Materiały dydaktyczne dla nauczycieli spis treśCI



Pobieranie 130.54 Kb.
Data28.04.2016
Rozmiar130.54 Kb.



Przeznaczone do burdelu

reż. Zana Briski i Ron Kauffman

MATERIAŁY DYDAKTYCZNE

DLA NAUCZYCIELI



SPIS TREŚCI





  1. Informacje o filmie. (str. 2)

  2. Scenariusz lekcji geografii. (str. 5)

Temat: Indie jakich nie znamy.

  1. Scenariusz lekcji języka polskiego. (str. 7)

Temat: Interwencja w przeznaczenie. Film Z. Briski i R. KauffmanaPrzeznaczone do burdelu.

Informacje o filmie

Opracował: Robert Pszczyński


Nota o filmACH
Tytuł: Przeznaczone do burdelu (Born Into Brothels: Calcuttas Red Light Kids);

Kraj i rok produkcji: Indie, USA 2004;

Reżyseria: Zana Briski i Ross Kauffman;

Scenariusz: Zana Briski i Ross Kauffman;

Zdjęcia: Zana Briski i Ross Kauffman;

Montaż: Nancy Baker i Ross Kauffman;

Muzyka: John McDowell;

Dystrybucja w Polsce: Against Gravity.
NAGRODY

  • Oscar za najlepszy film dokumentalny 2004 roku;

  • Nagroda Publiczności na MFF w Sundance 2004;

  • Nagroda Publiczności na Planete Doc Review 2005;

  • Najlepszy Dokument na MFF w Seattle 2004;

  • Nagroda Publiczności Amnesty International Film Festival 2004;

  • Złoty Hugo dla najlepszego dokumentu oraz nagroda „Level Above the Rest” na MFF w Chicago 2004;

  • Nagroda za wybitne osiągnięcie w dziedzinie dokumentu International Documentary Association 2004;

  • Nagroda Publiczności na FF Silverdocs 2004;

  • Nagroda Publiczności na FF Full Frame Documentary 2004;

  • Nagroda DIRECTV/IFC Truer Than Fiction 2004;

  • Nagroda Krytyków Filmowych Los Angeles za najlepszy dokument 2004;

  • Najlepszy Dokument 2004 National Board of Review;

  • Nagroda Nestora Almendrosa za „odwagę dla twórców filmu” na Human Rights Watch 2004;

  • Nagroda Publiczności Turner Broadcasting na FF w Atlancie 2004;

  • Najlepszy Dokument i Nagroda Publiczności na FF w Nashville 2004;

  • Nagroda Publiczności na FF w Cleveland 2004;

  • Najlepszy Dokument i Nagroda Publiczności na FF Bermuda 2004;

  • Najlepszy Dokument, Reżyseria i Nagroda Publiczności na FF w Durango 2004;

  • Nagroda Specjalna na FF Newport Beach 2004;

  • Nagroda Children's Day na FF Artivist 2004;

  • Nagroda Publiczności na MFF w Sydney 2004;

  • Nagroda Publiczności dla najlepszego dokumentu na FF High Falls 2004;

  • Najlepszy Film i Nagroda Publiczności na BendFilm 2004;

  • Najlepszy Dokument na FF w Portland 2005;

  • Najlepszy Dokument na MFF w Ashland 2005.



NOTA O REŻYSERACH

Zana Briski – urodzona w Londynie, angielska artystka, fotografka, reżyserka. Jej matka pochodzi z rodziny irakijskich Żydów i obecnie mieszka w Izraelu. Zana Briski to absolwentka Uniwersytetu w Cambridge (dyplom z teologii oraz religioznawstwa) i Międzynarodowego Centrum Fotografii (Nowy York). W 1995 roku młoda artystka po raz pierwszy wyjechała do Indii: celem podróży była produkcja filmu dotykającego problemu rytualnego zabijania noworodków. Dwa lata później rozpoczęła prace nad dokumentem opowiadającym o życiu prostytutek mieszkających w kalkuckich dzielnicach tzw. czerwonych latarni. Projekt nie powiódł się, jednak Briski natrafiła na temat, który zmienił jej życie – egzystencja dzieci prostytuujących się kobiet. Reżyserka zamieszkała w najbiedniejszej hinduskiej dzielnicy, jej kilkuletni pobyt w Kalkucie zaowocował Przeznaczonymi do burdelu. Nagrodzony Oscarem dokument przyniósł autorce rozgłos i zwrócił uwagę na dzieci z najniższych warstw społecznych. W 2002 r. reżyserka założyła organizację Kids with Cameras, która za cel postawiła sobie rozwijanie talentów chłopców i dziewczynek żyjących w skrajnym ubóstwie. Znakomici fotografowie prowadzili warsztaty, organizowane – między innymi – dla młodych Palestyńczyków, dzieci haitańskich robotników oraz kairskich żebraków.

Zana Briski po sukcesie ostatniego filmu zamierza powrócić do dawnych zainteresowań – fascynacji światem przyrody oraz życiem insektów. Roboczy tytuł jej najnowszej produkcji brzmi Reverence (Oddając cześć), a jej bohaterką będzie najprawdopodobniej modliszka.



Ross Kauffman – operator, reżyser, montażysta. Pracował przy produkcji filmów dokumentalnych o tematyce społecznej realizowanych dla National Geographic, HBO czy The Discovery Channel. W 2001 roku dołączył do mieszkającej w Kalkucie dawnej życiowej partnerki, Zany Briski. Wspólny wysiłek pary artystów został doceniony: na Przeznaczone do burdelu spłynął deszcz nagród, pośród których znalazł się Oscar, przyznany w kategorii najlepszy film dokumentalny 2004 roku. Kauffman, jako operator i producent, pracuje nad dokumentem Project Kashmir w reżyserii Senain Kheshgi i Geety Patel. Zaangażował się również w realizację dokumentu przybliżającego codzienne życie wojennych fotografów (War photographers) oraz filmową historię matki, która od 23 lat poszukuje zaginionego syna (Wait for me).

O FILMIE

Dziesięciolatka zmywa podłogę w obskurnym burdelu. Macza brudną szmatę w wiadrze, które wydaje się większe i cięższe od niej samej. Kilkuletni chłopiec płacze: przykuto go lekkim łańcuchem do werandy. Zana Briski i Ross Kauffman nie szczędzą widzom wyrazistych obrazów z życia kalkuckiej biedoty, jednak Przeznaczone do burdelu dalekie są od szokowania czy epatowania nieszczęściem. Amerykańscy twórcy nie ukrywają mrocznych stron życia w dzielnicach czerwonych latarni, jednak starają się również wlać w serca widzów sporo otuchy oraz nadziei.

W całych Indiach około 15 milionów kobiet utrzymuje się z prostytucji, sześć tysięcy z nich sprzedaje się w kalkuckiej dzielnicy czerwonych latarni – Sonagachi. Większość z nich ma przynajmniej jedno dziecko, którego los jest z góry zaplanowany. Briski tworzy portret specyficznego środowiska, odmalowywanego dzięki obserwacji codziennych zwyczajów, „podsłuchiwaniu” rozmów czy przeprowadzaniu mini-wywiadów z mieszkańcami ubogich dzielnic. Autorka nie dokonuje socjologicznych czy psychologicznych analiz opisywanego środowiska, skupia się na postaciach kilkorga dzieci – reprezentantów pokazywanej grupy społecznej. Kastowe Indie znacznie różnią się od społeczeństw demokratycznej Europy lub szanujących wolność Amerykanów. Hierarchia uniemożliwia zmianę statusu: bogaci żyją w luksusie, zaś biedota pogrąża się coraz bardziej w nędzy, mając nikłe szanse na los lepszy niż żebractwo czy prostytucja.

Briski i Kauffman pozwalają nam spojrzeć na ten świat oczami ośmiorga uczestników i uczestniczek fotograficznych warsztatów. Młodzi Hindusi robią zdjęcia rodzinie i najbliższej okolicy, przede wszystkim uczą się formułowania własnego zdania, dyskutowania na temat przekonań.


Przeznaczone do burdelu to opowieść o ponadklasowym i uniwersalnym języku sztuki, którym posługują się zarówno bywalcy angielskich snobistycznych galerii, jak i zafascynowane aparatami fotograficznymi kalkuckie dzieciaki. Autoportret trzynastoletniego Avijta: przedwcześnie dojrzała twarz pokazana na tle slumsów, przekazuje więcej niż pełen mocnych słów reportaż.

Dokument Przeznaczone do burdelu jest rejestracją codziennego życia dzieci prostytutek, unikającą jasno sformułowanej oceny wydarzeń i pokazanej rzeczywistości. Briski jako reporterka uczestnicząca nie ukrywa swojej roli, ale nie ogranicza się do bycia świadkiem wydarzeń: walczy o lepszą przyszłość dla swoich młodziutkich przyjaciół. Zaangażowana reżyserka szuka dla młodzieży odpowiednich szkół, przede wszystkim udaje się jej skupić uwagę świata na problemie kalkuckich „wychowanków” burdeli. Postawa artystki prowokuje do rozważań na temat ingerowania białego człowieka w obcą mu kulturę. Briski wykreowała siebie na „jedyną sprawiedliwą”, nie pokazała żadnych lokalnych instytucji angażujących się w poprawę losu dzieci. Wsparcie przychodzi również ze strony obcokrajowców prowadzących szkoły dla dzieci biedoty: zakonnic opiekujących się dziewczynkami oraz mężczyzny, który organizuje edukację dla chłopców. Bez odpowiedzi pozostaje pytanie: czy w Kalkucie panuje wszechogarniająca znieczulica, czy też autorka zaprezentowała taką subiektywną wizję.


SCENARIUSZ LEKCJI GEOGRAFII

Opracowała: Agata Szydłowska


Temat: Indie, jakich nie znamy.
CELE LEKCJI
Po lekcji uczeń powinien:

  • określać położenie geograficzne Indii;

  • charakteryzować warunki naturalne Indii;

  • wskazywać na mapie największe miasta Indii;

  • opisywać wygląd mieszkańców Indii;

  • na podstawie danych statystycznych charakteryzować gospodarkę Indii;

  • charakteryzować styl życia mieszkańców Kalkuty;

  • analizować i wyciągać wnioski;

  • wykorzystywać różne źródła informacji.


Metody i formy pracy


  • mapa mentalna,

  • praca z mapą i rocznikiem statystycznym,

  • dyskusja,

  • burza mózgów,

  • praca indywidualna.


ŚRODKI DYDAKTYCZNE


  • film: Przeznaczone do burdelu, reż. Z. Briski, Indie, USA 2004,

  • mapa fizyczna Azji,

  • atlasy geograficzne,

  • roczniki statystyczne,

  • mapka konturowa Indii,

  • tablica, mazaki, kreda


Czas

    1 lekcja


Przebieg lekcji


  1. Praca z atlasem geograficznym: Uczniowie na podstawie atlasów określają położenie geograficzne i warunki naturalne Indii. Wybrany uczeń wskazuje Indie na mapie fizycznej Azji.

  2. Praca z rocznikiem statystycznym: Na podstawie roczników statystycznych uczniowie określają poziom urbanizacji Indii (72% ludności mieszka na wsi tylko 28% w mieście). Następnie uczniowie określają najważniejsze wskaźniki gospodarcze Indii. Struktura wytwarzania PKB: rolnictwo 24%, przemysł i budownictwo 28%, usługi 23%. Struktura zatrudnienia: rolnictwo 60%, przemysł i budownictwo 17%, usługi 23%. PKB na 1 mieszkańca: 3100 $ (dla porównania świat 7820$), analfabetyzm: 60%, przyrost naturalny: 14‰, struktura wiekowa: do 14 lat 31%, 15–64 lata 64%, powyżej 65 lat 5%. Średnia długość życia: kobiety 65 lat, mężczyźni 64 lata. Wszystkie informacje zapisywane są na tablicy.

  3. Mapa konturowa: Nauczyciel rozdaje mapki konturowe Indii, uczniowie zaznaczają na nich największe miasta. (Delhi, Bombaj, Kalkuta, Madras, Hyderabad, Bangalore, Ahmadabad, Kangur, Pune).

  4. Dyskusja i burza mózgów: Uczniowie na podstawie filmu opisują wygląd zewnętrzny mieszkańców – kolor skóry, oczu i włosów, ubiór. Wszystkie informacje mówią nam, że w tym rejonie świata panuje klimat gorący.

  5. Mapa mentalna: Nauczyciel podaje informację, że w niepodległych Indiach oficjalnie zniesiono w 1950 roku narzucony przez hinduizm podział społeczeństwa na kasty. W rzeczywistości funkcjonuje on do dziś. Bohaterowie filmu to ludność pozakastowa o najniższym statusie społecznym. Na podstawie filmu uczniowie opisują codzienne życie tych ludzi. Informacje zapisują w formie mapy mentalnej.


Przykładowa mapa mentalna.
niespełnione marzenia
choroby: HIV prostytucja

CECHY

praca dzieci LUDNOŚCI ubóstwo



DZIELNICY

zaburzony system wartości KALKUTY narkomania


analfabetyzm

SCENARIUSZ LEKCJI JĘZYKA POLSKIEGO

Opracowała: Renata Borowiak


Temat: Interwencja w przeznaczenie. Film Zany Briski i Rossa Kauffmana – „Przeznaczone do burdelu.
CELE LEKCJI
Po lekcji uczeń powinien:

  • dostrzegać i interpretować główne problemy społeczne podjęte w filmie („bezdomność” dzieci prostytutek; silny determinizm losu bohaterów; trud przełamywania ograniczeń społecznych; rola pomocy z zewnątrz itp.);

  • podejmować dyskusję na tematy poruszone w filmie (sens, metoda i skuteczność ludzkich działań dążących do przeobrażeń społecznych, roli sztuki w przekraczaniu barier kulturowych, obyczajowych, mentalnych, społecznych);

  • dostrzegać współzależność pomiędzy środkami filmowymi a ich funkcjonalnością.


Metody i formy pracy


  • dyskusja,

  • rozmowa,

  • analiza dzieła filmowego,

  • burza mózgów.


ŚRODKI DYDAKTYCZNE


  • film: Przeznaczone do burdelu, reż. Z. Briski, Indie, USA 2004.


Czas

    2 lekcje



PRZEBIEG LEKCJI


  1. Wykład: Nauczyciel podaje uczniom dodatkowe informacje dotyczące filmu. Pomysł/ idea filmu: pokazać „inny świat”, życie prostytutek z kalkuckiej „dzielnicy czerwonych latarni”. Idea ewoluuje – niedostępność świata dorosłych sprawia, że reżyserka kieruje uwagę na los dzieci prostytutek. Zana Briski przeprowadza eksperyment. Rozdaje 10-latkom aparaty fotograficzne i prowadzi z nimi dwuletnie warsztaty fotografii. Uczy robienia zdjęć i tajników dobrej fotografii. Eksperyment wpływa na życie bohaterów: zarówno dzieci z Sanagachi jak i reżyserki. Bohaterowie filmu: dzieci prostytutek z Kalkuty, ich rodziny; półświatek Sonagachi, Zana Briski – autorka eksperymentu, uczestniczka wydarzeń (występuje w roli narratora, ale i osoby wciągniętej w emocjonalne interakcje). Sonagachi – dzielnica Kalkuty, słynąca z nielegalnie istniejącej prostytucji (obejmującej ok. 6 tysięcy kobiet), świat niesankcjonowany prawnie, oficjalnie nieistniejący; potocznie nazywana dzielnicą czerwonych latarni. Instytucje i fundacje wspomniane w dokumencie: Kids With Cameras – fundacja Zany Briski założona pod wpływem eksperymentu, o którym opowiada film, w celu zbierania funduszy na edukację bohaterów i im podobnych dzieci.

World Press Photo – międzynarodowa instytucja, tu wspomniana jako organizator corocznego spotkania w Amsterdamie dziewięciorga dzieci-fotografów z całego świata. Sabera Foundation i Future Hope – kalkuckie szkoły obejmujące opieką dzieci z patologicznych rodzin; dające im edukację, jedyną możliwą szansę na „ucieczkę od przeznaczenia”. Film Zany Briski i Rossa Kauffmana nie jest głosem odosobnionym. Podobne problemy podejmowali twórcy dokumentów i fabuł. Filmy dokumentalne: Jestem zły (reż. Grzegorz Pacek) – eksperyment z rozdaniem aparatów fotograficznych dzieciom z warszawskiej Pragi; Dzieci z Leningradzkiego (reż. Hanna Polak i Andrzej Celiński) – opowieść o moskiewskich bezprizornych; Trzy pokoje melancholii (reż. Pirjo Honkasalo) – o rosyjskich i czeczeńskich dzieciach z rodzin dysfunkcyjnych. Filmy fabularne: Rezerwat (reż. Łukasz Palkowski) – relacja fotograf (Marcin) i Grześ, rezolutny chłopak z Pragi; Miasto Boga (reż. Fernando Mereilles) – historia 11-latka Rocketa z przedmieść Rio de Janeiro, dla którego nadzieją na wyrwanie się ze slumsów staje się fotografia.

  1. Nauczyciel wraz z uczniami tworzy indeks problemowy. Następnie, wybierając odpowiednią dla klasy metodę pracy (dyskusja, burza mózgów, analiza, praca w grupach), analizuje tematy/problemy filmowe.

INDEKS PROBLEMOWY.

A) Smutek czerwonych latarni.

B) Uratować choć jedno życie.

C) Sztuka – paszportem do godnego życia.

D) Warsztat filmowy.


A/ Smutek czerwonych latarni

[Obraz świata Sonagachi. Problemy społeczne i moralne]




SPOSTRZEŻENIA:


PYTANIA POMOCNICZE:

  1. Dziecięcość i dojrzałość:

a) 10-letnie lub niewiele starsze dzieci prostytutek zaproszone do trwającego dwa lata eksperymentu Zany Briski (nauka fotografii)

b) dziecięcość:
* radość, spontaniczność, werwa, witalność, wygłupy, tańce, śpiewy;

* robienie zdjęć to zabawa; niemal nie rozstają się z aparatami; nawet warsztaty – do których podchodzą z pasją – są przedłużeniem zabawy;


c) dorosłość/ dojrzałość:
(przedwczesne wkraczanie w świat dorosłych)
* ciężka praca: mycie podłóg, naczyń, przynoszenie zakupów, opieka nad dziećmi, wykonywanie szeregu poleceń nawet późną nocą (w ramach obowiązków rodzinnych lub za pieniądze u obcych);
* obserwowanie życia półświatka; świadomość tego, kim są rodzice i nieuchronności kontynuacji ich losu;
- (Shanti) W naszym pokoju jest taki drut, na którym wisi zasłona, żeby nie było widać, co się za nią dzieje. Kiedy mama pracuje w pokoju, idziemy się bawić na dach
- (Kochi) Ojciec chciał mnie sprzedać. Gdyby wtedy nie przyszła po mnie siostra, sprzedałby mnie.

- (o Suchitrze) Matka Suchitry nie żyje. Jej ciotka chce wysłać do Bombaju, do pracyw branży;


- (Avijit) W naszym pokoju sprzedaje się alkohol prawie od samego rana. Mężczyźni piją, a potem idą do dziewczyn. Płacą im i z nimi jakiś czas. Niektórzy piją i nie płacą. Wtedy ja muszę iść za nimi i mówić im brzydkie rzeczy, bo z tego żyjemy.
* gorzkie sądy o życiu i złudności marzeń;
- rozmowy o rozpoczęciu „pracy w branży”:
(Kochi) Martwię się, że kiedyś będę taka, jak one.

(Kochi) Kobiety mnie pytają, kiedy do nich dołączę. Mówią, że już niedługo.


(Avijit) Kiedyś chciałem być lekarzem. Potem chciałem zostać artystą. W mojej przyszłości nie ma żadnej nadziei.

  1. Jakie oczekiwania stawiają przed 10-latkami ich rodziny (obowiązki, plany na przyszłość)?

  2. Realia życia w Sonagachi ukazane w filmie – wymień charakterystyczne elementy kreacji tego świata.

  3. W jaki sposób obserwacja świata dorosłych kształtuje postawy i przemyślenia dziecięcych bohaterów filmu?

  4. Czy dzieci są świadome tego, jaka czeka je przyszłość? (irracjonalna nadzieja Goura, zgoda i bierność Suchitry, gorzkie wypowiedzi Avijita i Kochi)




  1. Relacje z rodzicami

a) poczucie więzi i wstydu zarazem:
* uczestniczą lub są świadkami rodzinnych sprzeczek, bójek, wulgarnych pyskówek;
* przykłady scen:
- opowieść Avijita o ojcu – duma, gdy mówi o jego przeszłości, wstyd, świadomość, że ojciec narkoman jest lekceważony i przegrany; deklaracja miłości: Ale ja i tak staram się go trochę kochać.
- Tapasi po usłyszeniu od matki wyzwisk pod swoim adresem: Lubię ją, chociaż mówi takie wstrętne rzeczy. Ale nie szkodzi. To moja matka. Wiem, jaką ma pracę i wolę o tym nie rozmawiać.

b) wizerunki rodziców:
- 40-letni ojciec Avijita całymi dniami pali haszysz;
- matka Avijita, spalona w kuchni przez swego alfonsa; informacja o jej śmierci pojawia się w trakcie pracy nad filmem;

- matka Kochi – niezrównoważona emocjonalnie, w depresji po próbie samobójczej;

- babcie zastępują matki i ojców (babcia Kochi współdziała z Zaną Briski; babcia Avijita jest dumna z jego talentu)

c) stosunek rodziców do usiłowań Zany Briski:
* scena, w której kierownik Sabery wyjaśnia obowiązujące w szkole z internatem zasady: można zabrać dzieci, ale jeśli mają skończyć edukację – potrzeba 10 lat, dwa razy do roku dwutygodniowe wakacje i żadnych innych więzi z rodziną – Nie ma żadnych ślubów, żadnych urodzinżadnej babci, żadnych nieboszczyków. Nic! Z takich okazji nie wolno zabierać dzieci. Kamera ukazuje twarze matek dziewczyn. Ich emocje, wahania, przyzwolenie na lepszą przyszłość córek, ale i kalkulacje strat związanych z brakiem siły roboczej w domu.

* scena, w której ZB rozdaje zaproszenia na wystawę w księgarni Oxford, dla dzieci i ich bliskich:

- Wasze matki też mogą przyjść. (…)

- Moja nie przyjdzie. Musi gotować. (…)

- Moja nie przyjdzie. Musi zostać z dzieckiem. (…)

- (matka Tapasi): Tapasi musi tam iść?
- (ZB): Nikt nie może popilnować dziecka?

- (Tapasi): Za pilnowanie dziecka trzeba zapłacić 10 rupii! (ok. 1 zł) A my ich nie mamy. Tutaj za wszystko chcą pieniądze.




  1. Troska i zaniedbanie. Podaj przykłady sytuacji, które ukażą niejednoznaczny stosunek rodziców do swych dzieci.

  2. Emocje, które łączą. Czy można w filmie odnaleźć dowody na wzajemne przywiązanie w tych dysfunkcyjnych rodzinach?

  3. Komentarze bohaterów dotyczące brzydoty i bezwzględności życia ich rodziców. Przywołaj sceny, z których emanuje zażenowanie lub wstyd.

  4. W jaki sposób rodzice traktują działalność Zany Briski? Zwróć uwagę na ich stosunek do edukacji własnych dzieci (scena spotkania matek z kierownikiem szkoły) oraz reakcję na sukcesy fotograficzne (scena odmowy udziału w wystawie ze względu na pilniejsze obowiązki).


  1. Portrety bohaterów. Rola kompozycji:

a) ekspozycja:
- geneza filmu: wyjaśniona przez reżyserkę (tu: w roli narratora);

- prezentacja: krótkie wypowiedzi Kochi, w tle zdjęcie grupki roześmianych bohaterów filmu.



b) osią historii jest opowieść o eksperymencie i działaniach Zany Briski zmierzających do wyrwania podopiecznych z Sonagachi;
c) kolejno prezentowane mini-wywiady z dziećmi; przeplatane dopowiedzeniami narratorki, innych dzieci lub sytuacjami, które wynikają z rozwoju akcji; wywiady m.in. diagnozują świadomość dzieci;

d) rola zdjęć:
- część poświęcona kolejnemu bohaterowi ilustrowana jest jego podwójnym fotograficznym portretem: jako autora i postaci fotografowanej.

  1. W jaki sposób zorganizowana jest opowieść w filmie Zany Briski?

  2. Co zyskuje film dzięki wykorzystaniu formy wywiadu z bohaterem?

  3. Jakie treści – poza walorami artystycznymi – niesie z sobą wplecenie w opowieść kadrów z fotografiami?





B/ Uratować choć jedno życie

[Eksperyment Zany Briski – jego sens i trwałość]




SPOSTRZEŻENIA:


PYTANIA POMOCNICZE:

  1. Działania podjęte przez Zanę Briski:

a) dwuletni kurs fotografii prowadzony dla dzieci prostytutek z dzielnicy czerwonych latarni; obdarowanie ich aparatami fotograficznym;

b) organizowanie wystawy ich zdjęć (dwa razy w Nowym Jorku, raz w Kalkucie), z których dochód ma dofinansować edukację dzieci;

c) nawiązanie kontaktu z instytucjami i fundacjami, które mogą wesprzeć zakres jej działań (szkoły: Sabera i Hope Future; fundacja World Press Photo; Amnesty International);

d) utworzenie własnej fundacji: Kids With Cameras;

e) pomoc w organizacji wyjazdu Avijita do Amsterdamu;

f) zrealizowanie filmu (Przeznaczone do burdelu) – zwrócenie uwagi świata na poruszony w nim problem społeczny; impuls do refleksji i działań podjętych przez widzów.

g) wycieczki: do zoo i nad morze
* sens emocjonalny/ wychowawczy:

- zabawa, okazja poznania nowej przestrzeni, zaznania nowych wrażeń;

- wskazanie, że obręcz granicy Sonagachi można przekroczyć;

* sens artystyczny/ metaforyczny:

- analogia: zwierzęta w klatkach – uwięzienie w społecznej determinacji;

- kontrast: przestrzeń morza – ciasnota mieszkań i perspektyw życia w dzielnicy czerwonych latarni.




  1. W jaki sposób rodzi się pomysł na film o dzieciach z Sonagachi?

  2. Wymień działania Zany Briski zmierzające do poprawy sytuacji życiowej jej podopiecznych.

  3. Wiele poczynań reżyserki ma charakter perspektywiczny, dąży do zmiany sytuacji. Jaką rolę (w filmie i w życiu bohaterów) mogą odegrać zorganizowane przez reżyserkę wycieczki – do zoo i nad morze?

  1. Przeszkody, z którymi się borykała:

a) jest kimś z zewnątrz, musi przełamać obcość, zdobyć zaufanie i przyjaźń;

b) rozbudzenie pasji w dzieciach (ułatwia jej to spontaniczność i otwartość dzieci);

c) pokonanie procedur urzędniczych:

- dzielnica czerwonych latarni jest nielegalna; jej mieszkańcom nie przysługują podstawowe prawa obywatelskie;

- wymagane są liczne dokumenty (które niełatwo zdobyć); procedury są niejasne i długotrwałe;
Zana Briski usiłuje znaleźć miejsce w szkołach z internatem dla swych uczniów oraz wyrobić paszport umożliwiający Avijitowi wylot do Amsterdamu.

d) zdobycie środków finansowych na działalność fundacji Kids With Cameras i na edukację dzieci;

e) pokonanie barier mentalnych i oporu ze strony rodziców – wyjazd dziewcząt do Sabery (na 10 lat) to z jednej strony rozłąka emocjonalna, z drugiej – rezygnacja z domowej siły roboczej.


  1. Na czym polegają przeszkody, które reżyserka musi pokonać, by przeprowadzić swój plan?

  2. Które przeszkody uważasz za najtrudniejsze do pokonania?

  1. Skuteczność:

a) umieszczenie w szkole z internatem trójki dziewcząt i dwóch chłopców (Shanti, Kochi, Puja oraz Avijit i Manti); w chwili zakończenia pracy nad filmem tylko Avijit i Kochi kontynuują naukę;

b) wyjazd Avijita do Amsterdamu na warsztaty dla obiecujących młodocianych fotografów; kształtuje chłopca, nawet jeśli z perspektywy czasu szansa okazałaby się niewykorzystana;

c) dzieci przeżywają przygodę z fotografią – uczą się, przyjaźnią, są otoczone troską i opieką osoby dorosłej – „cioci Zany”;

d) rozbudzenie marzeń, wiary w siebie, nadziei (czasem złudnej); doświadczenie dumy z osiągnięć (wystawa zdjęć – rola gości honorowych, bohaterów wieczoru);

e) fundacja działa nadal;

f) mimo wszystko: to kropla w morzu potrzeb; duże prawdopodobieństwo, że ucieczka przed przeznaczeniem skończy się fiaskiem.


  1. Jak oceniasz skuteczność działań reżyserki?

  2. Czy rolą dokumentalisty jest interwencja w opisywany świat? Czy działanie Briski przekracza jej obowiązki?

  3. W jaki sposób eksperyment reżyserki wpłynął na losy dzieci? Jak ich kształtował?

  4. Czy tego rodzaju eksperymenty społeczne mogą mieć negatywne skutki?

  5. Czy znasz analogiczne – ze względu na interwencyjny charakter – przedsięwzięcia społeczne?




  1. Analiza sceny:

[Avijit przeżywa śmierć matki. Od lat wychowuje go babcia, ojciec-narkoman nie zauważa go; matka ginie w tragicznych okolicznościach. W tym samym czasie trwają przygotowania do jego wyjazdu na warsztaty World Press Photo. To wyróżnienie dla jednego z całej grupy uczniów Zany Briski. W szkole rozpoczyna się czas egzaminów. Avijit zaniedbuje wszystkie swoje zobowiązania. Szuka nowego towarzystwa. Opuszcza zajęcia fotograficzne. Zana Briski jest tym rozczarowana i dotknięta.]

Konfrontacja fotografki i Avijita:

- lakoniczne pytania Zany i nadekspresyjne tłumaczenie Avijita (poczucie winy?, zmyślanie?, asekuracja?);

- zbliżenia na twarz reżyserki, wzmocnione milczeniem i wyliczonym w poprzednich scenach splotem okoliczności;

- oszczędność komentarza: ZB nie odgrywa tu roli narratora; pozostaje w równorzędnej do Avijita roli bohatera filmu;

- kulminacyjny charakter sceny: zagęszczenie emocji (chwila załamania, rozczarowanie, zawód, bezradność, poczucie daremności starań).


  1. Zana Briski jako bohaterka filmu. Które sceny są znaczące dla rekonstrukcji tej postaci?

  2. Jakie środki filmowe budują scenę konfrontacji ZB z wycofującym się Avijitem?



C/ Sztuka – paszport do godnego życia

[Fotografia jako droga do prawdy, szansa życiowa, sposób pokonywania granic]




SPOSTRZEŻENIA:

PYTANIA POMOCNICZE:


  1. Sukcesy artystyczne bohaterów:

a) nagroda dla Avijita (Amsterdam);
b) wystawy zdjęć w prestiżowych galeriach Nowego Jorku i w kalkuckiej księgarni Oxford;
c) zdjęcie zrobione przez Suchitrę wykorzystane w kalendarzu Amnesty International;

d) zdjęcie biegnącej Puji – jako logo strony internetowej filmu;

e) fotografie wykorzystane w filmie Przeznaczone do burdelu.

  1. Osiągnięcia uczniów Zany Briski. Wymień te, które pozwalają przekroczyć świat dzielnicy czerwonych latarni.




  1. Wypowiedzi bohaterów na temat robienia zdjęć:

a) (Gour) – fotografia jako świadectwo, opisanie świata:
- Na swoich zdjęciach chcę pokazać, jak się żyje w tym mieście. Ludzie żyją tu w wielkim bałaganie. Na wsi ludzie mogą mieć domy z błota, ale szczęśliwi. Nikt nie mieszka w takim chlewie jak my. Obok brudnych naczyń zawsze buty. W żadnym innym kraju tego nie ma, tylko tutaj. Dlatego lubię fotografię. Chcę pokazać, co robią ludzie.

b) (Avijit) – fotografia jako utrwalanie obrazu ludzi; jako artystyczny skrót, prawda sztuki:

- Kiedy mam w rękach aparat, mogę zrobić zdjęcie komuś, kto może wyjechać, umrzeć albo zaginąć. A ja będę mógł oglądać go na zdjęciu do końca życia.

- To jest dobre zdjęcie. Od razu można zobaczyć, jak ci ludzie żyją. Chociaż jest w nim dużo smutku i chociaż robi się przykro, to musimy na nie patrzeć, bo pokazuje prawdę.

c) wypowiedzi dziewczyn podkreślające związek emocjonalny z „ciocią Zaną”.



1. W jaki sposób bohaterowie tłumaczą swoje zainteresowanie fotografią?

2. Czym jest dla nich fotografia?



  1. Sztukapaszport do świata:

m.in.:

Przekraczanie granic, barier. Sens warsztatów organizowanych prze World Press Photo: spotkanie dziewięciorga utalentowanych dzieci z całego świata; integracja; rozmowy o przekazie fotografii; umożliwienie doświadczenia wspólnoty, jedności.



1. Jakie korzyści mogą wypływać z uczestnictwa Avijita w amsterdamskich warsztatach?

2. Jakie sensy są wpisane w stwierdzenie: „sztuka przekracza granice”?




  1. Spojrzenie od wewnątrz:

Robiłam im zdjęcia, a one mnie. Uczyłam je, jak obsługiwać aparat. Chciałam je tego nauczyć, żeby móc zobaczyć ten świat ich oczami. (Zana Briski)

a) nierealny początkowo projekt dotarcia do zamkniętej społeczności okazuje się realny dzięki pomocy dzieci;

b) fotografie nie tylko rejestrują ten świat, ale pokazują co i w jaki sposób postrzegają zamieszkujący go ludzie (tu: dzieci);

  1. Praca nad filmem okazała się wtajemniczeniem reżyserki z Europy (także: widza z Zachodu) w niedostępną niszę społeczną. Metody reporterskie wzbogacone zostały tu o docieranie do prawdy poprzez sztukę. Jaką „prawdę” dają fotografie wykonane przez dzieci?

  1. Budowanie poczucia własnej wartości:

a) duma, radość, poczucie sukcesu (np.: reakcja na film rejestrujący ich wystawę w Nowym Jorku, rola honorowych gości podczas wystawy w Kalkucie; zaskoczenie artykułem na ich temat, zamieszczonym na 1. stronie ważnej gazety itp.);

b) rosnąca świadomość na czym polega dobra fotografia – umiejętność odkrycia wartości własnej pracy i talentu;

c) (Avijit jadący taksówką na lotnisko): Proszę jechać powoli, bo jak będzie wypadek, to nie polecę i nie spełnią się moje marzenia.

d) pojawiające się w wypowiedziach bohaterów perspektywy innego życia (w epilogu: postawa Tapasi, która pragnąc się uczyć ucieka z domu).


  1. Wskaż przykłady scen, które potwierdzają, że zajmowanie się fotografią zaspokaja emocjonalne potrzeby dzieci.






D/ Warsztat filmowy


Rola tytułu, dedykacji i epilogu.

  1. Tytuł: Przeznaczone do burdelu

- stwierdzenie faktu; mocny, jednoznaczny tytuł;
- bunt (zwłaszcza w kontekście działań podjętych w ramach interwencji w „przeznaczenie”);
- fatalizm (w kontekście epilogu, który podkreśla ograniczone efekty działań reżyserki);
- rodzi pytanie o wydźwięk filmu: pesymistyczny/ optymistyczny.

  1. Dedykacja:

W hołdzie kobietom i dzieciom z dzielnicy czerwonych latarni

- szacunek wobec tych, którzy w tym bezwzględnym świecie funkcjonują;



  1. Epilog:

Avijit wrócił do Kalkuty i poszedł do szkoły Future Hope.

Ojciec Malika nie pozwolił mu pójść do tej szkoły.

Matka Puji zabrała ją ze szkoły Sabera.

Shanti odeszła z Sabery na własne życzenie.

Gour nadal mieszka w domu, ma nadzieję, że pójdzie na studia.

Tapasi uciekła z domu i poszła do szkoły dla dziewcząt Sanlaap.

Ciotka Suchitry nie pozwoliła jej wyprowadzić się z burdelu.

Kochi została w szkole Sabera. Jest szczęśliwa i dobrze jej idzie.
- podsumowuje rezultaty eksperymentu, mówi o konkretnych zmianach, akcentuje aktualność problemu.




Plany filmowe




  1. Dominują plany bliskie

* półzbliżenia (plan obejmujący popiersie postaci, np. niektóre ujęcia rozmów z dziećmi);
* zbliżenia (w szczególności: twarze; nierzadko z przyłożonym do niej aparatem fotograficznym);
* detale (oczy).

  1. Częste ukazywanie oczu bohaterów służy

obserwacji emocji; poza tym wskazuje na rolę „patrzenia” w filmie (fotografowanie, rejestrowanie świata dorosłych przez dzieci).

  1. Twarze bohaterów często ujmowane są jako

przeciwwaga do dziejącej się akcji lub jej uzupełnienie np.:
- roześmiane twarze kontrastujące z przygnębiającą aurą dzielnicy (kontrast niewinnego dzieciństwa z zepsuciem świata);
- twarze dzieci w trakcie wulgarnych kłótni dorosłych (uważne, czujne, ale już przywykłe do takich scen);
- twarze matek podczas podejmowania decyzji o oddaniu dzieci do szkoły (głos objaśniający warunki umowy płynie z offu; twarze milczących kobiet wyrażają całą gamę uczuć – od nieufności i lęku po aprobatę, nadzieję);
- twarz Zany Briski (patrz: analiza sceny rozmowy z Avijitem, moduł B, p.6).

  1. Wykorzystanie zoomu – efekt zmiany planu w trakcie

ujęcia (np.: w zbliżeniach – wydobywanie postaci z tła).


Rola fotografii

1. Rodzaj kadrów fotograficznych w filmie:

a) zdjęcia wykonane przez dzieci;
b) zdjęcia z przeszłości (np. dawna fotografia Avijita z matką pokazana, gdy bohater dowiaduje się o jej śmierci; ten zabieg koresponduje z wcześniejszymi słowami Avijita o fotografii zatrzymujący obraz człowieka, który odchodzi);
c) zatrzymane kadry (różne tempo opowieści, zwolnienia zastygające w bezruchu, sprawiają wrażenie fotografii utworzonej z filmowego kadru);

2. Sposób wprowadzenia fotografii w opowieść filmową:

a) ujęcia filmowe przeplatają się z prezentacją zdjęć; fotografie są zapisem wydarzeń, o których mowa (np. wycieczki) lub świata widzianego oczyma dzieci;
b) wewnątrztekstowe napisy (np.: „Zdjęcia zrobione przez Malika”) współtworzą kompozycję filmu; fotografia dopełnia charakterystykę postaci – autora zdjęć.

3. Charakter zdjęć: dominują portrety, zdjęcia

obyczajowe; częste łączenie postaci z tłem, które dopowiada jej historię (taki rodzaj fotografii jest szczególnie ceniony przez Zanę Briski i uwagi na ten temat przewijają się w filmowych dialogach).



Montaż

Warto zwrócić uwagę na:
a) zmiany rytmu:
- przyspieszenia (rozmyty obraz, nieuchwytna rzeczywistość, nieostrość obrazu – tak portretowane jest w niektórych ujęciach tło)
- zwolniony rytm obrazu aż po niemal zastygające „fotograficzne” kadry (służy budowaniu dramaturgii, zatrzymane kadry to na ogół portrety);
b) tonacja barw:
- rozmazane czerwone światło, w którym niemal skąpana jest nocą dzielnica Sonagachi;
- jaskrawe barwy sąsiadujące z obrazami brudy, ciasnoty mieszkań i nędzy – to Kalkuta w dzień.

Kompozycja opowieści

(patrz: moduł A, p.3)




PRACA DOMOWA


  • Napisz esej, którego tematem będzie tytuł jednego z trzech modułów problemowych lub zredaguj krótszy tekst, będący rozwinięciem kilku niepodjętych w czasie lekcji zagadnień.

  • Obejrzyj i zrecenzuj film korespondujący problemowo z dziełem omawianym na lekcji (patrz: konteksty).


©absta.pl 2016
wyślij wiadomość

    Strona główna