ostra, przerywana porfiria

choroba nowotworowa

alkoholizm

niedobór witamin, w tym z grupy Vit B 12


cukrzyca

choroba nowotworowa

niedoczynność tarczycy

choroby wątroby

akromegalia


neuropatie toksyczne

arsenowa

talowa


ołowiowa

złotowa


polekowe: thalomidowa

disulfiramowa

glutetimidowa

metronidazolowa

clioquinolowa

akrylamidowa

vinkrystynowa





neuropatie dziedziczne

typ II HSMN

choroba tangierska

z.Bassena-Kornzweiga

ataxia teleangiectasia

choroba Fabry`ego

mózgowa lipofuscynoza

pierwotna amyloidoza

neuropatia olbrzymich aksonów

wrodzona czuciowa neuropatia

mukopolisacharydoza

dystrophia neuroaksonalna noworodków

choroba Pelizaeus-Merzbacher



typ I HMNS

typ III HMNS

typ IV HMNS

z.Roussy-Levy`ego

leukodystrophia metachromatyczna

choroba Krabbego

choroba Niemanna-Picka

wrodzona uciskowa neuropatia

zespół Cockayne`a

adrenomieloneuropatia



Neuropatie uwarunkowane immunologicznie




zespół Guillane-Barr`e

CIDP


przewlekła zwalniająca neuropatia

po toksynie tężcowej


Neuropatie w dysproteinemiach



szpiczak mnogi

chłoniaki

nabyte amyloidozy


monoklonalna gammopatia

szpiczak osteosklerotyczny

makroglobulinemia

chłoniaki



Inne choroby systemowe

sarkoidoza

trąd

błonica

Poniżej przedstawimy krótką charakterystykę najczęstszych polineuropatii.

1. Polineuropatia alkoholowa
Polineuropatia alkoholowa należy do grupa neuropatii metabolicznych i toksycznych.Jest trzecia po urazowych uszkodzeniach nerwu i cukrzycy przyczyną uszkodzenia nerwów obwodowych.

Kliniczne objawy zazwyczaj rozwijają się powoli przez tygodnie, miesiące, aczkolwiek znane są przypadki szybk, w ciAgu kilku dni narastających objawów.Parestezje w kończynach dolnych, obustronne opadanie stóp, zaniki mięśniowe i wrzody drążące to częste zmiany występujące w przebiegu polineuropatii alkoholowej. Parestezje zmniejszają się po podaniu Vit B1, ale zaniki mięśniowe nie ustępują.

W USA niedoborowe neuropatie to głównie neuropatia alkoholowa. Klinicznie jest ona identyczna z neuropatią wywołaną niedoborem Vit B1 (beri-beri). Niewykluczony jest również wpływ niedoboru innych vitamin z grupy B-B12, B6, jak również pirydoksyns i kwasu foliowego

Neuropatia alkoholowa rozwija się u osób pijących przez wiele lat spore ilości alkoholu.8-10 drinków dostarcza około 1000 kcal, niestety nie zawierają one żadnych minerałów, białek, vitamin. Dodatkowo stan zapalny w jelicie cienkim obniza wchłanianie vitamin i ich odkładanie w wątrobie: Vit B1 (tiaminy), kwasu foliowego, Vit B6 (pirydoksyny), Vit B3 (niacyny), i Vit A. Pojawia się niski poziom K, Mg,Ca, Zn, fosforu. Hypokaliemia prowadzi do arefleksji i okresowego porażenia mięśni, spadek poziomu Ca może dać obniżenie napięcia mięśniowego i tężyczkę. Niedobór cynku powoduje hupofunkcję gonad,i obniżenie potrzeby jedzenia (anoreksję). Ponadto dochodzi do obniżenia odporności. Obniżenie poziomu fosforu daje męczliwość mięśni, zaburzenia ze strony mięśnia sercowego, dysfunkcję płytek krwi i leukocytów.

Alkohol wpływa na glukoneogenezę, po spożyciu więc alkoholu dochodzi w 6-36 godzin do wystąpienia hypoglikemii. Powtarzające się okresy hypoglikemii doprowadzają do powstania neuropatii. Nie bez znaczenia jest fakt złego odżywiania się alkoholików, a także uszkodzenia wątroby i trzustki wywołanej przez alkohol. Alkohol wywołuje szereg objawów neurologicznych, zarówno stosowany w małych dawkach, jak i w przewlekłym alkoholiźmie. Wg statystyk amerykańskich 90% ludzi pije alkohol, 40% ma problemy przejściowe indukowane alkoholem, 10% mężczyzn i 3 - 5% kobiet ma chorobę alkoholową. Statystyki podają, że co dziesiąty nadużywający alkohol człowiek ma neuropatię. Np; w grupie 1030 pacjentów Boston City Hospital nadużywających alkoholu 92 osoby miały neuropatię - 9%.
Objawy występujące po spożyciu alkoholu to:

a. po małych dawkach - 20 - 30 mg/dl (po 1-2 drinkach)

- "blackout"- dziury alkoholowe /niepamięć okresu picia/

- skraca latencję snu /ułatwia zasypianie/

- zmiany w zakresie hipnogramu - zmniejsza liczbę REM w I fazie nocy, a w II fazie zwiększa jego liczbę z fatalnymi marzeniami sennymi, co wybudza pacjenta / sen przerywany nocnymi przebudzeniami/

b. intoksykacja po 80 -100 mg/dl,

c. głęboki sen - 2 x 80 - 100 mg/dl

d. śmierć po 300 - 400 mg/dl



Niebezpieczeństwo połączenia z benzodiazepinami zwiększa ryzyko powikłań.

Jest wiele objawów i zespołów klinicznych występujących u pacjentów nadużywających przewlekle alkohol. Należą do nich min:


1. Zatrucie alkoholowe (w tym śpiączka, podniecenie alkoholowe, "patologiczne zatrucie" i "blackout")

2. Objawy abstynencji i odstawienia (drżenie, halucynacje i delirium tremens)

3. Choroby niedoborowe systemu nerwowego wtórne do alkoholizmu:

- choroba Wernickiego i psychoza Korsakowa

- alkoholowy zanik móżdżku

- obwodowa neuropatia

- "alkoholowa" ambliopia (neuropatia nerwu wzrokowego, tobacco-alkohol amblyopia)

- pellagra

4. Choroby o niepewnej patogenezie:

- myelinoliza centralna mostu

- choroba Marchiafava-Bignamiego

- alkoholowa miopatia i cardiomiopatia

- zanik móżdżku

- alkoholowe otępienie

5. Encefalopatia wątrobowa.


Losy w ustroju.
Aby zrozumieć drogi działania C2H5OH, należy przypomnieć jego główne drogi działania i losy w ustroju. Alkohol szybko i łatwo penetruje błony komórkowe i tkanki. Efekt zależy od ilości C2H5OH wypitego na kg w. c. W małych dawkach aktywuje a w dużych działa depresyjnie na neurony CSN.1 g C2H5OH to 7,1 kcal

1 drink - 70 - 100 kcal,Wypicie 8 do 10 drinków powoduje dostarczenie 1000 kcal "pustych" pozbawionych vitamin, białka i minerałów.


Wchłanianie alkoholu odbywa się w zakresie całego układu pokarmowego: w j.ustnej, przełyku, żołądku, jelicie cienkim /najwięcej/. Szybciej się wchłania przy pustym żołądku /białko, tłuszcz i vitaminy hamują jego wchłanianie/. Im niższy % alkoholu tym szybsze wchłanianie, najszybciej wchłaniają się trunki z bąbelkami. Alkohol posiada kompetycyjny mechanizm wchłaniania z witaminami - przewlekłe stosowanie alkoholu obniża ich poziom: Vit B1 - thiaminy, Vit B6 - pirydoksyny, Vit B3 / niacyny/, kwasu foliowego, kwasu nikotynowego, Vit A. Ponadto obniża się wchłanianie jonów K,Mg,Ca,Zn, fosforu. Dochodzi do powstania zaburzeń kwasowo - zasadowych.

W następstwie tego dochodzi do obniżenia poziomu wszystkich witamin i jonów. Obniżenie pooziomu K, jest powodem okresowego porażenia mięśni i arefleksji, poziomu Mg - zaburzeń czuciowych i przewodnictwa nerwowo- mięśniowego, jonów Ca może być przyczyną tężyczki i osłabienia. Niedobór Zn wuwołuje dysfunkcję gonad, anoreksję i obniżenie słuchu. Obniżenie poziomu fosfatów daje w wyniku uszkodzenie mięśnia sercowego, osłabienie mięśni, zmniejszenie liczby leukocytów i płytek krwi

U zdrowego człowieka alkohol wywołuje hypoglikemię po 6 - 36 h od spożycia /wywołuje ostre zaburzenia glukoneogenzy/ co dodatkowo jest nasilone zaburzeniami funkcji wątroby i przewodu pokarmowego.

Wydalanie alkoholu następuje z płuc, moczem, potem a w największej ilości jest metabolizowany w wątrobie do aldehydu kwasu octowego


Tor metaboliczny alkoholu. Są dwie głowne drogi metabolizowania alkoholu, zależne od ilości spożytych:
1. w komórkach cytosomu poprzez ADH / dehydrogenazę alkoholu - przy optymalnej koncentracji Km- 2 mmol/ aldehyd kwasu octowego ulega przemianie do kawsu octowego przy współudziale ALDH /dehydrogenazy aldehydowej/ w cytosomach i mitochondriach / dawcą energii jest NADH/NAD.

2. w mikrosomach gładkiego retikulum endoplazmatycznego /Km-10mmol/ 10% utlenowanie dużych dawek alkoholu we krwi. Nadmierna aktywność tego systemu jest indukowana nawracającym spożywaniem alkoholu


aldehyd kwasu octowego - -------- acetat / kwas octowy----------- uszkodzenie narządów wewn.

Przewlekłe stosowanie alkoholu może być porzyczyną różnoirodnych objawów i zespołów neurologicznych. Do najczęstszych należą:

- polineuropatia 5-15%

- z.Wernickiego - Korsakowa

- otępienie /przymuje się, że 20% osób z otępieniem nadużywało C2H5OH/
Neuropatia alkoholowa- Histopatologia
W badaniach histologicznych w przewlekłym alkoholiźmie stwierdza się następujące zmiany: aksonalne zwyrodnienie włókien nerwowych obwodowych a w zaawansowanych przypadkach również korzeni przednich i tylnych. Zwyrodnienie jest bardziej nasilone w dystalnych niż w proksymalnych segmentach nerwów. Jest to degeneracja typu Wallera. Ponadto towarzyszy temu demielinizacja. Dodatkowo w komórkach ruchowych rogów przednich rdzenia widać reakcję aksonalną.
Patogeneza polineuropatii alkoholowej to:

1. Toksyczny wpływ alkoholu

2. Niedobory dietetyczne / karmieni chlebem, margaryną, cukrem, kawa, gotowe zupy, mało mięsa, ryb jarzyn i owoców /. Większość pacjentów jest wychudzona o 10 - 15 kg, z wyjątkiem nadużywających piwo/.

3. Zaburzenia wchłaniania związane z przewlekłym gastritem, często krwotocznym.

4. Jako wynik 2 i 3-niedobory witamin, białka.
Kliniczne postaci.

Obecnie wyróżnia się dwie główne postaci neuropatii alkoholowej. Są to:


1. Podkliniczna:

wykrywana jedynie badaniem neurologicznym / bez dolegliwości/

Badaniem można stwierdzić:

- nieco wyszczuplone mięśnie kończyn dolnych

- osłabienie lub brak odruchów skokowych

- brak o.podeszwowych

- niestałe zaburzenia czucia bólu i dotyku na stopach i podudziu

- zwolnienie przewodnictwa czuciowego i ruchowego w badaniu elektrofizjologicznym.


2. Objawowa

Manifestuje się następującymi objawami:

czuciowe

- parestezje, osłabienie i ból kończyn dolnych, następnie górnych, mogą ograniczać się tylko do kończyn dolnych, lub obejmować coraz to bardziej proksymalne odcinki kończyn. Zwykle objawy czuciowe są równo częste jak ruchowe.

- 25% pacjentów ma postać bólową : ból może być strzelający, podobnie jak w tabes dorsalis, skarżą się na bardzo nieprzyjemne parestezje, zimno, uczucie palenia, pieczenia "burning feelings". Bolesne parestezje typowo nasilane są przez dotyk, mogą być tak nasilone, że pacjent nie może chodzić, nakładać pidżamy, skarpetek. "burning feet" czy "paintful extremities". Niestety objawy te mogą dotyczyć też kończyn górnych.
- objawy mogą być asymetryczne i dotyczyć mogą jedynie kończyn dolnych.

ruchowe

- częste opadanie stóp i rąk.

- wyjątkowo szybko narastają przykurcze w stawach łokciowych i kolanowych.

- charakterystycznie mięśnie są czułe na dotyk.

- brak lub osłabienie odruchów głębokich - najwcześniej znika o.skokowy

- kończynach górnych często są zachowane odruchy głębokie mimo osłabienia mięśni, u chorych u których dominuje ból o. głębokie bywają zachowane a nawet wygórowane.



autonomiczne

- częsta nadmierna potliwość stóp i rąk / neuropatia autonomiczna/


Zaburzenia czucia powierzchniowego i głębokiego mogą być równo nasilone, lub jeden rodzaj zaburzeń dominuje.

Zaburzenia czucia mogą być tak nasilone, że doprowadzają do rozwoju artropatii Charcota, wrzodu drążącego.
nerwy czaszkowe

zwykle oszczędzone

- zaburzenia mowy, połykania /głos ochrypły/ wynikają z zajęcia nerwu błędnego

- spadki RR wynikają z zajęcia włókien sympatycznych paravertebralnych.


W badaniach dodatkowych:

1. Płyn mózgowo - rdzeniowy

- zwykle prawidłowy, ale w niektórych przypadkach białko może być nieznacznie podwyższone.
2.Elektrofizjologicznie:
a. Przewodnictwo nerwowe:
- najwcześniej dochodzi do obniżenia amplidudy CNAP (odpowiedzi czuciowej), następnie CMAP (odpowiedzi ruchowej)

- następnie zwolnienie przewodnictwa czuciowego,

- najpóźniej ruchowego (i w najmniejszym stopniu).
Przez długi czas zmiany dotyczą głównie kkd.

b. EMG

- obecność potencjałów denerwacyjnych i w bardzo przewlekłych przypadkach przewlekłe zmiany neurogenne.
c. Potencjały wywołane
wydłużenie latencji BAEP i VEP.
Inne objawy jakie mogą występować u pacjentów z polineuropatią alkoholową to:
Skórne:
- sucha, szara skóra, przebarwienia na skórze twarzy, czoła, zmiany typu acne vulgaris, pogrubienie i przerost skóry nosa /rhinophyna/, wygładzenie i ścienczenie skóry kończyn.
Anemia:

- jako wynik zaburzeń wchłaniania kwasu foliowego i krwawień z przewodu pokarmowego.


Uszkodzenie wątroby /50% chorych/
- stłuszczenie, powiększenie, nieprawidłowe testy wątrobowe. 15% może mieć encephalopathię wątrobową.

Polineuropatii często towarzyszy zanik móżdżku, choroba Wernickiego (oczopląs, osłabienie m.prostego bocznego, utrudnienie ruchu pionowego gałki ocznej, hypotonia ortostatyczna, w grupie 209 chorych aż 189 /82%/ miało polineuropatię).


Od początku XIX wieku brano pod uwagę podobieństwo pomiędzy beri - beri a pnp C2H5OH.
Wright w roku 1903, a Funk w rpku 1911- beri-beri wynika z braku witamin z grupy B.

Dopiero jednak Shuttuck w roku 1928 - jako pierwszy wysunął hipotezę o wspólnej patogenezie beri-beri i pnp alkoholowej.

W badaniach na zwierzętach udowodniono też wpływ braku pirydoksyny i kwasu pantotenowego.


Beri - beri

alkoholowa pnp

symetryczna

bolesna

zwykle zajmuje jedynie kkd






Uważa się, że zaburzenia czucia związane są z toksycznym działaniem alkoholu.
KRYTERIA BEHSE I BUCHTALA
Określają one jakie objawy należy stwierdzić, aby można było rozpoznać neuropatię alkoholową. Są to:
1. wykluczyć niedożywienie jako jedyny powód neuropatii
2. stwierdzić utratę wagi ciała / z wyj.piwoszy/
3. marskość wątroby
4. ustalić poziom Vit B
Leczenie - neuropatii alkoholowej jest długotrwałe i powolne / lata po odstawieniu alkoholu/
1. Dieta powinna być wysokokaloryczna 3000 kcal na dobę

wysokie dawki białka i witamin

tiamina 25 mg

niacyna 100 mg

ryboflawina 10 mg

kwas pantotenowy 10 mg

pirydoksyna 5 mg
Jeśli wymiotuje - konieczne odżywianie parenteralne.
2. Fizykoterapia - masaże, ćwiczenia bierne, zapobieganie urazom
3. Przeciwbólowo - aspiryna 0,3 - 4 x dziennie.

codeina 15 - 30 mg



Po absolutnym zaprzestaniu picia i leczeniu Vit B najwcześniej i najlepiej poprawia się przewodnictwo czuciowe
Poniżej przedstawiono najczętsze objawy neurologiczne jakie spotykano w grupie

189 pacjentów z alkoholową polineuropatią ( Boston City Hospital, USA)



objawy

liczba chorych

jedynie utratę o.głębokich miało

51

zaburzenia czucia, osłabienie o.głębokich, i osłabienie siły

42


2. Neuropatia cukrzycowa
Zaliczana jest do przewlekłych powikłan cukrzycy, obok nefropatii czy retinopatii. Przyjmuje się, że w Polsce około 1,5% populacji cierpi na cukrzycę, co stanowi około 500.000-600.000 osób. Przeważającą liczbę stanowią ludzie starsi, powyżej 60 roku życia. Około 50.000 to ludzie cierpiący na typ I cukrzycy /insulinozależnej/, w tym 5000 to dzieci. Jak podają polskie statystyki 40 % spośród nich ma neuropatię cukrzycową.

a. Definicja:
“Neuropatia cukrzycowa jest terminem opisowym choroby manifestującej się klinicznie lub podklinicznie, oraz występującej w przebiegu cukrzycy i bez związku z innymi możliwymi przyczynami neuropatii. Objawy neuropatii wynikają z zajęcia zarówno somatycznego jak i autonomicznego obwodowego układu nerwowego.”

b. Rodzaje neuropatii:
Cukrzyca może dać uszkodzenie każdego rodzaju nerwu, i w każdym zakresie. Jeśli zajęte są nerwy czuciowe, mówimy o neuropatii czuciowej. Najczęściej podawanym przez chorego skargami są parestezje, mrowienia, drętwienia, bez odczucia bólu /parestezje/ lub z odczuciem bólu/dyzestezje/, lub samego bólu. Jeśli zajęte są nerwy ruchowe, pacjent podaje osłabienie, zaniki mięśniowe w zakresie unerwienia danego nerwu. Najczęściej dochodzi do zajęcia mieszanych nerwów. Obecne są wtedy zarówno dolegliwości i objawy czuciowe jak i ruchowe. Mówimy wtedy o neuropatii czuciowo- ruchowej. Jeśli dotknięty neuropatią nerw jest wyposażony we włókna autonomiczne, w obrazie klinicznym występują objawy autonomiczne/ brak lub nadmiar pocenia, zaburzenia naczynioruchowe.

Jeśli dochodzi do zajęcia jednego nerwu mówimy o mononeuropatii. Jeśli zajętych jest wiele różnych nerwów - mononeuropatii mnogiej. Jeśli równoczasowo dochodzi do zajęcia nerwów obwodowych mamy do czynienia z polineuropatią. W przypadku objawów symetrycznych mówimy o polineuropatii symetrycznej, asymetrycznych asymetrycznej. Gdy objawy dominują dystalnie - dystalnej, proksymalnie- proksymalnej. Często zajęte są również korzenie - w tym przypadku mamy do czynienia z poliradikulopatią. Jeśli zajęte są nerwy czaszkowe to mówimy o oftalmopatii, czy neuropatii czaszkowej.


Uszkodzenie nerwu obwodowego w cukrzycy może przebiegać w każdej możliwej postaci.
1. Mononeuropatia: oznacza uszkodzenie pojedynczego nerwu.

W grupie tej wyróżnia się też specjalną postać mononeuropatii mnogiej /mononeuropatia multiplex/ charakteryzującej się zajęciem kilku, różnych nerwów.


2 Polineuropatia: oznacza uszkodzenie wielu nerwów.
W zależności od rodzaju zajętych nerwów neuropatie dzielimy na:
1. neuropatie czaszkowe: najczęściej przebiegającą z zajęciem jednego nerwu czaszkowego
2.neuropatie obwodowe: dotyczące nerwów wywodzących się z rdzenia kręgowego/obwodowych/
W zależności od rodzaju objawów klinicznych wysuwających się na pierwszy plan można mówić o:
1. neuropatii czuciowej - gdy dominują objawy czuciowe (dolegliwości i ubytki czucia)
2. neuropatii ruchowej, - gdy jest osłabienie i zanik mięśni z osabieniem/ zanikiem odruchów głębokich
3. neuropatii autonomicznej - tutaj obecne są zaburzenia potliwości, akcji serca, hypotonia ortostatyczna itd
4. mieszanej / najczęstsza postać/
Ze względu na lokalizację objawów można wyróżnić :
1.neuropatię tułowia - gdy dominują objawy ze strony tułowia
2. neuropatię kończyn - przy zajęciu przede wszystkim kończyn
a. neuropatię proksymalną ( zajęte mięśnie proksymalne)
b. neuropatię dystalną

Ze względu na różnodność objawow klinicznych, wynikających z zajęcia nerwów, a występujących w przebiegu cukrzycy, nie ustalono, jak dotychczas, jednolitego podziału neuropatii.


Najbardziej popularnym i najczęsciej obecnie cytowanym jest podział Wilbourna i wsp z roku 1987.

Przedstawia się on następująco;

1. dystalna, symetryczna polineuropatia:

a. czuciowa

b. autonomiczna

c. ruchowa

2. proksymalna, polineuropatia symetryczna

3. proksymalna polineuropatia asymetryczna

a. ruchowa /poliradikuloneuropatia/

b. amiotrofia cukrzycowa

c. radikulopatia piersiowa

d. mononeuropatia kończynowa

e. poliradikuloneuropatia rozlana (cukrzycowa kacheksja neuropatyczna)

4. mononeuropatia mnoga

5. mononeuropatia czaszkowa

6. mononeuropatia z ucisku.


Ocena chorego z neuropatią składa się z kilku ważnych etapów. Zaczyna się od zebrania wywiadu, badania neurologiczego. Dla pełnej oceny obecności i stopnia nasilenia neuropatii konieczne jest jednak rozszerzenie badania o instrumentalne metody ich badania, znane i stopniowo wprowadzane do kliniki od wczesnych lat 60-tych. Dzięki tym metodom, można dostatecznie wcześnie rozpoznać wczesne stadia neuropatii.

Najczęstszą postacią neuropatii cukrzycowej jest dystalna, symetryczna polineuropatia czuciowo-ruchowa.

W obrazie klinicznym dominują dolegliwości i objawy czuciowe. Obecne są również zaburzenia funkcji autonomicznych i objawy ruchowe. Dolegliwości to: parestezję, dyzestezje i ból, a także osłabienie siły mięśni kończyn. Objawy rozpoczynają się zwykle dystalnie, zwykle w kończynach dolnych, potem w kończynach górnych i szerzą się proksymalnie. Są tutaj dwie postaci: pierwsza zwana bezbólową charakteryzuje się niewielkimi parestezjami , kłuciami, którym towarzyszy niedoczulica. Zaburzenia czucia (podmiotowe i przedmiotowe) układają się charakterystycznie w postaci skarpetek i rękawiczek. W drugiej postaci- bólowej dominują dyzestezje i ból, które zwykle dominują w nocy budząc chorego ze snu. Niekiedy przeczulica jest tak wyraźna, że chorzy nie tolerują żadnej odzieży. Skarżą się na "martwość stóp". Ból ten wyrażnie zmniejsza się po wstaniu i podczas chodzenia, co jest czynnikiem różnicującym z bólem kończyn z powodu niewydolności naczyń obwodowych.

Badaniem neurologicznym w obu postaciach tej neuropatii stwierdza się osabienie czucia dotyku, wibracji a także ułożenia. Zwykle towarzyszy temu osłabienie lub brak odruchów głębokich, początkowo w kończynach dolnych, a potem także w górnych. Zaburzenia ruchowe występują znacznie później niż czuciowe. Są to osłabienie i zanik mięśni nasilony przede wszystkim w dystalnych odcinkach kończyn. Objawy te zwykle nie upośledzają funkcji ruchowych chorego w sposób znaczący. Obok objawów czuciowych i ruchowych zwykle stwierdza się również objawy ze strony układu pokarmowego, moczowego, sercowo-naczyniowego, czy też pod postacią zaburzeń potliwości, zmian zabarwienia skóry i ubytków troficznych, zwł. w części dystalnej kończyn.
c. Etiopatogeneza.
Dokładny mechanizm powstawania neuropatii cukrzycowej nie jest znany. Nie wiadomo nawet, czy wszystkie rodzaje neuropatii cukrzycowej mają jeden wspólny mechanizm etiopatogenetyczny, czy też różne czynniki etiopatogenetyczne odpowiedzialne są za różne obrazy kliniczne i postacie neuropatii.

Powszechnie akceptowane obecnie przez większość autorów hipotezy etiopatogenetyczne neuropatii cukrzycowej to hipoteza metaboliczna i naczyniowa. Obie za punkt wyjścia mają hyperglikemię, nie wykluczając wpływu niedoboru insuliny lub jakiegoś innego czynnika zależnego od cukrzycy.

Hipoteza metaboliczna zakłada, że hyperglikemia poprzez zaburzenia metaboliczne jakie wywołuje, doprowadza do bezpośredniego uszkodzenia nerwów. Istotą hipotezy naczyniowej, jest przyjęcie, że hyperglikemia i zaburzenia metaboliczne, przez nią spowodowane, powodują uszkodzenia ścian naczyń zaopatrujących nerwy /vasa nervorum/ i dopiero na tej drodze wywołują patologiczne procesy w nerwach.
Hyperglikemia może powodować szereg różnych zmian metabolicznych. Nadmiar glukozy wywołuje aktywację wewnątrzkomórkowego toru poliolowego (sorbitolowego). Pod wpływem enzymu reduktazy aldozy nadmiar glukozy jest metabolizowany do sorbitolu, który gromadząc się w endoneurium, na drodze osmotycznej, uszkadza zarówno komórki śródbłonka jak i otaczające neuron komórki Schwanna.
Innym następstwem hyperglikemii, jest spadek poziomu mioinositolu w nerwach. Dzieje się to na drodze kompetetycyjnego zachamowania zależnego od sodu wychwytu mioinositolu, ale także wtórnie przez aktywację toru poliolowego i wzrostu stężenia sorbitolu. Obniżenie stężenia mioinositolu powoduje upośledzenie funkcji błony komórkowej neuronu i zwolnienie przewodnictwa nerwowego. Dzieje się to poprzez upośledzenie funkcjonowania ATP-azy błonowej, jak również upośledzenie metabolizmu fosfolipidów inositolowych, które są jak wiadomo, ważnym elementem strukturalnym błony komórkowej.

Hyperglikemia ponadto indukuje nieenzymatyczną glikolizację białek strukturalnych włókien nerwowych, co prowadzi do ich nadmiernego usztywnienia i utrudnienia transportu aksonalnego.

Nadmiar glukozy powoduje zmiany reologiczne w naczyniach odżywczych nerwów i następowych powoli narastających zmian niedokrwiennych. Ponadto nasila proces rozwoju miażdżycy, również w vasa nerworum. Wywołana zmianami w naczyniach hipoksja wtórnie uszkadza komórki ścian naczyniowych, co z kolei znowu zmniejsza przepływ i nasila hipoksję. Wywiera ona również niekorzystny wpływ na transport aksonalny, zwalniając go.
Nie bez wpływu na powstanie neuropatii cukrzycowej pozostaje uszkodzenie bariery krew/nerw, co doprowadza do nadmiernego gromadzenia się immunoglobulin, głównie klas IgG i IgM oraz albumin w nerwach obwodowych.
W ostatnich latach sformułowano również hipotezę wyjaśniającą rozwój neuropatii, podobnie jak zależnych od hyperglikemii zmian w ośrodkowym układzie nerwowym występowaniem tzw “wolnych rodników” i wytworzeniem się stanu zwanego stresem oksydacyjnym.

Wykazano równiż obniżenie poziomu tzw. czynników neurotroficznych nerwu (min. NGF) już w początkowych fazach neuropatii cukrzycowej, i ich wzrost pod wpływem leczenia insuliną.

Nie bez znaczenia jest wpływ, bliżej nieznanych czynników genetycznych, czy immunologicznych stanowiących zapewne czynniki ryzyka rozwoju neuropatii cukrzycowej.
Podsumuwując za najważniejsze elementy etiopatogenezy obecnie uważane są następujące czynniki:
1. Metaboliczny

2. Naczyniowy

3. Rola stresu oksydacyjnego

4. Immunologiczny

5. Czynniki neurotropowe.

6. Rola niezbędnych kwasów tłuszczowych.

7. Czynniki genetyczne.
Zmiany patologiczne (histologiczne)
Histologiczne badania nerwów obwodowych w cukrzycy wykazują zmiany zarówno samych włókien nerwowych - aksonopatię, jak i uszkodzenie ich otoczki mielinowej - demielinizację. Aksonopatia występuje znacznie częściej w cienkich włóknach pozbawionych mieliny. W obrazie przekroju nerwu stwierdza się zmniejszenie liczby i rozmiarów aksonów oraz wzrost gęstości organelli aksoplazmatycznych. Demielinizacja może dotyczyć zarówno włokien grubych jak i cienkich. Stwierdza się obrzęk komórek Schwanna a uszkodzenie mieliny jest szczególnie nasilone w okolicy przewężeń Ranviera. Ponadto obecne są także różnorodne cechy waskulopatii - zwężenie światła naczyniowego, pogrubienie ściany naczyniowej i błony podstawnej, które odpowiedzialne są za zwolnienie przepływu w naczyniach odżywczych nerwu i następnie zwolnienie przewodnictwa.
d. Epidemiologia.
Literaturowe dane na temat częstości występowania neuropatii cukrzycowej różnią się znacznie od siebie. Wynika to m.in. ze stosowania odmniennych metod badania i kryteriów diagnostycznych. Podawane są wartości od poniżej 10%, do powyżej 90% .Wiadomo jednak, że częstość neuropatii cukrzycowej rośnie z długością trwania choroby i wiekiem pacjenta.

W ostatnio przeprowadzonych w Wielkiej Brytanii badaniach na materiale 6478 pacjentów z cukrzycą stwierdzono, że 28,5% z nich ma neuropatię cukrzycową. W grupie cukrzycy insulinoniezależnej procent ten był nieco wyższy ( 32,1%) niż w grupie cukrzycy insulinozależnej (22,7%). Wykazano, że liczba neuropatii wzrastała z wiekiem. W wieku 20-29 lat neuropatię rozpoznawano u 5% chorych, podczas gdy w grupie wiekowej 70-79 aż u 44%. Liczba neuropatii rosła także z czasem trwania cukrzycy. Przy czasie krótszym niż 5 lat liczba neuropatii wynosiła 21%, a powyżej 10 lat - już 37%. W grupie pacjentow z cukrzycą insulinoniezależną powyżej 60 roku życia procent neuropatii przekraczał 50 %.


e. Leczenie neuropatii cukrzycowej.
Możliwości leczenia neuropatii cukrzycowej, a szczególnie uzyskania poprawy w zaawansowanych przypadkach, są mocno ograniczone. Z tego powodu istotną rolę odgrywa profilaktyka, na którą składa się:

a/ wczesne wykrywanie cukrzycy;

b/ przestrzeganie właściwej diety cukrzycowej;

c/ leczenie insuliną lub lekami doustnymi zabezpieczające stałe

utrzymywanie się glikemii w zakresie normy;

d/ odpowiedni tryb życia z unikaniem stresu, infekcji, narażenia na środki

toksyczne i urazy kończyn, a także palenia tytoniu, picia alkoholu oraz innych czynników stanowiących zagrożenie neuropatią.
Przestrzeganie wymienionych wyżej zasad nie stanowi niestety zabezpieczenia przed rozwojem neuropatii, ale według doświadzenia wielu badaczy i praktyków istotnie opóźnia wystąpienie i zmniejsza nasilenie neuropatii.
Leczenie neuropatii cukrzycowej można podzielić na przyczynowe i objawowe.
1. Leczenie przyczynowe:

a. dobra kontrola cukrzycy

- normalizacja glikemii

- unikanie hypoglikemii

b. Inhibitory reduktazy aldozy.

c. Mioinozitol

d. Witaminy z grupy B (B1, B6, B12)

e. Środki antyoksydacyjne.

f. Niezbędne kwasy tłuszczowe i prostaglandyny.
2. Leczenie objawowe:
a. Farmakoterapia bólu (do najskuteczniejszych należą; trójcykliczne antydepresanty, leki przecipadaczkowe)

b. Fizykoterapia bólu.(masaże, sollux)

c. Rehabilitacja (ćwiczenia rehabilitacyjne)


3. Polineuropatia w przebiegu porfirii:

narastające zaburzenia ruchowe, różnego zasięgu

zaburzenia czucia, zajęcie układu autonomicznego

Ponadto objawy ogólnoustrojowe wynikające z zaburzeń produkcji hemu i jego pochodnych:

bóle brzucha, bóle w okolicy lędźwiowo-krzyżowej

objawy mózgowe- zaburzenia psychiczne, napady padaczkowe, psychoza



Leczenie to

Bezwzględnie unikać barbituranów, estrogenów.

a w okresie objawów wlewy dożylne glukozy.


©absta.pl 2016
wyślij wiadomość

    Strona główna