Mgr Maria Młodzianowska-Synowiec dr Grzegorz Synowiec Wrocław, 2010 spis treśCI



Pobieranie 247.29 Kb.
Strona2/7
Data28.04.2016
Rozmiar247.29 Kb.
1   2   3   4   5   6   7

OCENA STANU I FUNKCJONOWANIA ŚRODOWISKA

1. Charakterystyka środowiska przyrodniczego


Położenie geograficzne i administracyjne

Obszar opracowania położony jest w południowo-wschodniej części miasta Imielin. Miasto zaś położone jest w południowej Polsce, w województwie śląskim, w powiecie bieruńsko-lędzińskim. Obszar opracowania zajmuje około 45 ha.

Zgodnie z podziałem fizyczno-geograficznym wg Kondrackiego (2002) obszar opracowania położony jest w makroregionie Wyżyna Śląska, w mezoregionie Pagóry Jaworznickie znajdującym się pomiędzy Wyżyną Olkuską, Wyżyną Katowicką, Garbem Tarnogórskim, Rowem Krzeszowickim, Garbem Tenczyńskim i Kotliną Oświęcimską.

Budowa geologiczna i rzeźba terenu

Budowa geologiczna

Na terenie miasta można wyróżnić dwa piętra strukturalne: waryscyjskie i alpejskie. Piętro waryscyjskie, które tworzą utwory karbonu, a piętro ma charakter fałdowo-blokowy. Piętro to w całości jest stosunkowo słabo zbadane i trudno jest wydzielić w jego obrębie jednostki tektoniczne. Dobry stopień rozpoznania cechuje tylko warstwy przypowierzchniowe karbonu górnego, w których występują eksploatowane pokłady węgla kamiennego. Osady mezozoiczne należą do alpejskiego piętra strukturalnego i reprezentowane są przez utwory triasu. Piętro to ma charakter pokrywowy, pokrywając wyspowo najwyższe wzniesienia. Osady mezozoiczne zostały pocięte licznymi uskokami w czasie trwania orogenezy alpejskiej. Tektonika tych pokryw jest prawdopodobnie odzwierciedleniem struktur zrębowo-uskokowych starszego podłoża. Pod względem tektonicznym obszar miasta Imielin znajduje się w obrębie Zapadliska Przedkarpackiego, które oddzielone stopniami uskoków przechodzi ku północy w Zapadlisko Górnośląskie. Występowanie obszaru w obrębie Zapadliska Przedkarpackiego powoduje powszechność występowania w obniżeniach utworów trzeciorzędowych.

Utwory tzw. karbonu produktywnego w granicach miasta rozpoznane zostały robotami górniczymi oraz otworami badawczymi do głębokości 1600 m. Do głębokości udokumentowania, tj. do 1000 m występują następujące serie stratygraficzne:

- warstwy libiąskie - westfal D,

- warstwy łaziskie - westfal C,

- warstwy orzeskie - westfal B.



Warstwy libiąskie występują fragmentarycznie w południowo-wschodniej części obszaru górniczego „I” i stanowią serie osadów piaszczystych z wkładkami ilastymi otaczającymi pokłady węgla. Miąższość tych osadów waha się od kilku do kilkudziesięciu metrów.

Warstwy łaziskie występują na całym obszarze miasta i stanowią serię osadów piaskowcowo-zlepieńcowatych z podrzędnym udziałem iłowców występujących zazwyczaj w stropie i spągu pokładów węgla. Piaskowce są szare, jasnoszare, arkozowe o spoiwie ilastym. Na ogół są one nieuławicone, drobno-, średnio- i gruboziarniste, z nielicznymi otoczkami kwarcu, lidytów i zwietrzałych łupków krystalicznych. Generalnie są one słabo i bardzo słabo zwięzłe. Zlepieńce występują w mniejszości. Lokalnie jednak ich udział w profilu pionowym może wzrastać nawet do 80 %. Iłowce są szare, ubogie w mikę i zawierają szczątki źle zachowanej flory. Miąższość serii warstw łaziskich w północno-zachodniej części dokumentowanego obszaru wynosi 134 m i wzrasta w kierunku południowo-wschodnim osiągając wartość 990,6 m. W granicach obszaru górniczego „Lędziny I” udokumentowano w obrębie tych warstw 18 pokładów węgla o miąższości od 0,6 m do 7,2 m.

Warstwy orzeskie rozpoznane zostały w różnym zakresie na całym obszarze miasta. Wykształcone są one w facji iłowcowo-piaskowcowej, ze znaczną przewagą iłowców i mułowców (69 %) nad piaskowcami (28 %). Miąższość tych warstw rośnie ze wschodu na zachód i wynosi od 380,6 m do 764,3 m. Pełny profil tych warstw rozpoznany został w skrzydle wiszącym uskoku lędzińskiego, natomiast w partii na południe od tego uskoku rozpoznano jedynie ich stropowy odcinek. W warstwach orzeskich udokumentowano 14 pokładów węgla, z których najlepiej rozpoznany i jako jedyny udostępniony w granicach obszaru górniczego „Lędziny I” jest pokład 308 będący przedmiotem eksploatacji KWK „Ziemowit". Zalegające poniżej pokłady węgla od pokładu 318 w dół są pokładami metanowymi i z tego względu nie są aktualnie i w okresie obowiązywania Projektu Zagospodarowania Złoża, tj. do 2010 roku, nie będą udostępnione ze względu na niemetanowy charakter zakładu górniczego i brak stosownej infrastruktury wentylacyjnej.

Osady karbonu poniżej głębokości 1000 m stanowiącej granicę dokumentowania złoża rozpoznano do głębokości 1600 m. Poniżej 1000 m występują osady warstw rudzkich (westfal A), siodłowych (namur B-C) i porębskich (namur A), udokumentowane w odrębnej dokumentacji geologicznej złoża „Lędziny”. Pokłady węgla zawarte w tych warstwach, ze względu na głębokość ich występowania i obecność metanu nie będą przedmiotem eksploatacji KWK „Ziemowit". Ze względu na obecność pokładów węgla kamiennego na obszarze objętym planem znajdują się granice terenu i obszaru górniczego „Lędziny I”, oraz związane z eksploatacją podpowierzchniową, granice obszarów o określonych kategoriach odkształceń poziomych terenu. Prawie cały obszar planu znajduje się w granicach skutków prowadzonej i planowanej eksploatacji węgla.

Największą powierzchnię na obszarze miasta wśród utworów podczwartorzędowych zajmują trzeciorzędowe neogeńskie utwory badenu. Są to przede wszystkim ilaste utwory miocenu dolnego. Utwory te leżą bezpośrednio na osadach karbońskich lub triasowych wypełniając nierówności podłoża, co powoduje iż mają one bardzo zmienną miąższość. Utwory mioceńskie wykształcone są jako iły margliste, piaski i piaskowce wapniste, wśród których dominują żółtozielone tłuste iły. Lokalnie mogą je stanowić także wapienie słodkowodne.

Po podniesieniu terenu z końcem trzeciorzędu rozpoczął się okres intensywnej denudacji obszaru, na którym rozwijała się sieć rzeczna. Podatne na erozję plastyczne utwory trzeciorzędu umożliwiły powstanie głębokich dolin widocznych w podłożu czwartorzędu. Najlepiej widoczne jest rozległe obniżenie dolinne rozcinające Pagóry Lędzińsko-Imielińskie od strony południowo-wschodniej od doliny Przemszy. Rozwijająca się przez Jamnice i Cisowiec dolina miała dno na wysokości ok. 220-240 m npm. Na linii Imielin, Wioski, Smardzowice, Lędziny przebiegał dział wodny między ówczesnym dorzeczem Przemszy i Mlecznej.

Po okresie wzmożonej denudacji obszaru nastąpiło kolejne jego zasypanie związane z obecnością lądolodu skandynawskiego w plejstocenie.

W wyniku nasunięcia lądolodu południowopolskiego obszar został zasypany a doliny wypełnione osadami czwartorzędowymi. Niżej położone partie zboczy zbudowanych z utworów starszych od czwartorzędu okrywają osady czwartorzędowe o zróżnicowanej miąższości. Utwory te wypełniają także szerokie obniżenia dolinne wypreparowane w podłożu. Osady czwartorzędowe posiadają niewielką miąższość osiągającą zaledwie kilka do kilkunastu metrów. Jedynie w obrębie dolin kopalnych miąższość osadów plejstocenu przekracza 20 m.

Osady plejstocenu reprezentowane są przez gliny morenowe oraz osady fluwioglacjalne. Na podstawie znanych z literatury zasięgów poszczególnych zlodowaceń osady bezpośredniej akumulacji glacjalnej należy zaliczyć do zlodowacenia południowopolskiego (sanu). Tylko osady proglacjalne mogą być młodsze i należą do zlodowaceń środkowopolskich (odry). Powierzchniowa warstwa a u podstawy pagórków nawet większość osadów czwartorzędowych wykazuje cechy redepozycji w warunkach klimatu zimnego. Stąd też z dużym prawdopodobieństwem część osadów czwartorzędowych pod względem genezy należy zaliczyć do tzw. osadów peryglacjalnych.

Najmłodszą serię osadów stanowią piaski, muły i rzadziej torfy pochodzące z holocenu. Budują one terasę zalewową w dnie doliny Przemszy i Imielinki oraz ich dopływów. Ich geneza wiąże się głównie z fazą akumulacji osadów wymywanych z otaczających wysoczyzn i wzniesień w okresie wylesienia terenu i upraw rolniczych.



Rzeźba terenu

Zgodnie z podziałem na jednostki geomorfologiczne M. Klimaszewskiego (1972) obszar miasta położony jest w obrębie następujących jednostek:

Prowincja: Wyżyny Śląsko-Małopolskie, Podprowincja: Wyżyna Śląsko-Krakowska, Makroregion: Wyżyna Śląska, Mezoregion: Wyżyna Śląska Południowa, Region: Zrębowe Pagóry Lędzińskie, Region: Zrębowe Pagóry Imielińskie, Region: Rów Chrzanowski.

W granicach miasta wyróżnić można fragmenty Zrębowych Pagórów Imielińskich (północny-wschód) oraz Zrębowych Pagórów Lędzińskich (zachód), Kotliny Chrzanowskiej wraz z doliną Przemszy i Zbiornikiem Dziećkowice oraz Doliny Wisły. Obszar planu znajduje się w obrębie Rowu Chrzanowa.

Kotlina Chrzanowska jest formą pochodzenia tektonicznego w obrębie rowu Dąb-Chrzanów będącego przedłużeniem rowu krzeszowickiego wypełnioną utworami mioceńskimi i plejstoceńskimi o bardzo zmiennej miąższości. Południkowo przecina ją Przemsza przełamująca się przez wzniesienia triasowe koło Jelenia i Chełmka. W obrębie kotliny wyraźne są trzy charakterystyczne poziomy hipsometryczne. Najniższy to szeroka na ok. 1 km i rozcięta do głębokości ok. 2 metrów uregulowanym korytem rzeki, podmokła holoceńska terasa Przemszy. Terasa ta ograniczona jest krótkimi zboczami przechodzącymi niewyraźnymi ok. 2 metrowymi załomami w drugi poziom – plejstoceńską terasę utworzoną w okresie zlodowacenia bałtyckiego. Trzeci poziom to rozległa równina sandrowa zbudowana z piasków fluwioglacjalnych zlodowacenia środkowopolskiego, porozcinana na kilka płatów płytkimi i szerokimi na ok. 0,5 km plejstoceńskimi, nieckowatymi dolinami, powstałymi po zlodowaceniu środkowopolskim.

Na całym obszarze miasta najniższy poziom dolin rzecznych stanowi holoceńska terasa zalewowa zbudowana z utworów piaszczysto-mułkowych. Powszechność występowania w podłożu nieprzepuszczalnych lub trudnoprzepuszczalnych utworów ilastych miocenu lub gliniastych plejstocenu powoduje, iż w wielu miejscach u podnóża zboczy i na płaskich obszarach wyższych teras dolinnych występuje tendencja do nadmiernego zawilgocenia gruntu wodami spływającymi z partii szczytowych pagórów.

Istotnym elementem dla zagospodarowania obszaru jest nachylenie zboczy. Na zdecydowanej większości powierzchni nachylenia te nie przekraczają 5°. Jedynie w podszczytowych partiach Pagórów Imielińskich nachylenia zboczy przekraczają 5°. Większe nachylenia występują na kontakcie litych skał (wapieni) triasowych i ilastych lub marglistych utworów triasowych. Taka sytuacja nie sprzyja rozwojowi procesów osuwiskowych w obrębie form naturalnych.

Osobnym problemem jest występowanie na obszarze miasta zagłębień bezodpływowych o różnej genezie. W północno-wschodniej części miasta w dnie doliny Przemszy występują zagłębienia będące starorzeczami Przemszy powstałe w wyniku regulacji rzeki. Kolejną grupę stanowią zagłębienia bezodpływowe występujące w obrębie występowania na powierzchni lub płytko pod powierzchnią węglanowych utworów triasowych. Obecnie niecki takie widoczne są w północnej części miasta w rejonie ulic Imielińskiej i Turystycznej. W zachodniej części miasta powszechne jest występowanie zagłębień bezodpływowych w nieckach z osiadań górniczych.

Dużą grupę form rzeźby stanowią formy powstałe w wyniku gospodarczej działalności człowieka. Do największych na obszarze miasta należą wyrobiska po powierzchniowej eksploatacji surowców (piasków, wapieni, dolomitów, iłów). Bezwzględnie największą formą jest wyrobisko popiaskowe wypełnione obecnie wodą i przekształcone w zbiornik retencyjny Dziećkowice. Duże wyrobiska stanowią także kamieniołomy. Aktualnie trzy czynne kamieniołomy tworzą powierzchnię ok. 20 ha. Dwa z nich występują w północno-wschodniej części miasta, trzeci w odległości ok. 1 km od kościoła w Imielinie również w kierunku północno-wschodnim. Oprócz nich występuje jeszcze szereg mniejszych nieczynnych już kamieniołomów gospodarczych. Na obszarze Imielina, z uwagi na znaczne naturalne nachylenia terenu, występują także rozległe powierzchnie zrównań związanych z budownictwem przemysłowym i kolejowym. Szczególnie duża powierzchnia powstała w związku z budową Stacji Uzdatniania Wody.

Topoklimat

Według klasyfikacji klimatyczno - rolniczej opracowanej przez R. Gumińskiego (1948), obszar miasta Imielin należy zaliczyć do dzielnicy XV (dzielnica częstochowsko-kielecka). Jest on położony w południowej części tej dzielnicy. Dzielnicę XV charakteryzują następujące warunki:



      • średnia temperatura stycznia wynosi –2 ÷ –3,0°C,

      • średnia temperatura lipca około 15-16°C,

      • średnia temperatura roczna 7-8°C,

      • dni z przymrozkami od 112 do 130,

      • dni mroźnych ok. 20-40,

      • ostatnie przymrozki wiosenne występują najczęściej w końcu kwietnia lub na początku maja,

      • czas zalegania pokrywy śnieżnej wynosi ok. 60-80 dni,

      • okres wegetacyjny trwa od 200 do 210 dni,

      • opady atmosferyczne znacznie zróżnicowane, do 650-750 mm/rok,

      • przeważają wiatry południowo-zachodnie i zachodnie o prędkościach średnich 3-4 m/s.

Warunki anemologiczne, szczególnie istotne dla przewietrzania obszaru i stanu sanitarnego powietrza (przemieszczanie zanieczyszczeń), są uzależnione od kierunku napływu głównych mas powietrza oraz modyfikowane przez rozkład zasadniczych elementów orograficznych na obszarze miasta. Dominujące kierunki wiatru na obszarze miasta pochodzą z sektora zachodniego (od SW do NW, ok. 49 % przypadków), znacznie mniejszy (ok. 26 %) jest udział wiatrów wschodnich. Około 19 % przypadków stanowią cisze. Wiatr wiejący z południowego - zachodu (SW) sprzyja przewietrzaniu obszaru obniżając poziomy stężeń zanieczyszczeń w powietrzu. Natomiast wiatr wiejący z innych kierunków powoduje nanoszenie tych zanieczyszczeń z innych części GOP-u nad analizowany obszar.

Na obszarze planu zidentyfikowano warunki topoklimatyczne charakterystyczne dla (źródło: Warunki ekofizjograficzne miasta Imielin, GEOGRAF, Dąbrowa Górnicza, 2007):



      • powierzchni o przeciętnych wartościach wymiany ciepła między powierzchnią graniczną a podłożem wskutek konwekcji w nocy i o stosunkowo dużych wartościach wymiany ciepła między powierzchnią graniczną a podłożem wskutek przewodzenia. Są to tereny płaskie, wyniesione ponad dna dolin, w tym także rozległe wierzchowiny; podłoże o dużej przewodności cieplnej, a więc o glebach nieporowatych (zwartych; np. iły, gliny) na ogół dobrze uwilgoconych. Na terenach tych mogą się tworzyć w czasie pogodnych nocy przyziemne inwersje temperatury, jednakże znaczniejszym jej spadkom przeciwdziała dopływ ciepła z głębszych warstw gleby;

      • powierzchnie o przeciętnych wartościach składnika wymiany ciepła między powierzchnią graniczną a podłożem wskutek konwekcji w nocy i o stosunkowo małych wartościach wymiany ciepła między powierzchnią graniczną a podłożem wskutek przewodzenia. Są to tereny płaskie, wyniesione ponad dna dolin, o podłożu cechującym się złym przewodnictwem ciepła, tj. o glebach porowatych i suchych (piaski, przesuszone torfy) lub o zwartej szacie roślinnej, utrudniającej dopływ ciepła z podłoża podczas pogodnych nocy (zasłonięcie gleby liśćmi ustawiającymi się poziomo). Powierzchnie te odznaczają się wysokim stopniem niebezpieczeństwa wystąpienia przymrozków radiacyjnych;

      • grupa powierzchni zadrzewionych (lasów), gdzie wskutek osłonięcia powierzchni granicznej przed wypromieniowaniem przez okap drzew występują stosunkowo niskie wartości promieniowania cieplnego podłoża (wypromieniowania efektywnego) w zakresie długofalowym. Nocne spadki temperatury są znacznie mniejsze niż na powierzchniach sąsiednich (otwartych pól i łąk).

Zróżnicowana sytuacja występuje na terenach zabudowanych. Przy zabudowie zwartej obserwuje się wpływ czynnika antropogenicznego podgrzewania atmosfery, a bardziej jeszcze widoczny jest wpływ zanieczyszczeń powietrza występujących na obszarach zurbanizowanych. Zwarte powierzchnie zabudowy, utwardzonych placów i dróg łatwiej nagrzewają się w ciągu dnia, co powoduje podniesienie temperatury powietrza w przyziemnej warstwie atmosfery. Wszystko to powoduje, iż na takich obszarach zauważa się modyfikację antropogeniczną topoklimatów. Natomiast na obszarach wiejskich mamy najczęściej do czynienia z zabudową rozproszoną, co nie pozwala na wyróżnienie topoklimatów charakterystycznych dla terenów zurbanizowanych. Obserwowany wpływ czynnika antropogenicznego wyraża się poprzez wzrost zanieczyszczeń powietrza pochodzących z indywidualnych palenisk domowych zwłaszcza w okresach grzewczych. Częste jeszcze ogrzewanie mieszkań tanim węglem o niskiej jakości powoduje rejestrowany wzrost zanieczyszczeń powietrza w okresach zimowych. Widocznym tego obrazem jest zadymienie osad zimą. Stąd warunki topoklimatyczne tych obszarów będą zależne od otoczenia i lokalizacji zabudowań. Topoklimat zabudowy zlokalizowanej w obszarach otwartych i suchych będzie korzystniejszy ponieważ obszary te będą lepiej przewietrzane. Natomiast w obszarach położonych nisko i wilgotnych będzie dochodziło do łączenia się zanieczyszczeń z wilgocią zawartą w powietrzu i powstawania zjawiska smogu, które bardzo szkodliwie oddziałuje na organizmy żywe.
Wody powierzchniowe i podziemne

Wody powierzchniowe

Pod względem hydrograficznym obszar miasta w całości należy do lewostronnego dorzecza Wisły. Centralna część miasta odwadniana jest przez potok Imielinka (potok III rzędu), część północną odwadnia Rów Kosztowski (potok III rzędu). Potok Imielinka i Rów Kosztowski są dopływami Przemszy. Natomiast część południowa odwadniana jest przez Potok Goławiecki (potok II rzędu), bezpośredni dopływ Wisły. Charakterystycznym elementem powierzchniowej sieci hydrograficznej obszaru miasta jest istniejący we wschodniej części Zbiornik Dziećkowice tworzący zlewnię bezodpływową.

Z uwagi na położenie obszaru w obrębie terenów intensywnie gospodarczo wykorzystywanych, jego cieki zostały uregulowane i dostosowane do bieżących potrzeb odwodnienia obszaru. Szczególnie dotyczy to terenów eksploatacji górniczej, na których dodatkowo w miejscach osiadań górniczych istniejącą sieć hydrograficzną uzupełniono rowami melioracyjnymi. Także powstanie dużego zbiornika retencyjnego wody pitnej (Zbiornik Dziećkowice) spowodowało konieczność zmiany kierunku odpływu głównego potoku analizowanego obszaru Imielinki. Imielinka, uchodząca niegdyś do Przemszy przez obszar dzisiejszego zbiornika, obecnie omija go od południa. Wschodnia granica miasta biegnie wzdłuż rzeki Przemszy. Przemsza jest rzeką uregulowaną i obwałowaną. Obwałowania dostosowano do zagrożenia falą powodziową o prawdopodobieństwie wystąpienia 1 %.

Zlewnia Zbiornika Dziećkowice stanowi obszar powierzchniowo bezodpływowy; nie ma on naturalnego powierzchniowego odpływu. Główne zasilanie zbiornika realizowane jest przerzutami wody z systemu Soła-Skawa. W bilansie wodnym zbiornika zasilanie wodami z przerzutu stanowi ok. 86 %, natomiast zasilanie bezpośrednie opadami, ze spływu powierzchniowego i zasilanie gruntowe stanowi pozostałe 14 %. Powierzchnia zbiornika wynosi 674 ha (w tym w granicach miasta 551 ha). Przy rzędnej piętrzenia 234,5 m jego powierzchnia wzrasta do 700 ha, a pojemność całkowita wynosi 52,8 mln m3 (Bok, Jankowski, Michalski, Rzętała, 2004). Bezpośrednia zlewnia powierzchniowa zbiornika (wraz z powierzchnią zbiornika) ma powierzchnię 1413 ha (w tym w granicach miasta 1251 ha) i obejmuje głównie tereny przyległe do północno-zachodniej skarpy dawnego wyrobiska. Niewielki odsetek powierzchni zlewni stanowią wschodnie i południowe obrzeża zbiornika. Pierwotnie zlewnia zbiornika była znacznie większa, jednakże w pierwszej połowie lat 90. XX wieku potok Imielinka został przełożony, a odpływ jego wód skierowany bezpośrednio do Przemszy.



Wody podziemne

Obszar miasta położony jest w obrębie górnośląskiego regionu hydrogeologicznego, podregionu łaziskiego. Wody podziemne, zgodnie z budową geologiczną, występują w utworach karbońskich, triasowych, trzeciorzędowych i czwartorzędowych. Wody występujące w tych utworach określane są mianem wód zwykłych.

Osady czwartorzędowe należą do najbardziej zróżnicowanych pod względem litologicznym, co powoduje, iż charakteryzują się one także zróżnicowanymi warunkami hydrogeologicznymi. Najlepsze warunki dla gromadzenia wody występują w miejscach występowania utworów fluwialnych i fluwioglacjalnych (piaski i żwiry). W podłożu tych piasków występują miąższe warstwy nieprzepuszczalne czwartorzędu i trzeciorzędu. Zwierciadło wody w piętrze czwartorzędowym utrzymuje się na głębokościach rzędu 0 do 2 m w obrębie dolin i odpowiednio głębiej w obrębie wyniesień i ujawnia wahania zależne od stanu opadów atmosferycznych, dochodzące w ostatnich latach nawet do kilku metrów. Największe miąższości wód czwartorzędowych występują w obrębie dolin kopalnych wypełnionych piaszczysto-żwirowymi utworami czwartorzędowymi. Na obszarze Imielina obniżenia takie występują w południowej części miasta w otoczeniu Zbiornika Dziećkowice oraz w północno-zachodniej części miasta w rejonie Nowej i Starej Gaci. Miąższości czwartorzędowych warstw wodonośnych przekraczają tam 20 m. Wody występujące w utworach czwartorzędowych na obszarze Imielina nie zostały zakwalifikowane do żadnego z użytkowych zbiorników wodonośnych pomimo występowania w ich obrębie dużego zbiornika retencyjnego (Zbiornik Dziećkowice). Wydajność ujęć studziennych w utworach czwartorzędowych może wahać się od 2 do 30 m3/h. Na obszarze Imielina nie ma dużych ujęć wód podziemnych z utworów czwartorzędowych do celów komunalnych. Mogą jednak występować jeszcze ujęcia wody do celów gospodarczych w gospodarstwach indywidualnych.

W obrębie utworów trzeciorzędowych na terenie Imielina nie ma warunków do tworzenia się poziomów wodonośnych. Powodem tego jest duża zwięzłość utworów trzeciorzędowych. Utwory te stanowią naturalne warstwy izolacyjne między poziomami czwartorzędowymi i głębiej zalegającymi utworami karbońskimi. Występowanie niewielkich zasobów wód w utworach trzeciorzędowych związane jest z lokalnymi cienkimi wkładkami i soczewkami piaszczysto-pylastymi w obrębie praktycznie nieprzepuszczalnych iłów mioceńskich.

W profilu hydrogeologicznym triasowego piętra wodonośnego poziomy wodonośne występują w utworach wapienia muszlowego i pstrego piaskowca. Warstwą rozdzielającą te poziomy są margliste utwory warstw gogolińskich, które na znacznych przestrzeniach uległy dolomityzacji, redukcji lub zdyslokowaniu, tracąc własności izolujące. Warstwy wodonośne triasu mają charakter szczelinowo-krasowy i w mniejszym stopniu porowo-szczelinowy. Poziom ten występuje we wschodniej części miasta i na wschód od Przemszy w kierunku Chrzanowa, gdzie jest drenowany przez kopalnie rud cynku i ołowiu. Wydajności uzyskiwane w czasie pompowań wahają się od 1,2 m3/h do 220 m3/h, zaś wydajności jednostkowe wynoszą od 0,26 m3/h/1mS do 84,59 m3/h/1mS. Wody ze zbiornika triasowego na obszarze Imielina częściowo wypływają na zboczach w postaci wysięków i zasilają niżej zalegające utwory czwartorzędowe. Wody z utworów triasowych drenowane są przez dolinę Przemszy, górnictwo rud cynkowo-ołowiowych, kopalnie węgla kamiennego i ujęcia wód podziemnych. Północno-wschodnia część obszaru miasta w tym obszar planu znajduje się w obrębie triasowego GZWP Chrzanów nr 452. Z poziomu triasowego na obszarze Imielina aktualnie wody ujmowane są przez jedno ujęcie studzienne należące do GPW Katowice.

W profilu hydrogeologicznym karbonu górnego występują zespoły oddzielnych poziomów wodonośnych zbudowanych z piaskowców i mułowców. Poziomy te, o miąższościach od kilku do kilkudziesięciu metrów, są od siebie izolowane wkładkami nieprzepuszczalnych iłowców. W obszarach sedymentacyjnych wyklinowań warstw izolujących, w strefach uskokowych oraz w zasięgu obszarów eksploatacji górniczej obserwuje się łączność hydrauliczną między poszczególnymi poziomami. Karbońskie poziomy wodonośne charakteryzują się zróżnicowanymi właściwościami i parametrami hydrogeologicznymi. Współczynniki filtracji kształtują się głównie w granicach od 1,14 x 10–7 m/s do 4,7 x 10-4 m/s. Wydajności studni są zróżnicowane w granicach 0,5-116 m3/h. Podstawę drenażu karbońskich poziomów wodonośnych w warunkach naturalnego środowiska stanowiły doliny rzek, głównie Przemszy i jej dopływów. Głębokość drenażu nie przekraczała 150 m. Obecnie podstawę drenażu stanowią wyrobiska górnicze kopalń węgla kamiennego. Na obszarze Miasta Imielin poziom ten jest drenowany przez KWK „Ziemowit”, która pompuje z poziomu karbońskiego znaczne ilości wody. Utwory karbońskie zawierają wody zwykłe o typie szczelinowo-porowym. Wody te występują głównie w piaskowcach, rzadziej w zlepieńcach. Poziomy wodonośne, z uwagi na przewarstwienia piaskowca utworami nieprzepuszczalnymi, występują wielowarstwowo. Cały obszar miasta Imielin znajduje się w obrębie Głównego Zbiornika Wód Podziemnych C/2 Tychy-Siersza. Z tego zbiornika ujmowane są wody użytkowe przez KWK „Ziemowit” (szyby: Ziemowit I, Piast II, Hołdunów). Na obszarze Imielina nie ma ujęć wód podziemnych z utworów karbońskich.

Z analizy głębokości zalegania pierwszego poziomu wód gruntowych wynika że najpłycej (do 1-2 m) wody gruntowe zalegają w dnach dolin rzecznych, w północno-zachodniej części miasta (Nowa Gać), południowo-zachodniej części miasta (Wioski) oraz w otoczeniu Zbiornika Dziećkowice. Płytkie zaleganie wód gruntowych w tych rejonach jest przyczyną występowania stosunkowo gęstej sieci potoków i rowów melioracyjnych odwadniających te rejony Imielina. Większe głębokości zalegania zwierciadła wód gruntowych występują na wysoczyznach (do 5 m) oraz w obrębie izolowanych kulminacji terenowych (powyżej 10 m).

Gleby, kompleksy przydatności rolniczej, struktura użytkowania gruntów

We wschodniej i centralnej części miasta, na relatywnie niewielkich powierzchniach na wychodniach utworów triasowych wykształciły się rędziny brunatne (Rb) charakterystyczne dla podłoża węglanowego (wapienie, margle). Ich udział w ogólnej powierzchni użytków rolnych jest stosunkowo nieduży z uwagi na znaczne przykrycie wychodni skał węglanowych utworami czwartorzędowymi. Pozostałe typy gleb związane są głównie z utworami czwartorzędowymi powszechnie budującymi powierzchnię miasta, a ich zróżnicowanie zależne jest przede wszystkim od warunków wilgotnościowych. W obrębie obszaru miasta zdecydowanie dominują dwa typy gleb: gleby brunatne wyługowane (Bw) oraz gleby bielicowe i pseudobielicowe (A). Gleby brunatne wyługowane wykształciły się przy głębszym zaleganiu utworów węglanowych lub przy braku utworów węglanowych w podłożu; występują one powierzchniami o różnej wielkości na obszarze całego miasta. Na terenach wyżej położonych zbudowanych z piasków i żwirów fluwioglacjalnych na suchym podłożu wykształciły się gleby bielicowe i pseudobielicowe. Podobnie jak gleby brunatne wyługowane występują one na obszarze całego miasta.

Drugą grupę gleb pod względem udziału w ogólnej powierzchni miasta stanowią czarne ziemie zdegradowane (Dz). Wykształciły się one w miejscach obniżeń z płytkim poziomem wód gruntowych i na utworach piaszczysto-gliniastych. Szczególnie duże powierzchnie zajmują w zachodniej bardziej wilgotnej części obszaru. Na pozostałym obszarze zwykle towarzyszą obniżeniom dolinnym. Zauważa się także ich wyspowe występowanie w obrębie wysoczyzn, na skłonach pagórów. W tych miejscach zwykle występują wysięki wód gruntowych, a powierzchnia jest trwale zadarniona. Na zboczach wysoczyzn i ich podnóży na bardziej gliniastych utworach deluwialnych pochodzących z denudacji zboczy wykształciły się czarne ziemie zdegradowane w odmianie deluwialnej. W bardziej wilgotnych obniżeniach dolin (np. Imielinki) wykształciły się gleby mułowo-torfowe (Emt) i torfowe (Tn). Występują one w dnach dolin i obniżeń z bardzo płytkim zaleganiem wód gruntowych. Płytkie zaleganie wód często związane jest z nieprzepuszczalnością podłoża lub małym nachyleniem dna doliny, co powoduje powolny spływ wód. Ostatnią grupę stanowią gleby typowe dla dużych dolin rzecznych (mady – F). Występują one w północno-wschodniej części obszaru, w dolinie Przemszy. Do niedawna ich udział w ogólnej powierzchni użytków rolnych byłby znaczący. Obecnie ich powierzchnia została znacznie zredukowana na skutek eksploatacji piasku w dolinie Przemszy i powstania Zbiornika Dziećkowice. Część powierzchni tych gleb w wyniku eksploatacji piasku stanowią nieużytki występujące w północno-wschodniej części obszaru przyległej do zbiornika (w strefie między wałami Przemszy i wałami zbiornika).

W strukturze kompleksów przydatności rolniczej gleb miasta Imielin wśród gruntów ornych dominują dwa kompleksy żytnie: żytni słaby i żytni bardo słaby. Są to gleby słabe, na których można uprawiać głównie rośliny pastewne, niektóre przemysłowe i niewiele spożywczych. Również wśród użytków zielonych zwraca uwagę duży udział użytków słabych i bardzo słabych (ok. 45 % powierzchni użytków zielonych). Istniejąca naturalna baza glebowa stwarza więc niekorzystne warunki dla rozwijania rolnictwa. Jako przeciętne należy uznać jedynie warunki rozwoju hodowli z uwagi na to, że łąki i pastwiska trwałe stanowią znaczny udział w powierzchni miasta. Należy zauważyć także, iż wśród łąk i pastwisk występuje znaczny odsetek użytków zielonych zmeliorowanych, a to oznacza, iż powierzchnie te mają uregulowane stosunki wodne. Nadmierne zawilgocenie gleb występuje w rejonach osiadań górniczych, co doprowadza często do zabagniania powierzchni, jak to ma miejsce w dolinie Imielinki i w północno-zachodniej części miasta.

Teren miasta Imielin w zdecydowanej większości stanowią użytki rolne; ok. 60 % powierzchni Miasta. W tym duży udział mają grunty orne – ok. 40 %, natomiast łąki i pastwiska 20 %. W związku z budową Zbiornika Dziećkowice znacznie powiększył się udział wód powierzchniowych i obecnie stanowi on 20 % powierzchni miasta. Relatywnie nieduży odsetek gruntów stanowią użytki leśne – ok. 11 %. Istotną część gruntów w obrębie analizowanego obszaru stanowią także grunty antropogeniczne. Są to głównie tereny nieużytków o różnej genezie (poprzemysłowe – dawna huta szkła i niezalana część wyrobiska popiaskowego, kamieniołomy, Góra Gąsiorowa, Góra Rauszowa), które łącznie stanowią 7 % oraz tereny zabudowane (zabudowa mieszkaniowa i przemysłowa, szlaki kolejowe) – ok. 4 %.

Szata roślinna i świat zwierzęcy, tereny chronione

Szata roślinna

W granicach miasta wyróżniono następujące zbiorowiska i zespoły roślinne:



      • zbiorowiska leśne i zaroślowe;

      • zbiorowiska nieleśne (roślinność łąkowa, zbiorowiska wód otwartych, stojących i płynących).

Zbiorowiska leśne i zaroślowe

Na terenie miasta lasy porastają niewielkie obszary. W centrum i na północnym - wschodzie miasta znaczna powierzchnia została zajęta przez zabudowę miejską (na ogół niską) i wiejską - wsie ulicówki (Stara Gać, Nowa Gać, Wioski, Golicówka, Jazd, Pasieczki). Na terenach o charakterze wiejskim dużą powierzchnię zajmują uprawy rolnicze oraz łąki kośne. Znaczne powierzchnie lasów zostały wytrzebione w związku z eksploatacją piasków podsadzkowych i budową Zbiornika Dziećkowice. Aktualnie na terenie miasta zbiorowiska leśne zachowały się przede wszystkim na południowy - zachód od centrum Imielina oraz wzdłuż zachodniego brzegu Zbiornika Dziećkowice. Lasy położone w południowo-zachodniej części Imielina stanowią fragment dużego kompleksu leśnego jakim są Lasy Pszczyńskie. Natomiast lasy występujące w otoczeniu zbiornika stanowią część lasów ciągnących się w kierunku Chrzanowa. Obecnie na terenie miasta Imielin zidentyfikowano następujące zbiorowiska leśne:

- zubożały grąd subkontynentalny - Tilio-Carpinetum;

- niżowa dąbrowa acidofilna typu środkowoeuropejskiego - Calamagrostio-Quercetum petreae;

- podgórski bór trzcinnikowy - Calamagrostio villosae-Pinetum;

- łęg jesionowo-olszowy - Fraxino-Alnetum (=Circaeo-Alnetum).

W wyniku gospodarczej działalności człowieka naturalne zbiorowiska leśne zostały znacznie zmienione i w konsekwencji dla potrzeb gospodarczych wyróżnia się na obszarze Imielina następujące typy siedliskowe lasów:

- bory mieszane świeże,

- bory mieszane wilgotne,

- lasy mieszane świeże,

- lasy mieszane wilgotne.

Zbiorowiska nieleśne

Zbiorowiska nieleśne tworzy roślinność: wodna i bagienna, trwałych użytków zielonych, torfowiskowa, agrocenoz, nieużytków poprzemysłowych i porolnych. Największe kompleksy łąk rozmieszczone są wzdłuż cieków wodnych. W zachodniej części miasta są to łąki w dolinie Imielinki i jej dopływów. Tworzą one w miarę zwarte i ciągłe pasy. Natomiast we wschodniej części łąki występują w obniżeniach dolinnych w obrębie wysoczyzn triasowych lub na zboczach pagórów w miejscach wysięków wód gruntowych. Często są to izolowane nawzajem pojedyncze powierzchnie. Większość cieków jest uregulowana i dlatego w ich dolinach przeważają użytkowane kośnie łąki świeże. Postępująca eksploatacja węgla kamiennego i towarzyszące jej obniżenia terenu (północno-zachodnia część Miasta) powodują destabilizację warunków wilgotnościowych, co wpływa na okresowe wykształcanie się innych zbiorowisk nieleśnych - eutroficznych łąk wilgotnych i podmokłych, szuwarów właściwych i turzycowych oraz torfowisk niskich. Aktualnie spora część łąk w dolinie Imielinki nie jest użytkowana i można tam spotkać różne fazy degeneracyjne zbiorowisk łąkowych. Na terenie miasta duże powierzchnie zajmują łąki użytkowane gospodarczo, w większości poprzez koszenie. Są to przeważnie łąki świeże, które reprezentują zespół rajgrasu Arrhenatheretum elatioris. Ze względu na podsiewanie mieszankami roślin wartościowych z gospodarczego punktu widzenia, skład florystyczny ich runi nie jest zbyt bogaty. W wielu płatach dominują podsiewane trawy: wyczyniec łąkowy Alopecurus pratensis, kupkówka pospolita Dactylis glomerata, tymotka łąkowa Phleum pratense, a dwuliścienne byliny łąkowe mają niewielki udział. Liczniej występują jedynie: barszcz zwyczajny Heracleum sphondylium, jaskier ostry Ramumculus acer, szczaw zwyczajny Rumex acetosa, koniczyna łąkowa Trifolium pratense, koniczyna biała T. repens, wyka ptasia Vicia cracca. Miejscami, na siedliskach wilgotniejszych w obrębie kompleksów łąkowych występują płaty łąki ostrożeniowej Cirsietum rivularis. Jest to zespół o charakterze górskim, który charakteryzuje się dużym udziałem ostrożenia łąkowego, który podczas kwitnienia (fioletowo-purpurowe kwiaty) nadaje mu charakterystyczny wygląd decydujący o wysokich walorach krajobrazowych. W miejscach silniej wilgotnych spotyka się niewielkie płaty łąki z sitowiem leśnym Scirpetum silvatici, które tworzą enklawy wśród innej roślinności łąkowej. Charakteryzują się one dominacją sitowia leśnego i fizjonomicznie przypominają nieco szuwary turzycowe.

Z kolei miejsca podmokłe w obrębie kompleksów łąkowych oraz przecinające je rowy melioracyjne porastają płaty różnych zbiorowisk szuwarowych. Są to szuwary turzycowe: turzycy dzióbkowatej (Caricetum rostratae) i turzycy zaostrzonej (Caricetum gracilis) oraz szuwary budowane przez wysokie trawy: trzcinowy (Phragmitetum australis), mozgowy (Phalaridetum arundinaceae) i z manną mielec (Glycerietum maximae). W rowach melioracyjnych rozwinęły się też miejscami szuwar pałki szerokolistnej (Typhetum latifoliae) oraz szuwar z kosaćcem żółtym (Iridetum pseudacori).

W terenie podmokłych fragmentów łąk rosną też czasami niektóre gatunki torfowisk niskich, które rzadko tworzą odrębne fitocenozy, np. zbiorowisko z siedmiopalecznikiem błotnym (Comarum palustre).

Poza wymienionymi zbiorowiskami łąkowymi i szuwarowymi, na terenie miasta spotyka się także inne półnaturalne zbiorowiska nieleśne: suche pastwiska na glebach piaszczystych (Diantho-Armerietum), fragmenty zbiorowisk kserotermicznych (klasa Festuco-Brometea) oraz niewielkie płaty wrzosowisk (klasa Nardo-Callunetea). Na piaskach w dolinie Imielinki, w miejscach wyniesionych i przesuszonych rozwijają się suchsze postacie zbiorowisk łąkowych; część z nich reprezentuje zespół murawy psammofilnej Diantho-Armerietum. W jego płatach duży udział osiąga mietlica pospolita Agrostis capillaris, a dość często rośnie goździk kropkowany Dianthus deltoides. Mają one małą wartość gospodarczą. W północno-zachodniej części Miasta, na ubogich, kwaśnych glebach w miejscach nie użytkowanych gospodarczo, spotyka się też fragmenty wrzosowisk z dominującym wrzosem zwyczajnym Calluna vulgaris.

Interesującym elementem szaty roślinnej miasta Imielin są fragmenty muraw kserotermicznych (klasa Festuco-Brometea). Ich występowanie jest ograniczone do terenów, gdzie w podłożu zalegają wapienie triasowe, a zwłaszcza do wzniesień we wschodniej części miasta (m.in.: Góra Gąsiorowa, Rauszowa Góra). Są to na ogół niewielkie fragmenty spotykane na miedzach i skarpach śródpolnych lub przydrożach. Zbiorowiska te nie są typowo wykształcone ze względu na brak regularnego wypasu. W ich płatach często dominują trawy; bardzo częsta jest kłosownica pierzasta Brachypodium pinnatum, rzadziej występuje tu stokłosa prosta Bromus erectus.

Łąkom w dolinach cieków wodnych towarzyszą też zbiorowiska rozłogowych traw i płożących się roślin dwuliściennych (m.in. Ranunculo repentis-Alopecuretum geniculati, Potentillo-Festucetum arundinaceae, Mentho longifoliae-Juncetum inflexi). Z miejscami silnie wydeptywanymi (ścieżkami, drogami gruntowymi, placami) związane są tzw. zbiorowiska dywanowe: Lolio-Plantaginetum - w pobliżu siedzib ludzkich i Prunello-Plantaginetum oraz Juncetum macri – w pobliżu lasów i na drogach śródleśnych.

Częstym elementem szaty roślinnej są też różnorodne zbiorowiska synantropijne. Towarzyszą one przydrożom, przychaciom, terenom kolejowym i przemysłowym oraz różnym innym nieużytkom. Pierwszą fazę zarastania tych terenów stanowią zbiorowiska roślin jednorocznych i dwuletnich, które następnie ustępują miejsca nitrofilnym zbiorowiskom wysokich bylin. Inne zbiorowiska roślinne związane są natomiast z terenami użytkowanymi rolniczo - są to tzw. zbiorowiska segetalne, z których jedne towarzyszą uprawom zbóż, a inne roślinom okopowym.

Charakter roślinności opisanej powyżej znajduje odzwierciedlenie we florze tego terenu, która jest średnio bogata. Część z tych roślin została tu odnotowana wyłącznie na różnych siedliskach synantropijnych. Są to zarówno antropofity, jak i gatunki rodzime. We florze siedlisk naturalnych i półnaturalnych najliczniejszą grupę stanowią gatunki łąkowe i leśne. Dość liczne są też gatunki różnych siedlisk podmokłych i nadwodnych. W grupie roślin hydro- i higrofilnych są zarówno gatunki szuwarowe (szuwarów właściwych i turzycowych), gatunki torfowisk niskich oraz gatunki związane z nadwodnymi zbiorowiskami wysokich bylin oraz zbiorowiskami terofitów na brzegach zbiorników wodnych. Liczną populację stanowią również rośliny siedlisk suchszych, takich jak: murawy nawapienne i ciepłe okrąjki, murawy na piaskach oraz jałowe łąki (tzw. psiary) i wrzosowiska.

Szata roślinna miasta Imielin jest dość zróżnicowana, ale nie stwierdza się w niej elementów wybitnie wartościowych i bardzo rzadkich w skali ponadregionalnej. We florze tego obszaru odnotowano kilka gatunków chronionych (w tym także podlegające ochronie ścisłej). Większość z nich to taksony dość często notowane na Wyżynie Śląskiej i terenach przyległych. Z grupy gatunków rzadkich na największą uwagę zasługują: bieluń dziędzierzawa Datura stramonium, czartawa drobna Circaea alpina, krwawnik kichawiec Achillea ptarmica, przetacznik błotny Veronica scutellata, rolnica pospolita Sherardia arvensis, siedmiopalecznik błotny Comarum palustre, sit sztywny Juncus squarrosus, starzec gorczycznikowy Senecio barbareiifolius, stokłosa prosta Bromus erectus, stokłosa żytnia Bromus secalinus, zanokcica murowa Asplenium ruta-muraria.



Świat zwierzęcy

Na terenie miasta w obrebie róznych ekosystemów występuje zróznicowana fauna. W obrebie ekosystem lasu znajduja się sarna Capreolus capreolus, dzik Sus scrofa, lis Vulpes vulpes, kuna leśna Martes martes, łasica łaska Mustela nivalis, gronostaj Mustela erminea, wiewiórka Sciurus vulgaris lub okrsowow przebywające (wędrowne) jelenie, daniele, łosie, borsuki, jenoty. Najliczniejszą gromadą kręgowców lasów imielińskich są ptaki, których poszczególne gatunki wykorzystują różne warstwy lasu jak też różne partie koron drzew i krzewów. Wśród ptactwa spotykamy: kruk Corvus corax, gołąb grzywacz Columba palumbus, jastrząb Accipiter gentilis, sowa uszata Asio otus. Dla wielu gatunków dziuplaków np. kilku gatunków dzięciołów, kowalika Sitta europaea wysokie drzewa zwłaszcza o miękkim drewnie są niezwykle cenne, np. brzozy, olchy, osiki, wierzby, lub stare zamierające okazy buków, gdyż łatwo w nich wykuć dziuple oraz wydobyć owady. W krzewiastej i podrostowej warstwie lasu gnieżdżą się: sójka Garrulus glandarius, kos Turdus merula, śpiewak Turdus philamelos, paszkot Turdus viscivorus. W warstwie niskich krzewów lęgną się - strzyżyk Troglodytes troglodytes, pokrzewka piegża Sylvia curruca, zięba Fringilla coelebs, pierwiosnek Phylloscopus collybita. W runie gniazduje pliszka żółta Motacilla flava, rudzik Erithacus rubecula, słowik rdzawy Luscinia megarhynchos, białorzytka Oenathe oenathe, świstunka Phylloscopus sibilatrix, pokląskwa Saxicola rubetra. W próchniejących pniakach i korzeniach drzewostanów mają kryjówki letnie i zimowe niektóre gatunki płazów: ropucha szara i zielona, gadów - jaszczurka zwinka Lacerta agilis i jaszczurka żyworodna L.vivipara.



W obrebie agrocenoz (pola, łąki, nieużytki porolne) wystepuja sarny Capreolus capreolus, zające Lepus capensis, także szkodniki pól - mysz domowa Mus musculus, nornica ruda Clethrionomys glareolus, polnik rudy Microtus agrestis oraz ptactwo - kuropatwy Perdix perdix, bażanty Phasianus colchicus, niektóre wróblowce. Otwarta przestrzeń pól przyciąga jastrzębie Accipiter gentilis, myszołowy Buteo buteo, pustułki Falco tinnunculu, krogulce. Polują one na drobne ptactwo, na gryzonie, krety, ryjówki czy na owadzią faunę związaną z miedzami (trzmiele, biegacze, mrówki) ale również na zające, bażanty, kuropatwy. Na obrzeżach pól zwierzyna utrzymuje się w zabudowaniach gospodarskich np. w stodołach czy porzuconych domach - sowy pójdźka i płomykówka.

W obrębie łąk np. w obszarze łąk wzdłuż potoku Imielinka wystepują bezkręgowce, płazy, niektóre ptactwo np. żurawie, które prawdopodobnie mają tu swe lęgi, a z całą pewnością w większej liczbie żerują podczas przelotów na polach uprawnych, tutaj odzywa się derkacz, żyją drobne ssaki owadożeme np. ryjówka aksamitna, kret, jeż, wieczorami latają nietoperze. Łąki te stanowią korzystne siedliska i stałe lub okresowe żerowiska wielu gatunków jak: bocian biały i czarny, żurawie, czaple. Mniej cenne są suche łąki, które są zwykle nieużytkami porolnymi, ale i te nie uprawiane i nie koszone, z rzadka porośnięte roślinnością krzaczastą stanowią doskonałe kryjówki (refugia) i miejsca lęgowe bażanta, kuropatwy, zająca, jeża, ryjówki aksamitnej. Mniej wartościowe florystycznie suche łąki warto zalesiać, w celu wypełnienia wolnych przestrzeni pomiędzy rozerwanymi płatami lasów, wilgotne i żyzne powinny nadal tworzyć wolną przestrzeń i służyć naturalnemu obiegowi wody w przyrodzie. Łąki pełnią ważną rolę podczas dalekich przemieszczeń zwierzyny pomiędzy rozerwanymi płatami lasów.

W obrebie trzcinowisk, które występuja na przemian z łąkami i ciągną się wzdłuż rowów melioracyjnych i potoku Imielinka. Są to podmokłe, zalewowe tereny niezwykle cenne dla gniazdowania ptactwa wodno-błotnego, także jako schroniska dla zwierzyny wędrującej tędy tranzytem pomiędzy lasami murckowskimi a pszczyńskimi. Są one wartościowymi siedliskami niektórych gatunków ptactwa (trzciniak Accrocephalus arundinaceus), okresowymi schroniskami zajęcy, saren, bażantów, kaczek, łysek, płazów w okresie postembrionalnym. Trzcinowiska i szuwary utworzyły się także wokół stawków a ponadto w miejscach podtapiania się terenu na skutek osiadań górniczych.

Ogrody i działki wraz z zabudowaniami na obszarze Imielina stanowią dogodne miejsca zakładania gniazd w koronach drzew owocowych i krzewach ozdobnych, w więźbie dachowej, w szopach i stodołach. Także stare budynki porzucone przez ich mieszkańców i zaniedbane ruderalne ich otoczenie są miejscem bytowania i zakładania gniazd (drobne ssaki drapieżne, nietoperze, jeże, ptaki śpiewające, sowy). Cennym uzupełniającym składnikiem środowiskowym przy ogrodach są zakładane przez ich właścicieli sadzawki ozdobne, w których oprócz hodowanych ryb, osiedlają się inne zwierzęta m.in. płazy. W ogrodach występują też drobne ssaki, jak: jeż, kret, wiewiórka, łasica łaska, kuna domowa, są też podobnie jak na polach ornych szkodniki upraw. Pewne gatunki ptaków osiedlają się wśród zabudowań działkowych (dachy, kominy, przewody wentylacyjne). Dobrze utrzymane, względnie naturalnie zagospodarowane z zaniechaniem stosowania chemicznych środków ochrony i uprawy roślin, działki i ogrody stanowić mogą ekologiczną strefę ochronną miasta, rolę zastępczego siedliska drobnej fauny.

Nierzadko nieczynne obiekty przemysłowe (np. kominy po hucie szkła, zabudowania, magazyny, przewody wentylacyjne budynków, szopy, piwnice) bywają zasiedlane przez niektóre gatunki fauny (np. są zimowiskami nietoperzy, pełnią ponadto rolę ważnego ekologicznego rekwizytu do wypatrywania zdobyczy, zwłaszcza wobec braku występów skalnych czy wysokich drzew). Zjawisko towarzyszenia zwierząt człowiekowi lub osiedlania się zwierząt puszczańskich w jego otoczeniu określane bywa urbanizacją (synurbizacją) fauny. Zwierzęta osiedlają się w mieście na stałe lub przybywają okresowo z powodu dostępności pokarmu czy materiału na gniazdo. Dokarmianie zwierząt jest przez niektórych specjalistów krytykowane, ze względu na zmianę zachowań etologicznych. Jednak wobec dużych zmian w środowisku ten rodzaj aktywnej ochrony przyczynia się do uratowania wielu rzadkich gatunków.

Proponowane tereny chronione

Wschodnia część planu znajduje się w granicach proponowanego w Studium obszaru chronionego krajobrazu, który obejmuje lasy imielińskie z historycznie ukształtowanym szlakiem wędrówek zwierząt i zbiornik wody pitnej jako tereny chronione ze względu na wyróżniający się krajobraz o zróżnicowanych ekosystemach, wartościowe ze względu na możliwość zaspokajania potrzeb związanych z turystyką i wypoczynkiem lub pełnioną funkcją korytarzy ekologicznych. Zgodnie z zapisami Studium projektowany obszar chronionego krajobrazu mógłby stanowić element kształtowania regionalnego systemu obszarów chronionych.


1   2   3   4   5   6   7


©absta.pl 2016
wyślij wiadomość

    Strona główna