Najwy ż szaizbakontrol I



Pobieranie 373.82 Kb.
Strona2/8
Data07.05.2016
Rozmiar373.82 Kb.
1   2   3   4   5   6   7   8

2.Podsumowanie wyników kontroli

2.1.Ogólna ocena kontrolowanej działalności


Najwyższa Izba Kontroli negatywnie ocenia gospodarowanie i nadzór nad wybranymi zabytkami nieruchomymi w latach 2004 – 2008.

Na przykładzie 63 zabytków gospodarowanych przez jednostki samorządu terytorialnego oraz Agencję Nieruchomości Rolnych stwierdzono, iż publiczni właściciele tych obiektów w sposób niedostateczny realizują obowiązki w zakresie ochrony i opieki nad zabytkami, czego efektem jest bardzo zły stan skontrolowanych zabytków nieruchomych.

W ocenie Najwyższej Izby Kontroli publiczni właściciele zabytków wykazują rażące niedbalstwo w gospodarowaniu zabytkami nieruchomymi. Niedostateczne zabezpieczenie obiektów zabytkowych przed działaniem czynników atmosferycznych, pożarami czy włamaniami powoduje ich daleko posuniętą degradację.

Właściciele skontrolowanych zabytków w przeważającej mierze nie podejmowali żadnych działań w celu rewitalizacji zniszczonych lub niszczejących obiektów, tłumacząc to brakiem środków finansowych, a jednocześnie nie czynili starań o pozyskanie pieniędzy na te cele z innych źródeł. W sposób nagminny naruszane były przepisy prawa dotyczące realizacji zaleceń konserwatorskich, informowania o prawnym i faktycznym stanie obiektu czy uzyskiwania pozwoleń na prace przy zabytku.

Najwyższa Izba Kontroli stwierdza, iż pomimo istotnych nieprawidłowości stwierdzonych w zakresie gospodarowania i nadzoru nad zabytkami nieruchomymi, postępującej ich degradacji – organy państwa utrudniały zwrot obiektów zabytkowych spadkobiercom właścicieli tych nieruchomości, którzy są żywotnie zainteresowani odzyskaniem i odrestaurowaniem konkretnych, najczęściej rodzinnych siedzib.

Przedłużające się nawet do kilkunastu lat postępowania w tych sprawach powodowały, że zabytki nieruchome szybko popadały w ruinę. Organy te nie brały pod uwagę faktu skonsumowania się dekretu w jego brzmieniu odnoszącym się jedynie do nieruchomości o charakterze rolniczym, a tym samym nieskuteczności dekretu wobec budynkowych nieruchomości o charakterze mieszkalnym.

W ocenie Najwyższej Izby Kontroli prawidłową politykę państwa uniemożliwia brak wiedzy o stanie faktycznym i prawnym zabytków. Rejestr i ewidencja zabytków (prawnie określone bazy danych o zabytkach) zawierają dane nieaktualne i są prowadzone nierzetelnie.

System nadzoru nad zabytkami jest niewydolny i wymaga radykalnej zmiany. Mała obsada kadrowa służby ochrony zabytków jest niedostosowana do ilości nałożonych na nią zadań co powoduje, iż wiele obiektów pozostaje poza nadzorem konserwatorskim.

2.2. Synteza wyników kontroli


1. Określenie stanu faktycznego zabytków nieruchomych.

Stan faktyczny zabytków nieruchomych objętych kontrolą NIK był bardzo zły. W dobrym stanie zachowane były jedynie obiekty użytkowane, w których działały takie instytucje jak szkoły, domy pomocy itp. Nieużytkowane zabytki nieruchome nie były w sposób dostateczny zabezpieczone przed degradacją i zniszczeniem.

Publiczni właściciele zabytków nie mieli pełnej wiedzy o ich stanie i wartości, gdyż tylko w 19 z 63 (30%) obiektów objętych kontrolą przeprowadzono inwentaryzacje, zaś wycenie poddano 21 obiektów (33%).

Jedynie pięć z 39 skontrolowanych jednostek samorządu terytorialnego sporządziło wymagane przepisami programy opieki nad zabytkami.

Gminna ewidencja zabytków prowadzona była jedynie w 9 z 26 skontrolowanych gmin.

(str. 32 - 46)



2. Przekazanie posiadania zabytków nieruchomych

Przekazanie posiadania zabytków nieruchomych objętych kontrolą NIK następowało bądź w drodze umów z dzierżawcami nieruchomości, bądź przekazania posiadania podmiotom, które zarządzały wszystkimi nieruchomościami gminnymi (spółki komunalne).

Postanowienia umów nie nakładały na dzierżawców lub najemców obowiązków związanych z zabytkowym charakterem obiektów, właściciele nie zastrzegali także możliwości kontroli sposobu gospodarowania zabytkiem.

Właściciele obiektów nieużytkowanych podejmowali starania mające na celu przekazanie posiadania podmiotom, które sfinansowałyby rekonstrukcję zabytków, lecz były one nieskuteczne.

Nieprawidłowości dotyczące przekazania posiadania zabytku nieruchomego stwierdzono w przypadku 22 obiektów, co stanowi 52% zabytków użytkowanych.

(str. 46 - 51)


3. Roszczenia reprywatyzacyjne.

Roszczenia reprywatyzacyjne zgłoszono w stosunku do 25 obiektów zabytkowych objętych kontrolą NIK. Roszczenia te dochodzone były w postępowaniach o stwierdzenie zgodności przejęcia nieruchomości zabytkowej z przepisami dekretu PKWN z 1944 r. w trybie § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r., Nr 10, poz. 51 ze zm.). Postępowania w tych sprawach trwały w wielu przypadkach po kilkanaście lat i prowadzone były z naruszeniem prawa.

Przewlekłość postępowań miała niekorzystny wpływ na stan zabytków, ponieważ publiczni właściciele nie prowadzili przy obiektach prac, tłumacząc to nieuregulowanym stanem prawnym i zarzutem niegospodarności inwestycji w przypadku ewentualnego zwrotu nieruchomości.

Trybunał Konstytucyjny postanowieniem z dnia 1 marca 2010 r. orzekł, iż powołane rozporządzenie w sprawie wykonania dekretu PKWN - utraciło moc obowiązującą już w roku 1958, a w sprawach o stwierdzenie podlegania danej nieruchomości pod przepisy dekretu PKWN dopuszczalna jest jedynie droga cywilna.

(str. 52 - 59)

4. Dokumentacja konserwatorska i zalecenia konserwatorskie.

Publiczni właściciele i posiadacze zabytków nieruchomych nie mieli wymaganej przepisami dokumentacji konserwatorskiej, programu prac konserwatorskich oraz programu zagospodarowania zabytku nieruchomego.

Na 42 zabytki objęte kontrolą NIK pozostające w użytkowaniu, dokumentację sporządzono jedynie dla 11 obiektów. Na 21 obiektów nieużytkowanych, jedynie w 4 przypadkach sporządzono plany zagospodarowania lub rozdysponowania zabytku.

Publiczni właściciele lub posiadacze zabytków nie występowali do konserwatora o przedstawienie zaleceń konserwatorskich a zalecenia konserwatorskie nałożone w wyniku nadzoru konserwatorskiego nie były realizowane i egzekwowane.

(str. 59 - 62)

5. Prowadzenie prac konserwatorskich i robót budowlanych przy zabytkach oraz pozyskiwanie środków na te cele.

W okresie objętym kontrolą jedynie w 31 obiektach (na 63 skontrolowane) prowadzono prace, które znacząco poprawiły stan zachowania zabytków. W przypadku 12 obiektów zaangażowanie środków wyniosło od 100 – 600 tys. złotych, w pozostałych 19 obiektach prace dotyczyły jedynie części zabytku. Odnośnie 32 obiektów działania ograniczały się jedynie do zabicia lub zamurowania otworów okiennych i drzwiowych, ogrodzenia terenu z zamieszczeniem informacji o niebezpieczeństwie grożącym zawaleniem itp., co nie zahamowało dalszej degradacji tych zabytków.

Zaniechanie realizacji obowiązków wyjaśniane było brakiem środków finansowych na te cele lub toczącymi się postępowaniami reprywatyzacyjnymi. Publiczni właściciele lub posiadacze zabytków wykazywali znikome starania o pozyskanie środków na sfinansowanie prac przy zabytkach.

(str. 62 - 70)



6. Umieszczanie na zabytku znaku informacyjnego.

W kontroli ustalono, że na 50 obiektach (78% objętych kontrolą NIK) nie umieszczono znaku informującego o objęciu zabytku ochroną konserwatorską. Przyczyną tego był fakt, iż znak taki może być umieszczany fakultatywnie. Stwierdzono również, iż starostowie uprawnieni do oznakowania zabytków różnie interpretowali przepisy w zakresie procedury umieszczania znaku na zabytku.

(str. 70 - 72)

7. Wykonywanie zadań przez wojewódzkich konserwatorów zabytków

Prowadzone przez wojewódzkich konserwatorów zabytków rejestry zabytków nieruchomych oraz wojewódzkie ewidencje zabytków zawierały nieaktualne dane. Przyczyną niedostosowania wpisów do rejestru i ewidencji zabytków do stanu faktycznego była duża liczba obiektów oraz mała liczba etatów w ramach służby ochrony zabytków.

Wojewódzcy konserwatorzy zabytków nie egzekwowali wydanych przez siebie zaleceń konserwatorskich, nie weryfikowali poprawności przeprowadzenia prac konserwatorskich, robót budowlanych i innych działań przy zabytku, nie reagowali w przypadku prowadzenia prac bez zezwolenia.

Nieprawidłowości te, podobnie jak w przypadku nieaktualnych baz danych o zabytkach nieruchomych, wyjaśniane były małą obsadą kadrową służb konserwatorskich, niskimi zarobkami urzędników oraz znaczną ilością zadań nałożonych na urzędy ochrony zabytków.

(str. 72 - 79)

8. Realizacja zadań przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego nie sprawuje prawidłowego nadzoru nad służbą konserwatorską, nie dokonuje też niezbędnych analiz polityki państwa w dziedzinie ochrony zabytków. Spowodowane jest to małą obsadą kadrową Departamentu Ochrony Zabytków, strukturą służby ochrony zabytków, która podporządkowana jest wojewodom jak też podziałem zadań pomiędzy Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego i wojewódzkich konserwatorów zabytków.

Od dnia wejścia w życie ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami nie został przyjęty Krajowy Program Ochrony Zabytków i Opieki nad Zabytkami, zaś Krajowa Ewidencja Zabytków zawiera nieaktualne dane w zakresie właścicieli i posiadaczy zabytków.

Sposób dokonywania weryfikacji wniosków o dofinansowanie prac przy zabytkach był nierzetelny zaś rekomendowanie wniosków, które nie spełniały wymogów formalnych naruszało obowiązujące przepisy.

(str. 80 - 83)

1   2   3   4   5   6   7   8


©absta.pl 2016
wyślij wiadomość

    Strona główna