Organizacja gospodarstwa



Strona3/7
Data10.05.2016
Rozmiar1 Mb.
1   2   3   4   5   6   7

Kalkulacje różnicowe


Obliczanie nadwyżek bezpośrednich pozwala na porównanie relatywnej opłacalności znacznej liczby działalności równocześnie. Nie zawsze jest to potrzebne. W gospodarstwie często powstaje konieczność określenia, która z dwóch działalności, czy technologii produkcji jest bardziej korzystna. Przy podejmowaniu takich decyzji pomocne są kalkulacje różnicowe, tj. kalkulacje polegające na porównywaniu elementów różniących dwie działalności, technologie, poziomy intensywności itd.

Przy obliczeniach dotyczących kalkulacji różnicowych często nie uwzględnia się wartości produktów ubocznych, takich jak: słoma, obornika, wywar itp. Jednak nie zawsze mogą być one pomijane, bowiem czasami ich nadmiar może powodować wzrost kosztów i wtedy należy je włączyć do obliczeń.

Przykład 1. Rachunek ekonomiczny w ocenie opłacalności zmian technologii produkcji.

Straty powodowane przez patogeny grzybowe w produkcji pszenicy ozimej wynoszą 11,8 dt/ha. Określić opłacalność zastosowania fungicydów, zmniejszających straty o 80%, cena pszenicy 50 zł/dt.



Lp.

Wyszczególnienie

Sumy szcze-gółowe w zł

Zastosowanie fungicydów na 1 ha spowoduje:










wzrost kosztów, spadek przychodów

spadek kosztów, wzrost przychodów

I.

Dodatkowa produkcja (11,8*50*0,8)

472




472

II

Koszty środków ochrony:










1.

Tilt (0,5 l/ha * 112 zł/l)

56

56




2.

Bayleton (0,5 kg/ha * 116 zł/kg)

58

58




3.

Koszty oprysku - usługa (2 h* 20 zł)

40

40




4.

Koszty zbioru dodatkowego ziarna

15

15







Razem

x

169

472




Różnica

x

303

X

Z obliczeń przedstawionych w tabeli wynika, że dodatkowe korzyści finansowe wynikające z zastosowania fungicydów wynoszą 303 zł, czyli 6,06 dt pszenicy ozimej. Na podstawie przeprowadzonych obliczeń należy stwierdzić, że zastosowanie ochrony przeciwko grzybom przy podanych założeniach było opłacalne

Przykład 2. Rachunek ekonomiczny w ocenie opłacalności zwiększania nawożenia mineralnego pszenicy z 170 do 220 kg NPK na 1 ha.

Założenie: Stwierdzono, że przy poziomie nawożenia do 100 kg NPK/ha zwiększenie nawożenia o 1 kg powoduje wzrost plonu ziarna o około 5 kg, natomiast przy poziomie nawożenia między 170 a 220 kg NPK/ha następuje przyrost plonu tylko o 1 kg ziarna pszenicy.

Lp.

Wyszczególnienie

Sumy szcze-gółowe w zł

Zwiększenie nawożenia pszenicy z 170 do 220 kg NPK na 1 ha spowoduje:










wzrost kosztów, spadek przychodów

spadek kosztów, wzrost przychodów

I.

Produkcja (50 kg*0,5 zł/kg)

25




25

II

Koszty:










1.

nawozy mineralne (50 kg* 1,0)

50

50




2.

koszty wysiewu

1

1




3.

koszty zbioru dodatkowych 50 kg ziarna

2,5

2,5







Razem

x

53,5

25




Różnica

x

x

28,5

Z obliczeń wynika, że w przedstawionych warunkach cenowych zwiększenie nawożenia z 170 do 220 kg NPK na 1 ha jest nieopłacalne. Nie jest więc celowe przy podanych założeniach zwiększanie nawożenia aż do 220 kg NPK/ha.

Kalkulacje różnicowe mogą dotyczyć zastępowania jednej działalności inną, rozszerzenia produkcji zwierzęcej kosztem zmniejszenia powierzchni przeznaczonych pod uprawę roślin towarowych itp.

Ekonomiczne aspekty istotne przy wyznaczaniu optimum nawożenia mineralnego:


  • zaopatrzenie w składniki pokarmowe, czyli określenie poziomu intensywności nawożenia, zestawienie składników pokarmowych i ich rozdział przy danych cechach stanowiska, systemach uprawy;

  • optymalizacja zaopatrzenia w nawozy i ustalenie dla danego gospodarstwa sposobu wysiewu nawozów przy uwzględnieniu zapotrzebowania innych, konkurujących zadań gospodarskich na siłę roboczą i środki produkcji (najkorzystniejszy ze względu na koszty system nawożenia).

Część tabelaryczna

Charakterystyka potencjału rolnictwa krajów Unii Europejskiej w 1998 r.



Kraj

Pow. użytków

Udział w powierzchni ogólnej [%]

Udział rodzajów użytków w UR [%]




rolnych w tys. ha

UR

GO

TUZ

plantacje trwałe

GO

UE (15)

142501

43,9

23,3

39,3

7,7

53,0

Austria

3422

40,8

16,7

56,8

2,4

40,8

Belgia/ Luksemburg

1518

45,9

24,5

45,2

1,3

53,5

Dania

2672

62,0

54,9

11,2

0,3

88,5

Finlandia

2284

6,8

6,4

5,0

0,1

94,9

Francja

29944

54,3

33,3

34,8

3,9

61,3

Grecja

9091

68,9

21,5

56,6

12,1

31,3

Hiszpania

30080

59,4

28,2

36,5

16,0

47,5

Holandia

1973

48,3

22,2

52,3

1,8

45,9

Irlandia

4414

62,8

19,3

69,2

0,1

30,7

Niemcy

17373

48,7

33,3

30,3

1,3

68,4

Portugalia

3572

38,8

20,4

27,8

19,6

52,6

Szwecja

3272

7,3

6,2

14,9

0,0

85,1

W.Brytania

17509

71,5

25,6

64,0

0,2

35,8

Włochy

15377

51,0

27,5

28,3

17,9

53,8

Polska

18443

59,0

45,1

22,0

2,1

75,9

Źródło: opracowanie własne na podstawie FAOSTAT

    Powierzchnia użytków rolnych w Polsce z podziałem na rodzaje użytków oraz struktura użytków rolnych (stan czerwcowy)

Lata

Jednostka

miary


Użytki

rolne


Rodzaje użytków:

Grunty orne

Łąki

Pastwiska

Sady

1960

tys. ha

20403

15961

2390

1790

262




%

100

78,2

11,7

8,8

1,3

1965

tys. ha

19946

15196

2539

1673

229




%

100

77,4

12,9

8,5

1,2

1970

tys. ha

19543

15088

2523

1694

238




%

100

77,2

12,9

8,7

1,2

1975

tys. ha

19209

14781

2545

1580

303




%

100

76,9

13,2

8,2

1,6

1980

tys. ha

18947

14621

2503

1543

280




%

100

77,2

13,2

8,1

1,5

1985

tys. ha

18844

14511

2518

1551

264




%

100

77,0

13,4

8,2

1,4

1990

tys. ha

18720

14388

2475

1585

272




%

100

76,9

13,2

8,5

1,5

1995

tys. ha

18622

14286

2417

1629

290




%

100

76,7

13,0

8,7

1,6

2000

tys. ha

17812

13683

2503

1369

257




%

100

76,8

14,1

7,7

1,4

2002

tys. ha

16899

13067

2531

1030

271




%

100

77,3

15,0

6,1

1,6

2003

tys. ha

16169

12650

2341

928

250




%

100

78,2

14,5

5,7

1,5

2004

tys. ha

16327

12685

2390

975

277




%

100

77,7

14,6

6,0

1,7

2005

tys. ha

15906

12222

2529

858

297




%

100

76,8

15,9

5,4

1,9

Źródło: Roczniki Statystyczne GUS

Zmiany w powierzchni i strukturze zasiewów

Lata

Powierzchnia gałęzi w tys. ha

Zboża

Strączkowe

Ziemniak

Przemy-słowe

Pastew-ne

Pozosta-łe

Razem zasiewy

Odłogi

1950

9541

564

2616

612

1400

277

15010

-

1955

9351

585

2702

791

1631

331

15391

-

1960

9224

347

2876

720

1776

378

15321

640

1965

8558

398

2803

987

2142

464

15136

60

1970

8346

285

2732

929

2141

528

14961

127

1975

7864

229

2581

966

2526

508

14674

107

1980

7847

188

2344

960

2628

544

14511

110

1985

8205

300

2095

1017

2321

512

14450

61

1990

8531

318

1835

1028

2005

525

14242

146

1995

8571

148

1522

1055

1087

509

12892

1394

2000

8814

141

1251

809

913

480

12408

1275

2002

8294

100

803

775

492

300

10764

2303

2003

8163

109

766

764

697

390

10889

1761

2004

8377

108

713

887

783

417

11285

1400

2005

8329

119

588

880

837

440

11193

1029

Udział gałęzi produkcji roślinnej w %

1950

63,6

3,8

17,4

4,1

9,3

1,8

100,0

-

1955

60,8

3,8

17,6

5,1

10,6

2,2

100,0

-

1960

60,2

2,3

18,8

4,7

11,6

2,5

100,0

4,0

1965

55,7

2,6

18,3

6,4

14,0

3,0

100,0

0,4

1970

55,8

1,9

18,3

6,2

14,3

3,5

100,0

0,8

1975

53,6

1,6

17,6

6,6

17,2

3,5

100,0

0,7

1980

54,1

1,3

16,2

6,6

18,1

3,7

100,0

0,8

1985

56,8

2,1

14,5

7,0

16,1

3,5

100,0

0,4

1990

59,9

2,2

12,9

7,2

14,1

3,7

100,0

1,0

1995

66,5

1,1

11,8

8,2

8,4

3,9

100,0

9,8

2000

71,0

1,1

10,1

6,5

7,4

3,9

100,0

10,3

2002

77,1

0,9

7,5

7,2

4,6

2,8

100,0

21,4

2003

75,0

1,0

7,0

7,0

6,4

3,6

100,0

16,2

2004

74,2

0,9

6,4

7,9

6,9

3,7

100,0

12,4

2005

74,5

1,0

5,2

7,9

7,5

3,9

100,0

9,2
1   2   3   4   5   6   7


©absta.pl 2016
wyślij wiadomość

    Strona główna