Methods of enchancing water retention in urban areas



Pobieranie 76.89 Kb.
Data08.05.2016
Rozmiar76.89 Kb.
METODY ZWIĘKSZANIA RETENCJI WODNEJ NA TERENACH ZURBANIZOWANYCH
METHODS OF ENCHANCING WATER RETENTION IN URBAN AREAS
dr hab. inż. Adam Bogacz1

dr inż. Przemysław Woźniczka1

dr inż. Ewa Burszta-Adamiak2

mgr inż. Karolina Kolasińska2


Uniwersytet Przyrodniczy we Wrocławiu

1 Instytut Nauk o Glebie i Ochrony Środowiska

2 Instytut Inżynierii Środowiska
Streszczenie
Wraz ze wzrostem uszczelnienia zlewni wzrasta ilość odpływających wód. Dla przeciwdziałania tym niekorzystnym zmianom, konieczne staje się podejmowanie działań mających na celu zwiększenie retencji wodnej. Do tego celu służą rozwiązania techniczne m.in. ogrody deszczowe oraz dachy zielone.

W artykule przedstawiono charakterystyki wybranych systemów bioretencji oraz wyniki wstępnych badań dotyczących oceny możliwości zaspokojenia potrzeb wodnych roślin i panujących stosunków wodno-powietrznych w substratach stosowanych na dachach zielonych.


Słowa kluczowe: retencja wodna, wody opadowe, bioretencja, dach zielony, substrat.

Summary
With the tightening of catchment areas the amount of drained water increases. To counteract these changes, it is essential to take actions aiming at increasing water retention. Technical resolutions which serve this purpose include among others rain gardens and green roofs.

The article presents the characteristics of the chosen systems of bioretention as well as the results of preliminary research concerning the capability of satisfying the water needs of plants and the water – surface relations in growing media used in green roofs.


Key words: water retention, stormwater, bioretention, green roof, growing media

Wprowadzenie
Postępujący rozwój i urbanizacja terenów dotychczas niezabudowanych wpływają na kształtowanie odpływu ze zlewni. Uszczelnianie kolejnych terenów powoduje wzrost ilości odprowadzanych wód do odbiorników, gdyż zmniejsza się retencja wodna zlewni. W tych warunkach wody opadowe w większości nie zasilają wód podziemnych, nie są też miejscowo zagospodarowywane ani odpowiednio wykorzystywane przez rośliny. W ten sposób dochodzi do marnowania cennych zasobów wodnych. Aby temu przeciwdziałać na terenach zurbanizowanych, gdzie woda deszczowa wymaga odprowadzania, coraz częściej jako uzupełnienie rozwiązań tradycyjnych proponowane są nowe, bardziej ekologiczne rozwiązania zwane zrównoważonymi systemami drenażu. Jednym ze sposobów takiego gospodarowania wodami opadowymi jest zastosowanie systemów bioretencji, czyli powierzchni chłonnych i retencyjnych z zastosowaniem roślinności. Należą do nich m.in. ogrody deszczowe oraz pasaże roślinne, których zastosowanie przyczynia się do poprawy lokalnych warunków hydrologicznych, a przy odpowiednim utrzymaniu także do podniesienia estetycznych walorów otoczenia, poprawy jakości wód oraz ekokompensacji przyrodniczej na terenach zabudowywanych. Do tego typu systemów zaliczane są także dachy porośnięte roślinnością, czyli tzw. dachy zielone. O ich możliwościach retencyjnych decydują, wchodzące w skład konstrukcji dachów zielonych, warstwa drenażowa oraz substraty stanowiące podłoże dla roślin.

W artykule przedstawiono charakterystyki wybranych systemów bioretencji oraz wyniki wstępnych badań dotyczących oceny możliwości zaspokojenia potrzeb wodnych roślin i panujących stosunków wodno-powietrznych w substratach stosowanych na dachach zielonych. Wyniki własnych analiz zostały odniesione do wymagań projektowych uwzględnianych w wytycznej FLL oraz danych podawanych przez producenta substratów.


Przykłady systemów bioretencji
Systemy bioretencyjne to inaczej powierzchnie chłonne i retencyjne wykonane w formie obniżenia terenu z zastosowaniem drenażu podziemnego, porośnięte roślinnością. Na powierzchniach bioretencyjnych wody opadowe są zagospodarowywane w procesie infiltracji, gdzie cześć wody trafia wprost do gruntu bezpośrednio w czasie opadu lub po czasowej retencji, a część wykorzystywana jest przez rośliny, tak, aby w efekcie końcowym trafić do atmosfery w procesie transpiracji. Bioretencja to coraz powszechniejszy sposób urządzania terenów przyulicznych i ogrodów przydomowych [12,13] Zalicza się do niej m.in. muldy chłonne, zbiorniki infiltracyjne, ogrody deszczowe, powierzchnie bioretencyjne, pasaże roślinne oraz dachy zielone.

Muldy chłonne to powierzchniowe urządzenia o przekroju poprzecznym w kształcie półkola. Posiadają niewielki spadek dwustronny do środka, a w dnie znajduje się najczęściej drenaż wykonany z rury drenarskiej, obsypanej żwirem. Mogą być wykonane jako powierzchnie trawiaste lub z umocnionym dnem narzutem lub inną powierzchnią ażurową.

Zbiorniki infiltracyjne to powierzchniowe urządzenia w postaci ukształtowanych otwartych zbiorników ziemnych, pod powierzchnią których znajduje się warstwa gruntu, najczęściej torfu, obsianego mieszanką traw. Ten typ urządzeń jest stosowany w przypadku powierzchni odwadnianych większych niż dla muld chłonnych i rowów [11]. Głównym zadaniem zbiorników jest wyrównywanie i redukcja natężenia dopływu wód opadowych. Skuteczność oczyszczania jest stosunkowo wysoka, dzięki obsadzeniu dna i brzegów roślinnością [5].

Ogrody deszczowe mają formę zagłębień terenowych o niewielkiej głębokości, obsadzonych zazwyczaj rodzimymi gatunkami roślin [1]. Bezpośrednio pod dnem znajduje się warstwa przepuszczalnego gruntu lub żwiru. Na powierzchni ogrodu deszczowego zaleca się położenie warstwy ściółki (mulczu). Pozwala ona na zachowanie ciepła, wilgotności i przewiewności gleby, a także działa jako warstwa kumulująca dla zanieczyszczeń. Ogrody deszczowe są wykorzystywane głównie do zagospodarowania wód opadowych pochodzących z powierzchni o wielkości do 1 ha lub mniejszych. Z tych względów nadają się jako rozwiązania do przyjęcia spływów z dachów i podjazdów na prywatnych posesjach oraz z parkingów, podjazdów oraz z ciągów pieszo-jezdnych.

Pasaże roślinne to tereny z ukształtowanym dnem, na których gęsto posadzona jest roślinność wodolubna. Pasaże oczyszczają wodę dzięki zastosowanej roślinności oraz procesom zachodzącym w ożywionej warstwie gruntu. Pasaże roślinne zajmują niewielką powierzchnię, posiadają uszczelnione dno [4].

Dachy zielone to układy wielowarstwowe. Przy tradycyjnym wykonaniu na dachu budynku, na warstwie konstrukcyjnej (nośnej) stosuje się warstwę hydroizolacji, zapewniającą wodoodporność oraz odporność na pleśnie i grzyby. Powyżej hydroizolacji jest termoizolacja, warstwa ochronna oraz warstwa drenażowa. Na samej górze w układzie warstw dachów zielonych położona jest warstwa wegetacyjna (substrat + rośliny). Dachy zielone mogą być intensywne i ekstensywne. Systemy zazielenienia intensywnego z trawnikami, obszarami dla roślin, ścieżek i powierzchni przeznaczonych do wypoczynku są formowane i użytkowane w podobny sposób jak ogrody. Dachy ekstensywne natomiast porastają mało wymagającymi roślinami, przeważnie niskopiennymi, nie umieszcza się na nich elementów małej architektury typu ławki, oczka wodne itp., a użytkowanie związane jest głównie z potrzebą dokonania przeglądu lub konserwacji. Różnica w przeznaczeniu dachów zielonych intensywnych i ekstensywnych ma także odzwierciedlenie w grubości stosowanych substratów. W przypadku dachów intensywnych warstwa substratu może dochodzić nawet do 2, 0 m, a na dachu ekstensywnym jest to najczęściej warstwa o miąższości 0,10-0,20 m. Wady i zalety wybranych systemów bioretencji wraz ze wskazaniem możliwych miejsc ich zastosowania przedstawiono w tabeli 1.




Nazwa systemu

System Name



Zalety

Advantages



Wady

Disadvantages



Miejsce zastosowania

Place of implementation



Zbiorniki infiltracyjne

Infiltration tanks



-dobra możliwość konserwacji urządzenia,

-dobre warunki gromadzenia wód opadowych,

- łatwość wkomponowania w krajobraz.


-możliwość samouszczelnienia dna, przy niewłaściwej konserwacji urządzenia.

-pobocza dróg

-parkingi

-ulice


Ogrody deszczowe

Rain gardens



- wysokie walory estetyczne,

- prosta konstrukcja,

- łatwość wykonania,


-możliwość samouszczelnienia dna, przy niewłaściwej konserwacji urządzenia.

- prywatne posesje

- parkingi

-ulice


Powierzchnie bioretencyjne

Bioretention area



-duża zdolność oczyszczania spływów opadowych.

-potrzeba kontroli i ciągłego monitoringu stanu zanieczyszczenia.

-tereny o większej powierzchni

- pobocza dróg



Pasaże roślinne

Plant area



-duża zdolność do oczyszczania wód deszczowych, szczególnie latem

- mała powierzchnia, dlatego istnieje potrzeba stosowania urządzeń magazynujących wodę przed jej oczyszczeniem,

- mała pojemność retencyjna



-pobocza dróg

Dachy zielone

Green roofs



- wysoka skuteczność retencyjna,

- stanowią powierzchnię biologicznie czynną

- poprawiają mikroklimat,

-tłumią hałas

- podwyższają odporność ogniową budynku, na którym jest wykonany dach zielony,

-ochrona dachu przed bezpośrednim działaniem promieni UV,




-ciężar wszystkich warstw dachu może dochodzić nawet do 500 kg/m3,

-możliwość skraplania pary wodnej na zewnątrz,

-możliwość przebicia izolacji, przez korzenie roślin, - kosztowne nakłady na konserwację w przypadku dachów intensywnych, -wysoka cena przy zakładaniu dachów zielonych.


-dachy domów jednorodzinnych,wielorodzinnych,

użyteczności publicznej, centrów handlowych

- tarasy

- dziedzińce



Tabela 1. Wady i zalety oraz miejsca stosowania wybranych systemów bioretencji (Opracowanie własne na podstawie 3,4,9)

Table 1. The advantages and disadvantages and the areas of usage of the chosen bioretention systems ( Own work based on 3,4,9)



Właściwości substratów
Właściwości dobieranych substratów w obu formach zazielenienia dachów (intensywne i ekstensywne) powinny zapewnić zarówno optymalne warunki dla rozwoju roślin (dostarczenie przyswajalnych składników pokarmowych oraz powietrza i wody), jak i bezpieczny odpływ wody do warstwy drenażu, w przypadku jej nadmiaru np. w czasie długotrwałych lub intensywnych opadów. W celu zachowania ww. właściwości, substraty dachowe wykonuje się z minerałów nasiąkliwych, takie jak lawa wulkaniczna, perlit, pumeks, wermikulit, zeolit, chalcedon oraz materiałów otrzymywanych sztucznie jak keramzyt czy popiołoryty lub z materiałów otrzymywanych z recyklingu, tj. czerwonej cegły kruszonej i żużlu. Surowce te zapewniają dużą porowatość, odgrywają ważną rolę w zwiększaniu wodoprzepuszczalności substratu oraz decydują o ciężarze objętościowym podłoża wegetacyjnego. Oprócz składników mineralnych substraty dachowe zawierają substancje organiczne w postaci torfu czy kompostu [6,8]. Wszystkie materiały i mieszanki użyte w podłożu dachowym powinny spełniać wytyczne określone przez Niemieckie Towarzystwo Naukowo-Badawcze Krajobrazu i Rolnictwa FLL (niem. Forschungsgesellschaft Landschaftsentwicklung Landschaftsbau e.V.), które są zbiorem zaleceń stanowiących punkt odniesienia dla projektantów, wykonawców oraz osób zajmujących się pielęgnacją dachów zielonych nie tylko na terenie Niemiec, ale także w większości krajów Europy i świata. Zgodnie z wytycznymi FLL maksymalna pojemność wodna powinna utrzymywać się w granicach 35-65% w prawidłowo wykonanym substracie stosowanym na dachy ekstensywne oraz 45-65%. w substracie stosowanym na dachach intensywnych. Pojemność powietrzna mierzona przy tym potencjale powinna osiągać wartości powyżej 10% (przy pF 1,8 zarówno dla dachu ekstensywnego jak i intensywnego powinna wynosić ≥ 20). W praktyce właściwości fizyczne substratów ulegają ciągłej zmianie wraz z upływem okresu ich eksploatacji [2,10]. Z czasem podłoże zmniejsza swoją objętość np. poprzez mineralizację substancji organicznej, a przez to traci pojemność wodną, porowatość, co przekłada się na pogorszenie warunków wzrostu dla roślin.

Metodyka badań
Próbki substratów pobierano z trzech stanowisk badawczych stanowiących modele dachów zielonych typu ekstensywnego (roślinność + substrat + pozostałe warstwy konstrukcyjne) o wymiarach wewnętrznych 2,20/1,00/0,21 m (długość/szerokość/wysokość) nachylonych pod kątem 4o. Stanowiska były zlokalizowane na dachu budynku Centrum Naukowo–Dydaktycznego (CND) Uniwersytetu Przyrodniczego we Wrocławiu. W konstrukcjach dachów zielonych zastosowano trzy typy substratów (Tabela 2). Wszystkie substraty są powszechnie stosowane w praktyce budowlanej zarówno w terenach niezurbanizowanych jak i zurbanizowanych. Miąższość zastosowanych substratów była jednakowa i wynosiła 10 cm.

Zdolności retencyjne substratów oznaczono przy użyciu bloków piaskowych i kaolinowo piaskowych firmy Eijkelkamp w zakresie pF 0-2,7 oraz komór Richarda w zakresie pF 3,2-4,2. Substraty do badań właściwości wodnych pobrano w stanie naturalnym w 3 powtórzeniach do cylinderów Kopecky’ego o pojemności 100cm3. Kapilarna pojemność wodna (KPW) jest to taki stan uwilgotnienia gleby, który osiąga ona po podsiąku kapilarnym (KPW = pF 0). Wartość ta jest niekiedy zbliżona do wilgotności odpowiadającej porowatości ogólnej. Wilgotność gleby przy pF 4,7 wyznaczano dla maksymalnej higroskopowej pojemności wodnej metodą Nikołajewa. Efektywną retencję użyteczną (ERU) wyliczono na podstawie wilgotnosci dla pF(1,8-3,7) a potencjalną retencję użyteczną (PRU) dla wartości pF(1,8-4,2), według wytycznych FLL. Zawartość węgla ogólnego oznaczono w aparacie CS-MAT poprzez analizę gazów. Zawartość substancji organicznej wyliczono stosując przelicznik 1,724.


Tabela 2. Właściwości substratów (wg danych producenta) oraz roślinność na dachach

Table 2. Growing media characteristics (according to producer’s data) and vegetation on green roofs



Parametry

Parameters



Substrat A

Substrate A



Substrat B

Substrate B



Substrat C

Substrate C



Porowatość ogólna

Total porosity



> 60-70 % obj.

> 60-70 % obj.

b.d.

Maksymalna pojemność wodna

Maximum water capacity



≥ 20 % obj.

≥ 35 % obj.

16,4% obj.

Zawartość substancji organicznych

Organic mater content



1 - 3 % masy

3 - 8 % masy

4% masy

Skład substratu

Composition of substrate



Lawa, pumeks, keramzyt, żużel, cegła kruszona, nawóz, kompost

Lawa, pumeks, nawóz, sadzonki roślin trawnikowych

Kruszone łupki porowate o frakcji 2-10 mm,


Charakterystyka produktu

Product specyfication



Podłoże drenażowo-wegetacyjne na dachy zielone ekstensywne.

Do zastosowań w układzie jednowarstwowym na dachach płaskich

(o nachyleniu 0-5°).


Podłoże wegetacyjne na dachy zielone ekstensywne.

Do zastosowań w układzie wielowarstwowym na dachach płaskich

(o nachyleniu 0-5°)

oraz w układzie jednowarstwowym na dachach skośnych

(o nachyleniu powyżej 5°).


Materiał drenażowy na dachy ekstensywne i intensywne.

Roślinność porastająca dach zielony

Plant of green roofs



rojnik odm. Othello

rozchodnik ostry odm. Golden Queen, kostrzewa Niedźwiedzie futro

rozchodnik ostry odm. Golden Queen

b.d.-brak danych

b.d. – no data



Wyniki badań
Właściwości wodne substratów określone poprzez krzywą sorpcję wody (krzywa pF) pozwalają określić zdolności retencyjne w tym ilość i jakość wody zarówno dostępnej jak i niedostępnej dla roślin. Właściwości te są zależne głównie od składu granulometrycznego gleb, zawartości substancji organicznej, składu ilościowego i jakościowego minerałów ilastych, porowatości oraz innych czynników [7].

W badanych substratach polowa pojemność wodna, czyli ilość wody pozostająca po odcieku grawitacyjnym, wynosiła od 22,4% dla próbek B do 37,4% dla próbki A objętości substratu. Zawartość wody kapilarnej, która występuje w porach glebowych i w zdecydowanej większości jest dostępna dla roślin w badanych substratach, kształtowała się następująco: najwięcej wody kapilarnej stwierdzono w substracie A, gdzie ilość ta wynosiła 68,9% objętości substratu, a najmniej w substratach B i C odpowiednio 50,4 i 49,1% objętości substratu (Rys 1).




Rys 1. Właściwości wodne podłoży dachowych – krzywe pF

Figure 1. Water characteristics of roof growing media – pF curves

Istotnym parametrem z punktu widzenia zaopatrzenia roślin w wodę jest potencjalna retencja użyteczna (PRU) czyli całkowita ilość wody dostępnej dla roślin oraz efektywna retencja użyteczna (ERU) tj. ilość wody, która może zostać wykorzystana przez rośliny w procesach biologicznych. Wartość wskaźnika PRU w badanych próbkach kształtowała się w szerokim przedziale liczbowym sięgającym od 16,1% dla próbki B do ponad dwukrotnie większej wartości wynoszącej 32,6% dla próbki A. Analiza wskaźnika ERU również wskazuje na najwyższą zawartości wody produktywnej dla próbki A– 27,6%. Kolejne substraty rozpatrywane pod względem wartości wskaźnika ERU to B i C – osiągnęły odpowiednio 14,1% i 11,4% całkowitej objętości gleby. Analiza zawartości wody dostępnej dla roślin wykazała, iż najlepszymi pod tym względem okazał się substrat A w którym stwierdzono 85% wody produktywnej dla roślin w stosunku do całości wody dostępnej (PRU). Nieznacznie większą wartość obserwowano dla substratu B – 88%, natomiast znacząco gorsze wyniki stwierdzono dla substratu C – 62% (tabela 3).

Biorąc pod uwagę wszystkie opisane powyżej parametry określające właściwości wodne próbek substratów, należy stwierdzić, że najlepsze właściwości posiada próbka A, która charakteryzuje się znacząco wyższą wartością wody dostępnej dla roślin w porównaniu do pozostałych badanych próbek. W próbce tej aż 85% to woda, którą rośliny mogę pobrać w procesach budowy biomasy. Ponadto próbka A charakteryzuje się największą ilością makroporów (>30m) i związaną z nią przepuszczalnością wodną w stosunku do pozostałych badanych próbek. Kolejnymi próbkami uszeregowanymi pod względem właściwości wodnych są próbki C i B.

Zestawiając wyniki wilgotności substratów przy określonych wartościach pF badanych próbek z wytycznymi FLL, stwierdzono iż maksymalna pojemność wodna (pF=0) utrzymuje się w wyznaczonych granicach dla prawidłowo wykonanych substratów na dachy zielone. Napowietrzenie substratów jest prawidłowe, gdyż wartości wilgotności przy pF1,8 przekraczają granicę ustaloną na poziomie 20% objętości substratów. Różne właściwości wodne substratów są między innymi zależne od zawartości próchnicy glebowej. Wartość maksymalnej pojemności wodnej podawana przez producenta odbiega znacznie od wartości uzyskanej po zastosowaniu substratu do doświadczenia. Zróżnicowanie to związane jest najprawdopodobniej z zmianą natury fizycznej substratu w wyniku jego interakcji, między innymi, z warunkami atmosferycznymi.

Zawartość substancji organicznej w badanych substratach była zbliżona, z wyjątkiem próbki C, w której wynosiła ona 245g kg-1 i była klasyfikowana już jako utwór organiczny. Pozostałe próbki zaklasyfikowano do wysoko próchnicznych (tabela 3). Sytuacja ta mogła być związana z tworzeniem się – zwłaszcza po kilku latach – poziomów darniowych, silnie poprzerastanych korzeniami roślinności trawiastej. Taką możliwość zaobserwowali w swojej pracy Köhler i Poll (2010). Duże zawartości materii organicznej nie powodowały jednak poprawy retencyjności gleb i dostępności wody dla roślin.

Tabela 3. Zawartość wody w podłożach dachowym przy określonej jednostce pF [%v/v]



Table 3. Water contents in growing media according to specified unit pF [%v/v]


Próbka

Sample



Zawartość wody przy pF [%v/v]

Water content at specific pF Value



0

1,0

1,5

1,8

2,0

2,3

2,54

2,7

3,2

3,7

4,2

4,7

ERU

PRU

A

68,9

58,4

45,9

37,4

33,8

27,0

26,2

25,5

11,1

9,8

4,8

3,5

27,6

32,6

B

50,4

32,5

25,6

22,4

21,1

18,8

18,1

17,3

8,4

8,3

6,3

2,2

14,1

16,1

C

49,1

33,5

27,0

23,5

21,4

18,1

17,6

16,6

15,6

12,1

5,2

3,1

11,4

18,3

ERU – efektywna retencja użyteczna (pF 1,8 – 3,7)

Effective water retention

PRU – potencjalna retencja użyteczna (pF 1,8 – 4,2)

Potential water retention



Wnioski
Przeprowadzone badania i analizy pozwoliły na wyciągnięcie następujących wniosków końcowych:


  1. Systemy bioretencyjne są jednym z rodzajów rozwiązań drenażu zrównoważonego, pozwalające na zmniejszenie i spowolnienie spływów powierzchniowych. Ich dodatkowe zalety tj. możliwość podczyszczania spływów, aspekty krajobrazowe i estetyczne czynią te systemy cennym uzupełnieniem przestrzeni zabudowywanych.

  2. Podłoża przeznaczone na dachy zielone muszą spełniać wysokie wymagania dotyczące m.in. właściwości fizycznych. Od dobrych substratów dachowych wymaga się zapewnienia wystarczającej ilości składników pokarmowych dla roślin przy jednoczesnym zapewnieniu maksymalnej zdolności zatrzymywania wody opadowej.

  3. Wysokie zawartości materii organicznej w badanych substratach (powyżej 20%) nie powodowały poprawy zdolności retencyjnych i dostępności wody dla roślin.

  4. Badane substraty spełniają wytyczne zgodnie z FLL pod względem zdolności retencyjnych materiałów przeznaczonych na dachy zielone.

  5. Celowym wydaje się kontynuowanie badań, na podstawie których możliwe będzie sformułowanie bardziej precyzyjnych wniosków dotyczących zmian właściwości substratów wraz z upływem okresu eksploatacji dachów zielonych.

Bibliografia


  1. Burszta-Adamiak E. 2011: Zagospodarowanie spływów opadowych za pomocą systemów bioretencji. Rynek Instalacyjny 3: 91-93

  2. Carter T., Keeler A. 2008: Life-cycle cost–benefit analysis of extensive vegetated roof systems. J. Environ. 87: 350-363

  3. Cler M.L. 2004: Stormwater Best Management Practice Design Guide. Vegetative Biofilters, 2: EPA/600/R-04/121A

  4. Geiger W., Dreiseitl H.1999: Nowe sposoby odprowadzania wód deszczowych. Oficyna Wyd Projprzem-EKO

  5. Gudelis- Taraszkiewicz K. 2008: Zagrożenia spowodowane złym odwodnieniem- jak ich uniknąć. Zesz. Nauk—Tech.. SITK RP, o/ Kraków. 141: 27-38

  6. Köhler M., Poll P.H. 2010: Long-term performance of selected old Berlin greenroofs in comparison to younger extensive greenroofs in Berlin. Ecol. Engineering. 36: s.722–729

  7. Kowalik P. 1972: Podstawy teoretyczne pomiarów potencjału wody glebowej. Probl. Agrofiz.. 2: 25-30

  8. Kunka M. 2011: Substraty dachowe. Wybrane właściwości fizyko-chemiczne podłoży do dachów zielonych i ogrodów dachowych. Dachy płaskie 3: s.24-26

  9. Marzejon K. 2009: Alternatywne metody zagospodarowania wody deszczowej. Zysk z retencji. Mag. Instal. 7-8: 56-57

  10. Nagase A., Dunnett N. 2011: The relationship between percentage of organic matter in substrate and plant growth in extensive green roofs. Landsc. and Urban Planning. 103: 230-236

  11. Słyś D. 2008: Retencja i infiltracja wód deszczowych. Wyd. Ofic. Wyd. Politach. Rzeszów

  12. Suligowski Z., Gudelis-Taraszkiewicz K. 2003: Infiltracja do gruntu - alternatywa dla tradycyjnej kanalizacji wód opadowych; Przeg. Komun. 5: 76-77

  13. Suligowski Z. 2008: Alternatywa dla wód opadowych. Wod. i Kan. 4: 54-55

Prof. dr hab. inż. Adam Bogacz1

Dr inż. Przemysław Woźniczka1

Dr inż. Ewa Burszta-Adamiak2

Mgr inż. Karolina Kolasińska2

Uniwersytet Przyrodniczy we Wrocławiu



1 Instytut Nauk o Glebie i Ochrony Środowiska

ul.. Grunwaldzka 53

50-357 Wrocław

Poland


2 Instytut Inżynierii Środowiska

pl. Grunwaldzki 24

50-363 Wrocław

Poland


adam.bogacz@up.wroc.pl

przemyslaw.wozniczka@up.wroc.pl

ewa.burszta-adamiak@up.wroc.pl

karolina.kolasinska@up.wroc.pl


©absta.pl 2016
wyślij wiadomość

    Strona główna