Państwowe Wydawnictwo Naukowe Warszawa 1990



Pobieranie 9.02 Mb.
Strona161/162
Data28.04.2016
Rozmiar9.02 Mb.
1   ...   154   155   156   157   158   159   160   161   162

Zenothemis

802

Zeus

kurejczyków"; jego wykładów słuchał w Ate­nach Cyceron. 6. Z. z Laodikei we Frygii, retor i polityk z I w. p.n.e., który swoją wymową po­budził obywateli Laodikei do obrony miasta przeciwko Tytusowi Labienusowi i Fartom (w r. 40 p.n.e.). Jego działalność polityczną kontynuował syn jego, Polemon. 7. Z. syn Attinasa, grecki rzeźbiarz z Afrodisias w okresie panowania Trajana lub Hadriana, znany z syg­natury posągu męskiego z willi Ludowi (Rzym, Muzeum Term). Wykonał też statuę kapłanki w Syrakuzach oraz hermę z metryczną inskryp­cją. 8. syn Theodorosa, grecki architekt w okre­sie panowania Marka Aureliusza, twórca teatru w Aspendos (r. 170 n.e.).

Zenothemis uczony grecki z II w. p.n.e., mi­neralog, autor dzieła (prawdopodobnie poe­matu) o kamieniach oraz bliżej nam nieznanego Periplus.

Zerynthos miasto w południowej Tracji, nie­daleko Ajnos (zob.). Istniała tu znana świątynia Apollina i jaskinia Hekate.

Zetes (Zethes) zob. Kalais.

zeugici (gr. zeugttaj) trzecia klasa majątkowa obywateli ateńskich (według podziału wprowa­dzonego przez Solona), średni posiadacze, ma­jący 200 medimnów dochodu oraz parę bydląt pociągowych, potrzebnych do uprawy gruntu.

zeugma (gr. zeugma sprzężenie) figura reto­ryczna polegająca na połączeniu dwóch lub więcej rzeczowników z jednym czasownikiem, który znaczeniowo odnosi się tylko do jednego z nich, np.: deponere vestem et timorem zdjąć suknię i pozbyć się strachu (dosł.: zdjąć suknię i strach); manus ac voces ad Tiberium tendens (Tacyt, Annales II, 29) wyciągając ręce i za­nosząc pokorne słowa do Tyberiusza (dosł.:

wyciągając ręce i pokorne słowa).

Zeugma (gr. Zeugma) miasto w Azji Mn. na zachodnim brzegu Eufratu, w pobliżu miasta Apamei.

Zeuksidamos 1. syn Leotychidesa, ojciec kró­la Sparty Archidamosa II. 2. król Sparty, wnuk Teopompa (wiek VIII p.n.e.).



Zeuksippos Beota, występował jako sprzymie­rzeniec Rzymu przeciwko Filipowi III Macedoń­skiemu (III w. p.n.e.); w obronie Z. skazanego na wygnanie przez Beotów, sprzyjających Mace­donii, występowali energicznie Rzymianie.

Zeuksis 1. Z. z Heraklei w Lukanii, jeden z najwybitniejszych malarzy greckich w końcu V i na początku IV w. p.n.e. w Atenach, Italii,

i Macedonii. Podobnie jak Parrasjos i Timantes, pozostaje pod wpływem Apollodora. Szczególnie słynny był realizm illuzjonistyczny Z. Podobno namalowane przez niego winogrona zwabiały wróble. Najsłynniejsze dzieła: obraz Heleny dla świątyni Hery w Krotonie, obrazy o tematyce mitologicznej dotyczącej szczególnie istot fan­tastycznych, półdzikich, jak Boreasz, spętany Marsjasz (zdobiący świątynię bogini Zgody w Rzymie), Pan (dla króla Archealosa), Tryton oraz rodzina centaurów. Pliniusz przypisuje Z. tzw. mowchromata ex albo, tj. jednobarwne białe malowidła. Za kopie obrazów wchodzą­cych w krąg twórczości malarskiej Z. uznawane są niektóre malowidła pompejskie i herkulańskie. 2. wódz Antiocha III, króla Syrii, walczył z Mo-lonem, satrapą Medii; po zakończeniu wojny z Rzymianami został wysłany jako poseł do Rzymu w r. 189 p.n.e. 3. grecki rzeźbiarz znany z sygnatury na posągu znalezionym w willi Patrizi w Rzymie, datowanym na podstawie inskrypcji na lata ok. 150 - 100 p.n.e.



Zeus bóg grecki, pochodzenia indoeuropej-skiego, którego imię wywodzi się ze słowa okre­ślającego jasność, światło. Stąd był to bóg po­gody, tj. nieba jako sfery zjawisk atmosferycz­nych, pan błyskawic, deszczu i słońca. Stopnio­wo ten potężny władca nieba, w którym Grecy najwyżej cenią siłę i moc zniszczenia, staje się najwyższym bóstwem, tracąc swe cechy bóstwa przyrody. Już w poematach homeryckich tworzy się jego osobowość jako ojca bogów i ludzi. U Hezjoda jest protektorem praw i obyczajów, u boku jego siedzi Dike, bogini sprawiedliwości. Koncepcja uniwersalnej siły rozwijała się po­cząwszy od poematów Homera, przekształcając się u filozofów hellenistycznych w koncepcję opatrzności. U stoików Z. jest symbolem jedy­nego boga, uosobieniem najwyższej zasady rzą­dzącej wszechświatem. W Rzymie identyfikuje się go z Jowiszem. Jako ojciec bogów, otacza opieką rodzinę, czuwa nad nierozerwalnością rodu, gminy, a tym samym i państwa. Mając w swej pieczy wszystkie plemiona greckie, które jako Hellenios jednoczy w całość, nie zapomina także o żadnej zagrodzie, jest patronem gospo­darstwa domowego i dziedzińca (Herkejos, Ktesios). Strzeże nienaruszalnego prawa gościn­ności, jest patronem przybyszów (Ksenios). Nie sposób wymieniać wszystkich legend, związanych z władcą bogów i ludzi. Jako niemowlę urato­wany został przez matkę Reę, która nie chcąc

zgromadzenie ludowe

803

Zonajos

oddać go na pastwę ojca, Kronosa, scnowała go w grocie idajskiej na Krecie. Tam wykarmiia go swym mlekiem koza Amaltea. Dorósłszy Z pokonał Kronosa i Tytanów, po czym objął władzę wraz z małżonką swą, Herą. zgromadzenie ludowe zob. comitium, eklezja. Zieliński Tadeusz (1859 -1944) jeden z naj­znakomitszych filologów europejskich, obda­rzony tytułami honoris causa wielu uniwersyte­tów, profesor Uniwersytetu Petersburskiego, a po odzyskaniu niepodległości przez Polskę — profesor Uniwersytetu Warszawskiego (od r. 1922). Autor kilkuset, prac z zakresu literatury, kultury i religii starożytnych Greków i Rzymian. W zakresie literatury greckiej zajmował się za­równo eposem, jak i dramatem. Wydał m. in. podstawową monografię o twórczości Sofoklesa Sofokles i jego twórczość tragiczna (Kraków 1928). Opracował na podstawie odnalezionych papirusów twórczość Herondasa, jak również Bakchilidesa. W zakresie piśmiennictwa rzym­skiego zajmował się Plautem, Akcjuszem, Wergi-liuszem, Horacym i Cyceronem. Do najważ­niejszych jego dzieł w tej dziedzinie należy fun­damentalna monografia Cicero im Wandel der Jahrhunderte (Lipsk 1897, wyd. 4 w 1929), tłu­maczona na wiele języków europejskich, oraz obszerna rozprawa Horace et la societe Romaine du temps d'Auguste (Paris 1938). Wynikiem badań nad religią starożytnych był cykl Religie świata antycznego (wyd. 4 tomy) oraz dwuto­mowe dzieło Hellenizm i judaizm (Warszawa 1928). Wielki miłośnik kultury antycznej starał się ją uprzystępnić szeregiem prac ukazujących wartości świata antycznego. Należą tu: m. in. Li­teratura starożytnej Grecji (Warszawa 1928), za­wierająca prócz omówienia twórczości pisarzy także wybór ich tekstów w doskonałych prze­kładach samego autora oraz S. Srebrnego; His­toria kultury antycznej; czterotomowe opraco­wanie dziejów starożytnej Grecji i Rzymu od czasów najdawniejszych pt. Starożytność ba­jeczna 1930; Grecja niepodległa (WS); Rzecz­pospolita rzymska (1935); Cesarstwo rzymskie (1938). Z., władając w znakomity sposób za­równo greką jak ładną, był zwolennikiem i pro­pagatorem wykształcenia klasycznego, dając temu wyraz m. in. w rozprawie Starożytność antyczna a wykształcenie klasyczne (1920) i w głośnej ongiś broszurze Świat antyczny a my (1922), tłumaczonej na wiele języków. Szerokie zainte­resowania humanistyczne skłaniały go również

do badań w dziedzinie literatury innych narodów, zwłaszcza do badań porównawczych. Rezulta­tem tego były rozprawy dotyczące wpływów antyku w literaturze polskiej oraz rozprawy do­tyczące Dantego, Byrona, Grillparzera i in.

Zimorowic Bartłomiej (1597-1677) lwowski poeta mieszczanin, piszący po polsku i po ła­cinie. Łacińskie jego utwory to wiersze religijne. jak np. lesus, Maria, loseph (Lwów 1640); 27 hymnów w rytmach średniowiecznych), panegiryki (np. na cześć Władysława IV Vox leonis, Lwów 1634) i różnego rodzaju pisma dotyczące dziejów Lwowa.



Zinserling August Ernest (1780 - 1831) profesor filologii klasycznej na Uniwersytecie War­szawskim w latach 1817-1831, gdzie prowadził wykłady z literytury rzymskiej w języku łaciń­skim; autor historii Rzymu w języku francuskim:

Histoire romaine (Varsovie 1824).

Zipojtes 1. władca Bitynii w czasach Alek­sandra W. Usiłował wykorzystać osłabienie państwa perskiego, spowodowane podbojem Aleksandra W., dla wzmocnienia Bitynii. Podbił szereg kolonii greckich nad Propontydą. Udało mu się utrzymać w walkach przeciw Antygo-nosowi, Seleukosowi I, Lizymachowi i Antiocho-wi I, w końcu przyjął tytuł króla; panował w la­tach 326 - 278. 2. syn poprzedniego, występował zbrojnie przeciwko swemu starszemu bratu, Nikomedesowi I, został jednak pokonany w r. 277 p.n.e.

Zoilos 1. Z. z Amfipolis w Macedonii, pisarz grecki z IV w. p.n.e., uczeń Polikratesa, autor (nie zachowanej) historii „od początku bogów" do śmierci Filipa Macedońskiego, tj. do r. 336 p.n.e. Zajmował się poezją Homera w dziele (znanym z cytatu Dionizosa (De Isaeo 20), nadto Księga Suda cytuje jego Psógos Hornem, tj. Na­ganę Homera i Przeciw poezji Homera ksiąg cztery; Z. krytykował ostro Homera jako „mi-tografa", wskutek czego otrzymał przydomek „Bicz Homera", gr. Homeromdstiks (stąd przy­słowiowo: Zoilos — surowy, złośliwy krytyk lite­racki). 2. urzędnik monetarny i prawdopodobnie także rytownik stempli na tetradrachmach ma­cedońskich w okresie panowania Filipa V i Per-seusza, w latach ok. 183/2 -173/2 p.n.e. Wy­konał też (nie zachowane do naszych czasów) medale zdobiące tron Perseusza.



Zonajos pisarz grecki z II lub III w. n.e., epistolograf, według wiadomości przekazanych przez Księgę Suda autor Listów wiejskich.

Zooans

804


zythum

Zonaras 1. Z. loamies, nmich żyjący w Kon­stantynopolu w XII w. Jego historia (Kroniki) w 18 księgach, „od stworzenia świata" do czasów współczesnych autorowi, cenna jest dla nas ze względu na to, że Z. korzystał z dziei Diona Kassjusza, Appiana, Plutarcha, Połybiusza i do­kładnie przytaczał źródła. 2. Zonarae Lexicon (właściwie pseudo-Zonarasd), kompilacyjny sło­wnik powstały w Bizancjum na podstawie leksy­konów etymologicznych Oriona i Orosa z V w. n.e. (zob. Orion 3, Oroś).

zooforos (gr. zoofóros albo zofóros) w archi­tekturze antycznej określenie fryzu ciągłego z re­liefem przedstawiającym ludzi i zwierzęta, np. fryz Partcnonu, fryz Wielkiego Ołtarza Zeusa w Per-gamon, fryz z procesją na Ara Pacis w Rzymie i inne.

Zopyros 1. Z. z Kladzomenaj w Azji Mn., retor z III w. p.n.e., wymieniany jako poprzednik słynnego retora Hermagorasa w ustaleniu reto­rycznych punktów spornych (staseis, zob. ffer-magoras l). 2. Z. z Kolofonu (III w. p.n.e.), przyjaciel Timona z Fliuntu, autor nie znanych nam bliżej satyr, które nazwał Menippea i ofia­rował Menippowi z Gadary, był więc może filozofem cynikiem. 3. historyk z m w. p.n.e., autor (nie zachowanego) dzieła o Tulddydesie oraz jakiegoś dzieła geograficznego. Ze względu na okres działalności niektórzy utożsamiają

wszystkich trzech autorów. 4. grecki toreuta z I w. p.n.e. Wykonał dwa skyfosy z przedsta­wieniem sądu nad Orestesem, wzorując się prawdopodobnie na obrazie z IV w. p.n.e.

Zosimos 1. Z. z Aten, przedstawiciel szkoły filozoficznej tzw. średniego platonizmu. Należał do grona platoników, którym uznanie wyraziła wyrocznia delficka w r. 163 p.n.e. 2. Z. z Tes-piów, grecki poeta liryczny z II w. n-e., wymie­niony w napisie o konkursie poetyckim w Tespiach beockich. 3. Z. zPanopolts z IV w. n.e. alchemik, na którego pisaniach (zachowanych) oparli się neoplatonicy, m.in. Synesios z Kyreny i Olim-piodor (zob.). 4. historyk rzymski z drugiej poł. V w. n.e.; zachowane dzieło jego Ned hi­storia (Nowa Historia) w 6 księgach obejmuje okres od Oktawiana Augusta (I. w. p.n.e.) do r. 410 n.e. Jako przeciwnik chrześcijaństwa, Z. widzi przyczynę upadku imperium rzymskie­go w zarzuceniu dawnej religii; przypisuje tu winę głównie Konstantynowi I, gloryfikuje na­tomiast Juliana Apostatę.

Zotikos gramatyk grecki z III w. n.e., przyjaciel Plotyna, zajmował się twórczością Antymacha, poety z w. IV p.n.e. (zob. Auty-machos).

zythum łac. (gr. zftfws) silnie musujący napój z pszenicy lub żyta używany w Egipcie, zbli­żany do napoju zw. cerevisia (zob.).



Miary

805


Miary długości i odległości

Tabela I


Attyckie miary długości:


Nazwa Długość - , . ,....-Wzajemny stosunek miar długości Jednostki w metrach


stadion 177,6 l plethron 29,6 6 l kalamos 2,96 60 10 l órgyja 1,776 100 162/3 12/3 l bema podwójna 1,48 120 20 2 1[/5 l bema 0,74 240 40 4 2 22/; 1 pechys 0,44 400 662/3 62/3 4 31/3 12/3 l pus 0,296 600 100 10 6 5 2l/2 11/! 1 palajste 0,074 2400 400 40 24 20 10 6 41 daktylos 0,018 9600 1600 160 96 80 40 12 821


Rzymskie miary długości są identyczne z attyckimi. Podajemy tutaj jedynie kilka terminów łacińskich z zaznaczeniem ich wzajemnego stosunku:

cubitus (gr. pechys; l pes ( ,, pus) ll/2 l palmus ( ,, palajste) 6 4 l digitus ( ,, daktylos) 24 16 4 l




Rzymskie miary odległości:


Nazwa długość , , . , . . , . . , , . , Wzajemny stosunek miar odległości jednostki w metrach


mila 1478 l actus 35,47 412/3 l pertica 2.956 500 12 l passus 1,478 1000 24 2 1 gradus 0,739 2000 48 4 2 1 cubitus 0,444 33331/3 80 62/3 31/3 l1^ l pes ' 0,296 5000 120 10 5 2l/2 11/2

806


Miary

Tabela II



Rzymskie miary powierzchni

Rzymskie miary powierzchni:


Nazwa jednostki


Wzajemny


stosunek


miar po


wierzchni


saltus


l








centuria


4


l






heredium


200


50


l




iugerum


400


100


2


1


actus quadratus


800


200


4


2 1


dima


3200


2800


16


3 4 1


decempeda quadrata










inaczej zw. scrupulum


115200


28800


576


288 144 36 1 1


pes quadratus


11520000 288000


57600


28800 14400 3600 100 1

Tabela III



Miary objętości

Attyckie miary objętości:


l.


Dla produktów sypkich




Nazwa jednostki


Objętość w ulamk medymna


ach Objętość w litrach




mćdimnos


l 51,80




hektóus


1/6


8,60




hemiekton


^2


4,30




chójniks


'/48


1,07




hemich oj nikion


'/96


0,540




kotyle


'/192


0,270




kyathos


'/384


0,136


2.


Dla produktów płynnych




Nazwa jednostki


Objętość w litrach


Wzajemny stosunek miar objętości




metretes


39,39


l




chous


3,274


12 l




kotyle


0,274


144 12 l



Skorowidz alfabetyczny rycin

807

c.d. tabeli III



Rzymskie miary dla produktów płynnych:


Nazwa łac. jednostki


Grecki odpowiednik


Objętość w litrach


Wzajemny stosunek miar objętości


quadrantal, amphora


keramion


26,20


l




urna




13,10


2


1


congius


chous


3,27


8


4 1


sextarius, librarius


hemichojnikion


0,545


48


24 6 1


librarius, libra


litra


0,327


80


40 10 12/3 l


hemina


hemina, kotyle


0,274


96


48 12 2 11/5 1


auartarius


tótarte


0,136


192


96 24 4 22/5 2 1


acetabulum


oktybafon


0,068


384


192 48 8 44/5 4 2


cyathus


kyathos


0,455


576


288 72 12 71/5 6 3 ll/z l

SKOROWIDZ ALFABETYCZNY RYCIN



Achilles opatrujący ranę Patroklosa. Rysunek na czerwonofigurowej czarze z ok. 510 r. p.n.e. Antiquarium, Berlin. Tabl. I.

Adonis. Rzymska rzeźba z końca I w. n.e. Museo Nazionale, Neapol. Tabl. I.

Afrodyta Knidyjska. Marmurowa kopia rzymska z I. w. n.e. oryginału greckiego Praksytelesa, Watykan, Rzym. Tabl. I.

Afrodyta z Milo. Marmurowy posąg grecki z końca II w. p.n.e., Luwr, Paryż. Tabl. I.

Agora ateńska. Plan z n w. n.e. (wg wykopalisk amerykańskich). Tabl. I.



Agryppina Starsza, tzw. typ kapitoliński. Marmurowy posąg. Museo Nazionale, Neapol. Tabl. II.

Akant na Ara Pacis Augusta, Rzym. Tabl. II.

Akropolu w Atenach. Widok ruin. Tabl. II.

Akroterion marmurowy. IV w. p.n.e.. Muzeum Narodowe, Ateny. Tabl. II.



Akteon na czerwonofigurowym kraterze malarza Pana z ok. 475 r. p.n.e. Muzeum w Bostonie. Tabl. n.

Aktor tragiczny. Statuetka z kości słoniowej z V w. p.n.e. Petit Palais, Paryż. Tabl. III.

Akwedukt, tzw. Pont du Gard koło Nimes. I w. n.e. Tabl. ni.



Aldobrandyńskie Wesele. Fresk rzymski znaleziony na Eskwilinie, I w. n.e. Watykan, Rzym. Tabl. III.

Aleksander Wielki. Marmurowa gtowa z pocz. Ul w. p.n.e. znaleziona na wyspie Kos. Muzeum Eski Serai, Konstantynopol. Tabl. III.

8,08 Skorowidz alfabetyczny rycin



Aleksandria. Rekonstrukcja z r. 1866 planu miasta z osresu rzymskiego wg Mahmuda el Falaki. Tabl. III.

Amasis. Ztota plakietka z kartuszem faraona (koniec VI w. p.n.e.) znaleziona przez polską misję archeologiczną w Tell Atrib w 1958. Tabl. VI.

Amazonki, arnazonomachia. Płaskorzeźba na płytach fryzu z Mauzoleum w Halikarnasie. Bri-tish Museum. Londyn. Tabl. IV.

Amfiteatr. Widok Koloseum Flawiuszów w Rzymie. Tabl. V.

Amfora attycka czarnafigurowa z drugiej poł. Vt w. p.n.e. Muzeum Narodowe, Warszawa. Tabl. VI.

Ammon, bóg egipski. Figurka z brązu z epoki późnej. Luwr, Paryż. Tabl. V.

Andokides, garncarz grecki, którego naczynia zdobione byty w technice czarno- i czerwonofi-gurowej. Amfora z ok. 515 r. p.n.e. Muzeum w Monachium. Tabl. V.



Antenor, rzeźbiarz grecki. Posąg Kory opatrzony na bazie sygnaturą artysty. Koniec VI w. p.n.e. Muzeum na Akropolis, Ateny. Tabl. VI.

Antinoos, marmurowy posąg z pierwszej poł. II w. n.e., Museo Nazionale, Neapol. Tabl. VI.

Anubis, figura drewniana z okresu Nowego Państwa. Muzeum Narodowe, Warszawa. Tabl. VI.

Apis, bóg egipski w postaci byka na steli z Serapejon, XXVI dynastia. Luwr, Paryż. Tabl. VI.

Apoksyomenos. Marmurowa kopia rzymska brązowego oryginału Lizypa z końca IV w. p.n.e. Tabl. VI.

Apollo belwederski. Marmurowa kopia rzymska z II w. n.e. oryginału greckiego Leocharesa z końca IV w. p.n.e. Watykan, Rzym. Tabl. VII.

Appia, via. Tabl. VII.

Ara, marmurowy ołtarz rzymski z poł. I w. n.e. Watykan, Rzym. Tabl. VII.

Ara pacis. Fragment marmurowego fryzu, przedstawiający kroczących w procesji Augusta i członków rodziny cesarskiej. Galleria degli Uffizi, Florencja. Tabl. VII.

Architektura grecka: a. porządek dorycki, b. porządek joński, c. styl koryncki. Tabl. VIII.

Ares z dawnej kolekcji Ludoyisi. Kopia rzymska greckiego oryginału z połowy IV w. p.n.e. Museo Nazionale delie Teime, Rzym. Tabl. IX.



Argonauci. Herakles gani argonautów za odwlekanie odjazdu z Lemnos. Malowidło na attyc-kim kraterze z Oyietto. Tabl. V.

Aristogejton i Harmodios. Rekonstrukcja brązowej grupy Kritiosa i Nesiotesa ustawionej na Agorze ateńskiej po r. 480. Tabl. IX.

Artemida tzw. Diana de Yersailles. Rzymska kopia oryginału greckiego prawdopodobnie dłuta Leocharesa z końca IV w. n.e. Luwr, Paryż. Tabl. VII.

Artemizjon efeski. Rekonstrukcja świątyni, IV w. p.n.e. Tabl. VIII.



Aryballos koryncki stylu orientalizującego. Muzeum Narodowe, Warszawa. Tabl. IX.

Arystoteles. Marmurowa kopia rzymska z okresu Klaudiusza, oryginału greckiego w brązie z końca IV w. p.n.e. Kunsthistorisehes Museum, Wiedeń. Tabl. IX.

Atena znana Varvakeion. Marmurowa kopia rzymska, z okresu Hadriana, Ateny Partenos. Fi-diasza. Muzeum Narodowe, Ateny. Tabl. X.

Atrium typu tuskańskiego z Pompejów. Rekonstrukcja. Tabl. IX.



Attys. Posąg rzymski z końca II w. n.e. Muzeum Narodowe, Warszawa Tabl. X.

Aureliańskie Mury. (Aureliana moenia). Rzym. Tabl. X.

Aliriga. Posąg brązowy znaleziony w Delfach z ok. r. 474 p.n.e. Muzeum w Delfach. Tabl. XI.



Bastet, bogini egipska z kocią głową. Brąz inkrustowany zlotem, XI - IV w. p.n.e. Muzeum w Baltimore. Tabl. X.

Boreasz porywający Orejtyję. Czerwonofigurowa amfora z końca I poł. V w. p.n.e. Muzeum w Monachium. Tabl. XI.

Bustrofedon. Inskrypcja na steli grobowej z Lemnos z VI w. p.n.e. Tabl. XI.

Skorowidz alfabetyczny rycin _________________________________809

Caligula. Marmurowa głowa. Ny Carisberg Głyptothek, Kopenhaga. Tabl. XI. Cezar. Marmurowy biust. Watykan, Rzym. Tabl. XI. Castra. Dwa olany. Tabl- XTT

Centaury na metopach Partenońskich z ok. r. 440 p.n.e. British Museurn, Londyn. Tabl. XIII. Circus Maximus. Rekonstrukcja oraz plan. Tabl. XII.



Chimera. Sztuka etruska. Posąg brązowy z Arezzo, ok. 480 r. p.n.e. Museo Archeologico, Flo­rencja. Tabl. XIII.

Ciaudius, cesarz. Marmurowy posąg. Watykan, Rzym. Tabl. XIV. Columbarium. Isola Sacra w Rzymie. Koniec II w. n.e. Tabl. XV. Cyceron. Biust z Museo Chiaramonti. Watykan, Rzym. Tabl. XIII.



Delfy. Rekonstrukcja okręgu Apollina. Metropolilan Museum, Nowy Jork. Tabl. XIII. Demeter z Korą i Tryptolemosem. Marmurowy relief z Eleusis z polowy V w. p.n.e. Muzeum Narodowe, Ateny. Tabl. XIV.

Demostenes. Marmurowa kopia rzymska brązowego posągu z r. 280 p.n.e. Ny Carisberg Głyp­tothek, Kopenhaga. Tabl. XIV.

Diadumenos. Marmurowa kopia rzymska z I w. n.e. brązowego posągu Polikleta z II poł. V w. p.n.e. Tabl. XIV.

Dionizos. Czerwonofigurowa amfora malarza Kleofradesa z ok. r. 500 p.n.e. Muzeum w Mo­nachium. Tabl. XV.



Dioskurides. Mozaika z Pompejów z potowy I w. n.e. Museo Nazionale, Neapol. Tabl. XV. Dom grecki. Rekonstrukcja na podstawie wykopalisk amerykańskich w Olincie. IV w. p.n.e. Tabl. XV.

Dom rzymski. Rekonstrukcja tzw. Villa dei Misteri w Pompejach, I poł. I w. n.e. Tabl. XV. Doryforos. Marmurowa kopia rzymska greckiego oryginału w brązie Polikleta. Tabl. XVI. Dura Eiiropos. Fresk z końca I w. n.e. Muzeum Narodowe, Damaszek. Tabl. XV. Dyskobol. Odlew gipsowy na podstawie marmurowej kopii rzymskiej oryginału w brązie My-rona z poł. V w. p.n.e. Watykan, Rzym. Tabl. XVI.

Edfu. Świątynia z okresu Ptolemejskiego; na lewo od świątyni teren polskich wykopalisk ar­cheologicznych. Tabl. XVII.



Egejska kultura. Pismo hieroglificzne i linearne A i B. Tabl. XVII.

Egineci. Marmurowe posągi z przyczółka świątyni Afai na Eginie z ok. 480 r. p.n.e. Głyptothek, Monachium. Tabl. XVI.



Ejrene Kefisodota. Marmurowa kopia rzymska oryginału greckiego z V w. p.n.e. Głyptothek. Monachium. Tabl. XVI.

Epidauros, teatr z pocz. IV w. p.n.e. Tabl. XVII.

Erechtejon od strony południowo-zachodniej. Muzeum na Akropolis, Ateny, Tabl. XVII.

Europa na byku. Fresk pompejański z pierwszej poł. I w. p.n.e. Museo Nazionale, Neapol. Tabl. XVIII.

Eurydyka. Relief marmurowy rzymski, kopia oryginału greckiego z końca V w. p.n.e. Museo Nazionale, Neapol. Tabl. XVIII.

Eurypides. Marmurowy biust rzymski wg oryginału greckiego z ok. 330 r. p.n.e. Museo Nazio­nale, Neapol Tabl. XVIII.

Fajum. Portret kobiety wykonany w technice enkaustyki, II w. n.e. Muzeum Narodowe, War­szawa. Tabl. XVIII.

Faros w Aleksandrii. Rekonstrukcja latarni morskiej Miguela de Asin i M. Lopez Otero. Tabl. XIX.

Fidiasz, autoportret na tarczy Ateny Partenos z ok. 438 r. p.n.e. Kopia rzymska, tzw. tarcza Strangford, British Museum, Londyn. Tabl. XIX.

Forum Romanum. Widok min. Tabl. XIX.

810 ____________________________________Skorowidz alfabetyczny rycin

Geniusz Agusta. Posąg rzymski z pocz. l w. n.e. Watykan, Rzym. Tabl. XIX. Gigantomachia. Czerwonofigurowa misa Arystofanesa, malarza z ok. r. 405 p.n.e. Altes Museum, Berlin. Tabl. XIX.

Gladiator. Marmurowy relief ze zbiorów berlińskich, pocz. III w. n.e. Tabl. XX. Gorgo. Relief z przyczółka archaicznej świątyni w Kortu, pocz. VI w. p.n.e. Tabl. XX. Gracje. Marmurowa grupa ze Sieny. Rzymska kopia z III w. n.e. zaginionego oryginału grec­kiego z wczesnego okresu hellenistycznego. Tabl. XX.

Gryf. Marmurowy fryz ze świątyni Neptuna w Rzymie z poł. II w. n.e. (okres Antoninów). Luwr, Paryż. Tabl. XX.

Gymnasion. Plan wg Witruwiusza. Tabl. XIX.

Hades królujący w podziemiu, na wolutowym kraterze czerwonofigurowym z Ruvo, IV w. p.n.e. Muzeum w Monachium. Tabl. XX.



Hadrian. Marmurowa głowa z Villa Montalto w Rzymie, obecnie British Museum, Londyn. Tabl. XXI.

Hagia Sofia, VI w. n.e. Istanbul (Konstantynopol). Tabl. XXI.



Halikarnas. Mauzoleum ok. r. 350 p.n.e. Rekonstrukcja F. Krischena. Tabl. XXI.

Harpie. Fryz marmurowy z Ksanthos w Likii, koniec VI w. p.n.e. British Museum, Londyn. Tabl. XXI.

Harpokrates. Terakota aleksandryjska z końca I w. n.e. Muzeum w Stuttgarcie. Tabl. XXII.

Hebe na wolutowym kraterze czerwonofigurowym z Ruvo z końca V w. p.n.e. Tabl, XXI.

Hefajstos z cyklopami wykuwa tarczę Achillesa. Relief marmurowy rzymski z II w. p.n.e. Pałac Konserwatorów, Rzym. Tabl. XXII.

Hekate na marmurowym fryzie wielkiego ołtarza Zeusa z Pergamon, z ok. r. 180 p.n.e. Perga-mon Museum, Berlin. Tabl. XXII.

Hekatompedon. Fragment rzeźby przyczółkowej z ok. r. 570 p.n.e. Muzeum na Akropolis, Ateny. Tabl. XXII.

Hera. Marmurowy posąg z dawnej kolekcji Barberini, kopia rzymska z końca I w. n.e. orygi­nału greckiego z końca V w. p.n.e. Watykan, Rzym. Tabl. XXII.

Herajon. Ruiny świątyni Hery w Olimpii z VII w. p.n.e. Tabl. XXII.

Herakles z Cerberem. Czerwonofigurowa amfora z końca VI w. p.n.e. Luwr, Paiyż. Tabl. XXIII.

Herakles z dawnych zbiorów Famese. Kopia rzymska z II w. n.e. posągu Lizypa z IV w. p.n.e. Museo Nazionale, Neapol. Tabl. XXIII.

Herma. Marmurowa rzeźba z okresu Trajana, znaleziona przez polską misję archeologiczną w r. 1937 w Edfu. Muzeum Egipskie, Kair. Tabl. XXIII.

Hermes Praksytelesa. Marmurowy posąg znaleziony w Herajonie w Olimpii, poł. IV w. p.n.e. Muzeum w Olimpii. Tabl. XXIII.

Herodot. Marmurowa rzymska kopia idealizowanego portretu greckiego z IV w. p.n.e. Metropolitan Museum, Nowy Jork. Tabl. XXIV.

Hestia. Rzymska kopia z dawnej kolekcji Giustiniani oryginału greckiego z poł. V w. p.n.e. Muzeum Torlonia, Rzym. Tabl. XXIV.

Hezjod. Marmurowa kopia rzymska z I w. n.e. oryginału greckiego w brązie z końca III w. p.n.e. Museo Capitolino, Rzym. Tabl. XXIV.

Homer. Marmurowy idealizowany portret z okresu hellenistycznego. British Museum, Londyn. Tabl. XXIV.

Hydra lerneńska na czamofigurowej amforze z poł. IV w. p.n.e. Muzeum w Monachium. Tabl. XXV.

Hydria Czerwonofigurowa z poł. V w. p.n.e., z dawnych zbiorów gołuchowskich. Muzeum Na­rodowe, Warszawa. Tabl. XXV.

Hypnos. Marmurowa kopia rzymska z I w. n.e. greckiego oryginału z ok. r. 100 p.n.e. Prado, Madryt. Tabl. XXVI.

Hypostyl. Główna sala kolumnowa w świątyni Ammona w Karnaku zbudowana przez Ram­zesa II ok. r. 1250 p.n.e. Tabl. XXVI.

Skorowidz alfabetyczny rycin g 11

Ifigenia. Fresk pompejański z I w. n.e. Museo Nazionale, Neapol. Tabl. XXVI.

Igrzyska. Wejście na stadion w Olimpii. Tabl. XXVII.

Iris, posłanka bogów, na czerwonofigurowej hydrii malarza Eucharidesa z ok. r. 520 p.n.e., z dawnych zbiorów gołuchowskich. Muzeum Narodowe, Warszawa. Tabl. XXV.

Izyda z Horusem. Figurka brązowa z czasów XVIII dyn. (ok. r. 1360 p.n.e.). Muzeum Naro­dowe, Warszawa. Tabl. XXVII.

Janus. Wizerunek bóstwa na monecie rzymskiej. Bibliotheque Nationale, Paryż. Tabl. XXVI. Jowisz (luppiter Yictor), na monecie Domicjana. Bibliotheque Nationale, Paryż. Tabl. XXV. Junona Sospita. Posąg rzymski z I w. n.e. Watykan, Rzym. Tabl. XXVII. Justynian. Mozaika z San Yitale, VI w. n.e. Rawenna. Tabl. XXVII.

Kalidoński dzik. Sarkofag rzymski z II w. n.e. Palazzo Doria, Rzym. Tabl. XXVIII. Kamares, styl kreteński naczyń. Waza z okresu średniominojskiego, z pocz. II tysiąclecia p.n.e. Muzeum w Kandii. Tabl. XXVIII.

Kanefory. Fragment fryzu partenońskiego z ok. r. 438 p.n.e. Muzeum na Akropolis, Ateny. Tabl. XXVIII.



Karakalla. Marmurowy biust. Museo Nazionale, Neapol. Tabl. XXIX.

Kariatyda. Posąg z południowego portyku Erechtejonu. wywieziony przez lorda Elgina, z II poł. V w. p.n.e. British Museum, Londyn. Tabl. XXVIII.

Kastor i Polluks na czarnofigurowej amforze Eksekiasa z ok. r. 530 p.n.e. Watykan, Rzym. Tabl. XXIX.

Katakumby z Kóm-el-Schukafa w Aleksandrii, U w. n.e. Tabl. XXIX. Katapulta. Rekonstrukcja rysunkowa. Tabl. XXVIII. Kitara na białym lekycie z poł. V w. p.n.e. Luwr, Paryż. Tabl. XXIX.

Kleobis i Biton. Marmurowe posągi archaiczne, znalezione w Delfach, z pocz. VI w. p.n.e. Mu­zeum w Delfach. Tabl. XXIX.

Kleopatra. Marmurowa głowa. British Museum, Londyn. Tabl. XXX. Kolumna Trajana. Rzym. Tabl. XXX.

Konstanty!) I Wielki. Kolosalna głowa marmurowa. Rzym. Tabl. XXX. Korynt. Ruiny świątyni Apollina z poł. VI w. p.n.e. Tabl. XXX. Krater stylu geometrycznego z VIII w. p.n.e. Muzeum Narodowe, Ateny. Tabl. XXX. Kryptoportyk Tyberiusza na Palatynie. Początek I w. n.e. Rzym. Tabl. XXIX. Kybele. Figurka terakotowa bogini z I w. p.n.e. znaleziona przez polską misję archeologiczną w Mirmeki na Krymie w r. 1957. Muzeum Narodowe, Warszawa. Tabl. XXXI.

Laokoon. Marmurowa grupa z okresu Augusta, prawdopodobnie kopia oryginału greckiego dłuta Agesandrosa, Athanadorosa i Polidorosa (szkoła rodyjska), z pocz. I w. p.n.e. Watykan, Rzym. Tabl. XXXI.

Leda z łabędziem. Terakota grecka z III w. p.n.e. Muzeum Narodowe, Warszawa. Tabl. XXXI. Lekyt bialogruntowany, z końca I poł. V w. p.n.e. Muzeum Narodowe, Warszawa. Tabl. XXXI. Leto z dziećmi, Apollinem i Artemidą, uciekająca przed Pytonem, na czerwonofigurowej am­forze nolańskiej z pocz. IV w. p.n.e. z dawnych zbiorów Hamiltona. Tabl. XXXI.



Leukippidy. Sarkofag rzymski z II w. n.e. Walters Gallery, Baltimore. Tabl. XXXI. Liktorowie. Fryz kolumny Marka Aureliusza z końca II w. n.e. Rzym. Tabl. XXXII. Lwia brama w Mykenach z XIII w. p.n.e. Tabl. XXXII.

Łaźnie. Rekonstrukcja wnętrza term Karakalli w Rzymie. Tabl. XXXII. Łuk tryumfalny Tytusa r. 81 n.e. Forum Romanum, Rzym. Tabl. XXXII.

Machiny wojenne. Rekonstrukcja rysunkowa wnętrza hellenistycznej wieży obronnej z Miletu i jej wyposażenia, wg Waltera Karnappa. Tabl. XXXIII.

812 Skorowidz alfabetyczny rycin

Maison Carree w NImes. Tabl. XXXIII.

Malarstwo rzymskie. Fragment fresku z Villa dei Misterii w Pompejach, ok. 60 r. p.n.e. Tabl. XXXm.

Marek Aureliusz. Brązowy posąg konny na Kapitelu w Rzymie wykonany po r. 166 n.e. Tabl. XXXIII.

Mars z Todi. Brązowy posążek etruski z ok. 450 r. p.n.e. British Museum, Londyn. Tabl. XXXIV.

Marsjasz wiszący. Marmurowa kopia rzymska wg hellenistycznego oryginału szkoły pergamońskiej z ok. 280 - 240 r. p.n.e. Luwr, Paryż. Tabl. XXXIV.



Maska. Maski tragiczne i komiczne, płaskorzeźba marmurowa z okresu cesarstwa. Watykan, Rzym. Tabl. XXXIV.

Mauzoleum. Rekonstrukcja rysunkowa mauzoleum Dioklecjana w Spalatum, wzniesionego ok. 300 r. n.e. Tabl. XXXIV.

Mauzolos. Kolosalny posąg marmurowy (wys. 3 m) z grupy Mauzolosa i Artemizji na kwadrydze wieńczącej ongiś Mauzoleum w Halikamasie. Oryginał grecki z ok. 350 r. p.n.e. British Museum, Londyn. Tabl. XXXIV.

Medea. Malowidło ścienne z Herkulanum, kopia dzieła Timomachosa z Bizancjum, Museo Nazionale, Neapol. Tabl. XXXV.

Meduza, tzw. Rondanini. Kopia rzymska oryginału greckiego z IV w. p.n.e., marmur. Głypto-thek, Monachium. Tabl. XXXV.

Meleager. Rzymska marmurowa kopia, prawdopodobnie z oryginału Skopasa z lat 340 - 310 p.n.e. Watykan, Rzym. Tabl. XXXV.

Melos. Kamienna urna w kształcie domu. Lata 2800-2400 p.n.e. Muzeum w Monachium. Tabl. XXXV.

Memnon niesiony przez Eos. Malowidło na czerwonofigurowej czarze Durisa ok. 490 r. p.n.e. Luwr, Paryż. Tabl. XXXVI.

Menada. Malowidło z wazy Brygosa ok. 490 r. p.n.e. Muzeum w Monachium. Tabl. XXXVI.

Menander. Rzymska kopia z okresu augustowskiego oryginału greckiego dłuta Kefisodota i Ti-marchosa, ustawionego w 296 r. p.n.e. w teatrze w Atenach. Muzeum w Bostonie. Tabl. XXXVII.

Menelaos z ciałem Patroklosa (grupa zwana także Pasquino). Marmurowa kopia rzymska wg hel­lenistycznego oryginału z ok. 250 - 240 r. p.n.e. Loggia dei Lanzi, Florencja. Tabl. XXXVI.

Milet. Rekonstrukcja bramy z agory w Milecie z ok. 150 r. n.e. Pergamon Museum, Berlin. Tabl. XXXVI.

Minotaur. Fragment czarnofigurowej wazy beockiej z I poł. VI w. p.n.e., znalezionej w Ta-nagrze. Luwr, Paryż. Tabl. XXXVII.

Mirmeki. Wytwórnia wina z III w. p.n.e., odkryta podczas wykopalisk polskich w roku 1956, widok od strony wschodniej. Tabl. XXXVII.



Mitra. Marmurowa rzeźba rzymska z II/III w. n.e. Muzeum Narodowe, Warszawa, depozyt Luwru. Tabl. XXXVII.

Mitrydates VI król Fontu. Attycka tetradrachma. Muzeum w Berlinie. Tabl. XXXVII.

Mozaika z Piazza Armerina na Sycylii ze sceną powrotu z polowania. Koniec III, pocz. IV w. n.e. Tabl. XXXVIII.

Muzy. Marmurowy relief dłuta Archelaosa z Priene z ok. 125 r. p.n.e. przedstawiający apote­ozę Homera. British Museum, Londyn. Tabl. XXXVIII.



Muzyka. Muzyczne instrumenty greckie: aulosy, kitara, harfa, lira. Malowidło na czerwono­figurowej amforze Malarza Amazonek, ok. 440 r. p.n.e. British Museum, Londyn. Tabl. XXXVIII.

Mykeny, złota maska achajskiego anakta, XV w. p.n.e. Muzeum Narodowe, Ateny. Tabl. XXXIX.

Myron. Atena i Marsjasz, ok. 455 r. p.n.e. Nowoczesny odlew brązowy. Muzeum Narodowe, Warszawa. Tabl. XXXVIII.

Narcyz przeglądający się w źródle. Malowidło ścienne z ok. 50 r. n.e. w Casa di Lucrezio Pron-tone w Pompejach. Tabl. XXXIX.



Skorowidz alfabetyczny rycin_______________________________________813

Nemejski lew. Dno reliefowej czary z czerwonej gliny znalezione na Kóm-el-Schukafa, pocz II w. n.e. Muzeum w Aleksandrii. Tabl. XXXIX.

Nemezis. Malowidło z amfory czerwonofigurowej z ok. 440 r. p.n.e. Muzeum w Berlinie. Tabl. XXXIX.



Nereidy. Fragment dekoracji reliefowej z ołtarza Domicjusa Ahenobarbusa, ok. 40 r. p.n.e. Muzeum w Monachium. Tabl. XXXIX.

Nero. Popiersie marmurowe z I w. n.e. Museo Capitolino, Rzym. Tabl. XL.

Nessos. Fragment malowidła z wazy attyckiej z końca VII w. p.n.e. Muzeum Narodowe, Ateny. Tabl. XL.



Nike wiążąca sandał. Relief z marmuru pentelickiego (wys. 1,6 m) zdobiący ongiś balustradę świątyni Nike Apteros na Akropolis ateńskiej. Oryginał grecki 410 - 407 p.n.e. Muzeum na Akropolis, Ateny. Tabl. XL.

Nil. Rzymski relief terakotowy z kolekcji Campana ze sceną wylewu Nilu z I w. p.n.e. — I w. n.e. Muzeum Narodowe, Warszawa; depozyt Luwru. Tabl. XL.

Ninueum. 'Wnętrze nimfeum z fontanną, mozaikami i malowidłami w prywatnym domu w Her-kulanum. Tabl. XLI.

Nimfy. Relief z Eleusis przedstawiający Pana i Nimfy, IV w. p.n.e. Eleusis. Tabl. XLI.

Niobe z najmłodszą córką. Marmurowy posąg z grupy Niobidów, kopia rzymska oryginału greckiego z ok. 320 - 280 r. p.n.e. Galleria degli Uffzi, Florencja. Tabl. XLI.

Niobidka umierająca. Grecka rzeźba przyczółkowa w marmurze paryjskim z ok. 440 r. p.n.e. Museo Nazionale Romano delie Termę, Rzym. Tabl. XLI.

Obelisk granitowy faraona Sezostrisa I (2000 -1700 p.n.e.). Kair. Heliopolis. Tabl. XLII.

Odejon w Atenach. Wzniesiony ok. 161 r. n.e. przez Herodesa Atticusa. Tabl. XLII.

Odyseusz i Syreny. Malowidło z wazy tzw. Malarza Syren, ok. 479 r. p.n.e. British Museum, Londyn. Tabl. XLII.

Odyseusz u Kirke — Tabula odysseaca. Marmurowy relief miniaturowy z przedstawieniem przy­gód Odyseusza u Kirke, z początku I w. n.e. Muzeum Narodowe, Warszawa. Tabl. XLIII.

Ojnoche. Brąz VI - V w. p.n.e. Muzeum Narodowe, Warszawa. Tabl. XLII.

Ojnomaos. Marmurowy posąg (wys. 2,95 m) ze wschodniego przyczółka świątyni Zeusa w Olimpii z ok. 465 - 457 r. p.n.e. Muzeum w Olimpii. Tabl. XLIII.

Oktawian. Marmurowy portret młodzieńczego Augusta z okresu 24 -14 r. p.n.e. Watykan, Rzym. Tabl. XLIII.

Olimpia. Makieta zabudowy terenu ok. 200 r. p.n.e. Tabl. XLIII.

Olimpiejon. Świątynia Zeusa olimpijskiego w Atenach zbudowana po 175 r. p.n.e. Widok od, strony południowej. Tabl. XLIII.

Onager. Rekonstrukcja. Tabl. XLIV.

Orestes zabijający Ajgistosa. Stamnos tzw. Malarza Syren z ok. 475 r. p.n.e. British Museum, Londyn. Tabl. XLIV.

Orfeusz grający na lirze. Malowidło na czerwonofigurowym kraterze malarza Orfeusza z ok. 440 r. p.n.e. Muzeum w Berlinie. Tabl. XLIV.

Ostia. Widok ulicy z ruinami domów wielopiętrowych z okresu późnoantycznego. Tabl. XLIV.

Paestum. Tzw. świątynia Posejdona wzniesiona w porządku doryckim ok. 450 r. p.n.e. XLVIII.

Pajonios z Mende. Posąg Nike wykonany z marmuru paryjskiego, 425 r. p.n.e. Muzeum w Olim­pu. Tabl. XLV.

Palmeta. Dekoracja szyjki amfory czamofigurowej z przedstawieniem Heraklesa, ok. 540 r. p.n.e. Muzeum Narodowe, Warszawa. Tabl. XLV.

Palmyra. Fragment ruin z n w. Tabl. XLV.

Pan grający na aulosie. Marmurowa kopia rzymska wg oryginału greckiego z końca II w. p.n.e. Villa Albani, Rzym. Tabl. XLV.

1   ...   154   155   156   157   158   159   160   161   162


©absta.pl 2016
wyślij wiadomość

    Strona główna