Marian Mokwa /1889-1987



Pobieranie 10.5 Kb.
Data08.05.2016
Rozmiar10.5 Kb.

Marian Mokwa /1889-1987/

Za Wielem w kierunku Borska na Kaszubach - Zaborach w gminie Karsin po prawej stronie drogi w grupie zabudowań gospodarczych zwanych Malarami urodził się wybitny malarz kaszubski - Marian Mokwa.


Rodzina malarza wywodzi się z Alzacji, skąd ich pradziad na Pomorze trafił razem z Napoleonem w drodze spod Moskwy, osad której wziął nazwisko, von Moskwa przekształcone na kaszubsko - pomorską formę Mokwa, tzn. dżdżysta pogoda , deszcz, i topniejący śnieg-woda.
Marian Mokwa urodził się 9 kwietnia 1889 roku w Malarach pod Wielem w powiecie chojnickim. Jego rodzicami byli Franciszek i Paulina z domu Kuczkowska .

Uczył się w Collegium Marianum w Pelplinie, skąd przeniósł się do Starogardu Gdańskiego, gdzie mieszkał u swej ciotki.


Tam ukończył gimnazjum i związał się z ruchem filomackim, gdzie podjął pierwsze próby w sztuce malarskiej, wystawiając po raz pierwszy publicznie swe prace.

Studiował malarstwo w Norymberdze, Monachium i Berlinie. Po studiach wiele podróżował . Był w Szwecji, Francji, Austrii, Niemczech, nad Morzem Czarnym. W Serbii zastała go wojna bałkańska, w Turcji brał udział w rejsach floty tureckiej na morzu Śródziemnym . W 1913 roku na tureckim okręcie wojennym obserwował bitwę morską pod Czataldża. Dotarł do Theranu, Kaszmiru i Indii. W 1915 roku został powołany do wojska pruskiego. Po I wojnie światowej, mając już markę światową jako „malarz wschodu’ osiadł w Sopocie, pragnąc namalować cykl obrazów przedstawiających polską historię morską.


Maluje Kaszuby i morze. Płótna morskie i kaszubskie prezentuje w 1919 roku na wystawie przy ulicy Długiej w Gdańsku. Powodzenie jego obrazów sprawia, że pieszo przemierza cały polski brzeg morski i oczywiście Kaszuby. Powstało wtedy być może wiele najcenniejszych obrazów skoro otrzymał miano pierwszego marynisty polskiego.
Współpracował z Młodokaszubami, szczególnie z A. Majkowskim i F. Sędzickim, co znalazło odbicie w jego malarstwie. Na wystawę ludoznawstwa kaszubsko - pomorskiego w Kościerzynie /1911/ przygotował rysunki starych chat, pazdurów i haftów kaszubskich.

W 1924 roku wystawia swoje obrazy w warszawskiej Zachęcie. Zamawiają je dwory królewskie i koneserzy z całego świata. W latach 1927-1928 wydaje w Sopocie czasopismo literacko - artystyczne. „Fale” / ukazało się 12 numerów/, w którym był kierownikiem artystycznym,a redaktorami – Franciszek Sędzicki i Radosław Krajewski.


Na stałe osiadł artysta w Sopocie. Malował pejzaże morskie, widoki Gdańska, krajobrazy kaszubskie, portrety. Choć na stałe mieszkał na terenie Wolnego Miasta Gdańska, od 1933 roku był prezesem Związku Artystów Plastyków w Gdyni. Prace swoje wystawiał w wielu miastach Polski i za granicą. Wiele spośród nich znajduje się w zbiorach muzealnych. Łącznie namalował co najmniej kilkaset obrazów, a tworzył niemal do ostatnich dni życia.
W 1932 roku zaczyna Mokwa budować sobie w Gdyni przy ul. 3 Maja dom z myślą o przeznaczeniu go na galerię

Budowę galerii ukończył w 1934 roku. Otwarcia galerii dokonał ks. biskup Stanisław Wojciech Okoniewski, zwany biskupem morskim.

Artysta swą galerię nazwał imieniem australijskiego miasta Adelajda, w którym urodziła się jego żona, Stefania Łukowicz - znana skrzypaczka , z którą zawarł związek małżeński w 1922 roku.
Galeria był imponujących rozmiarów, a przy tym wielofunkcyjna. W Gdyni pełniła funkcję centralnego ośrodka kulturalnego. Wystawy zmieniano co miesiąc. Odbywały się tu odczyty, koncerty, przedstawienia teatralne i seanse kinowe. Była miejscem spotkań pisarzy
i naukowców. Na I ekspozycji znalazły się 34 płótna Mokwy, przedstawiające chronologiczne dzieje Polski na morzu i nad morzem, od słynnej „Bitwy pod Oliwą” po „Zaślubiny z morzem”.
Podczas II wojny światowej Niemcy zniszczyli galerię, płótna Mokwy spalili, bo były dokumentami polskiej myśli morskiej i polskiej historii. Po wojnie budynek upaństwowiono i umieszczono w nim kino „Atlantyk”.
Jego kariera artystyczna związana była nieomal wyłącznie z morzem i Pomorzem.

Swoją pracownię miał w Sopocie. Artysta odtworzył kilka obrazów zniszczonych przez Niemców, takich jak „ Narada wojenna Pomorza - Kaszubów w Arkonie” i „Portret księcia Racibora”. Malował bez wytchnienia – pejzaże morskie, stocznie, rybaków, krajobrazy kaszubskie. W 1956 roku dziewięć tygodni przebywał na rybackim statku- bazie ss „Kaszuby” na Morzu Północnym. Z tego rejsu przywiózł kilkadziesiąt obrazów, na których ludzie morza zeszli na plan dalszy, a głównym tematem było potężne, wręcz okrutne morze.

Mieszkający w Sopocie artysta czuł się mocno związany z Gdynią i Wejherowem. Z Gdynią przez Galerię Morską , morze i brzeg morski /namiętnie malował Kępę Redłowską i Oksywską/, a z Wejherowem poprzez serdeczne znajomości z działaczami społecznymi w tym mieście, organizującymi mu wystawy i jubileusze, taka jak wielka wystawa jego płócien pomorskich i kaszubskich, połączona z sześćdziesięcioleciem pracy twórczej w 1969 roku. Obdarowali go też tytułem „Honorowy Obywatel Ziemi Wejherowskiej ”/1970/.

Zmarł w Sopocie 15 czerwca ,w którym mieszkał od 1917 roku. Miał 98 lat i do końca, mimo słabego wzroku, malował do 1987 roku




Bibliografia


  1. Bruski P., Marian Mokwa- wybitny malarz pochodzący z gminy Karsin na Zaborach/w:/ Naji Goche, kwiecień/ czerwiec 2004 s. 18

  2. Bolduan T., Nowy bedeker kaszubski Gdańsk 1997

  3. Niewiadomy G., Trójmiasto. Gdańsk- Sopot- Gdynia. Przewodnik krajoznawczy. Gdynia 2003


©absta.pl 2016
wyślij wiadomość

    Strona główna