Mowa a trudności w nauce



Pobieranie 8.61 Kb.
Data10.05.2016
Rozmiar8.61 Kb.
MOWA A TRUDNOŚCI W NAUCE

Związek zaburzeń mowy z trudnościami w nauce ma charakter obustronny. Z jednej strony zaburzenia mowy przyczyniają się do trudności w nauce, z drugiej zaś przedłużające się niepowodzenia w nauce powodują u uczniów zaburzenia mowy np. jąkanie. Wpływ takich zaburzeń na trudności w nauce przejawia się we wszystkich przedmiotach wymagających od dziecka poprawności pisania, czytania, wypowiadania się. Ale najwięcej trudności sprawia dziecku nauka pisania i czytania.

Dziecko rozpoczynając naukę szkolną "pisze tak jak mówi". Jeżeli więc nieprawidłowo wymawia jakieś głoski to niewłaściwie je zapisuje. Błędy pisma na skutek wadliwej wymowy dotyczą najczęściej głosek, które ulegają zamianie . Jeżeli zatem dziecko mówi np. "l" zamiast "r" lub "s" zamiast "sz" to będzie także zapisywało w tych wyrazach gdzie występuje "sz" i "r" głoski które wymawia czyli "l" i "s"(np. rak- lak; szafa- safa). " Najczęściej spotykane błędy wiążą się z seplenieniem i ubezdźwięcznieniem, które prowadzą do zmiany znaczenia wyrazów (bułka- półka). Zmiana znaczenia poszczególnych słów utrudnia uchwycenie sensu czytanego tekstu, co ma wpływ na proces uczenia się. W miarę przyswajania nowych treści, poszerzania słownictwa o dłuższe i nieznane wyrazy, pojawiają się agramatyzmy, zniekształcenia dłuższych wypowiedzi i trudności z prawidłową budową zdań. Wolniej rozwija się słownictwo i nie zawsze bywa zastosowane adekwatnie.

Odbiciem wad wymowy są duże trudności w pisaniu. Do specyficznych błędów należą oprócz w/w brak dobrej orientacji w posługiwaniu się dwuznakami i spółgłoskami miękkimi (dotyczy szczególnie uczniów sepleniących) oraz spółgłoskami dźwięcznymi i bezdźwięcznymi. Poza tym uczniowie opuszczają, dodają, podwajają i przestawiają kolejność liter zniekształcając pisownię całych wyrazów i zdań, mylą litery odpowiadające głoskom podobnym dźwiękowo.

Dzieci, u których podłożem zaburzeń mowy są trudności z analizą i syntezą przy nauce czytania uporczywie literują, maja trudności z łączeniem liter i głosek w wyrazy, a potem z przejściem od głoskowania do czytania sylabami i wyrazami, czytając opuszczają, przestawiają lub dodają głoski powodując zniekształcenie treści. Gubią przy tym intonację i akcent. W rezultacie treść przestaje być zrozumiała dla czytającego dziecka i dla słuchacza.

Trudności w pisaniu i czytaniu mogą mieć wspólne podłoże, a mianowicie zakłócenia współdziałania i koordynacji wzrokowo- słuchowo- ruchowej). Wówczas zaburzenie mowy nie jest pierwotnym źródłem niepowodzeń szkolnych. Współwystępując jednak z trudnościami w nauce może je nasilać i potęgować.



Problem trudności w nauce czytania i pisania u dzieci z wadami wymowy w wielu przypadkach występuje nadal, nawet wtedy kiedy dziecko uzyska poprawną artykulację wcześniej wadliwie wymawianej głoski, bowiem szybciej zmienia się wymowa w formie zewnętrznej, natomiast utrwalone wewnętrznie wzorce artykulacyjne pozostają długo nie zmienione. A to dlatego, że w mowie wewnętrznej oraz artykulacji utajonej (podczas pisania) wewnętrzny system ruchowo mowny pozostaje nadal niezmieniony. I chociaż w wyniku ćwiczeń np. słuchu fonematycznego dziecko zaczęło głoskę wymawiać poprawnie, to jednak poprzednie wzorce zostały ukształtowane na niepoprawnej konstrukcji ruchowej i nie podlegają  kontroli analizatora słuchowego Zjawisko trudności w czytaniu nosi nazwę dysleksji, natomiast do trudności w pisaniu zalicza się dysgrafię i dysortografię.

Dysgrafia występuje przy opanowaniu samej techniki pisania, jego strony zewnętrznej i wyraża się nieprawidłowym kształtem pisma. Źródłem zaburzeń o charakterze dysgrafii jest nieprawidłowo funkcjonująca motoryka dziecka. Zaburzony jest rytm i sposób pisania, a niekiedy towarzyszy temu ruchliwość palców lub ich kurczenie.

Dysortografia ma podłoże analogiczne do podłoża dysleksji. Zaburzona tu jest wyobraźnia i percepcja czasowa lub przestrzenna. Błędy w zapisie przy zjawisku dysortografii dotyczą zapisu nie tylko odpowiadającego regułom ortograficznym, ale wszelkiego rodzaju zapisu prawidłowego wizualnie.



Literatura:
1. G. Miłkowska-Olejniczak, Pedagogika wobec przemian i reform oświatowych. Zielona Góra 2000.
2. E. M. Skorek, Dzieci z zaburzeniami mowy w klasie szkolnej. [ w: ] Nauczyciele i rodzice. Praca zbiorowa pod kierunkiem naukowym J. Nowosad. Uniwersytet Zielonogórski. Zielona Góra 2001.
3. B. Sawa, Dzieci z zaburzeniami mowy. WSiP. Warszawa 2001.
4. H. Sionek, Zaburzenia rozwoju ucznia a niepowodzenia szkolne. PWN. Warszawa 1965.
5. E. Stecko, Zaburzenia mowy dzieci. Warszawa 1994.
6. R. Byrne, Pomówmy o zacinaniu.WSiP. Warszawa 1989


©absta.pl 2016
wyślij wiadomość

    Strona główna