P rogram opieki nad zabytkami gminy Kuźnica



Pobieranie 274.44 Kb.
Strona3/5
Data08.05.2016
Rozmiar274.44 Kb.
1   2   3   4   5

3./1 Zabytki nieruchome

Na terenie Gminy Kuźnica znajdują się następujące zabytki nieruchome wpisane do rejestru zabytków oraz ujęte w wojewódzkiej/gminnej ewidencji zabytków:

Kościół parafialny p.w. Opatrzności Bożej w Kuźnicy, wpisany do rejestru zabytków pod nr A-777 decyzją z dnia 02.11.1993 r. Usytuowany został przy Placu Tysiąclecia, otoczony kamiennym ogrodzeniem, które wyznacza granice cmentarza kościelnego. Na terenie cmentarza przykościelnego zachowało się kilka starych, XIX-wiecznych nagrobków. Na osi wejścia do kościoła znajduje się brama główna z bocznymi furtkami zbudowana z ceglanych słupów zdobionych ceglanymi gzymsami i płycinami, nakrytych daszkami. W zwieńczeniu słupów wewnętrznych żelazne, kute krzyże. Kościół został wzniesiony w latach 1860 – 1864 staraniem proboszcza ks. proboszcza Adama Pisanko, w 1913 r. gruntownie odremontowany wewnątrz i zewnątrz; wówczas też przeniesiono zakrystię ze strony północnej na południową. W latach 90-tych XX w. przeprowadzono szeroko zakrojone prace remontowe. Wówczas to wykonano sklepienia żelbetowe zamiast dotychczasowego stropu drewnianego, osuszono teren, wymieniono posadzkę, tynki zewnętrzne i pokrycie dachowe. Jest to świątynia murowana z cegły i częściowo z kamienia, otynkowana, założona na rzucie wydłużonego prostokąta, trójnawowa, czteroprzęsłowa, z wyodrębnionym prezbiterium zamkniętym półkoliście i prostokątną kruchtą z dwiema wieżami. Korpus nawowy pokryty dachem dwuspadowym, nieco niższe prezbiterium – dachem trójpołaciowym, zakrystie – dachami pulpitowymi. Fasada trójosiowa z wydatnym szczytem zasłaniającym kalenicę dachu na osi środkowej i dwiema wieżami zwieńczonymi ostrosłupowymi hełmami po bokach. Szczyt zdobiony fryzem arkadkowym. Płyciny w fasadzie i otwory okienne mają wykrój ostrołukowy. Trójnawowe, pseudobazylikowe wnętrze jest oddzielone od prezbiterium ścianą tęczową. Nawa główna otwarta do naw bocznych półkolistymi arkadami. Także kruchtę z nawą łączy półkolista arkada.

Kościół parafialny p.w. Świętej Trójcy i św. Dominika w Klimówce wraz z cmentarzem przykościelnym, wpisany do rejestru zabytków pod numerem A-801 decyzją z dnia 16.08. 1995 r. Położony w zachodniej części wsi, otoczony kamiennym ogrodzeniem, z kamienną bramą umieszczoną na osi wejścia do kościoła. Kościół przebudowany i powiększony z istniejącej od połowy XIX w. kaplicy w latach 1922 – 1928 z inicjatywy ks. Autuchiewicza, który do śmierci w 1926 r. nadzorował budowę. Jego następcą został ks. Stanisław Janczarek, który doprowadził budowę kościoła do końca. W latach 80-tych XX w. z inicjatywy ks. proboszcza Jana Okurowskiego przeprowadzono remont generalny, podczas którego m.in. wykonano kolebkowe sklepienie żelbetowe w miejsce drewnianego sufitu i naprawiono dach. Jest to budynek murowany, tynkowany, w narożach oszkarpowany. Cokół i szkarpy wyłożone są drobnymi polnymi kamykami wtopionymi w zaprawę. Założony na rzucie prostokąta, z szerszą częścią prezbiterialną zamkniętą trójbocznie od wschodu i kruchtą na rzucie prostokąta, z podcieniami po bokach od zachodu. Nieco niższe od nawy prezbiterium i zakrystie nakryte wspólnym dachem dwuspadowym, nad apsydą trójspadowym. Korpus nawowy nakryty dachem dwuspadowym, kruchta z wieżą wyniesioną w części środkowej, po bokach nakryta dachami pulpitowymi. Pośrodku elewacji frontowej przystawiono wieżę w formie wysokiego prostopadłościanu zwężającego się ku górze, z wydatnym, profilowanym gzymsem koronującym, zwieńczonego niską nastawą z okrągłymi sterczynami w narożach oraz namiotowym dachem. Po bokach wieży dodano niskie podcienia otwierające się na zewnątrz arkadami o koszowych zamknięciach, nakryte pulpitowymi daszkami zakrytymi szczytami o renesansowych spływach. Nawy doświetlają okna o półkolistych zamknięciach. Trójnawowe, czteroarkadowe wnętrze kościoła przekryte jest sklepieniem krzyżowym. Nieco niższe prezbiterium sklepione jest kolebką z lunetami. Cmentarz przykościelny założony został w XVII w. Obecnie oprócz kościoła znajduje się na nim nagrobek z 1935 r., krzyż oraz drzewa: lipy, brzozy i klony.



Istotną grupę zabytków gminy Kuźnica stanowią obiekty będące pozostałością po dawnych założeniach dworsko ogrodowych w Łosośnie Małej, Pawłowiczach, Tołoczkach Małych, Tołoczkach Wielkich i Zajzdrze.

Łosośna Mała - zespół dworsko-parkowy i folwarczny, początki założenia datują się na XVI w., kiedy ziemie te z nadania Aleksandra Jagiellończyka otrzymał Wasyl Doroszkiewicz Boufał, założyciel pierwszego dworu. Na przestrzeni XVI – XVIII w. dobra były dzielone i wyprzedawane. W 1 poł. XIX w. były własnością Sierzputowskich; w 1869 r. po zesłaniu właściciela za udział w powstaniu styczniowym majątek został przymusowo sprzedany. Od końca XIX w. do 1939 r. i od lat 50-tych XX w. własność rodziny Bilminów. Zespół składa się z dworu, parku i pozostałości budynków gospodarczych. Nie zachowały się domy robotników folwarcznych, oficyna, budynki gospodarcze, młyn, sady i ogrody. Założenie ma kształt wydłużonego prostokąta w kierunku płn. – płd. Od wsch. graniczy z rzeką Łosośną i stawem wydzielonym groblą w końcu XIX w.; od płn. stawami i ogrodami (dziś pola uprawne); od płd. parkiem założonym w końcu XIX w. i częściowo zachowanym do dziś; od zach. ogrodami przedzielonymi szpalerami kasztanowców (obecnie pola). Do dworu prowadziła droga dzieląca założenie na część wschodnią ( tu usytuowane były domy pracowników folwarcznych, budynki gospodarcze, oficyna) i zachodnią z dworem i budynkami gospodarczymi. Dwór - wpisany do rejestru zabytków pod numerem 57 decyzją z dnia 11. 07. 1956 r. Wzniesiony w XVIII w., przebudowany ok. 1884 r. na dom letniskowy. Otrzymał wówczas ośmiokolumnowy ganek, a wnętrze ozdobiono plafonami i ornamentalnymi malowidłami. W 1926 r. powtórnie przebudowany, zlikwidowano wówczas cztery przednie kolumny ganku. Położony w centralnej części założenia, drewniany, oszalowany wzdłużnie ułożonymi deskami z listwowaniem, posadowiony na wysokiej podmurówce, jednokondygnacyjny, nakryty dachem czterospadowym. Wzniesiony na rzucie prostokąta z gankiem usytuowanym centralnie od wschodu poprzedzonym schodami. Sześciokwaterowe okna rozmieszczone symetrycznie po obu stronach przeszklonych drzwi wejściowych, nad którymi owalne nadświetle. Ganek z czterema słupami podtrzymuje trójkątny szczyt i dwuspadowy daszek. Pomiędzy słupami drewniana balustrada. W połaci dachu dwie małe lukarny. Wnętrze posiada układ trójtraktowy w częściach skrajnych i dwutraktowy w pozostałej części, z centralną sienią pośrodku budynku.

Łosośna Wielka – założenie dworsko-ogrodowe, w XVIII i pocz. XX wieku istniała tu założenie dworsko ogrodowe. XVIII wieczny dwór otaczały regularne ogrody i zabudowania sąsiadujące ze stawami wykopanymi nad rzeką. W 1798 roku zbudowano nowy murowany młyn a pewnie też i inne zabudowania, m. in. dwór oraz oborę. Zabudowania wzniesiono z kamieni polnych. Do siedziby wjeżdżało się po grobli miedzy dwoma stawami na Łosośnie, którą biegła droga i główna aleja dojazdowa. Na grobli umieszczono też osadę młyńską. Istniała tu również gorzelnia i służąca jej sadzawka. Dwór ustawiony był przy prostokątnym dziedzińcu, frontem na północ, szczytem zwrócony był do drogi. W wieku XIX wzniesiono kamienne budynki stodoły i oborę, rozbudowano też osadę młyńską. Urządzono tam folusz i zakład produkujący watę. Obecnie całe to urokliwe założenie jest mocno zniszczone. Pozostały tu ślady dawnego układu: ruiny dworu, młyn (z XVIII wieku z zachowanym dobrze wyposażeniem, który obecnie po adaptacji pełni funkcję mieszkalną), staw młyński, obora i dwie sadzawki. Założenie to nie jest wpisane do rejestru zabytków i nie posiada dokumentacji w postaci kart ewidencyjnych.

Pawłowicze - zespół pałacowo-ogrodowy, początki założenia dworskiego sięgają XVI w. i są związane z rodziną Wołłowiczów. W 1610 r. Paweł Wołłowicz podskarbi Wielkiego Księstwa Litewskiego wzniósł tu istniejący do dziś dwór. Na pocz. XVIII w. właścicielem majątku został Stanisław Łapa, następnie przeszedł on w ręce rodziny Downarowiczów, (którzy w 4 ćw. XVIII w. przebudowali dwór na pałac w stylu klasycystycznym,) Olędzkich, Aleksandra Wasilkowskiego, Juliana Oppermana, Pawła Baboszy, Elżbiety Kułakowskiej (okres międzywojenny). W czasie II wojny światowej posiadłość została zniszczona, po wojnie rozparcelowana, część budynków rozebrano, pozostałe zdewastowano. W latach 1958-1966 przeprowadzono gruntowny remont pałacu (budynek przeznaczono na szkołę) i południowej oficyny (mieszkania nauczycieli). Założenie ma kształt zbliżony do czworoboku. Dwór usytuowany był w centrum założenia, na skrzyżowaniu dwóch osi. Na północ od niego mieścił się zwierzyniec (zamieniony później w sady) sąsiadujący z rzeką. Na osi pałacu przez dziedziniec wstępny i honorowy zasadzono aleję lipową kończącą się przy bramie w murze ogrodzeniowym. Na zachód od pałacu mieścił się park z główną aleją kończącą się wzgórzem i altaną. Budynki gospodarcze umieszczone były we wschodniej części założenia. Z dawnego założenia pozostał pałac, oficyna południowa, ruiny oficyny północnej, stajnia, pozostałości parku i aleja. Pałac jest wpisany do rejestru zabytków pod numerem 62 decyzją z dnia 18. 10. 1956 r. Murowany, kamienno-ceglany, tynkowany. Wzniesiony na planie wydłużonego prostokąta, dwukondygnacjowy, nakryty wysokim dachem czterospadowym. Parter boniowany z wejściem na osi środkowej i sześciokwaterowymi oknami rozmieszczonymi symetrycznie po obu stronach. Kondygnacje wydziela prosty gzyms kordonowy. Piętro reprezentacyjne, z dużymi oknami i porte-fenêtre na osi środkowej ujętym balkonem, powyżej którego trójkątny fronton obwiedziony gzymsem z akantowymi kroksztynami i półkolistym oknem w polu. Okna i drzwi w ozdobnych profilowanych obramieniach. Elewacje zwieńczone fryzem z motywem rozet i tryglifów i wydatnym, profilowanym gzymsem wspartym na kroksztynach. Układ wnętrza dwutraktowy, na osiach skrajnych – trzytraktowy. Na elewacji frontowej wmurowana jest tablica fundacyjna z inskrypcją i herbem Wołłowiczów-Boryga z 1610 r. Po obu stronach pałacu usytuowane były dwie oficyny. Budynkiem nie wpisanym do rejestru zabytków jest pochodząca z 4 ćw. XVIII w. oficyna południowa, generalnie odremontowana w latach 1959-1966. Jest to budynek murowany, tynkowany, jednokondygnacyjny, założony na rzucie prostokąta. Prostopadłościenna bryła nakryta jest wysokim dachem czterospadowym. Elewacje dekorowane boniowaniem, zwieńczone wydatnym, profilowanym gzymsem koronującym. Okna umieszczone w płycinach zamkniętych łukiem odcinkowym, okno na osi środkowej zdobi wydatny, profilowany gzyms nadokienny. Wnętrze 2 i ½ traktowe, pierwotnie z sienią wewnętrzną biegnącą wzdłuż osi wzdłużnej. Z tego samego czasu pochodzi oficyna północna, znajdująca się obecnie w stanie ruiny.

Tołoczki Małe - zespół dworsko-folwarczny, początki zespołu sięgają XVI w., kiedy majątek należał do bojarskiej rodziny Tołoczków. W wyniku podziałów sukcesyjnych w XVIII w. powstały trzy siedziby. Jedna z nich nosząca dziś nazwę Tołoczki Małe należała do rodziny Tołoczków. W XIX w. majątek został sprzedany Michałowi Koźminowi, zaś około 1915 r. właścicielami majątku zostali Byczkowscy, w rękach których majątek pozostał do 1944 r. W XVIII w. siedziba złożona była z dworu, dziedzińca otoczonego budynkami gospodarczymi, ogrodów i stawów. W 2 poł. XIX w. kompozycja założenia uległa przekształceniom. W 1876 r. w centralnej części założenia wzniesiono dwór zaś w jego otoczeniu pobudowano budynki gospodarcze. W części wschodniej i zachodniej znajdował się sad i ogród otoczony lipami i leszczynami. Podczas II wojny światowej zniszczeniu uległy budynki i sady. Po wojnie nastąpiła parcelacja, część budynków rozebrano, część stawów osuszono, na miejscu ogrodów powstały pola uprawne. Z dawnego założenia do dziś zachowały się następujące obiekty: 1. dwór z 1876 r., drewniany, konstrukcji zrębowej na podmurówce kamiennej, parterowy, nakryty dachem dwuspadowym. Współcześnie przebudowany, z nową przybudówką i tarasem wzdłuż całej elewacji frontowej; 2. budynki gospodarcze (obora, magazyn, lamus, stodoła). Do zespołu prowadzi droga dojazdowa zaakcentowana aleją kasztanową, wzdłuż której zachowały się fragmenty muru ogrodzeniowego z kamieni i fragment alei lipowej. Zachowała się niewielka ilość XIX-wiecznych drzew.

Tołoczki Wielkie – dwór, posiadłość należała w XVI w. do rodziny Tołoczków. W XVIII w. jako właściciel wzmiankowany jest Marcin von Nowinsky, następnie rodzina Gąsowskich, która w XIX w. przebudowała posiadłość. Wzniesiono nowy drewniany dwór położony na wzniesieniu, które od południowej strony dworu tarasowo obniżało się w kierunku rzeki. U podnóża wzniesienia wykopano staw zasilany wodami rzeki. Wtedy też powstało założenie parkowo-ogrodowe z siecią dróg i alei spacerowych. Po stronie zachodniej pobudowano pomieszczenia dla służby folwarcznej i zabudowania gospodarcze. Na przełomie XIX i XX w. właścicielka była Maria Denk, która zadłużony majątek stopniowo wyprzedawała. W latach 30-tych XX w. wzniesiono nowy, zachowany do dziś dwór położony jak poprzedni barokowy na wzniesieniu. Podczas II wojny światowej ogród i dwór uległy dewastacji. Po wojnie majątek rozparcelowano, budynki gospodarcze rozebrano a we dworze umieszczono szkołę podstawową. Brak należytej, konserwatorskiej opieki nad dworem wpłynął na jego dewastację. Obecnie dwór jest gruntownie remontowany. Jest to budynek murowany z cegły, posadowiony na fundamencie z kamienia polnego i cegły, na cokole, na rzucie prostokąta z dobudówką od zach. mieszczącą ganek oraz tarasem przy elewacji płd. Jednokondygnacyjna bryła nakryta jest wysokim dachem dwuspadowym z naczółkami. W połaciach dachu umieszczono lukarny: w płn. jednoosiowa nakryta dachem dwuspadowym, zaś w płd. trzy lukarny dwuosiowe, każda nakryta dachem dwuspadowym. Układ wnętrza dwutraktowy.

Zajzdra - zespół folwarczny, ukształtowany prawdopodobnie w połowie XIX w. Pierwotnie składał się z rządcówki otoczonej sadem i części gospodarczej. Rządcówka uległa spaleniu przed I wojną światową i do dziś widoczne są ślady kamiennych fundamentów. Część gospodarcza usytuowana jest w południowej części założenia i do dziś zachowało się część zabudowań folwarcznych z polowy XIX w. - stodoła, stajnia (ob. stodoła) i budynek gospodarczy przebudowany na dom mieszkalny.

Wołkusze – słupowa kapliczka przydrożna, wpisana do rejestru zabytków pod numerem 61 decyzją z dnia 13. 07. 1956 r., barokowa, XVIII-wieczna. Wzniesiona na niewielkim wzniesieniu w pobliżu drogi Sokółka – Kuźnica – Wołkusze. Zbudowana z cegły na rzucie kwadratowym, posadowiona na wysokim, czworobocznym cokole, ze śladami tynkowania. Złożona z wysokiej ośmiobocznej nastawy zakończonej profilowanym gzymsem i okapem pokrytym dachówką, na której czworoboczne zwieńczenie zamknięte profilowanym gzymsem koronującym. W zwieńczeniu umieszczona wnęka. Kapliczka nakryta daszkiem czterospadowym pokrytym dachówką i zwieńczona ażurowym, kutym krzyżem równoramiennym. Kapliczka od lat 50-tych XX w. znajduje się w bardzo złym stanie. Większa część tynku odpadła, pozostała jest silnie spękana, skorodowana, zawilgocona. Cegła na całej powierzchni jest wykruszona, rozwarstwiona. Duże ubytki sprawiają, że bryła kapliczki zaciera się, a dalsza degradacja materiału, z którego została zbudowana grozi całkowitą ruiną.

Zabudowa drewniana i murowana wsi w gminie Kuźnica.

Budownictwo wiejskie na terenie gminy Kuźnica reprezentowane jest w przeważającej części przez drewniane domy mieszkalne i zabudowania gospodarcze budowane zarówno z drewna jak i murowane z kamienia. Podstawowym typem budownictwa ludowego jest parterowy drewniany dom nakryty dachem dwuspadowym, posadowiony na kamiennym fundamencie, szczytem zwrócony do ulicy. Większość budynków mieszkalnych pochodzi z 1 ćw. XX w. Żaden z nich nie jest wpisany do rejestru zabytków ani nie jest ujęty w wojewódzkiej ewidencji zabytków. Część domów uległa przebudowom i remontom, które zatraciły pierwotny ich wygląd i wartości zabytkowe. Należałoby podjąć działania zarówno ze strony gminy jak i właścicieli, aby budynki zabytkowe, które zachowują pierwotną bryłę i zdobnictwo włączyć do wojewódzkiej/gminnej ewidencji zabytków. Szczególnymi walorami wyróżnia się szkoła w Popławcach, której należy wykonać kartę ewidencyjną.


Na terenie gminy Kuźnica występują następujące cmentarze wyznaniowe:

Kuźnica – cmentarz przykościelny rzymskokatolicki, założony w XVI w. i związany z pierwszym, drewnianym kościołem, wpisany do rejestru zabytków pod nr A-777 decyzją z dnia 02.11.1993 r.. Cmentarz był czynny do XIX w. i z tego właśnie czasu zachowały się nagrobki. Najstarszy to żeliwny, lany nagrobek Rozalii z Boufałów Karwowskiej starościny augustowskiej i jej wnuczki pochodzący z 1842 r. Posadowiony na kamiennym, nieregularnie ociosanym kamieniu z reliefem krzyża równoramiennego. Żeliwna, wysoka stela zwieńczona jest wydatnym gzymsem i postumentem pod krzyż, który złamany stoi u podstawy nagrobka. Nagrobek jest w złym stanie, skorodowany i pochylony. Inny nagrobek to kamienna stela na dwustopniowym postumencie zwieńczona krzyżem z 1844 r. Cmentarz wokół kościoła parafialnego p.w. Opatrzności Bożej otoczony jest kamiennym ogrodzeniem nakrytym betonowym parapetem. Brama główna usytuowana naprzeciwko wejścia do kościoła, złożona z czterech prostopadłościennych słupów nakrytych daszkami namiotowymi, dekorowanych płycinami i gzymsami, pomiędzy którymi ażurowe, żelazne skrzydła.

Kuźnica – cmentarz parafialny rzymskokatolicki, założony na pocz. XIX w. w płd. -wsch. części Kuźnicy. Położony na wzgórzu, otoczony kamiennym murem, z

kamienną bramą przeprutą odcinkowo zwieńczonym otworem bramnym i zwieńczoną trzema naczółkami krytymi daszkami dwuspadowymi z krzyżami w kalenicach. Na cmentarz wiodą schody z poręczami. Zachowała się niewielka ilość starych XIX-wiecznych nagrobków, obecnie często zaniedbanych i zarośniętych, a wymagających oczyszczenia i zabezpieczenia. Wśród najstarszych są nagrobki w formie kamiennej steli zwieńczone żeliwnym, często złamanym krzyżem oraz kamienna, nieregularna w kształcie stela z rytym krzyżem, zwieńczona kutym, żelaznym krzyżem o ciekawej formie. Spotykamy też żeliwne, lane krzyże z bogatą ornamentyką, pochodzące prawdopodobnie z Huty Sztabińskiej, nagrobki z lat 30-tych XX w. w formie kamiennego konaru; nagrobki granitowe w formie steli zwieńczonej kamiennym lub żeliwnym krzyżem z 2 poł. XIX w. Niektóre z nich posiadają już współczesne tablice umieszczone w miejscu pierwotnych, inne są zniszczone mechanicznie, pozbawione krzyży. Nagrobkiem pozbawionym już pierwotnej formy jest pochodzący z 1850 r. nagrobek Tekli Górskiej. Zachowała się żeliwna tablica z inskrypcją umieszczona na ceglano-kamiennym, bardzo zniszczonym postumencie. Innym typem nagrobku jest granitowy, duży obelisk upamiętniający Annę Tomaszewską. Dobrym warsztatem wyróżnia się nagrobek ks. Antoniego Bilmina zdobiony reliefem i otoczony żelaznym ogrodzeniem. Opieki wymaga też zieleń na cmentarzu. Należy usuwać samosiejki, które zarastają najstarsze, pozbawione opieki nagrobki. Należy wykonać dokumentację starych nagrobków. Wiele z nich wyróżnia się piękną formą i doskonałym warsztatem.



Kuźnica – cmentarz przycerkiewny, założony na początku XVIII w., na regularnym rzucie, otoczony kamiennym murem nakrytym betonowym parapetem, z bramą w formie czterech ceglanych słupów, z ażurowymi skrzydłami. Teren cmentarza porośnięty starymi drzewami liściastymi. Cerkiew parafialna p.w. Podwyższenia Krzyża Świętego została zbudowana w 1947 r. na miejscu drewnianej cerkwi z 1912 r. zniszczonej podczas wojny. W miejscu tym znajdował się w XVIII w. klasztor bazylianów podległy opactwu supraskiemu, ufundowany w 1704 r. przez Krzysztofa Micutę.

Kuźnica – cmentarz parafialny prawosławny, założony w końcu XIX w., powiększony w 1921 r. Ujęty ogrodzeniem z kamieni polnych z bramą w formie dwóch słupów nakrytych czapami w kształcie dachów namiotowych, ze skrzydłami z metalowych prętów. Najstarsze nagrobki datują się na koniec XIX w. Wśród nich najciekawszy jest kamienny nagrobek duchownego z 1897 r. w formie pulpitu z rozłożoną, otwartą księgą, zwieńczonego krzyżem. Innym ciekawym nagrobkiem jest nagrobek w formie kamiennej kolumny ustawionej na czworobocznym postumencie, zwieńczonej żelaznym, prostym krzyżem. Zasadniczym typem wśród starych nagrobków jest żeliwny lub żelazny,

kuty lub odlewany krzyż na kamiennym cokole oraz kamienny nagrobek w formie smukłej steli zwieńczonej krzyżem. Dobrym warsztatem wyróżnia się też nagrobek zdobiony na awersie kolumnami i arkadową blendą, ozdobnie zwieńczony profilowanym łukiem o kształcie trójliścia. Część starych nagrobków jest zarośnięta, wchłonięta przez grunt, zaniedbana. Należy wykonać dokumentację starych nagrobków pochodzących z 2. poł. XIX i 1. poł. XX wieku oraz oczyścić z samosiewów miejsca wokół starych nagrobków.



Kuźnica – cmentarz żydowski, położony przy drodze we wschodniej części miejscowości, po północnej stronie ulicy Podlipskiej, na wzgórzu. Podczas II wojny światowej zniszczony. Teren porośnięty trawami i krzewami. Cmentarz ogrodzony parkanem. Zachowana jest niewielka ilość kamiennych nagrobków – macew z widocznymi inskrypcjami zachowana do dziś oraz fragmenty grobowców.

Klimówka - cmentarz przykościelny rzymskokatolicki, założony w XVII w., otoczony kamiennym murem z kamienną bramą zwieńczoną odcinkowo, wypełnioną kutymi, żelaznymi skrzydłami. Na terenie cmentarza znajduje się granitowy nagrobek w formie konaru drzewa ks. proboszcza Augustyna Autuchiewicza z 1926 r. Nagrobek otoczony jest żelaznym, kutym ogrodzeniem. Oprócz nagrobka na terenie cmentarza umieszczony jest krzyż na steli upamiętniający Rok Jubileuszowy 1935 oraz pomnik z figurą ojca Pio.

Klimówka – cmentarz parafialny rzymskokatolicki, założony i poświecony w 1919 r. Położony na niewielkim wzniesieniu, ujęty kamiennym ogrodzeniem z bramą w formie kamiennych słupów, z kutymi skrzydłami. Na terenie cmentarza znajduje się grób żołnierzy z nagrobkiem w formie konaru drzewa z inskrypcją: BOHATEROM/ POLEGŁYM/ ZA OJCZYZNĘ/ W 1920 R. Zasadniczym typem nagrobka na cmentarzu jest kamienna stela na podstawie zwieńczona metalowym lub kamiennym krzyżem. Występują również granitowe nagrobki w formie konarów drzew. Należy wykonać dokumentację starych nagrobków pochodzących z początku XX wieku.

3./2 Zabytki ruchome
Zabytki ruchome wpisane do rejestru zabytków:

Rejestr zabytków ruchomych prowadzony jest (podobnie jak rejestr zabytków nieruchomych) przez wojewódzkiego konserwatora zabytków. Do rejestru wpisuje się zabytek ruchomy na podstawie decyzji wydanej przez wojewódzkiego konserwatora zabytków na wniosek właściciela tego zabytku. Wojewódzki konserwator zabytków może wydać z urzędu decyzję o wpisie zabytku ruchomego do rejestru w przypadku uzasadnionej obawy zniszczenia, uszkodzenia lub nielegalnego wywiezienia zabytku za granicę. Do rejestru nie wpisuje się zabytku wpisanego do inwentarza muzeum lub wchodzącego w skład narodowego zasobu bibliotecznego. (Art. 10 i 11, Rozdz. 2 Ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami z 23.07. 2003 r.)


Na terenie gminy Kuźnica znajdują się cztery obiekty ruchome wpisane do rejestru zabytków na mocy dwóch decyzji w sprawie wpisania dobra kultury do rejestru zabytków. Są to następujące decyzje:

Decyzja nr B-37/1/1-3/ z dnia 27. 11. 1995 r.

Decyzją tą wpisano do rejestru zbytków 3 obiekty zabytkowe będące w wyposażeniu kościoła parafialnego w Klimówce.



Decyzja nr B-37/2/1/ z dnia 08.11. 1996 r.

Decyzją tą wpisano do rejestru zabytków jeden obiekt z wyposażenia kościoła parafialnego w Klimówce.

Na wystrój kościoła parafialnego p.w. Świętej Trójcy i św. Dominika wchodzą obiekty z wyposażenia wnętrz wcześniejszych świątyń i późniejsze, wykonane do obecnej świątyni. Do rejestru zabytków wpisane są dwa barokowe kielichy mszalne, obraz Ukrzyżowanie z 1 poł. XIX w. oraz obraz Matki Bożej będący kopią obrazu Matki Bożej Częstochowskiej namalowany przez Marcybelę Korecką wojewodzinę witebską około 1630-1640 r.

Cenne wyposażenie wnętrza posiada kościół parafialny p.w. Opatrzności Bożej w Kuźnicy. Całe wyposażenie świątyni posiada opracowanie w postaci kart ewidencyjnych zabytków ruchomych wykonanych w 2000 r. Zewidencjonowano bogaty zbiór szat liturgicznych, wśród których są ornaty i dalmatyka datowane na wiek XVIII; meble - ławy, szafa –armaria; feretrony; krucyfiksy pochodzące z XIX w.; naczynia liturgiczne, wśród których wyróżnia się kielich z czaszą z XVII w. oraz gotycka misa chrzcielna datowana na XV/XVI w.; świeczniki korpusowe, lichtarze, krzyż ołtarzowy; kamienne kropielnice; obrazy ołtarzowe oraz dwa nagrobki z połowy XIX w. z cmentarza przykościelnego. Obiekty z wyposażenia tego kościoła nie są wpisane do rejestru zabytków.

Należy wykonać dokumentację w postaci kart ewidencyjnych zabytków ruchomych dla wyposażenia cerkwi w Kuźnicy. Jedynie trzy ikony posiadają taką dokumentację.

1   2   3   4   5


©absta.pl 2016
wyślij wiadomość

    Strona główna