Orzeczenia sądów Unii Europejskiej w sprawach z zakresu wspólnych reguł konkurencji Unii Europejskiej1



Pobieranie 303.47 Kb.
Strona10/16
Data28.04.2016
Rozmiar303.47 Kb.
1   ...   6   7   8   9   10   11   12   13   ...   16

III. Prewencyjna kontrola koncentracji

10. Sprawa T-342/99 Airtours


A. Dane identyfikacyjne
Wyrok

Sądu Pierwszej Instancji

z dnia 6 czerwca 2002 r.

w sprawie T-342/99

Airtours plc.

przeciwko



Komisji Wspólnot Europejskich

(Zb. Orz. 2002, II-2585)




B. Stan faktyczny

Dnia 29 kwietnia 1999 r., Airtours, brytyjski operator turystyczny, zgłosił Komisji Europejskiej (KE) zamiar wrogiego przejęcia jednego ze swoich najbliższych konkurentów, brytyjskiego operatora turystycznego First Choice, poprzez nabycie wszystkich jego akcji. Po przeprowadzeniu badania wstępnego, dnia 3.06.1999 r., Komisja zdecydowała, że zgłoszona koncentracja budzi poważne wątpliwości co do jej zgodności ze wspólnym rynkiem i wszczęła postępowanie główne. Mimo dwukrotnego wyrażenia przez Airtours gotowości zobowiązania się do podjęcia środków zmierzających do wyeliminowania zagrożeń dla konkurencji ze strony zamierzonej koncentracji, Komisja, uznając je za niewystarczające, wydała w dniu 22.09.1999 r. decyzję uznającą zamierzoną koncentrację za niezgodną ze wspólnym rynkiem i funkcjonowaniem Europejskiego Obszaru Gospodarczego, ponieważ tworzyłaby ona kolektywną pozycję dominującą na brytyjskim rynku krótkodystansowych wyjazdów turystycznych (short-haul foreign package holidays, Kurzstrecken-Auslandspauschalreisen), przez co konkurencja na wspólnym rynku byłaby istotnie ograniczona11.

Dnia 2 grudnia 1999 r. Airtours (powód w sprawie) złożył do Sądu Pierwszej Instancji (SPI) skargę o unieważnienie decyzji Komisji, zarzucając jej: (1) błąd w ocenie właściwego rynku produktowego; (2) zastosowanie nowej i błędnej definicji kolektywnej pozycji dominującej; (3) naruszenie art. 2 Rozporządzenia 4064/8912 przez przyjęcie, że zamierzona koncentracja doprowadziłaby do powstania kolektywnej pozycji dominującej; (4) nie uwzględnienie zobowiązań, jakie chciały na siebie wziąć strony, w celu wyeliminowania zagrożeń dla konkurencji. KE wnosiła o oddalenie skargi.

Wyrokiem z dnia 6.06.2002 r., SPI unieważnił zaskarżoną decyzję KE13.


C. Podstawowe ustalenia prawne

  1. Zgodnie z przepisami Rozporządzenia Nr 4064/89 o kontroli koncentracji przedsiębiorstw, odpowiednie określenie rynku właściwego jest warunkiem koniecznym dla oceny wpływu zamierzonej koncentracji na konkurencję. Zdefiniowanie tego rynku, w odniesieniu do produktów objętych połączeniem, musi uwzględniać ogólny kontekst gospodarczy w zakresie, w jakim pozwoli to ustalić rzeczywistą siłę ekonomiczną przedsiębiorstw uczestniczących w koncentracji. W tym celu należy najpierw wyjaśnić, jakie produkty stanowią substytuty produktów oferowanych przez te przedsiębiorstwa i to nie tylko ze względu na swe obiektywne cechy, lecz również ze względu na panujące warunki konkurencji, jak równie strukturę popytu oraz podaży na rynku, a zarazem nie stanowią substytutu dla innych produktów.

  2. Jeżeli Komisja, w ramach stosowania przepisów Rozporządzenia Nr 4064/89 o kontroli koncentracji przedsiębiorstw, bada kwestię kolektywnej pozycji dominującej na rynku, ma obowiązek sprawdzić, czy powstanie lub umocnienie takiej pozycji, będące bezpośrednim i natychmiastowym następstwem koncentracji, może spowodować istotne i trwałe ograniczenie skutecznej konkurencji. Jeżeli istniejąca na rynku konkurencja nie zostałaby istotnie zmieniona, Komisja musiałaby zezwolić na dokonanie zamierzonej koncentracji. Jednak z uwagi na domniemaną kolektywną pozycję dominującą, Komisja musi sprawdzić, opierając się na badaniach przewidywanego rozwoju danego rynku, czy koncentracja będąca przedmiotem postępowania może doprowadzić do sytuacji, w której skuteczna konkurencja na rynku właściwym zostanie istotnie ograniczona, gdyż łączące się przedsiębiorstwa wraz z jednym lub większą liczbą innych przedsiębiorstw (nie objętych koncentracją), dzięki pewnym wspólnym czynnikom, będą posiadać władzę rynkową pozwalającą na jednostronne działania, podejmowane w sposób niezależny od konkurentów, kontrahentów i wreszcie od konsumentów.

  3. Koncentracja przedsiębiorstw może spowodować powstanie kolektywnej pozycji dominującej, która istotnie ograniczy skuteczną konkurencję na wspólnym rynku lub jego istotnej części, jeśli doprowadzi ona do sytuacji, w której, z uwagi na rzeczywiste cechy rynku właściwego oraz spowodowane koncentracją zmiany jego struktury, każdy członek dominującego oligopolu będzie uważał za możliwe do zrealizowania, ekonomicznie rozsądne, a tym samym pożądane, działanie przez dłuższy czas w sposób jednolity i zgodny z rozpoznawalnym, wspólnym interesem (wspólną polityką). Pozwoli to bowiem na prowadzenie sprzedaży po cenach wyższych niż w warunkach konkurencji bez konieczności zawierania porozumienia w znaczeniu art. 81 TWE (obecnie art. 101 TFUE), oraz bez sięgania do zachowań przewidzianych w tym artykule, mimo, iż aktualni lub potencjalni konkurenci, a także kontrahenci i konsumenci, mogą na takie działania skutecznie zareagować.

Badając przewidywany rozwój rynku, co wymagane jest zawsze przy ocenie domniemanej kolektywnej pozycji dominującej na rynku, pozycja ta nie powinna być ujmowana jedynie w sposób statyczny, w określonym punkcie czasowym, a mianowicie w momencie przeprowadzania koncentracji i powodowanych nią zmian struktury konkurencji. Należy ocenić ją także w ujęciu dynamicznym, w szczególności pod kątem jej wewnętrznej spójności, jej stabilności oraz stawiając pytanie, czy zachowania równoległe sprzeczne z konkurencją, do których taka koncentracja może prowadzić, mogą utrzymać się w dłuższym czasie.

  1. Powstanie, w wyniku dokonanej koncentracji, kolektywnej pozycji dominującej, która mogłaby istotnie ograniczyć skuteczną konkurencję na wspólnym rynku lub na jego istotnej części, opiera się na spełnieniu trzech warunków: po pierwsze, każdy podmiot należący do dominującego oligopolu musi posiadać możliwość ustalenia, w jaki sposób zachowują się pozostali. Jest to konieczne, aby mógł on rozpoznać, czy zachowują się oni zgodnie z jakąś wspólną polityką, czy nie. Nie wystarczy sama świadomość poszczególnego przedsiębiorstwa prowadzenie działalności na podobnych zasadach opłaca się wszystkim członkom oligopolu; musi on także posiadać środki niezbędne do ustalenia, czy pozostali członkowie rzeczywiście przyjęli taką samą strategię i czy cały czas zgodnie z nią działają. Ponadto rynek musi być na tyle przejrzysty, aby każdy członek oligopolu z wystarczającą dokładnością i szybkością mógł dowiedzieć się o wszelkich zmianach (ewolucji) w zachowaniu pozostałych jego uczestników. Po drugie, stan „milczącej koordynacji” musi posiadać zdolność do utrzymywania się w dłuższym okresie czasu, a to oznacza, że muszą istnieć bodźce skłaniające do nie odstępowania od wspólnej strategii działania na rynku. Korzyści z uczestniczenia w dominującym na rynku oligopolu pojawią się tylko wtedy, gdy równoległe zachowania będą utrzymywane przez wszystkich jego uczestników. Stąd do immanentnych elementów wspólnych zachowań muszą należeć także pewne „środki odwetowe”, na wypadek odstępstw od wspólnej strategii. W tym kontekście Komisja musi bezwzględnie wykazać istnienie określonego, bardziej lub mniej surowego mechanizmu sankcjonowania; w każdym pojedynczym przypadku musi udowodnić, iż istnieją wystarczające środki odstraszania, które powodują, iż żaden z członków oligopolu nie ma interesu w tym, aby działając na niekorzyść pozostałych jego członków, odstąpił od wspólnych zachowań. Kolektywna pozycja dominująca może istnieć jedynie tak długo, jak długo owe środki odstraszania będą wystarczająco silnym bodźcem do nie odstępowania od wspólnych zachowań. Istnieje tu założenie, iż każdy członek oligopolu musi być świadomy, że jakiekolwiek zachowanie o silnie konkurencyjnym charakterze, ukierunkowane na zwiększenie jego udziału rynku, uruchomi analogiczne zachowania ze strony pozostałych, a tym samym taka indywidualna inicjatywa nie przyniesie mu żadnych korzyści. Po trzecie, należy wykazać, że przewidywana reakcja istniejących na rynku jak również potencjalnych konkurentów jak również konsumentów w żaden sposób nie postawi pod znakiem zapytania możliwości osiągnięcia przez uczestników oligopolu oczekiwanych rezultatów wspólnych działań.

  2. Analiza przewidywanego rozwoju rynku, którą Komisja musi przeprowadzić w ramach kontroli koncentracji przedsiębiorstw pod kątem kolektywnej pozycji dominującej, wymaga szczegółowego sprawdzenia warunków tego rozwoju. W szczególności takich, które w każdym indywidualnym przypadku są miarodajne dla oceny oddziaływania koncentracji na konkurencję na danym rynku.

  3. Jeśli Komisja jest zdania, iż należy zakazać określonej koncentracji przedsiębiorstw, ponieważ spowoduje ona powstanie kolektywnej pozycji dominującej na rynku, musi przedstawić jednoznaczne dowody w tym zakresie. Dowody te muszą dotyczyć warunków, które odgrywają ważną rolę przy ocenie pytania, czy zaistnieje kolektywna pozycja dominująca, jak np. brak efektywnej konkurencji pomiędzy tymi uczestnikami rynku, którzy przypuszczalnie należą do oligopolu oraz słabość presji konkurencyjnej, jaką ewentualnie mogą wywierać na nich pozostali uczestnicy rynku.

  4. Materialnoprawne przepisy Rozporządzenia Nr 4064/89 o kontroli koncentracji przedsiębiorstw, a w szczególności art. 2, przyznają Komisji pewną uznaniowość, w szczególności w zakresie dokonywania ocen ekonomicznych. Toteż musi następować kontrola korzystania z tej uznaniowości, tak ważnej przy ustalaniu zasad, na jakich koncentracje mogą być dokonywane. Kontrola ta, sprawowana przez wspólnotowych sędziów musi jednak uwzględniać swobodę ocen dokonywanych przez Komisję, opartą się na dokonywaniu ustaleń ekonomicznych, tworzących część zasad regulujących koncentrację.

  5. Rozmiary konkurencji na rynku relewantnym w momencie zgłoszenia zamiaru koncentracji są decydującą okolicznością dla ewentualnego ustalenia, w ramach stosowania przepisów Rozporządzenia Nr 4064/89 o kontroli koncentracji przedsiębiorstw, iż wytworzyła się kolektywna pozycja dominująca na rynku. Przy ocenie zachodzącej w danym przypadku kolektywnej pozycji dominującej, Komisja obowiązana jest m.in. sprawdzić, czy koncentracja, z którą wiąże się to zjawisko, doprowadzi do istotnego ograniczenia efektywnej konkurencji na rynku relewantnym. Jeżeli rozmiar dotychczasowej konkurencji nie zostanie istotnie zmieniony, na koncentrację powinna zostać wydana zgoda, skoro nie spowoduje ona żadnych skutków ograniczających konkurencję.

  6. W ramach dokonywania badań, co do powstawania kolektywnej pozycji dominującej, stabilność istniejących udziałów rynkowych okazała się okolicznością, która sprzyja kształtowaniu się milczącej zmowy, ponieważ ułatwiała dokonanie podziału rynku bez prowadzenia agresywnej konkurencji. W takiej sytuacji każdy przedsiębiorca, poprzez odniesienie do swego historycznego udziału w rynku, może wyznaczyć sobie wielkość produkcji.

  7. Według teorii ekonomicznej, zmienność popytu utrudnia powstanie kolektywnej pozycji dominującej. W przeciwieństwie do tego, stabilny i tym samym w ograniczonym stopniu zmieniający się popyt, stwarza punkt oparcia dla kolektywnej pozycji dominującej, która tym łatwiej jest zauważalna, im bardziej nacechowana jest odstępstwami od wspólnych zachowań (tzn. naruszaniem wspólnych zasad), co da się odróżnić od zjawiska dostosowywania oferty w odpowiedzi na wzrost lub kurczenie się rynku o zmiennym popycie.

[…]

Z tych powodów, SĄD PIERWSZEJ INSTANCJI (Piąta Izba, skład poszerzony) niniejszym:



  1. Stwierdza nieważność decyzji Komisji C(1999) 3022 z dnia 22 września 1999 r. (Dz. Urz. WE 2000 L 93/1) uznającej koncentrację z niezgodną ze wspólnym rynkiem oraz Porozumieniem o Europejskim Obszarze Gospodarczym (IV/M. 1542 – Airtours/First Choice).



1   ...   6   7   8   9   10   11   12   13   ...   16


©absta.pl 2016
wyślij wiadomość

    Strona główna