Michał Gabriel-Węglowski Koncepcja usprawnienia instytucjonalnego prokuratury w zwalczaniu przestępczości zorganizowanej



Pobieranie 154.96 Kb.
Strona1/11
Data03.05.2016
Rozmiar154.96 Kb.
  1   2   3   4   5   6   7   8   9   10   11

Koncepcja usprawnienia instytucjonalnego prokuratury…

Michał Gabriel-Węglowski

Koncepcja usprawnienia instytucjonalnego prokuratury w zwalczaniu przestępczości zorganizowanej

Streszczenie

Przedmiotem artykułu są krytyczne rozważania na temat aktualnych rozwiązań strukturalnych Prokuratury w zakresie zwalczania przestępczości zorganizowanej, zwłaszcza na tle rozwiązań organizacyjnych kilkunastu innych państw Europy Zachodniej i krajów anglosaskich, a także w świetle zobowiązań międzynarodowych. Autor postuluje powrót do odrzuconej koncepcji centralizacji prokuratorskiego pionu do walki z przestępczością zorganizowaną, terroryzmem i korupcją, jednak z wyeliminowaniem zasadniczych wad modelu funkcjonującego w latach 2007–2009, proponując konkretne zasady działania unowocześnionej struktury.

I. Problem przestępczości zorganizowanej i terroryzmu

Zwalczanie przestępczości zorganizowanej – w tym terroryzmu, który w wielu wypadkach znajduje z nią punkty styczne lub wręcz łączy obie formy (np. porwania dla okupu i działalność narkotykowa FARC w Kolumbii) – jest bez wątpienia jednym z najważniejszych wyzwań, jakie stoją przed współczesną cywilizacją. Sytuacja ta nie jest nowością, trwa już przynajmniej około 100 lat, odkąd swoją kryminalną działalność rozwinęła mafia we Włoszech i Cosa Nostra w USA (ta druga szczególnie z momentem wprowadzenia prohibicji w 1920 r.), a obok nich w dalszych dekadach także chińskie triady, japońska Yakuza, południowoamerykańskie kartele narkotykowe i szereg innych siatek (czy raczej sieci) przestępczych, ze szczególnym uwzględnieniem tzw. mafii rosyjskiej rozrosłej po upadku Związku Radzieckiego. Jednak dzisiejszy stan globalizacji, rozpowszechnionej wymiany i przepływu dóbr, towarów i kapitału, ludzi oraz informacji – zwłaszcza, gdy nastąpił koniec świata „zimnej wojny” – rodzi przed państwami jeszcze trudniejsze zadania w tej mierze. Łatwość nawiązywania kontaktów i przemieszczania się fizycznego ludzi oraz towarzyszący temu gwałtowny rozwój techniki i technologii, w tym informatycznej, wyzwala niespotykane w historii świata zagrożenia dla porządku publicznego i „szanse” dla przestępców. Gigantyczny, niesłabnący obrót narkotykami, pranie pieniędzy, terroryzm i jego finansowanie, korupcja, zwłaszcza na wyższych szczeblach władz, machinacje finansowe na wielką skalę, handel bronią i materiałami wybuchowymi1, pospolita przestępczość kryminalna realizowana na potrzeby organizacji przestępczych (zabójstwa2, porwania, zastraszanie, wymuszenia) – wszystkie te zagadnienia tworzą ogromne, złożone pole do działania dla organów bezpieczeństwa i ochrony prawa.

Niemal wszystkie z powyższych aktywności przestępczych bardzo często nabierają charakteru międzynarodowego, prowadząc niekiedy do powstania grup przestępczych o takim właśnie charakterze. Normą są natomiast kontakty i współpraca przestępców z różnych państw lub regionów geograficznych, a w przypadku produkcji i handlu narkotykami oraz handlu bronią na większą skalę w zasadzie wymiar czysto wewnętrzny nie występuje. Ryszard Kapuściński w 2001 r. zauważał: „Zjawisko globalizacji nie funkcjonuje na jednym poziomie, jak się często mówi, lecz na dwóch, a nawet trzech. Pierwszy z nich to ten oficjalny, czyli swobodny przepływ kapitału, dostęp do wolnych rynków, komunikacja, ponadnarodowe firmy i korporacje, masowa kultura, masowe towary, masowa konsumpcja. To jest ta globalizacja, o której dużo się mówi i pisze. Ale jest też globalizacja druga – moim zdaniem – bardzo silna, negatywna, dezintegrująca. Jest to globalizacja świata podziemnego, przestępczego, mafii, narkotyków, masowego handlu bronią, prania brudnych pieniędzy, unikania płacenia podatków, oszustw finansowych. To też się dzieje w skali globalnej. Spójrzmy tylko, jakie rozmiary ma dzisiaj nielegalny handel bronią, ludźmi, jak się prywatyzuje przemoc, jak powstają prywatne armie, które można wynająć do prowadzenia wojen w Trzecim Świecie. Istnieją one nielegalnie, a nawet legalnie. Ta druga globalizacja również korzysta ze swobody i środków komunikacji elektronicznej. I coraz trudniej ją kontrolować ze względu na coraz większe osłabienie państwa. Kiedyś monopol na przemoc miało państwo – tylko ono mogło mieć armię, policję, służby itd. To się skończyło. Teraz wszystko zaczyna się prywatyzować i pod przykrywką oficjalnej globalizacji mamy też tę drugą – globalizację światowego podziemia”3.

W literaturze przedmiotu wskazuje się na cztery podstawowe aspekty działalności przestępczej w formie zorganizowanej, powodujące znaczące podwyższenie jej efektywności w stosunku do „zwykłej” przestępczości: organizacyjny (efekt synergii, uporządkowanego współdziałania), ochronny (dla uczestników grupy przestępczej przed działaniami organów ścigania i wymiaru sprawiedliwości), demoralizacyjny (wpływ na postawy i mentalność członków grupy oraz przyciąganie nowych osób pozornie łatwym i dochodowym stylem życia) oraz korupcyjny (większe możliwości uwikłania w działalność funkcjonariuszy publicznych lub innych instytucji życia społecznego)4.

Wydaje się, że należałoby dodać jeszcze co najmniej jeden czynnik – psychospołeczny, polegający – w przypadku szczególnie silnych struktur przestępczych – na osłabieniu zaufania obywateli do państwa, w skrajnym wypadku prowadzący do odwrócenia ról i przyjęcia przez określoną grupę społeczną za swoje norm ustanawianych przez zorganizowaną przestępczość. Tak dramatyczne zjawisko można dostrzec częściowo, np. w zachowaniach społeczeństwa południowych Włoch5. Trafnie w tym kontekście zwraca uwagę Z. Rau, omawiając pojęcie mafii na gruncie włoskim: „Należy bowiem rozumieć mafię jako pewien sposób życia, a nawet rodzinę połączoną nie tylko więzami przestępczo-ekonomicznymi, ale także więzami krwi”6. Problem podobny – choć istotnie modyfikowany innymi czynnikami (np. opresyjnością służb porządku publicznego) – na pewno występuje też w państwa postradzieckich, zwłaszcza w Rosji.

  1   2   3   4   5   6   7   8   9   10   11


©absta.pl 2016
wyślij wiadomość

    Strona główna