Na jednolitym rynku europejskim



Pobieranie 92.95 Kb.
Data09.05.2016
Rozmiar92.95 Kb.
mgr Rafał Majewski

Instytut Nauk Ekonomicznych

Wydział Prawa, Administracji i Ekonomii

Uniwersytet Wrocławski


KONKURENCYJNOŚĆ DOLNOŚLĄSKICH MIKROPRZEDSIĘBIORSTW

NA JEDNOLITYM RYNKU EUROPEJSKIM
Wprowadzenie

Małe i średnie przedsiębiorstwa są filarem rozwoju gospodarczego wszystkich krajów członkowskich Unii Europejskiej, a ich funkcjonowanie stanowi przejaw zdrowej konkurencji oraz odzwierciedla przedsiębiorczość społeczeństwa.1 Szacuje się, że niemal 99,8% wszystkich firm działających na obszarze Wspólnoty zalicza się do kategorii małych i średnich przedsiębiorstw oraz blisko dwie trzecie ogółu pracujących znajduje za­trudnienie w tym sektorze, co w liczbach bezwzględnych przekłada się na ponad 74 milionów miejsc pracy.2


Małe i średnie przedsiębiorstwa w Polsce

W Polsce, podobnie jak w całej Europie, firmy sektora MSP to najliczniejsza grupa podmiotów gospodarczych. Według danych Głównego Urzędu Statystycznego na koniec 2004 roku liczba małych i średnich przedsiębiorstw zarejestrowanych w rejestrze REGON wynosiła 3.572 tys.3 i stanowiła 99,8%4 wszystkich podmiotów gospodarki narodowej. Udział aktywnych przedsiębiorstw w ogólnej liczbie zarejestrowanych MSP wynosił około 48%,5 co oznacza, że ponad 50% małych i średnich podmiotów gospodarczych zawiesiło lub zaprzestało działalności.

Małe i średnie przedsiębiorstwa wytwarzają prawie 50% produktu krajowego brutto.6 Sektor MSP wnosi również znaczący wkład w kreowanie miejsc pracy. Polskie małe i średnie podmioty gospodarcze, podobnie jak w pozostałych krajach Unii Europejskiej, zatrudniają około 71,2% ogółu zatrudnionych w sektorze przedsiębiorstw oraz ponoszą 50% całości nakładów inwestycyjnych sektora przedsiębiorstw7. Są też tą grupą przedsiębiorstw w gospodarce narodowej, w której może powstawać najwięcej miejsc pracy.

Mając świadomość znaczenia sektora MSP dla gospodarki narodowej, niepokojące są wyniki raportu opracowanego przez Polską Konfederację Pracodawców Prywatnych Lewiatan. Analiza rezultatów tych badań pozwala na stwierdzenie, iż pozycja konkurencyjna małych i średnich przedsiębiorstw w Polsce słabnie. Coraz większy nacisk MSP kładą na cenę, a w coraz mniejszym stopniu bazują na jakości i innowacyjności swoich produktów i usług oraz jakości obsługi klienta. Traktowanie ceny jako fundament swojej pozycji konkurencyjnej wymaga nieustannego obniżania kosztów, a to z kolei prowadzi do zmniejszenia dochodów i zysku firmy. Tym samym słabną zdolności akumulacyjne i kredytowe MSP, a przecież to one stanowią podstawę rozwoju, wzrostu zatrudnienia i szansy na skuteczne konkurowanie małych i średnich podmiotów gospodarczych na jednolitym rynku europejskim.8

Z badań małych i średnich przedsiębiorstw prowadzonych przez PKPP Lewiatan wynika, że robią one wszystko, co leży w ich kompetencjach, aby sprostać coraz bardziej konkurencyjnym warunkom działania, niemniej jednak w 2005 roku jedynie 32% firm osiągnęło wzrost sprzedaży, jednocześnie aż 34% podmiotów sektora MSP odnotowało spadek przychodów, a taka sama grupa firm nie odczuła żadnych zmian.9

Fundusze unijne miały być kołem zamachowym inwestycji, rozwoju i ekspansji polskich małych i średnich przedsiębiorstw, jednakże tylko 29,3% podmiotów, które w 2005 roku złożyły wnioski o dofinansowanie, uzyskało dotację z tych funduszy.10

Podsumowując swoje badania PKPP Lewiatan twierdzi, że krajowe małe i średnie przedsiębiorstwa nie mają szans na stabilny, przewidywalny rozwój, a przyczyny tkwią w istniejących barierach instytucjonalnych i prawnych, których MSP nie mogą przełamać.
Należy podkreślić, iż lista czynników, które ograniczają możliwości rozwoju MSP i wpływają negatywnie na ich sytuację ekonomiczną i konkurencyjną na jednolitym rynku europejskim nie ulega zmianie od kilku lat. Najważniejsze bariery rozwoju MSP to niezmiennie od lat:11

- wysokie pozapłacowe koszty pracy,


- wysokie podatki i wysoki koszt ich pobierania,
- nieefektywne procedury administracyjne,
- nieelastyczne prawo pracy,
- zatory płatnicze,
- konkurencja ze strony uprzywilejowanych przedsiębiorstw,
- konkurencja ze strony szarej strefy,
- biurokratyczne procedury bankowe,
- niski poziom infrastruktury gospodarczej,
- niski popyt na niektóre produkty/usługi na rynku polskim,
- sytuacja polityczna w kraju.
Mikroprzedsiębiorstwo jako podmiot sektora MSP

W polskim prawie od dnia 1 stycznia 2005 roku funkcjonuje pojęcie mikroprzedsiębiorcy, które nie było wcześniej znane w krajowym obrocie gospodarczym. Wprowadzono je zgodnie z nową Rekomendacją Komisji Europejskiej uchwaloną dnia 6 maja 2003 roku12 regulującą definicję małego i średniego przedsiębiorstwa oraz wprowadzającą kryteria definiowania mikroprzedsiębiorstwa. Artykuł 1 załącznika do tej rekomendacji wprowadza definicję przedsiębiorstwa, które rozumiane jest jako jakikolwiek podmiot prowadzący działalność gospodarczą bez względu na formę organizacyjną i prawną, w szczególności wliczając do tej kategorii działalność na własny rachunek, czyli samozatrudnionych oraz firmy rodzinne funkcjonujące w rzemiośle lub innych dziedzinach, jak również spółki oraz konsorcja, które regularnie prowadzą działalność gospodarczą.13

Oprócz zmian definicji małego i średniego przedsiębiorstwa rekomendacja ta po raz pierwszy wprowadziła nową kategorię prawną – mikroprzedsiębiorstwo. Za tego rodzaju podmiot uważa się przedsiębiorcę, który w co najmniej jednym z dwóch ostatnich lat obrotowych zatrudniał średniorocznie mniej niż 10 pracowników, a jego przychód netto ze sprzedaży towarów, wyrobów i usług oraz operacji finansowych nie przekroczył równowartości w złotych 2 mln euro lub suma aktywów jego bilansu sporządzonego na koniec jednego z tych lat nie przekroczyła równowartości w złotych 2 mln euro.14 Odzwierciedlenie powyższej definicji na gruncie prawa polskiego znajduje się w ustawie o swobodzie działalności gospodarczej15 uchwalonej dnia 2 lipca 2004 roku. Ustawa ta przede wszystkim zastąpiła wcześniejszą ustawę z dnia 19 listopada 1999 roku Prawo działalności gospodarczej16, a także wprowadziła do polskiego prawa rekomendowane przez Komisję Europejską nowe kryteria definiowania małych i średnich przedsiębiorstw oraz definicję mikroprzedsiębiorstwa.17

Wartym podkreślenia jest fakt, iż od dnia 1 stycznia 2005 roku zaczęła obowiązywać korzystna dla małych, średnich i mikroprzedsiębiorców zasada nakładająca na państwo obowiązek udzielania im pomocy publicznej. Ma to m.in. polegać na promowaniu współpracy przedsiębiorców z sektora MSP z innymi przedsiębiorcami polskimi i zagranicznymi, wspieraniu instytucji i organizacji działających na rzecz przedsiębiorców, a także na ułatwianiu dostępu do informacji, szkoleniach i doradztwie oraz wyrównaniu warunków wykonywania działalności gospodarczej ze względu na obciążenia publicznoprawne, jak również wspieraniu instytucji, które umożliwiają finansowanie działalności gospodarczej na dogodnych warunkach w ramach realizowanych programów rządowych, tudzież na inicjowaniu zmian stanu prawnego, który sprzyjałby rozwojowi podmiotów gospodarczych z tego sektora gospodarki narodowej.18


Charakterystyka mikroprzedsiębiorstw w Polsce

Zgodnie z danymi Ministerstwa Gospodarki i Pracy w 2005 roku liczba mikroprzedsiębiorstw w Polsce zarejestrowanych w rejestrze REGON wynosiła 3 438,3 tyś.19 , czyli mikroprzedsiębiorstwa stanowią 95,2% firm sektora przedsiębiorstw. Sposób, w jaki działają oraz fakt, iż duża ich liczba to firmy jednoosobowe lub rodzinne sprawia, że zostały wyodrębnione z kategorii małych przedsiębiorstw.

Według PKPP Lewiatan w Polsce jest około 2 mln czynnych podmiotów gospodarczych, z czego 95% to mikroprzedsiębiorstwa zatrudniające od 1 do 9 pracowników.20 Ta grupa podmiotów gospodarczych ma jeszcze jedną specyfikę. Znajdują się w niej osoby samozatrudnione, które nie zatrudniają pracowników oraz pracodawcy, w tym osoby pracujące na własny rachunek, które zatrudniają pracowników. Według szacunków 87% w grupie najmniejszych z MSP to firmy jednoosobowe, których tylko w 2005 roku przybyło około 200 tysięcy. Przeliczając, samozatrudnienie dotyczy obecnie około 1,65 mln podmiotów.21

Firmy zatrudniające do 9 pracowników są grupą posiadającą szczególne cechy. Zazwyczaj są to firmy o jednolitym profilu, działające w jednej tylko z możliwych branż, szczególnie w handlu, transporcie, budownictwie lub w obsłudze nieruchomości i firm. Mikroprzedsiębiorstwa wchłaniają blisko 25% zatrudnionych w gospodarce, co daje około 3,5-4,0 mln miejsc pracy.22 Analiza przychodów i kosztów wskazuje, że są to zazwyczaj zyskowne firmy, które w większości przypadków realizują inwestycje ze środków własnych23, co niestety wynika z ich niskiej zdolności kredytowej (brak wymaganych przez banki komercyjne zabezpieczeń), a także z niskiej skłonności do ryzyka.24

Warto podkreślić, iż mikroprzedsiębiorstwa to jedyna grupa podmiotów gospodarczych, która w ostatnich latach zanotowała wzrost udziału w tworzeniu PKB.25

W pierwszym kwartale 2005 roku według badań przeprowadzonych przez PENTOR większość mikroprzedsiębiorców reprezentowało pogląd, iż sytuacja ekonomiczna ich przedsiębiorstw jest umiarkowanie korzystna, tylko w przypadku 4% przedsiębiorstw była ona bardzo dobra, w 39% dobra, natomiast dla 47% mikrofilm ani dobra ani zła. Warto zauważyć, iż w ujęciu poziomu obrotów najgorszą sytuację ekonomiczną prezentują najmniejsze firmy, które mają roczne obroty rzędu 90 tys. zł oraz firmy prowadzące jednoosobową działalność gospodarczą.26

W kontekście sytuacji konkurencyjnej po akcesji istotną obawą zgłaszaną przez mikroprzedsiębiorstwa była konieczność dostosowania się do wspólnotowych przepisów, w szczególności wymogów technicznych (np. w postaci certyfikatów), środowiskowych czy wymogów BHP, wiążąca się również z określonymi nakładami finansowymi. Dostępne badania wskazują, że prawie 3/4 mikroprzedsiębiorstw nie musiało w szczególny sposób dostosowywać swych produktów, wyrobów czy usług do wymogów unijnych, co oznacza że nie ponosiły one dodatkowych kosztów związanych z przystąpieniem do UE, a zatem aspekt dostosowawczy nie miał istotnego wpływu na ich pozycję konkurencyjną.27

Jednakże nie zmienia to faktu, iż wśród przedsiębiorstw zatrudniających do 9 pracowników przeważa opinia, że akcesja Polski do Unii Europejskiej przyniosła skokowy wzrost liczby nowych regulacji prawnych dotyczących właśnie działalności gospodarczej, które to w znaczny sposób skomplikowały dotychczas obowiązujący system, natomiast okres dostosowawczy był zbyt krótki i związany z wieloma niejasnościami interpretacyjnymi nowych regulacji. Warto w tym miejscu podkreślić, iż taki pogląd w połączeniu z pozytywną opinią o samej akcesji wskazuje na znaczną umiejętność polskich przedsiębiorców dostosowywania się do zmieniających się warunków otoczenia, w którym działają.28

Mając na uwadze wysoki poziom bezrobocia w Polsce, dużym zaskoczeniem jest nasilający się problem ze znalezieniem pracowników o odpowiednich kwalifikacjach. W badaniach przeprowadzonych na zlecenie NBP na ten problem wskazało ponad 20% ankietowanych przedsiębiorstw. Z kolei z badań PENTOR wynika, że po akcesji część mikroprzedsiębiorstw utraciła wykwalifikowanych, trudnych do zastąpienia pracowników, którzy podjęli lepiej płatną pracę w innym kraju członkowskim Unii Europejskiej.29 Zatem można zauważyć, iż członkostwo przyspieszyło pojawienie się problemów firm z zapewnieniem odpowiednio wykwalifikowanych pracowników, niektórych zawodów, z powodu migracji oraz zwiększenia poziomu zatrudnienia w sektorze przedsiębiorstw.

Najczęściej wymienianą szansą sektora MSP po akcesji miał być dostęp do jednolitego rynku europejskiego. Zniesienie barier celnych, bezpośredni dostęp polskich produktów, wyrobów i usług do rynku UE bez konieczności dokonywania dodatkowych certyfikacji miały znacząco zredukować koszty transakcyjne i w ten sposób podnieść konkurencyjność polskiej gospodarki, w tym sektora MSP. Niestety, polskie firmy działające w sferze usług po za krajem, na jednolitym rynku europejskim, napotykają na różnorodne utrudnienia, stosowane przez pozostałe kraje członkowskie UE, zaś niezgodnie z traktatem akcesyjnym. Pocieszającym jest fakt, iż pomimo takich praktyk udaje im się zdobywać coraz więcej kontraktów, głównie jako podwykonawcom. Patrząc na pierwszy rok członkostwa Polski w UE należy uznać go za swoisty wstęp do wzrostu poziomu świadczenia usług w przyszłości. Jednakże skala ekspansji będzie w dużej mierze zależeć od ostatecznego rozwiązania kwestii projektu dyrektywy o usługach na rynku wewnętrznym oraz rezygnowania rządów krajów członkowskich ze stosowania barier na poziomie narodowym.30

Należy mieć świadomość, iż mikroprzedsiębiorstwa są specyficzną zbiorowością niejednorodnych podmiotów gospodarczych, rządzących się własnymi prawami, które napotykają odmienne trudności w prowadzeniu działalności gospodarczej od firm dużych czy nawet średnich. Jednocześnie trzeba zauważyć, iż jest to kategoria firm funkcjonująca w bardzo niesprzyjających warunkach ekonomicznych. Mikrofirmy zmagają się ze znacznymi problemami, dlatego dla dużej części tych podmiotów, już samo przetrwanie pierwszego roku działalności na rynku staje się sporym wyzwaniem. Właśnie te niesprzyjające warunki otoczenia, zarówno o charakterze makroekonomicznym (prawodawstwo, system podatkowy, biurokracja), jak również mikroekonomicznym (problemy ze zbytem, niska płynność finansowa) powodują, że przez ostatnich kilka lat wskaźnik przeżycia  pierwszego roku wśród przedsiębiorstw zatrudniających do 9 pracowników oscylował około 60%, czyli częściej niż co trzecia nowo założona mikrofirma nie przetrwała pierwszego roku działalności na rynku.31

Podsumowując warto zauważyć, iż pomimo występowania w Polsce wskaźników podobnych do unijnych, polskie mikroprzedsiębiorstwa pozostają wciąż daleko w tyle za „starymi” krajami członkowskimi Unii Europejskiej. Dotyczy to nie tylko różnicy ilościowej i strukturalnej, ale również techniczno-organizacyjnej i zarządczej.32



Sytuacja konkurencyjna dolnośląskich mikroprzedsiębiorstw

Kategoria podmiotów zatrudniających do 9 pracowników, czyli mikroprzedsiębiorstw, nie jest równomiernie rozwinięta we wszystkich polskich województwach. Największa liczba tego typu podmiotów (około 585 tys.33) występuje w województwie mazowieckim, co oczywiście wiąże się z wielkością regionu i wysoką koncentracją ludności, jak również z poziomem aktywności gospodarczej w samej stolicy i jej bezpośrednim otoczeniu. Pod względem liczby mikroprzedsiębiorstw zdecydowanie wyróżnia się także województwo śląskie, w którym funkcjonuje około 429 tys. podmiotów tej kategorii. Zatem można zauważyć, że ich liczebność jest pochodną potencjału ludnościowego i gospodarczego danego regionu. Relatywnie dużymi skupiskami mikroprzedsiębiorstw w Polsce są ponadto trzy województwa: dolnośląskie, małopolskie i wielkopolskie. Wyróżniają się one relatywnie wysokim poziomem rozwoju gospodarczego, a ich stolicami są duże ośrodki miejskie, które stanowią korzystne środowisko dla rozwoju lokalnej przedsiębiorczości.34

Województwo dolnośląskie charakteryzuje się dogodnym przygranicznym położeniem, co pozwala na szeroką współpracę transgraniczną regionu, która zresztą jest realizowana między innymi w ramach Euroregionu NYSA i Euroregionu GLACENSIS. Dodatkowo bliskość granicy umożliwia mieszkańcom Dolnego Śląska podejmowanie pracy sezonowej poza granicami kraju, dzięki czemu Dolnoślązacy stanowią ponad 20% ogółu wyjeżdżających z kraju do pracy sezonowej za granicą (głównie do Niemiec).35

Aby rzetelnie zobrazować sytuację konkurencyjną dolnośląskich mikroprzedsiębiorstw, należy rozpocząć analizę od krótkiej charakterystyki statystyczno-ekonomicznej regionu Dolnego Śląska, jako otoczenia zewnętrznego, w którym prowadzą swoją działalność podmioty gospodarcze. Oto kilka podstawowych danych statystycznych dotyczących województwa dolnośląskiego:36

- ludność (stan na 31 XII 2005 r.) - 2888,2 tys.,

- bezrobotni zarejestrowani (IV 2006) - 227,4 tys.,

- stopa bezrobocia (IV 2006) - 20,0 %,

- przeciętne zatrudnienie w sektorze przedsiębiorstw (IV 2006) - 364,2 tys.,

- przeciętne wynagrodzenie brutto w sektorze przedsiębiorstw (IV 2006) - 2562,66 zł

- podmioty gospodarki narodowej (IV 2006) - 300,9 tys.


Wartym podkreślenia jest fakt, iż województwo dolnośląskie należy do najbardziej uprzemysłowionych regionów Polski.37 W pierwszym kwartale 2005 roku wartość produkcji sprzedanej przemysłu w województwie wyniosła – 11 908,7 mln zł, co stanowi około 8% produkcji przemysłowej kraju i lokuje region na czwartym miejscu w Polsce po mazowieckim, śląskimi i wielkopolskim.38 Dolny Śląsk osiąga 46,1% średniego PKB na mieszkańca UE i zajmuje 4 miejsce pod względem udziału w krajowym PKB, natomiast w porównaniu do regionów w pozostałych krajach Unii Europejskiej, pozycja województwa dolnośląskiego niestety nie jest zadowalająca. PKB w stosunku do średnich wskaźników Unii Europejskiej zarówno w „starym”, jak i „nowym” układzie nie wygląda korzystnie. Nasi najbliżsi sąsiedzi – Niemcy i Republika Czeska - prezentują relatywnie wyższe poziomy PKB, są także lepiej rozwinięte gospodarczo.39

Podsumowując krótką charakterystykę gospodarczą województwa należy stwierdzić, iż różne wskaźniki dotyczące rozwoju przedsiębiorczości plasują Dolny Śląsk wśród czterech najsilniejszych regionów Polski, a nasycenie sektora MSP przedsiębiorstwami działającymi w sferze wysokiej technologii jest najwyższe w kraju.40

Na Dolnym Śląsku w ewidencji REGON zarejestrowanych jest około 299 tys.41 przedsiębiorstw zatrudniających do 9 pracowników. Mając na uwadze te dane statystyczne, można stwierdzić, iż gdyby w każdym mikroprzedsiębiorstwie zatrudnić dodatkowo tylko jednego pracownika to na Dolnym Śląsku zniknąłby całkowicie problem bezrobocia. Tak więc, w obszarze mikroprzedsiębiorstw cały czas drzemią ogromne możliwości i wielki, niewykorzystany potencjał.42

Wyniki badania ankietowego43 przeprowadzonego na początku 2006 roku, które miało na celu sprawdzenie opinii dolnośląskich mikroprzedsiębiorców na temat sytuacji konkurencyjnej prowadzonych przez nich firm, wskazują na fakt, iż w opinii około 68% dolnośląskich mikroprzedsiębiorców, przystąpienie Polski do UE wpłynęło korzystnie na sytuację konkurencyjną firmy.

Wśród badanych przedsiębiorstw 80% to firmy jednoosobowe niezatrudniające pracowników, 8 % stanowią podmioty zatrudniające od 2-5 pracowników, a 12% to przedsiębiorstwa mające 6-9 pracowników. Prawie połowa (35%) badanych mikroprzedsiębiorstw to firmy zajmujące się handlem, 34% stanowiły przedsiębiorstwa usługowe, a 31% to firmy produkcyjne.

Rysunek 1. Spodziewane przychody ze sprzedaży krajowej firmy w 2006 roku według dolnośląskich mikroprzedsiębiorców.


Źródło: Badania własne.


Aż 47% podmiotów gospodarczych oceniło, iż po przystąpieniu Polski do Unii Europejskiej ich przychody ze sprzedaży krajowej wzrosły, 37% podmiotów nie odczuła żadnych zmian, natomiast w 16% przypadków mikrofirmy odnotowały spadek w przychodach ze sprzedaży krajowej. Analizując dalej przychody ze sprzedaży krajowej osiągane przez firmę, ponad połowa (56%) podmiotów biorących udział w badaniu spodziewa się wzrostu przychodów w 2006 roku, a tylko 8% prognozuje spadek.

Badane mikroprzedsiębiorstwa w większości nie odczuły zmian w sferze poziomu zatrudnienia po przystąpieniu Polski do UE, niemniej jednak 24% dolnośląskich mikrofirm zwiększyło zatrudnienie, a tylko w 4% badanych podmiotów liczba pracowników spadła. Podobna relacja jest w przypadku prognozowanych zmian w zatrudnieniu w 2006 roku:

- 68% firm nie planuje zmian w zatrudnieniu w 2006 roku,

- 29% podmiotów prognozuje wzrost zatrudnienia,

- 3% przedsiębiorców spodziewa się spadku liczby zatrudnionych w swojej firmie.
Wartym podkreślenia jest fakt, iż w 39% podmiotów po przystąpieniu Polski do UE poziom inwestycji wzrósł, w 43% przypadków wydatki inwestycyjne pozostały bez zmian, a 18% badanych firm odnotowało spadek w poziomie inwestycji. Jednakże dużo bardziej optymistycznie wyglądają prognozy inwestycyjne dolnośląskich mikroprzedsiębiorstw. Ponad połowa (55%) badanych mikrofirm deklaruje wzrost wydatków inwestycyjnych w 2006 roku, 35% firm prognozuje takie same wydatki inwestycyjne jak w roku poprzednim, a około 10% dolnośląskich mikroprzedsiębiorstw przewiduje spadek inwestycji w 2006 roku.

Napawające niepokojem są wyniki badania dotyczące eksportu dolnośląskich mikroprzedsiębiorstw. Prawie 66% podmiotów zatrudniających do 9 pracowników prognozuje brak zmian w poziomie eksportu w 2006 roku, tylko 14% mikrofirm z regionu Dolnego Śląska przewiduje wzrost eksportu, natomiast aż 20% spodziewa się jego spadku.

Jednakże bardziej optymistycznie przedstawiają się prognozy dotyczące eksportu na 2006 rok:

- 43% mikrofirm planuje wzrost eksportu,

- 41% podmiotów prognozuje brak zmian w poziomie eksportu,

- 16 % przedsiębiorców spodziewa się spadku w poziomie eksportu w 2006 roku.


Warto zaakcentować, iż dolnośląskie mikroprzedsiębiorstwa borykają się z podobnymi barierami dla działalności gospodarczej jak większość podmiotów zatrudniających do 9 pracowników w całym kraju. W badaniu przedsiębiorcy oceniali kolejno istniejące bariery dla działalności gospodarczej. Poniższa tabela obrazuje uśrednioną ocenę dla każdej spośród wymienionych w pytaniu barier, uszeregowanych w porządku od najbardziej istotnych do najmniej istotnych w odczuciu przedsiębiorców.
Tabela 1. Ocena istniejących barier dla działalności gospodarczej według dolnośląskich mikroprzedsiębiorców (w skali 1-5, gdzie 1-bariera najmniej istotna, a 5-bariera najbardziej istotna).

Bariery dla działalności gospodarczej

Średnia ocena w skali (1-5)

Procent ocen

na 4 lub 5

Zła jakość prawa

4,4

79,0

Niestabilność systemu prawa

4,3

78,0

Wysokie podatki i wysoki koszt ich pobierania

4,3

78,0

Wysokie pozapłacowe koszty pracy

4,3

77,0

Niedostosowanie prawa pracy do warunków funkcjonowania firm

4,1

73,0

Nieuczciwa konkurencja i konkurencja ze strony szarej strefy

4,1

69,5

Wysokie koszty kredytów

4,0

68,5

Wzrost konkurencji po akcesji do UE

3,9

66,0

Sytuacja polityczna w kraju

3,9

65,5

Dostęp do źródeł finansowania

3,9

51,5

Monopol dużych firm

3,8

45,0

Nieefektywne procedury administracyjne

3,8

45,0

Korupcja

3,7

36,5

Zatory płatnicze

3,7

35,0

Kurs złotego

3,3

29,0

Niski popyt na rynku krajowym

3,0

26,0

Niski poziom infrastruktury gospodarczej

2,4

22,5

Brak wykwalifikowanych pracowników

2,3

19,0

W ostatniej kolumnie podano, jaki odsetek (%) badanych mikroprzedsiębiorców ocenił daną barierę jako 4-bardzo istotną lub

5-najbardziej istotną.

Źródło: Badania własne.
Niemal 79% badanych mikroprzedsiębiorców wskazało na złą jakość stanowionego prawa jako bardzo istotną lub najbardziej istotną barierę w ich działalności, a w skali istotności bariera ta uzyskała najwyższą uśrednioną istotność – 4,4. Kolejno, najbardziej istotne bariery dla badanych przedsiębiorców to:

- niestabilność systemu prawa – 4,3;

- wysokie podatki i wysoki koszt ich pobierania – 4,3;

- Wysokie pozapłacowe koszty pracy – 4,3;

- niedostosowanie prawa pracy do warunków funkcjonowania firm – 4,1;

- nieuczciwa konkurencja i konkurencja ze strony szarej strefy – 4,1;

- wysokie koszty kredytów – 4,0.

Należy zaznaczyć, że niemal połowa badanych dolnośląskich mikroprzedsiębiorców uważa, iż władze ograniczają się tylko do deklaracji, jeśli chodzi o usuwanie powyższych barier w prowadzeniu działalności gospodarczej. Natomiast blisko 37% badanych twierdzi, iż władze publiczne wcale nie są zainteresowane likwidacją barier. Tylko 11% respondentów dostrzega aktywność władz lub ich pewne ograniczone działania na rzecz usuwania barier, z tym że o aktywnym podejściu władz do usuwania barier dla działalności gospodarczej przekonanych jest zaledwie 2% mikroprzedsiębiorców.


Tabela 2. Ocena podejścia władz publicznych do likwidacji barier dla działalności gospodarczej według dolnośląskich mikroprzedsiębiorców.

Podejście władz publicznych do likwidacji barier dla działalności gospodarczej

%

Są aktywne przy usuwaniu barier

2,0

Podejmują ograniczone działania

9,0

Ograniczają się do deklaracji o konieczności usunięcia barier

49,5

Nie są zainteresowane usunięciem barier

36,5

Nie mam zdania

3,0

Źródło: Badania własne.
Ponad połowa dolnośląskich mikroprzedsiębiorców uważa, iż po przystąpieniu Polski do UE warunki prowadzenia działalności gospodarczej się polepszyły i są bardziej korzystne. Natomiast 35% respondentów nie zauważyło zmian w tym zakresie.
Rysunek 2. Sytuacja konkurencyjna firmy po przystąpieniu Polski do UE według dolnośląskich mikroprzedsiębiorców.

Źródło: Badania własne.


Pocieszające jest, iż około 35% podmiotów z tego regionu zatrudniających do 9 pracowników ocenia sytuację finansową swojej firmy jako zdecydowanie dobrą, następne 45% jako raczej dobrą. Najprawdopodobniej jest to zasługa przystąpienie Polski do Unii Europejskiej, ponieważ prawie połowa dolnośląskich mikroprzedsiębiorstw odczuła polepszenie swojej kondycji finansowej po akcesji do struktur UE.
Wnioski

Podsumowując, należy podkreślić fakt, iż pomimo wzrostu liczby konkurentów na rynku właściciele mikrofirm z Dolnego Śląska bardzo pozytywnie oceniają swoją sytuację konkurencyjną po akcesji Polski do UE oraz optymistycznie patrzą w przyszłość.

Jednakże funkcjonujące w otoczeniu przedsiębiorców bariery dla prowadzenia działalności gospodarczej oraz świadomość braku zainteresowania władz usuwaniem tych barier wpływają negatywnie na nastroje przedstawicieli mikroprzedsiębiorstw, co może hamować ich inwestycje i tym samym opóźniać ich rozwój.

Kanclerz loży dolnośląskiej Business Centre Club J. Muszyński twierdzi, iż „wielka szansa dla naszych przedsiębiorstw to branża usług. Na Dolnym Śląsku musimy tworzyć odpowiednie mechanizmy, aby wspomagać zmianę struktury eksportu i doprowadzić do dominacji usług. Dzięki niższym kosztom i dobrze wykwalifikowanym pracownikom rysuje się realna możliwość przejęcia przez polskie przedsiębiorstwa dużej części rynku usług w krajach Unii Europejskiej.”44



Biorąc pod uwagę bardzo korzystne przygraniczne położenie Dolnego Śląska oraz mając świadomość, iż dolnośląskie mikrofirmy już zaadoptowały się do nowych warunków regulacyjnych i rynkowych związanych z akcesją Polski do UE, właśnie rozwój usług będzie stanowił ogromną możliwość rozwoju ekonomicznego i zwiększenia konkurencyjności dla mikroprzedsiębiorstw z regionu Dolnego Śląska.
Bibliografia

  1. Balcerowicz E., MIKROPRZEDSIĘBIORSTWA - sytuacja ekonomiczna, finansowanie, właściciele, CASE, Warszawa 2002.

  2. Bednarczyk M., Małe i Średnie przedsiębiorstwa w Polsce a integracja europejska, Wydawnictwo Akademii Ekonomicznej w Krakowie, Kraków 2004.

  3. Dąbrowski A., Uwarunkowania rozwoju MSP w Polsce, Ekonomika i Organizacja przedsiębiorstwa, 2003, Nr 11.

  4. Karpińska-Mizielińska W., Smuga T., Bariery funkcjonowania małych i średnich przedsiębiorstw na jednolitym rynku europejskim w ocenie przedsiębiorców, Gospodarka Narodowa 2003, Nr 11-12.

  5. Krzos G., Analiza czynników determinujących funkcjonowanie małych przedsiębiorstw w Polsce [:W] Zarządzanie małym i średnim przedsiębiorstwem – wybrane zagadnienia przedsiębiorczości, redaktor naukowy M. Przybyła, Zarządzanie Nr 2, Prace naukowe nr 1020 Akademii Ekonomicznej im. O. Langego we Wrocławiu, Wydawnictwo Akademii Ekonomicznej we Wrocławiu, Wrocław 2004.

  6. Lewandowska-Klauza S., Walczymy z europejskim egoizmem, boleslawiec.naszemiasto.pl/top_100_2005/specjalna_artykul/37962.html, 10.05.2006.

  7. Majewski R., „Jednolita definicja małych i średnich przedsiębiorstw w Unii Europejskiej” [:w] „Rozwój teorii i polityki funkcjonowania gospodarki rynkowej. Wybrane aspekty.”, praca zbiorowa pod redakcją Leona Olszewskiego, Ekonomia 13, Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego, Acta Universitatis Wratislaviensis No 2787, Wrocław 2005.

  8. Majewski R., „Tendencje rozwojowe sektora małych i średnich przedsiębiorstw w Polsce” [:w] Gospodarka Polski w zjednoczonej Europie. Przedsiębiorczość, Branże, Regiony., pod redakcją S. Pangsy-Kania, G. Szczodrowskiego, FRUG,, Gdańsk 2005.

  9. Majewski R., Ewolucja definiowania małych i średnich przedsiębiorstw w Unii Europejskiej, Studenckie Prace Prawnicze, Administratywistyczne i Ekonomiczne, praca zbiorowa pod redakcją M. Winiarskiego, Acta Universitatis Wratislaviensis No 2756, Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego, Wrocław 2005.

  10. Majewski R., Kucharski M., „Sytuacja konkurencyjna polskiego sektora małych i średnich przedsiębiorstw po przystąpieniu Polski do Unii Europejskiej”, Studenckie Prace Prawnicze, Administratywistyczne i Ekonomiczne Nr 4, Acta Universitatis Wratislaviensis No 2875, Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego, Wrocław 2006.

  11. Michałek J. J., Postrzeganie wpływu zmian przepisów technicznych na funkcjonowanie krajowych podmiotów gospodarczych po przystąpieniu do UE, badanie przeprowadzone na zlecenie UKIE w grudniu 2004 roku.

  12. Mijal Anna, Mikroprzedsiębiorstwo jako szczególna kategoria małej firmy. Analiza i ocena działalności mikroprzedsiębiorstw w latach 1993-2001 [w:] Wspieranie działalności małych i średnich przedsiębiorstw. Specyficzne aspekty zarządzania małymi i średnimi przedsiębiorstwami. Tom II, redaktor naukowy Marek Piałucha, Wydawnictwo Wyższej Szkoły Zarządzania, Wrocław 2004.

  13. Mittelstaedt L. D., Harbin G.N., Ward W.A., How Small Is Too Small? Firm Size as a Barrier to Exporting from United States, Journal of Small Business Management 2003, 41 (1), s. 68-69.

  14. Orłowski W.M., Pierwszy rok członkostwa Polski w Unii Europejskiej - perspektywa makroekonomiczna, [:w] Polska w Unii Europejskiej – doświadczenia pierwszego roku członkostwa, UKIE, Warszawa 2005.

  15. Piasecka-Sobkiewicz M., Definicje dla drobnych, http://www.infor.pl/przeglad_prasy/cuadra.php?p180=6097&pismo=123, 31.12.2004

  16. Skowronek-Mielczarek A., Małe i średnie przedsiębiorstwa. Źródła finansowania., Wydawnictwo C.H.Beck, Warszawa 2003.

  17. Wach K., Nowe kryteria klasyfikacji małego i średniego przedsiębiorstwa w ustawodawstwie unijnym, Ekonomika i Organizacja Przedsiębiorstwa 2004, Nr 5(652), s. 33-43.



  1. Badanie kondycji polskich firm 2006, www.egospodarka.pl.

  2. Dolnośląska Strategia Innowacji, RSI Dolny Śląsk, Wrocław 2005.

  3. Działalność przedsiębiorstw niefinansowych w 2004 r., GUS, Warszawa 2006.

  4. Komunikat o sytuacji społeczno-gospodarczej województwa dolnośląskiego, Urząd statystyczny we Wrocławiu, Komunikat Nr 4, Wrocław 2006, http://www.stat.gov.pl.

  5. Konkurencyjność małych i średnich przedsiębiorstw 2006, Raport z badań „Monitoring kondycji sektora MSP 2006”, PKPP Lewiatan 2006.

  6. Przedsiębiorczość w Polsce 2005, MGiP, Warszawa 2005.

  7. Regionalny plan działań na rzecz zatrudnienia na 2005 rok, UMWD, Wrocław 03.2005.

  8. Sektor MSP rok po akcesji – próba oceny [:w] Polska w Unii Europejskiej – doświadczenia pierwszego roku członkostwa, UKIE, Warszawa 2005.

  9. Założenia aktualizacji strategii rozwoju województwa dolnośląskiego do 2020 roku - załącznik, UMWD, Wrocław 2005.

  10. Zmiany strukturalne grup podmiotów gospodarki narodowej w 2004 r., GUS, Warszawa 2005.



  1. Definition of Micro, Small land Medium-sized Enterprises Adopted by the Commission,, Annex to Commission Recommendation 2003/361/EC of 6 May 2003, OJ L 124.

  2. EU.2003/361/EC

  3. Ustawa o swobodzie działalności gospodarczej z dnia 2 lipca 2005r., Dz. U. z 2005r. nr 173 poz. 1807.

  4. Ustawa Prawo działalności gospodarczej z 19 listopada 1999r., Dz. U. z 1999r. nr 101, poz. 1178.



  1. Forum Samozatrudnionych już działa, http://www.prywatni.pl/index.php?ID=show_article&article=3096131&lang=900&master_page_id=1000746.

  2. Mikroprzedsiębiorstwa - kondycja ekonomiczna i bariery rozwoju, http://www.pentor.pl/36526.xml?doc_id=11280.

  3. Państwowa Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości, http://www.parp.gov.pl/statystykazbiorczo.php.

  4. Pozycja konkurencyjna małych i średnich przedsiębiorstw słabnie, http://www.prywatni.pl, 15.05.2006. http://www.prywatni.pl/index.php?ID=show_article&article=3127970&lang=900&master_page_id=1000746.

  5. Rola mikroprzedsiębiorstw w gospodarce, http://www.studentnews.pl/serwis.php?s=92&pok=2723.

  6. Wrocławska Fundacja na Rzecz Rozwoju Demokracji Lokalnej, http://www.kpp.org.pl/index.html?action=sai&ida=1580.

  7. www.mgip.gov.pl.

  8. www.prywatni.pl.




1 A. Skowronek-Mielczarek, Małe i średnie przedsiębiorstwa. Źródła finansowania., Wydawnictwo C.H.Beck, Warszawa 2003, s. 6.

2 R. Majewski, M. Kucharski, „Sytuacja konkurencyjna polskiego sektora małych i średnich przedsiębiorstw po przystąpieniu Polski do Unii Europejskiej”, Studenckie Prace Prawnicze, Administratywistyczne i Ekonomiczne Nr 4, Acta Universitatis Wratislaviensis No 2875, Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego, Wrocław 2006, s. 31.

3 Zmiany strukturalne grup podmiotów gospodarki narodowej w 2004 r., GUS, 2005.

4 Wrocławska Fundacja na Rzecz Rozwoju Demokracji Lokalnej, http://www.kpp.org.pl/index.html?action=sai&ida=1580, 27.05.2006.

5 Konkurencyjność małych i średnich przedsiębiorstw 2006, Raport z badań „Monitoring kondycji sektora MSP 2006”, PKPP Lewiatan 2006.

6 Państwowa Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości, http://www.parp.gov.pl/statystykazbiorczo.php.

7 Działalność przedsiębiorstw niefinansowych w 2004 r., GUS, Warszawa 2006.

8 Badanie kondycji polskich firm 2006, www.egospodarka.pl, 17.05.2006.

9 Pozycja konkurencyjna małych i średnich przedsiębiorstw słabnie, http://www.prywatni.pl, 15.05.2006. http://www.prywatni.pl/index.php?ID=show_article&article=3127970&lang=900&master_page_id=1000746

10 Konkurencyjność małych i średnich przedsiębiorstw 2006, op.cit.

11 Pozycja konkurencyjna małych i średnich przedsiębiorstw słabnie, op.cit.

12 EU.2003/361/EC

13 Definition of Micro, Small land Medium-sized Enterprises Adopted by the Commission,, Annex to Commission Recommendation 2003/361/EC of 6 May 2003, OJ L 124, 20.05.2003, art. 1, s. 39.

14 M. Bednarczyk, Małe i Średnie przedsiębiorstwa w Polsce a integracja europejska, Wydawnictwo Akademii Ekonomicznej w Krakowie, Kraków 2004, s. 20; por. R. Majewski, Ewolucja definiowania małych i średnich przedsiębiorstw w Unii Europejskiej, Studenckie Prace Prawnicze, Administratywistyczne i Ekonomiczne, praca zbiorowa pod redakcją M. Winiarskiego, Acta Universitatis Wratislaviensis No 2756, Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego, Wrocław 2005, s. 117-131.

15 Ustawa o swobodzie działalności gospodarczej z dnia 2 lipca 2005r., Dz. U. z 2005r. nr 173 poz. 1807.

16 Ustawa Prawo działalności gospodarczej z 19 listopada 1999r., Dz. U. z 1999r. nr 101, poz. 1178.

17 Por. R. Majewski, „Jednolita definicja małych i średnich przedsiębiorstw w Unii Europejskiej” [:w] „Rozwój teorii i polityki funkcjonowania gospodarki rynkowej. Wybrane aspekty.”, praca zbiorowa pod redakcją Leona Olszewskiego, Ekonomia 13, Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego, Acta Universitatis Wratislaviensis No 2787, Wrocław 2005, s.303-317.

18 M. Piasecka-Sobkiewicz, Definicje dla drobnych, http://www.infor.pl/przeglad_prasy/cuadra.php?p180=6097&pismo=123, 31.12.2004

19 www.mgip.gov.pl, 15.05.2005.

20 Forum Samozatrudnionych już działa, http://www.prywatni.pl/index.php?ID=show_article&article=3096131&lang=900&master_page_id=1000746, 25.04.2006.

21 www.prywatni.pl, 28.05.2006

22 Sektor MSP rok po akcesji – próba oceny [:w] Polska w Unii Europejskiej – doświadczenia pierwszego roku członkostwa, UKIE, Warszawa 2005.

23 Rola mikroprzedsiębiorstw w gospodarce, http://www.studentnews.pl/serwis.php?s=92&pok=2723, 15.04.2006.

24 Przedsiębiorczość w Polsce 2005, MGiP, Warszawa 2005.

25 Przedsiębiorczość w Polsce 2005, op.cit.

26 Mikroprzedsiębiorstwa - kondycja ekonomiczna i bariery rozwoju, http://www.pentor.pl/36526.xml?doc_id=11280, 25.05.2005.

27 J. J. Michałek, Postrzeganie wpływu zmian przepisów technicznych na funkcjonowanie krajowych podmiotów gospodarczych po przystąpieniu do UE, badanie przeprowadzone na zlecenie UKIE w grudniu 2004 roku.

28 Sektor MSP rok po akcesji – próba oceny, op.cit.

29 Mikroprzedsiębiorstwa - kondycja ekonomiczna i bariery rozwoju, op.cit.

30 Sektor MSP rok po akcesji – próba oceny, op.cit.

31 Mikroprzedsiębiorstwa - kondycja ekonomiczna i bariery rozwoju, op.cit.

32 R. Majewski, „Tendencje rozwojowe sektora małych i średnich przedsiębiorstw w Polsce” [:w] Gospodarka Polski w zjednoczonej Europie. Przedsiębiorczość, Branże, Regiony., pod redakcją S. Pangsy-Kania, G. Szczodrowskiego, FRUG,, Gdańsk 2005, s. 32.

33 Por. Zmiany strukturalne grup podmiotów gospodarki narodowej w 2004 r., op.cit.

34 Sektor MSP rok po akcesji – próba oceny, op.cit.

35 Regionalny plan działań na rzecz zatrudnienia na 2005 rok, UMWD, Wrocław 03.2005.

36 Komunikat o sytuacji społeczno-gospodarczej województwa dolnośląskiego, Urząd statystyczny we Wrocławiu, Komunikat Nr 4, Wrocław 2006, http://www.stat.gov.pl.

37 Regionalny plan działań na rzecz zatrudnienia na 2005 rok, op.cit.

38 Założenia aktualizacji strategii rozwoju województwa dolnośląskiego do 2020 roku - załącznik, UMWD, Wrocław 2005.

39 Regionalny plan działań na rzecz zatrudnienia na 2005 rok, op.cit

40 Dolnośląska Strategia Innowacji, RSI Dolny Śląsk, Wrocław 2005.

41 Założenia aktualizacji strategii rozwoju województwa dolnośląskiego do 2020 roku - załącznik, UMWD, Wrocław 2005, s. 14, por. Komunikat o sytuacji społeczno-gospodarczej województwa dolnośląskiego, Urząd statystyczny we Wrocławiu, Komunikat Nr 3, Wrocław 2006, http://www.stat.gov.pl.

42 S. Lewandowska-Klauza, Walczymy z europejskim egoizmem, boleslawiec.naszemiasto.pl/top_100_2005/specjalna_artykul/37962.html, 10.05.2006.

43 Badanie własne - miało charakter wywiadu bezpośredniego przeprowadzonego wśród 200 dolnośląskich mikroprzedsiębiorstw zatrudniających do 9 pracowników. Badanie zostało przeprowadzone od stycznia do marca 2006 roku, a respondentami byli właściciele mikrofirm. Reprezentatywna liczebnie próba badanych podmiotów gospodarczych została dobrana losowo i była reprezentatywna również pod względem wielkości firm, lokalizacji na terenie dolnego śląska oraz rodzaju działalności. Przedsiębiorcy odpowiadali na 16 pytań dotyczących ich opinii na temat sytuacji konkurencyjnej i ekonomicznej swoich firm, barier funkcjonujących w otoczeniu firm oraz planów rozwojowych.

44 S. Lewandowska-Klauza, Walczymy z europejskim egoizmem, op.cit.


©absta.pl 2016
wyślij wiadomość

    Strona główna