Olga Maria Piaskowska Właściwość sądu do orzekania w przedmiocie depozytu w sprawie karnej



Pobieranie 52.11 Kb.
Data08.05.2016
Rozmiar52.11 Kb.

Właściwość sądu do orzekania…

Olga Maria Piaskowska

Właściwość sądu do orzekania w przedmiocie depozytu w sprawie karnej

Streszczenie

Przedmiotowa praca jest próbą znalezienia odpowiedzi na pytanie, który wydział sądu (i na jakim etapie postępowania karnego) jest właściwy do wydania orzeczenia w przedmiocie depozytu w sprawie karnej (jego ustanowienia, wydania i likwidacji), a także według reguł którego z postępowań powinien orzekać. Instytucja depozytu jest znana wielu gałęziom prawa. Możliwość ustanowienia depozytu przez sąd w oparciu o przepisy prawa karnego procesowego, wobec jasnej w tym zakresie regulacji, nie budzi wątpliwości. W praktyce pojawiają się jednak kontrowersje dotyczące kwestii właściwości funkcjonalnej sądu, który powinien orzec w tym przedmiocie, z uwagi na treść art. 13 § 2 u.o.s.p. wskazującego zasadniczo na właściwość sądu grodzkiego.


Właściwość funkcjonalna sądu (określana w doktrynie mianem właściwości przedmiotowej) określa, który z sądów tego samego rzędu uprawniony jest do przeprowadzenia określonych czynności czy też rozpoznania i rozstrzygnięcia określonej sprawy. Właściwość funkcjonalna istnieje również między wyodrębnionymi organizacyjnie wydziałami konkretnego sądu. Zgodnie z regulaminem urzędowania sądów powszechnych1, jeżeli pismo wszczynające postępowanie wpłynęło do wydziału, który nie jest właściwy w sprawie, przewodniczący wydziału, przed jego rejestracją w danym wydziale, zarządza niezwłoczne przekazanie pisma zgodnie z właściwością (§ 55).

Ustawą z dnia 21 lipca 2007 r. o ustroju sądów powszechnych (zwaną dalej u.o.s.p.) utworzono sądy grodzkie. Zgodnie z art. 13 § 1 u.o.s.p. w sądzie rejonowym mogą być tworzone, w jego siedzibie bądź poza jego siedzibą, sądy grodzkie jako wydziały zamiejscowe sądów rejonowych. Kolejne paragrafy powołanego przepisu wskazują, do rozpoznania jakiej kategorii spraw właściwe są utworzone w ten sposób sądy grodzkie; przy czym doktryna nie uznaje takiego wyodrębnienia za zagadnienie proceduralne, a organizacyjne2. W niektórych sądach rejonowych, których obszar działania jest rozległy, utworzono dwa wydziały grodzkie, a pomiędzy nimi dokonano podziału kategorii spraw, dla których są one właściwe w oparciu o art. 13 § 2 u.o.s.p. Najczęściej w praktyce podział ten polega na wydzieleniu ze spraw określonych w powołanym powyżej przepisie spraw cywilnych (art. 13 § 2 pkt 5) oraz karnych (art. 13 § 2 pkt. 1–4) i ich rozdzieleniu organizacyjnym między dwoma utworzonymi sądami grodzkimi. W ten sposób tworzy się de facto dwie kategorie sądów grodzkich. Pierwsze właściwe do spraw cywilnych (określane w dalszej części opracowania jako sądy grodzkie cywilne), drugie do spraw karnych (określane w dalszej części jako sądy grodzkie karne)3. W niektórych sądach utworzono trzy wydziały grodzkie, wyodrębniając ze spraw określonych w art. 13 § 2 u.o.s.p. sprawy cywilne i karne, a dla tych ostatnich tworząc dwa wydziały – dla rozpoznania spraw określonych w art. 13 § 2 pkt 1 i dla tych wymienionych w art. 13 § 2 pkt. 2–44. Konsekwencją utworzenia więcej niż jednego sądu grodzkiego w danym sądzie rejonowym jest zaistnienie pomiędzy nimi właściwości funkcjonalnej.

Sprawy, których przedmiotem jest wydanie rozstrzygnięcia w przedmiocie złożenia przedmiotu do depozytu sądowego, zostały przekazane do właściwości funkcjonalnej sądów grodzkich. Zgodnie z art. 13 § 2 pkt 5 u.o.s.p. sądom grodzkim powierza się rozpoznawanie spraw cywilnych podlegających rozpoznaniu w postępowaniu uproszczonym oraz dotyczących depozytów sądowych. Powołany przepis statuuje zasadę rozpoznawania przez sądy grodzkie spraw depozytowych jako należących do ich właściwości funkcjonalnej. W sądach rejonowych, w których utworzono więcej niż jeden sąd grodzki, powołany art. 13 § 2 pkt 5 u.o.s.p. może powodować trudności. Literalne brzmienie tego zapisu, gdzie obok spraw cywilnych podlegających rozpoznaniu w postępowaniu uproszczonym wskazano sprawy depozytowe, sugeruje, iż do rozpoznania tych ostatnich właściwy jest ten wydział grodzki, któremu przekazano do rozpoznania sprawy cywilne. Biorąc pod uwagę brak definicji legalnej pojęcia sprawy depozytowej, ustalić należy, czy art. 13 § 2 pkt 5 dotyczy wszystkich spraw, w których zachodzi konieczność ustanowienia depozytu, czy tylko spraw cywilnych.

Rozważenia wymaga zatem, czy powołany przepis u.o.s.p. ma zastosowanie w sytuacji, gdy konieczność wydania orzeczenie w przedmiocie depozytu nastąpiła w toku postępowania karnego. Następnie należy ustalić, który z organizacyjnie wyodrębnionych wydziałów sądu jest funkcjonalnie właściwy do wydania takiego orzeczenia poprzez analizę przepisów procedury karnej i cywilnej. Wskazania również wymaga, według reguł którego z postępowań powinno się toczyć postępowanie depozytowe w sprawie karnej.

Rozważania w tym przedmiocie rozpocząć należy od krótkiego scharakteryzowania instytucji depozytu sądowego, a kolejno odnieść się do regulacji dotyczących depozytu zawartych w postępowaniu karnym i cywilnym, mając przy tym na uwadze treść art. 13 § 2 u.o.s.p.

Depozyt sądowy jest „instytucją prawną będącą formą przechowania przedmiotów na podstawie ustawy, którą przepis określa jako depozyt sądowy”5. W literaturze i doktrynie wskazuje się, że podstawowym celem tej instytucji jest umożliwienie dłużnikowi zwolnienia się z długu. Depozyt jest instytucją znaną w wielu gałęziach prawa, w tym w prawie karnym, stąd też wydział sądu właściwy funkcjonalnie do spraw cywilnych (sąd cywilny) nie jest w świetle obowiązujących przepisów jedynym organem uprawnionym do orzekania w tym przedmiocie. Wskazać jednak należy, że podstawową regulację zawierającą przesłanki uzasadniające złożenie przedmiotu świadczenia do depozytu zawiera Kodeks cywilny6. Jest to o tyle istotne dla przedmiotu niniejszego opracowania, że w doktrynie często wskazuje się podobieństwo tych przesłanek do tych, które określa Kodeks postępowania karnego7. Właśnie ta ostatnia kwestia spowodowała w doktrynie wątpliwości co do właściwości procedury, zgodnie z regułami której postępowanie to winno się toczyć.

Kodeks cywilny zawiera szereg przepisów statuujących możliwość złożenia przedmiotu świadczenia do depozytu sądowego dla dłużnika, który z różnych przyczyn nie może spełnić ciążącego na nim zobowiązania bezpośrednio do rąk wierzyciela (art. 463 k.c., art. 465 § 3 k.c., art. 467 k.c., art. 486 k.c.). Przesłanek wymienionych w powołanych przepisach nie będę omawiać z uwagi na bezprzedmiotowość powyższego dla niniejszego opracowania, odsyłając w tym zakresie do opracowania K. Markiewicza8. Należy wskazać, że instytucja depozytu sądowego w prawie cywilnym służy dłużnikowi, który w ten sposób zwalnia się z długu (spełnia świadczenie). Orzekanie o depozycie w prawie cywilnym toczy się obecnie według reguł zawartych w Kodeksie postępowania cywilnego (dział V – art. 692–69322 k.p.c.), które w przedmiocie właściwości sądu stanowią jedynie o właściwości miejscowej. Z uwagi na fakt, iż postępowanie toczy się według powyższych reguł, właściwym do wydania takiego rozstrzygnięcia będzie ten wydział sądu, który zajmuje się sprawami cywilnymi, i w tym miejscu odwołać się należy do ogólnej zasady wyrażonej w art. 13 § 2 u.o.s.p. Sprawą bezsporną jest, że sądy grodzkie cywilne właściwe są funkcjonalnie dla spraw depozytowych wskazanych powyżej. Należy przy tym zaznaczyć, że właściwość ta rozciąga się na każdy z etapów postępowania, a zatem od momentu wniesienia do sądu przez uprawnionego wniosku o złożenie przedmiotu świadczenia do depozytu sądowego, jego wydanie, a także stwierdzenie likwidacji (w razie nastąpienia ku temu przesłanek). W prawie karnym jednoznaczne ustalenie właściwości konkretnego wydziału sądu nie jest jednak możliwe. Właściwość ta zależna będzie od tego, czy orzeczenie będzie dotyczyło ustanowienia depozytu, a kolejno jego wydania osobie uprawnionej, czy też wydania orzeczenia w przedmiocie jego likwidacji. W pierwszej kolejności odnieść należy się zatem do wskazania właściwości funkcjonalnej sądu do ustanowienia depozytu i jego wydania podmiotowi uprawnionemu, a także reguł, zgodnie z którym postępowanie to winno się toczyć.

Regulację zawierającą podstawę do złożenia przedmiotu do depozytu w postępowaniu karnym, stanowi art. 231 § 1 k.p.k. Zgodnie z powołanym przepisem rzecz należy złożyć do depozytu, jeżeli powstaje wątpliwość, komu należy ją wydać. Rzeczy, które będą podlegały złożeniu do depozytu w procesie karnym to przedmioty zatrzymane i odebrane (art. 228 k.p.k.) w trakcie trwania tego postępowania oraz na jego użytek zabezpieczone. Nie wszystkie przedmioty zatrzymane czy odebrane dla celów postępowania karnego okazują się następnie dla tego postępowania przydatne. Za przedmioty zbędne dla postępowania karnego należy uznać te, które są dowodami nieprzydatnymi do ustalenia faktów dowodowych związanych z przedmiotem procesu karnego9 lub o przedmiocie postępowania dodatkowego10, albo które już zostały wykorzystane w postępowaniu dowodowym i będą na dalszym etapie postępowania potrzebne11. Wówczas takie przedmioty należy zwrócić osobom uprawnionym, natomiast w razie niemożności ich ustalenia należy je złożyć do depozytu.

Zgodnie z art. 231 § 1 k.p.k. w procesie karnym władne do orzeczenia o złożeniu przedmiotu do depozytu są dwa organy procesowe: prokurator oraz sąd. O tym, który z wymienionych powyższej organów powinien wydać orzeczenie w tym przedmiocie, decyduje etap postępowania karnego, w którym taka konieczność nastąpiła. Przepis ten nie zawiera jednak wskazania, który sąd (wydział) jest właściwy do orzeczenia w tym przedmiocie, co może sugerować konieczność odwołania się i w tym przypadku do art. 13 § 2 pkt 5 u.o.s.p. Odwołanie takie należałoby jednak uznać za niewłaściwe i w doktrynie powszechnie przyjmuje się, że właściwym do wydania takiego orzeczenia jest sąd rozpoznający sprawę, a zatem sąd karny. Reasumując, jeżeli podstawa do złożenia przedmiotu do depozytu sądowego wystąpi na etapie postępowania przygotowawczego, postanowienie wyda prokurator, jeśli na etapie postępowania jurysdykcyjnego – sąd karny rozpoznający sprawę. Na marginesie zaznaczyć należy, że orzeczenie prokuratora o złożeniu przedmiotu do depozytu sądowego jest samodzielne i nie podlega zatwierdzeniu przez sąd. W doktrynie przyjmuje się, iż jedyną możliwością reakcji sądu w razie uznania, że postanowienie zapadło z obrazą art. 231 § 1 k.p.k., jest zasygnalizowanie powyższego prokuratorowi nadrzędnemu nad tym, który wydał orzeczenie12. Wątpliwości w doktrynie i praktyce budzi jednak, w drodze którego z postępowań ma nastąpić złożenie przedmiotu do depozytu sądowego.

Zdaniem R. A. Stefańskiego jest to zależne od przesłanki, jaka legła u podstaw uznania zasadności orzeczenia w tym przedmiocie. Wskazuje on, iż niemożność wydania przedmiotu (przesłanka z art. 231 § 1 k.p.k.) może wynikać z faktu: 1) odrzucenia przyjęcia rzeczy przez osobę uprawnioną lub niezgłoszenia się przez nią po odbiór albo 2) z powodu nieustalenia jej miejsca zamieszkania lub pobytu13. W pierwszej sytuacji autor za podstawę złożenia przedmiotu do depozytu wskazuje art. 486 k.c., a nie art. 231 k.p.k. Z kolei w drugiej sytuacji, według autora, podstawę stanowi art. 467 k.c. W konsekwencji uważa, iż w powyższej sytuacji złożenie przedmiotu do depozytu winno nastąpić w drodze postępowania cywilnego i z zastosowaniem działu V (art. 692–69322 k.p.c.). Wprawdzie powyższy pogląd został wyrażony w czasie, gdy obowiązywało Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 października 1965 r. o zasadach i trybie postępowania w sprawach o złożenie przedmiotu świadczenia do depozytu sądowego, jednak przytoczenie go uważam za zasadne, gdyż obecnie obowiązujące przepisy w treści nieznacznie różnią się od uchylonych.

Opowiedzieć się jednak należy za odmiennym stanowiskiem i zgodzić się w tej materii z poglądem wyrażonym przez A. Gaberle14 oraz K. Markiewicza15.

Stwierdzić należy, że przesłanka określona w art. 231 § 1 k.p.k. obejmuje bowiem swym zakresem dyspozycję art. 467 k.c. i art. 486 k.c., mimo iż nie wynika to z literalnego brzmienia tego przepisu. Wątpliwość, komu należy rzecz wydać, zachodzi zarówno wtedy, gdy nie można ustalić, kto jest właścicielem rzeczy, jak i wówczas, gdy jest on nieznany lub nieznane jest jego miejsce pobytu. Za powyższym rozumieniem tego przepisu przemawia wykładnia celowościowa. Powyższe potwierdzają również jednoznaczne orzeczenia Sądu Najwyższego w tym przedmiocie. W uchwale z dnia 20 maja 1992 r. (sygn. I KZP 9/92, LEX nr 20520), udzielając odpowiedzi na pytanie prawne, stwierdził: „Nie ulega też wątpliwości, że w sprawie przedmiotowej nie został ustalony właściciel lub też posiadacz samochodu, a więc «osoba uprawniona w rozumieniu art. 199 k.p.k.» (obecnie art. 230 § 2 zd. 1 – przyp. autora), wobec czego, skoro jednocześnie w sprawie wystąpiła wątpliwość, komu samochód należy wydać – stosownie do treści art. 200 k.p.k. (obecnie 231 k.p.k. – przyp. autora) należało go przekazać do depozytu sądowego”. Pogląd ten wyraził SN w czasie obowiązywania Kodeksu postępowania karnego z 1969 roku16, jednak zachowuje on aktualność z uwagi na tożsame brzmienie przepisów regulujących tę instytucję w obu ustawach procesowych. Podkreślić również należy, że za przyjęciem takiego stanowiska przemawia również fakt „nieprzystawania przepisów kodeksu cywilnego i kodeksu postępowania cywilnego do sytuacji istniejącej w procesie karnym”17. Złożenie przedmiotu do depozytu w postępowaniu karnym jest zdarzeniem wyjątkowym, ściśle związanym z zaistniałą sytuacją procesową, to jest wątpliwością organu procesowego co do osoby, której przedmiot należy wydać. Owo postępowanie stanowi w ramach procesu karnego postępowanie incydentalne w stosunku do postępowania właściwego decydującego o przedmiocie procesu.

Kolejno wskazać należy, że ustawodawca nie odwołuje się w art. 231 § 1 k.p.k. do postępowania cywilnego, wskazując na konieczność zastosowania jego przepisów18. Jednocześnie czyni to w innych przypadkach, dla przykładu można podać art. 70 k.p.k. dotyczący rozpoznania powództwa cywilnego wytoczonego w postępowaniu karnym. Powołany przepis zawiera wyraźne odwołanie do stosowania, przy rozpoznaniu tego powództwa i w jego zakresie, przepisów Kodeksu postępowania cywilnego. W konsekwencji uznać należy, że brak jest podstaw do uznania zasadności odwołania się w zakresie rozpoznawania zasadności złożenia przedmiotu do depozytu innych przepisów niż Kodeksu postępowania karnego19. Na takim stanowisku stoi również Sąd Najwyższy, który w cytowanej powyżej uchwale stwierdził: w procesie karnym normujące ten proces przepisy Kodeksu postępowania karnego stanowią lex specialis względem przepisów Kodeksu postępowania cywilnego, a więc również działu V – art. 692–694 (obecnie art. 692–69322 k.p.c. – przyp. autora) i jako takie mają pierwszeństwo w ich stosowaniu.

Należy również stwierdzić, że odmienność prawa karnego i cywilnego wyraża się w innym ukształtowaniu sytuacji prawnej, która stanowi podstawę złożenia przedmiotu do depozytu. W prawie cywilnym instytucja ta służy dłużnikowi i stanowi dla niego alternatywną formę zwolnienia się z długu, po zaistnieniu przesłanek określonych w Kodeksie cywilnym. Podstawą zatem do złożenia przedmiotu do depozytu w prawie cywilnym jest istnienie określonego stosunku zobowiązaniowego. W postępowaniu karnym sytuacja kształtuje się odmiennie. Organ procesowy – prokurator w postępowaniu przygotowawczym i sąd w postępowaniu jurysdykcyjnym – w posiadaniu którego jest przedmiot, nie jest dłużnikiem w rozumieniu prawa cywilnego i poprzez złożenie przedmiotu do depozytu nie zmierza do zwolnienia się od ciążącego na nim zobowiązania20. W postępowaniu karnym depozyt sądowy jest instytucją służącą przechowaniu określonych przedmiotów do czasu ustalenia osób uprawnionych do ich odbioru21. Celem depozytu jest zatem zabezpieczenie określonych, będących własnością osób trzecich przedmiotów, do czasu kiedy będą one mogły zostać przez nie odebrane. W mojej ocenie nie ulega zatem wątpliwości, iż wydanie przez sąd (a także przez prokuratora) orzeczenia w przedmiocie ustanowienia depozytu, a także wydania go uprawnionemu, następuje z zastosowaniem reguł postępowania karnego. Inaczej sytuacja ta kształtuje się w przypadku kolejnego etapu postępowania, czyli stwierdzenia likwidacji niepodjętego depozytu.

Stwierdzenie likwidacji niepodjętego depozytu następuje w postępowaniu cywilnym w oparciu o przepisy znajdujące się w Dziale V, rozdziale 3 Kodeksu postępowania cywilnego (art. 69318–69322 k.p.c.). W postępowaniu karnym, zgodnie z treścią art. 231 § 1 k.p.k., rozstrzygając w tym zakresie, stosuje się odpowiednio przepisy o likwidacji depozytów, nie ma tu więc odesłania do Kodeksu postępowania cywilnego. W postępowaniu karnym w pierwszej kolejności zatem zastosowanie będzie miała ustawa z dnia 18 października 2006 r. o likwidacji niepodjętych depozytów (Dz. U. z 2006 r., Nr 208, poz. 1537). W konsekwencji o likwidacji depozytu w postępowaniu cywilnym i karnym orzeka się z zastosowaniem innych reguł.

Właściwym do wydania orzeczenia w przedmiocie likwidacji niepodjętego depozytu jest sąd (art. 9 powołanej powyżej ustawy), działając na wniosek lub z urzędu. Nie ma zatem znaczenia, czy depozyt został ustanowiony postanowieniem sądu, czy prokuratora. Jeżeli depozyt został ustanowiony postanowieniem sądu w toku postępowania karnego, wówczas do orzeczenia w przedmiocie likwidacji niepodjętego depozytu będzie ten właśnie sąd, działając z urzędu. Należy wskazać, iż brak jest podstaw do przekazania sprawy do innego wydziału, w tym w szczególności w oparciu o art. 13 § 2 pkt 5 u.o.s.p. Ustanowienie depozytu (a kolejno jego likwidacja) w postępowaniu karnym stanowi jeden z elementów tego postępowania, a zatem nie sposób uznać, by uprawniony do jego rozpoznania i rozstrzygnięcia był inny sąd niż ten, przed którym toczy się postępowanie. Jeżeli natomiast postanowienie o złożeniu przedmiotu do depozytu wydał prokurator, musi on po upływie trzech lat (od dnia wezwania podmiotu uprawnionego do odbioru depozytu) wystąpić do sądu z wnioskiem, gdyż nie ma on możliwości wydania samodzielnego orzeczenia w tym przedmiocie. Należy zatem ustalić, który wydział sądu będzie właściwy do jego rozpoznania. Wskazanie właściwego wydziału do rozpoznania wniosku prokuratora o likwidację niepodjętego depozytu zależne jest od etapu, na jakim zakończyło się postępowanie karne. Inaczej bowiem sytuacja będzie się kształtować w przypadku zakończenia postępowania karnego na etapie postępowania przygotowawczego  i, przykładowo, umorzenia postępowania z uwagi na niewykrycie sprawcy  inaczej natomiast w przypadku przekazania sprawy do sądu, który ostatecznie orzekł o przedmiocie procesu. W tym drugim przypadku uznać należy, że orzeczenie w przedmiocie likwidacji niepodjętego depozytu powinien wydać sąd karny, który orzekł o przedmiocie procesu. Orzeczenie takie podejmuje wówczas na wniosek prokuratora, który wydał postanowienie o złożeniu przedmiotu do depozytu, bądź też z urzędu. Funkcjonalnie właściwy w takiej sytuacji jest sąd karny, nawet jeśli postępowanie jurysdykcyjne zostało już zakończone. Brak jest bowiem podstawy do uznania, że w takiej sytuacji powinno się sprawę przekazać do rozpoznania innemu wydziałowi, w szczególności grodzkiemu cywilnemu, który co do zasady zajmuje się sprawami depozytowymi. Orzeczenie w przedmiocie likwidacji depozytu będzie zatem kolejnym postępowaniem incydentalnym. Odmiennie należy ocenić sytuację, w której postępowanie karne zakończyło się na etapie postępowania przygotowawczego. W takim wypadku prokurator, który nie ma możliwości wydania orzeczenia w przedmiocie likwidacji niepodjętego depozytu, musi wystąpić z wnioskiem o wydanie takiego orzeczenia do sądu. Nie ulega wątpliwości, że dla rozpoznania takiego wniosku nie będzie już funkcjonalnie właściwy wydział karny. Jest on uprawniony do orzekania w przedmiocie depozytu tylko wówczas, gdy stanowi on element rozpoznawanej sprawy karnej. W tym miejscu odwołać się zatem należy do cytowanego już kilkukrotnie art. 13 § 2 pkt 5 u.o.s.p. W przypadku, gdy w sądzie rejonowym utworzono jeden wydział grodzki, jego właściwość nie budzi wątpliwości. Problem pojawia się wówczas, gdy istnieje więcej niż jeden wydział grodzki, z których jeden jest właściwy do rozpoznania spraw z art. 13 § 2 ust. 1–4 u.o.s.p. (sąd grodzki karny), a drugi właściwy do spraw określonych w art. 13 § 2 pkt 5 u.o.s.p. (sąd grodzki karny); a w konsekwencji istnieje pomiędzy nimi właściwość funkcjonalna. Zasadą wynikającą z powołanego przepisu jest rozpoznawanie spraw depozytowych przez sądy grodzkie cywilne. Uznanie jednak, iż miałyby one rozpoznawać wnioski o likwidację niepodjętego depozytu ustanowionego w sprawie karnej, wydaje się jednak niewłaściwe. Należy zaznaczyć, że sądy grodzkie cywilne właściwe są do rozpoznawania spraw cywilnych i w trybie dla nich właściwym. Pojęcie sprawy cywilnej definiuje art. 1 k.p.c., a pojęcie depozytu ustanowionego w sprawie karnej bez wątpienia się w dyspozycji tego przepisu nie mieści. Depozyt ustanowiony w sprawie karnej, jak już wyżej wskazałam, nie jest tą samą instytucją, co depozyt w sprawie cywilnej i ma całkiem odmienne funkcje. Do ustanowienia takiego depozytu stosuje się inne przepisy – w sprawie karnej ustanowienie depozytu następuje zgodnie z regulacją Kodeksu postępowania karnego, a w sprawie cywilnej zgodnie z Kodeksem postępowania cywilnego. Dla likwidacji niepodjętego depozytu również właściwe są inne ustawy – w sprawie karnej jest to ustawa o likwidacji niepodjętych depozytów (wskazana powyżej), a w sprawie cywilnej Kodeks postępowania cywilnego. Opowiedzieć się zatem należy za uznaniem jako właściwego rozwiązania właściwości funkcjonalnej sądu grodzkiego karnego22 do rozpoznania wniosku prokuratora w przedmiocie likwidacji niepodjętego depozytu w sprawie karnej.

Reasumując powyższe rozważania, stwierdzić należy, że brak jest podstaw do uznania właściwości funkcjonalnej sądu grodzkiego cywilnego w przedmiocie orzekania o depozycie w sprawie karnej. Dotyczy to nie tylko etapu złożenia przedmiotu do depozytu, ale również jego wydania i likwidacji w razie niepodjęcia przez podmiot uprawniony. Depozyt ustanowiony w sprawie karnej jest jej częścią i właściwymi funkcjonalnie do orzekania w tej sprawie jest sąd właściwy dla spraw karnych; przy czym w zależności od sytuacji procesowej – będzie to albo sąd karny rozpoznający sprawę, albo sąd grodzki właściwy do spraw karnych.




Court competence to adjudicate upon a deposit in a criminal case

Abstract

This paper tries to answer the question which court division (and in which phase of criminal proceedings) is competent to adjudicate upon a deposit in a criminal case (i.e. on its establishment, delivery and liquidation), as well as which adjudication rules should be applied. The institution of a deposit is known to many branches of law. As there are clear regulations in this matter, no doubts exist as to the court’s capacity to establish a deposit under the provisions of law of criminal proceedings. However, some controversies occur in practice as to functional competence of the court which should adjudicate in this matter, these controversies arising out of and in connection with Article 13 § 2 of the District Self-Government Act, this Act generally granting competence to the municipal court.


1 Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia z dnia 23 lutego 2007 r. – Regulamin urzędowania sądów powszechnych (Dz. U. Nr 38, poz. 249).

2T. Ereciński, J. Gudowski, J. Iwulski, Komentarz do ustawy – Prawo o ustroju sądów powszechnych i ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa, pod red. J. Gudowskiego, Warszawa 2002, s. 59; K. Markiewicz, Postępowanie w sprawach depozytowych, Warszawa 2007, s.189.

3W ten sposób, w oparciu o Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 26 września 2001 r. (Dz. U. 2001 r., Nr 106, poz. 1160 z późn. zm.), utworzono dwie kategorie sądów grodzkich między innymi w: Sądzie Rejonowym w Bielsku-Białej, Sądzie Rejonowym w Bytomiu, Sądzie Rejonowym w Dąbrowie Górniczej, Sądzie Rejonowym w Elblągu, Sądzie Rejonowym w Gdyni, Sądzie Rejonowym Katowice-Zachód w Katowicach, Sądzie Rejonowym Katowice-Wschód w Katowicach, Sądzie Rejonowym w Koszalinie, Sądzie Rejonowym w Sosnowcu.

4 Tak między innymi – Sąd Rejonowy w Gliwicach, Sąd Rejonowy w Słupsku, Sąd Rejonowy w Rzeszowie, Sąd Rejonowy w Wałbrzychu, Sąd Rejonowy we Włocławku.

5 K. Markiewicz, Postępowanie w sprawach…, op. cit., s. 106.

6 Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 z późn. zm.).

7 Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (Dz. U. Nr 89, poz. 555 z późn. zm.).

8 K. Markiewicz, Postępowanie w sprawach…, op. cit., s. 42–58.

9A. Gaberle, Dowody w sądowym procesie karnym, Kraków 2007, LEX nr 58009.

10 S. Waltoś, Proces karny, Zarys systemu, wyd. VII, Warszawa 2003, s. 43–44.

11 K. Markiewicz, Postępowanie z przedmiotami zajętymi na użytek procesu karnego, Prok. i Pr. 2004, nr 7–8; R. A. Stefański, Postępowanie z przedmiotami zbędnymi dla postępowania karnego, Prok. i Pr. 1995, nr 1, s. 53.

12Por. R. A. Stefański, (w:) Z. Gostyński (red.), J. Bratoszewski, L. Gardocki, S. M. Przyjemski, R. A. Stefański, S. Zabłocki, Kodeks postępowania karnego. Komentarz, t. I, Dom Wydawniczy ABC 1998; inaczej w tej kwestii S. Zimoch, Glosa do uchwały Sądu Najwyższego z dnia 20 maja 1992 r., I KZP 9/92, LEX nr 4854, który w takiej samodzielności widzi niebezpieczeństwo przekształcenia sądów w biuro rzeczy znalezionych.

13 R. A. Stefański, op. cit.; tenże, Postępowanie…, s. 58–59.

14 A. Gaberle, Dowody…, op. cit.

15K. Markiewicz, Postępowanie w sprawach…, op. cit., s. 75–76; tenże, Postępowanie z przedmiotami…, op. cit.

16Ustawa z dnia 19 kwietnia 1969 r. – Kodeks postępowania karnego (Dz. U. Nr 13, poz. 96).

17 A. Gaberle, Dowody…, op. cit.

18 Ibidem.

19Tak też A. Gaberle, ibidem oraz K. Markiewicz, Postępowanie w sprawach…, op. cit.

20 Tak też A. Gaberle, ibidem.

21 K. Markiewicz, Postępowanie z przedmiotami…, op. cit., s. 74–76.

22 Tak też K. Markiewicz, Postępowanie depozytowe, op. cit., s. 189.


Prokuratura

i Prawo 1, 2009


©absta.pl 2016
wyślij wiadomość

    Strona główna