„Lekcja z wykorzystaniem technologii informacyjnej W: Komorowska, H. (red.)



Pobieranie 144.06 Kb.
Strona1/4
Data04.05.2016
Rozmiar144.06 Kb.
  1   2   3   4
Elżbieta Gajek

„Lekcja z wykorzystaniem technologii informacyjnej” W: Komorowska, H. (red.) Skuteczna nauka języków obcych. Warszawa: CODN, 208-232.

Lekcja z wykorzystaniem technologii informacyjnej

Wstęp


Przygotowanie lekcji obejmuje ustalenie jej celów, metod prowadzenia zajęć i zastosowanych środków dydaktycznych. Cele lekcji zawsze wynikają z potrzeb edukacyjnych uczniów, a technika wpływa na metody pracy. Podczas lekcji może być wykorzystywana na trzy sposoby: jako nośnik materiałów i pomocy dydaktycznych, jako środek komunikacji i jako narzędzie twórczości uczniów. W typowej lekcji rzadko zdarza się, by jeden materiał lub pomoc dydaktyczna albo jeden rodzaj ćwiczeń stosowano przez cały czas trwania zajęć. Tak więc praca z komputerem lub za jego pośrednictwem rzadko wypełnia całą lekcję.

Na początek warto przypomnieć jednak, że naturalne sprawności językowe człowieka to tylko słuchanie i mówienie. Dlatego wśród celów lekcji językowej, które odnoszą się do naturalnych sprawności językowych czyli mówienia i słuchania oraz do tych wynikających z użycia techniki druku, czyli pisania i czytania, powinny znaleźć się cele wynikające z używania techniki cyfrowej. Zostaną one omówione w dalszej części artykułu.


  1. Planowanie lekcji z wykorzystaniem technologii informacyjnej




    1. Zasady planowania lekcji

Podstawowe zasady planowania są znane nauczycielom i technika nie wpływa na ich zmianę. Dodaje ona jednak wiele elementów, które należy uwzględnić planując lekcję z materiałami elektronicznymi. Są to:

  1. Dostęp ucznia do sprzętu

Liczba komputerów w klasie przypadająca na ucznia zwykle waha się od jeden do jednego aż do jeden komputer do czterdziestu uczniów. Ponadto można zorganizować pracę uczniów, tak że korzystają oni ze sprzętu poza klasą, np. w bibliotece, która staje się szkolnym centrum multimedialnym, lub w domu. Dostęp do komputerów warunkuje organizację pracy: indywidualną, w parach, grupach lub całą klasą.

  1. Rodzaj zastosowanego oprogramowania

Oprogramowanie decyduje o rodzaju pracy. Może być dostępne do pracy online poprzez strony internetowe, lub uruchamiane offline z płyty CD lub DVD. Zawartość oprogramowania decyduje o rodzaju pracy z tekstem np. pisanym, mówionym lub audiowizualnym oraz o typach interakcji z materiałem edukacyjnym, np. ćwiczenia, test, komunikacja z innym uczniem. Podczas omawiania oprogramowania standardowego będę odnosiła się do popularnych w Polsce produktów firmy Microsoft. Jednak prezentowane zasady mogą być także stosowane z oprogramowaniem open source np. Open Office lub oprogramowaniem przeznaczonym dla komputerów Macintosh firmy Apple z systemem Mac Os. Warto zauważyć, że możliwości oprogramowania produkowanego przez firmę Apple do tworzenia tekstów audiowizualnych są znacznie większe, a programy są bardziej przyjazne dla użytkownika, niż na przykład możliwości oprogramowania Windows i Microsoft Office.

        1. Warunki bezpieczeństwa i higieny pracy z komputerem

Komputery są urządzeniami elektrycznymi więc ich użytkownika obowiązują wszystkie zasady bezpieczeństwa korzystania z energii elektrycznej. Kable elektryczne powinny być osłonięte i właściwie uziemione. Podczas pracy powszechnie używany sprzęt komputerowy emituje ciepło i wiele różnych toksycznych substancji. Warto więc pamiętać o właściwej wentylacji sali lekcyjnej. Sprawa promieniowania elektromagnetycznego dotyczy raczej rzadko używanych obecnie ekranów katodowych. Pomimo to nadal istotne jest wyrabianie w uczniach właściwych nawyków korzystania z komputerów. Komputerowe BHP obejmuje dbałość o oświetlenie i wentylację pomieszczenia, odpowiednią odległość ciała ucznia od ekranu, postawę, ułożenie kręgosłupa i nadgarstków (Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej 1998, Bugajska 2003, Bajorski 2008: 51-56). Zasady życia społecznego określają netykietę w kontaktach z innymi ludźmi w sieci. Zasady moralne umożliwiają nauczycielom i uczniom samodzielną ewaluację materiałów dostępnych oraz zachowanie bezpieczeństwa w sieci. Nauczyciel każdego przedmiotu powinien mieć świadomość konieczności uwzględniania wymogów BHP i netykiety w pracy z komputerami.

        1. Czas na:

Czas od włączenia sprzętu do jego pełnej gotowości użytkowej wynosi od kilkudziesięciu sekund do kilku minut. W planie lekcji należy to uwzględnić.

pobranie materiałów do nauki



Czas uruchomienia programu jest różny i zależy od wielu czynników, np. jakości sprzętu, szybkości łącza internetowego oraz treści: materiały graficzne, dźwiękowe i filmy ładują się dłużej. Czas instalacji oprogramowania z płyty CD także powinien być uwzględniony w planie lekcji

  • pracę z tekstem cyfrowym

Czas przewidziany na pracę z tekstem cyfrowym planuje się podobnie jak czas przewidziany na pracę z tekstem drukowanym. W obu przypadkach część uczniów wcześniej zakończy pracę, a część później. Różnica jest taka, że uczniowie pracujący z komputerami natychmiast uruchomią internet i zajmą się własnymi sprawami na zewnątrz klasy, a uczniowie pracujący z tekstem drukowanym raczej – z braku innych możliwości wykorzystania chwili wolnego czasu – zagłębią się we własne myśli.

  • kontakt z innymi uczniami, np. za granicą

Podczas planowania synchronicznego kontaktu z innymi uczniami należy dokładnie ustalić czas rozpoczęcia i zakończenia rozmowy na czacie lub w komunikatorze, pamiętając o strefach czasowych. Przygotowanie sprzętu do wideokonferencji także wymaga czasu. Im bardziej wyrafinowany jest sprzęt, tym więcej czasu może zająć uzyskanie i utrzymanie połączenia.

  • zachowanie wyników pracy

Jeśli uczniowie tworzyli własne teksty należy zapewnić im czas na zachowanie wyników pracy, tj. zapisanie na popularnych nośnikach pamięci, wysłanie na własny adres pocztowy lub do nauczyciela.

        1. Partner interakcji ucznia

Podczas pracy wspomaganej techniką partnerem ucznia może być komputer lub człowiek. To nauczyciel dokonuje wyboru partnera towarzyszącego uczniowi w pracy nad językiem. Możliwe są następujące sytuacje:

  • partnerem ucznia jest oprogramowanie

Program interaktywny umożliwia uczniowi wybór treści nauki, zapewnia ewaluację odpowiedzi udzielonych przez ucznia, określa dalsze etapy nauki w zależności od wcześniej udzielonych odpowiedzi, staje się więc partnerem w nauce języka.

Uczniowie pracując w parach lub grupach mogą używać komputera kolejno lub naprzemiennie. Planując lekcję należy przewidzieć, że najsprawniejszy technicznie uczeń zwykle zajmuje się podczas pracy w grupie obsługą komputera w celu wykonania zadania językowego.

  • partnerem jest uczeń w odległej klasie

Uczniowie pracują w międzynarodowej grupie nad projektem, w którym językiem komunikacji jest język docelowy. Wydawałoby się, że najbardziej korzystna jest sytuacja komunikacji uczniów z rodzimymi użytkownikami języka. Nauczyciele powinni jednak pomyśleć także o korzyściach płynących z pracy nad projektem dla rodzimych użytkowników języka, czyli trzeba rozważyć korzyści, np. uczniów angielskich współpracujących z uczniami polskimi. Najlepsza jest sytuacja, w której są dwa języki komunikacji np. Niemcy uczący się hiszpańskiego podejmują wspólny projekt z Hiszpanami uczącymi się niemieckiego. Jednak w warunkach polskich trudno jest znaleźć takie możliwości współpracy. Podczas prac nad projektem uczniowie mogą korzystać, np. z poczty elektronicznej, czatów, komunikatorów, forów, wiki, blogów, mediablogów, serwerów z wideoklipami.

        1. Rodzaj komunikacji w zależności od czasu

Podczas komunikacji z innymi uczniami za pośrednictwem techniki istotne jest zaplanowanie czasu komunikacji z nimi.

  • Komunikacja asynchroniczna uniezależnia naukę od czasu. Przygotowana wypowiedź pisemna lub ustna – w formie pliku z tekstem lub nagraniem dźwiękowym albo wideo – może być przesłana odbiorcy, który odtworzy ją w wygodnym dla siebie czasie. Ważne jest regularne reagowanie na wiadomości, czyli częstotliwość kontaktów.

  • Komunikacja synchroniczna wymaga ustalenia czasu rzeczywistego spotkania, np. na czacie czy w komunikatorze, systemie wideokonferencyjnym. Należy wówczas pamiętać o strefach czasowych.

        1. Rodzaj komunikacji ze względu na tryb odbioru i sprawności języków.

        • komunikacja pisana
          Wpływa na rozwój sprawności czytania i pisania.

        • komunikacja mówiona
          Pomaga rozwijać sprawności słuchania i mówienia.

        • komunikacja audiowizualna
          Odbywa się za pośrednictwem kamery internetowej, systemu wideokonferencyjnego lub krótkiego filmu. Jest najbardziej zbliżona do naturalnej. Dodatkowo napisy w języku pierwszym lub docelowym poszerzają możliwości edukacyjne tekstu audiowizualnego.

Rodzaj komunikacji ucznia z programem na CD lub DVD jest określony wbudowanymi interakcjami. Może polegać na czytaniu lub słuchaniu tekstu, oglądaniu filmu, wybieraniu odpowiedzi, wpisywaniu odpowiedzi, reakcji głosowej.

        1. Kompetencje techniczne uczniów i nauczyciela

Podczas przygotowywania lekcji należy wziąć pod uwagę sprawności korzystania z narzędzi elektronicznych przez uczniów i nauczyciela. W sytuacji hipotetycznej, na szczęście nie występującej dziś, można wyobrazić sobie nauczyciela czytania, który nie umie czytać; tak samo można wyobrazić sobie nauczyciela stosującego techniczne środki cyfrowe, który nie zna podstaw obsługi komputera. Nauczyciele języków potrafią korzystać z komputera, jednak z różnych powodów mogą nie chcieć tego robić na lekcji. Ze względu jednak na różnorodność sprzętu i oprogramowania nauczyciel zawsze powinien sprawdzić w klasie, czy potrafi bez pomocy, używać narzędzi sprzętowych i programowych, które zostały umieszczone w planie lekcji.

        1. Nieprzewidziane sytuacje lub awari.

Podczas pracy z techniką zawsze mogą wystąpić nieprzewidziane sytuacje i awarie, np. brak zasilania, chwilowa niedostępność strony internetowej, niekompatybilność formatów plików. Awarie sprzętu i oprogramowania są szczególnie dotkliwe w polskich szkołach, ponieważ nie ma pracowników technicznych odpowiedzialnych wyłącznie za stan i utrzymanie szkolnej infrastruktury komputerowej. Jest to duży błąd organizacji szkoły. Sprzętem, siecią i oprogramowaniem zajmuje się nauczyciel informatyki, który prowadzi własne lekcje. Inni nauczyciele nie mają więc możliwości uzyskania natychmiastowej pomocy technicznej w przypadku awarii lub trudności technicznych. Słuszna inicjatywa wprowadzenia do szkoły koordynatora technologii informacyjnej została, niestety, porzucona.

    1. Czynniki uczniowskie w planowaniu lekcji

Planując lekcję z wykorzystaniem techniki należy ponadto uwzględnić czynniki uczniowskie wpływające na sposób używania techniki, takie jak:

  1. Wiek ucznia

Nauczyciele często zastanawiają się na temat przedziału wieku uczniów, w którym można stosować technikę w edukacji. Okazuje się, że komputer może – a nawet powinien – być stosowany już w przedszkolu, aby małe dzieci przyzwyczaiły się do jego zastosowań edukacyjnych i komunikacyjnych. Pod opieką nauczyciela małe dzieci potrafią skanować swoje rysunki, robić zdjęcia cyfrowe oraz nagrywać i odtwarzać filmy, rozmawiać za pośrednictwem kamery internetowej. Podobnie, osoby uczące się języka w późnym wieku, np. na uniwersytecie trzeciego wieku, mogą potrzebować zarówno języka obcego jak i techniki, np. do komunikacji z wnukami. Podczas korzystania z komputera nie wykonuje się żadnych czynności, które nie byłyby możliwe ze względu na wiek.

        1. Specjalne potrzeby edukacyjne uczniów

Technika cyfrowa pozwala na korzystanie z urządzeń, które ułatwiają integrację osób o specjalnych potrzebach edukacyjnych, np. linijka i drukarka brajlowska, czytniki zamieniające tekst na mowę dla niewidomych, lub mowę na tekst dla niesłyszących. Są to jednak urządzenia kosztowne i rzadko używane w polskiej szkole.

    1. Konstruowanie lekcji wspomaganej komputerowo

Podczas przygotowywania lekcji, w której wykorzystywana jest technika należy ponadto przemyśleć warunki jej prowadzenia – opisane szczegółowo w rozdziale 2.1, a także integrację wszystkich środków dydaktycznych wykorzystywanych podczas lekcji. Można rozdać tekst do czytania wydrukowany na papierze – czytanie z ekranu nie jest wygodne – a polecenia do ćwiczeń z nim związanych wyświetlić na ekranie. Podobnie obraz wspierający naukę z tekstem może być wyświetlony na ekranie, lub dźwięk do tekstu może odtworzony z komputera. Nie ma żadnych ograniczeń w łączeniu środków cyfrowych z innymi będącymi wytworami różnych technik. Zeskanowane rysunki, sfotografowane prace plastyczne mogą być materiałem do dalszych ćwiczeń językowych. Sfilmowane ćwiczenia odgrywania ról z udziałem uczniów dokumentują pracę nad językiem, np. w mówieniu. Mogą więc wspierać samoocenę postępów językowych ucznia. Komputer może być włączony w zadania grupowe lub kinestetyczne, np. nauka piosenki w obcym języku i tańca, który jej towarzyszy.

Jak zasadę w konstrukcji lekcji należy przyjąć, że komputer ma być niewolnikiem wspierającym uczenie się i ułatwiającym nauczanie. Sztuczna inteligencja cyfrowa ma wspierać inteligencję ludzką – uczniów i nauczycieli obecnych w klasie i poza nią, np. za granicą jeśli pracują razem.


  1   2   3   4


©absta.pl 2016
wyślij wiadomość

    Strona główna