Paweł Kandziora, Anna Knurowska, Magda Piwińska, Adrian Stencel Support of the development of xerothermophilous biocoenosis Festuco-Brometea in the rehabilitation area of excavation (quarry) in Górażdże Cement S



Pobieranie 83.54 Kb.
Data07.05.2016
Rozmiar83.54 Kb.
Paweł Kandziora, Anna Knurowska, Magda Piwińska, Adrian Stencel
Support of the development of xerothermophilous biocoenosis Festuco-Brometea in the rehabilitation area of excavation (quarry) in Górażdże Cement S. A.
Wspomaganie rozwoju biocenozy murawy kserotermicznej Festuco-Brometea w ramach rekultywacji    obszaru poeksploatacyjnego Górażdże Cement S. A. Heidelberg Cement Group

ABSTRACT

Celem projektu prowadzonego przez wybranych studentów Uniewersytetu Opolskiego w ramach międzynarodowego konkursu Quarry Life Award organizowanego przez grupę Heilderberg Cement jest restytucja murawy kserotermicznej na wybranych fragmentach spągowej części wyrobiska w Kopalni Wapienia „Górażdże”.

Realizacja projektu prowadzona była w okresie marzec – wrzesień 2012. Obejmowała ona trzy główne etapy, jakimi były: wybór stanowisk eksperymentalnych na obszarze poeksploatacyjnym Kopalni „Górażdże”, zbiór materiału roślinnego (i elementarne odłowy entomologiczne) oraz wysiew materiału na wcześniej wybranych poletkach badawczych.

W okresie marzec – maj 2012 przygotowywane były stanowiska eksperymentalne na obszarze Kopalni „Górażdże”. Prace polegały na wyznaczeniu odpowiednich obszarów (pod względem takich parametrów jak m. in.: rodzaj gleby, nasłonecznienie, wystawa, poziom wód gruntowych) i ich odpowiednim oznaczeniu. Finalnie wybrano trzy obszary, z których jeden stanowił będzie w przyszłości obszar do badań kontrolnych. Każdy z obszarów podzielony został na mniejsze poletka doświadczalne, na które w odpowiedni sposób wysiany zostanie materiał roślinny.

W okresie maj – wrzesień przeprowadzono prace polegające na wyborze stanowisk (muraw kserotermicznych, ciepłolubnych), z których pobierany był materiał roślinny. Na podstawie zdjęć fitosocjologicznych wybrano trzy główne murawy źródłowe, które najbardziej odpowiadały składem gatunkowym murawom kserotermicznym (klasy Festuco – Brometea). W wyżej przytoczonym okresie prowadzono zbiór nasion oraz całych roślin (w postaci suchej masy roślinnej), które zostały dokładnie wysuszone, zliczone i przygotowane do wysiewu.

W końcowym okresie września przeprowadzono wysiew wcześniej przygotowanego materiału roślinnego. Diaspory oraz sucha masa wszystkich gatunków roślin została podzielone na odpowiednie partie i rozsiane na określonych poletkach badawczych.



WSTĘP

Murawy kserotermiczne należą do specyficznych zbiorowisk roślinnych, których występowanie na danym obszarze warunkowane jest przez kilka najważniejszych czynników. Są to w głównej mierze: stałe nasłonecznienie, gleby o odczynie zasadowym i niski poziom wód gruntowych. Murawy te porastają najczęściej rozległe stoki, wzniesienia skarpy oraz utwory sztuczne, takie jak strome hałdy powyrobiskowe w kopalniach. Należą one do siedlisk o dużym bogactwie gatunkowym zarówno flory jak i fauny, związanych jest z nimi wiele zagrożonych lub rzadkich gatunków roślin i owadów. Z tego względu ochrona muraw kserotermicznych w Polsce ma bardzo duże znaczenie w ochronie różnorodności biologicznej. Ochrona muraw powinna mieć charakter czynny. W wyniku braku jakichkolwiek działań przechodzą one najpierw w zbiorowiska zaroślowe, a następnie w las. Ochrona czynna w tym przypadku powinna polegać na specyficznych zabiegach agrotechnicznych : regularnym wykaszaniu czy prowadzeniu wypasu owiec.



CELE

Głównym celem projektu jest restytucja murawy kserotermicznej na wybranym fragmencie terenu spągowej części wyrobiska Kopalni „Górażdże”. Projekt nastawiony jest szczególnie na odtworzenie cennych walorów roślinności kserotermicznej i związanej z nią entomofauny oraz innych, wybranych grup bezkręgowców. Na główny przebieg projektu składają się trzy etapy: wybór stanowisk eksperymentalnych na obszarze poeksploatacyjnym Kopalni „Górażdże”, zbiór materiału roślinnego (i elementarne odłowy entomologiczne) oraz wysiew materiału na wcześniej wybranych poletkach badawczych. Pośrednio celem badań jest także analiza fitosocjologiczna całkowitych obszarów muraw źródłowych lub ich fragmentów. Odtwarzanie muraw kserotermicznych oraz ochrona inter-situ związanych z nimi gatunków flory i fauny są bardzo ważne z punktu widzenia ochrony różnorodności biologicznej. Jednym z celów będzie także przetestowanie metod restytucji ekosystemu z grupy tzw. wrażliwych w warunkach obszarów postindustrialnych, które mogą mieć ogromne znaczenie w przyszłości dla ochrony udziału w krajobrazie Polski.



METODY

Wybór stanowisk eksperymentalnych

Celem pierwszego etapu projektu był wybór odpowiedniego fragmentu obszaru poeksploatacyjnego na obszarze Kopalni „Górażdże”. Po szczegółowej analizie terenu oraz mapy jego przyszłego zagospodarowania (przy współpracy kierownictwa kopalni) wybrano trzy obszary badawcze, których odpowiednie cechy: dobre nasłonecznienie, alkaliczne gleby, niski poziom wód gruntowych oraz specyficzna wystawa odpowiadają wymaganiom roślinności ciepłolubnej. Każde ze stanowisk badawczych oznaczone zostało odpowiednio kolejnymi literami alfabetu: A, B i C [fig. 1 – 3].



Fig.1. Obszar badawczy A (fot. P. Kandziora) Fig.2. Obszar badawczy B (fot. A. Knurowska)



Fig.3. Obszar badawczy C (fot. A. Knurowska)

Stanowisko A znajduje się w zachodniej części wyrobiska, natomiast stanowiska B i C znajdują się jego części wschodniej[fig. 4].

Fig. 4. Położenie obszarów badawczych na terenie poeksploatacyjnym Kopalni Wapienia „Górażdże” (kolor czerwony). A – stanowisko badawcze A; B – stanowisko badawcze B; C – stanowisko badawcze C (oryg.). Kolorem filetowym na mapie oznaczono obszar Rezerwatu Przyrody „Kamień Śląski”.

Obszar A stanowi pierwszy płat badawczy. Składa się z dwóch głównych części: lekko nachylonego stoku (ok. 30⁰) oraz długiego wypłaszczenia. Fragment ten został pokryty warstwą alkalicznego piasku wymieszanego z humusem (humus nadkładowy) pochodzącym z nadkładu pokrywającego złoże kopaliny. Całość obszaru została wyrównana oraz ubita. Wymiary obszaru: ok. 100 × 25 m (2500 m2).

Obszar B został przeznaczony będzie w przyszłości wyłącznie do celów monitoringowych oraz stanowił będzie próbę kontrolną dla całego obszaru wyrobiska. Nie będzie tam wysiewany żaden materiał biologiczny, nie będą też prowadzone zabiegi agrotechniczne. Wymiary: ok. 70 × 70 m (400 m2).

Obszar C stanowi trzeci obszar. Teren ten jest fragmentem skarpy pokrytej częściowo rozdrobnionym materiałem skalnym. Został pokryty również warstwą humusu nadkładowego (w identyczny sposób jak na obszarze A). Wymiary ok.: 30 × 10 m (300 m2).

Nieproporcjonalne wymiary stanowisk badawczych wynikają z planów rekultywacji obszarów poeksploatacyjnych oraz planów zagospodarowania przestrzennego Kopalni „Górażdże”. Do projektu udostępnione zostały tylko powyższe obszary badawcze z zastrzeżeniem ich wymiarów i powierzchni, na których to wartość nie mieliśmy całkowitego wpływu.

Przygotowanie obszarów badawczych do wysiewu materiału biologicznego, prócz odpowiedniego pokrycia podłoża obejmowało także odpowiedni ich podział na mniejsze fragmenty badawcze (poletka). Zostały one utworzone poprzez poprzecinanie całej powierzchni obszarów A [fig. 5] i C [fig. 6] siatką transektów.

Poprzez transekt rozumie się odpowiednio wyznaczoną część obszaru przeznaczoną do celów badawczych i oznakowaną w wyraźny i jednolity sposób. Do utworzenia transektów użyto drewnianych palików (wbitych następnie w podłoże), taśmy ostrzegawczej (w kolorze biało-czerwonym) oraz żółtego sprayu fluorescencyjnego.

Każdy z wyznaczonych transektów na obszarach doświadczalnych został oznaczony odpowiednim symbolem:

- 0 - powierzchnia kontrolna. Nie służy do wysiewu materiału biologicznego. Fragment ten ma na celu oznaczenia tempa naturalnej sukcesji i określenia składu gatunkowego roślin, które wyrosną z wysiewu naturalnego.

- 1 - powierzchnia, na którą został wysiany i rozrzucony materiał roślinny. Poletka te nie będą podlegały późniejszemu procesowi plewienia. Badane będę gatunki roślin oraz czas ich wstępowania oraz ustępowania z obszaru badawczego.

- 2 - powierzchnia, na którą został wysiany i rozrzucony materiał roślinny. W późniejszym okresie przeprowadzane będą zabiegi plewienia w taki sposób, że pozostawione zostaną tylko gatunki, dla których murawy kserotermiczne (względnie obszary ciepłolubne lub ciepłolubnych okrajków) są siedliskami naturalnymi. Wszelkie gatunki niezwiązane z murawami zostaną usunięte (w szczególności gatunki ruderalne oraz siewki krzewów i drzew).

- SB – strefa buforowa. Oznacza wyznaczony fragment o szerokości ok. 8 metrów i długości obszaru badawczego wyznaczony od każdej jego bocznej krawędzi. Strefa ta została wyznaczona ze względu na zawarte w planie rekultywacji obszarów poeksploatacyjnych Kopali „Górażdże” zalesienie obszarów przylegających, co mogłoby powodować w przyszłości zbyt mocne zacienienie obszaru i uniemożliwienie rozwoju muraw..

Dodatkowo, każda powierzchnia oznaczona cyframi 1 oraz 2 została podzielona na dwie części oznaczone odpowiedni literami: A i B:

- A (1A, 2A) - oznacza, że na tym fragmencie powierzchni wysiane zostały diaspory roślin pobranych z wcześniej wytypowanych muraw (źródłowych).

- B (1B, 2B) - oznacza, że na tym fragmencie były rozrzucane całe rośliny lub fragmenty roślin w postaci suchej masy roślinnej pobrane (poprzez koszenie mechaniczne) z wcześniej wytypowanych muraw (źródłowych).



Fig. 5. Schemat przedstawiający układ transektów na poletkach badawczych A (A1, A2). Kolor żółty – fragment A1 (stok), kolor brązowy - fragment A2 (wypłaszczenie). SB – strefa buforowa,0 – powierzchnia kontrolna, 1A – wysiew/bez plewienia, 2A – wysiew/plewienie, 1B – rozrzut/bez plewienia, 2B – rozrzut/plewienie (oryg.)



Fig. 6. Schemat przedstawiający układ transektów na poletku badawczym C. Kolorem żółtym oznaczony obszar skarpy. SB (kolor zielony) – strefa buforowa, 0 – powierzchnia kontrolna, 1A – wysiew/bez plewienia, 2A – wysiew/plewienie, 1B – rozrzut/bez plewienia, 2B – rozrzut/plewienie (oryg.)



Wybór muraw źródłowych oraz pobór materiału roślinnego.

W drugim etapie murawy stanowiące źródło materiału biologicznego zostały wybrane na podstawie ich charakteru fitosocjologicznego. Wybrane zostały takie murawy lub ich fragmenty, których skład gatunkowy najbardziej (tj. w najwyższym stopniu) odpowiada murawie klasy Festuco – Brometea. Po ostatecznej analizie wybrano następujące obszary: murawy kserotermiczne w nieczynnym kamieniołomie – Gogolin (N: 50° 29' 51.89", E: 18° 2' 42.69") (fig. 7), murawy kserotermiczne w Rezerwacie Przyrody Ligota Dolna – Ligota Dolna (N: 50° 28' 54.58", E: 18° 7' 28.04") (fig. 8), fragment muraw przy nieczynnym składzie materiałów wybuchowych – Kamień Śląski (N: 50° 33' 46.58", E: 18° 3' 25.80") (fig. 9).



Fig. 7. Murawa kserotermiczna z dominującą Fig. 8. Fragment murawy kserotermicznej

stokłosą prostą Bromus erectus Huds. Gogolinie w Rezerwacie Przyrody Ligota Dolna

(fot. A. Knurowska) (fot. A. Knurowska)



Fig. 9. Fragment murawy kserotermicznej w Kamieniu Śląskim (fot. A. Knurowska)

Na wszystkich powyższych obszarach przeprowadzono wstępne analizy florystyczne. Zostały także zrobione zdjęcia fitosocjologiczne umożliwiające wykonanie późniejszej szczegółowej analizy danego zbiorowiska. Kolejnym elementem było przeprowadzenie wstpęnej inwentaryzacji entomologicznej, głównie pod kątem składu gatunkowego chrząszczy (Coleoptera), pluskwiaków (Hemiptera).

Na każdej z muraw źródłowych wyznaczono stanowiska monitoringowe (kontrolne) dla całego zbiorowiska. Stanowiska te podzielone zostały na dwa poletka o wymiarach 10 × 10 m (fig. 10). Jedno z nich stanowiło obszar odłowu owadów, natomiast drugie przeznaczone zostało na zbiór materiału roślinnego (kontrolnego dla całego zbiorowiska).



Fig. 10. Schemat poletek kontrolnych na murawach źródłowych. Oznaczenia: kolor jasnozielony – obszar murawy, kolor ciemnozielony – obszar poboru diaspor, kolor brązowy – obszar odłowów entomologicznych (oryg.)

Materiał roślinny (tj. nasiona, całe rośliny) pobierano również z całego obszaru muraw w okresie marzec – wrzesień 2012. Materiał ten pozyskiwano za pomocą mechanicznego koszenia (kosy ręczne) oraz zbioru ręcznego fragmentów roślin i nasion. Całość materiału została odpowiednio posegregowana, wysuszona, zliczona i przełożona do oznaczonych pojemników (Fig.11,12,13)

Fig. 11. Nasiona i całe głównki Dianthus cartusianorum przed segregacją i liczeniem (fot. P. Kandziora)



Fig. 12. Nasiona Leonthodon saxatile po Fig. 13. Kłosy Bromus erectus podczas

zliczeniu i przygotowaniu do wysiewu suszenia (fot. P. Kandziora)

(fot. A. Knurowska)

Sucha masa roślinna (siano) przeznaczona do rozrzutu na wyznaczonych poletkach badawczych została zebrana w rezerwacie Ligota Dolna (Fig.14). Siano zbierano ręcznie (za pomocą grabi, wideł) i przekładano do worków (o zbliżonej pojemności) (Fig. 16).

Fig. 14. Skoszona murawa kserotermiczna w Fig. 15. Worki z sianem przygotowane do

Rezerwacie Przyrody Ligota Dolna transportu na poletka badawcze w Kopalni

(fot. A. Knurowska) Wapienia „Górażdże” (fot. A. Knurowska)

Całość diaspor i suchej masy roślinnej została w połowie września 2012 wysiana i rozrzucona na wcześniej przygotowanych poletkach zgodnie z powyższymi schematami i opisami działań (fig. 16 - 18).

Fig. 16. Worki z sianem przygotowane do rozrzutu na obszarze badawczym A w Kopalni „Górażdże” (fot. A. Knurowska)



Fig. 17. Rozgrabianie rozrzuconego Fig. 18. Rozgrabianie rozrzuconego materiału

materiału na obszarze badawczym C na obszarze badawczym A (fot. P. Kandziora)

(fot. A. Knurowska)

Nasiona zostały podzielone na odpowiednie partie tak, że jedna porcja nasion została wysiana na jednym przygotowanym wcześniej poletku badawczym (fig. 19). W celu zminimalizowania strat nasion (wskutek roznoszenia przez wiatr czy zwierzynę) zostały one rozsiane ręcznie i od razu zagrabiane pod glebę. Zebrana sucha masa roślinna również została podzielona tak, że na każde jedno przygotowane wcześniej poletko rozrzucona została w przybliżeniu równa jej ilość. Siano po rozrzuceniu zostało równo rozłożone na powierzchni całego poletka, a następnie przyrzucone glebą, w celu zmniejszenia strat spowodowanych wywiewaniem przez wiatr.

Fig. 19. Podział nasion na partie do wysiewu przy obszarze badawczym A (fot. P. Kandziora)



WYNIKI

Tab. 1. Table presenting the result of seeds collecting at the swards.






Species

Research place

Collecting date

Number of seeds

1.

Carex flacca L.

Gogolin

10.07.2012

ca. 26 000

2.

Coronilla varia

Gogolin

08.08.2012

ca. 2 500

3.

Savia pratensis

Gogolin

03.07.2012

ca. 2 000

4.

Leonthodon saxitile

Gogolin

08.08.2012/21.08.2012

ca. 1 500/9 000

5.

Thymus pulegioides

Kamień Śląski

Gogolin


21.08.2012

21.08.2012



ca. 4 000

ca. 300


6.

Sanguisorba minor

Gogolin

03.07.2012

ca. 10 000

7.

Potentilla heptaphylla

Gogolin

04.06.2012

ca. 400

8.

Centaurea stoebe

Gogolin

08.08.2012/21.08.2012

ca. 600/450 whole heads

9.

Carlina acaulis

Gogolin

21.05.2012

ca. 300

10.

Potentilla neumanniana

Gogolin

04.06.2012

ca. 2 000

11.

Galium album

Gogolin

08.08.2012

ca. 12 000

12.

Thesium linophyllon

Gogolin

10.07.2012/21.08.2012

ca. 2 700/750

13.

Bromus erectus

Gogolin

03-04.07.2012

ca. 200 000

14.

Brachypodium pinatum

Ligota Dolna

21.08.2012

ca. 50 000

15.

Scabiosa ochroleuca

Gogolin

21.08.2012

ca. 8 000

16.

Dianthus cartusianorum

Ligota Dolna

Kamień Śląski



21.08.2012

21.05.2012/21.08.2012



ca.600

ca. 0/ 3 000



17.

Primula officinalis

Kamień Śląski

21.05.2012

ca. 120

18.

Plantago lanceloata

Gogolin

21.08.2012

ca. 10 000

19.

Anthylis vulneralia

Gogolin

03.07.2012/21.08.2012

ca. 22 000/1 800

20.

Inula salicina

Gogolin

21.08.2012

ca. 20 000

21.

Trifolium arvense

Ligota Dolna

21.08.2012

ca. 5 000

22.

Clinopodium vulgare

Ligota Dolna

21.08.2012

ca. 7 500

23.

Trifolium montanum

Kamień Śląski

21.08.2012

ca. 4 000

24.

Trifolium rubens

Kamień Śląski

21.08.2012

ca. 5 000

25.

Achillea pannonica

Ligota Dolna

21.08.2012

ca. 700

26.

Vincetoxicum hirundinaria

Ligota Dolna

21.08.2012

ca. 2 500

27.

Agrostis capillaris

Ligota Dolna

21.08.2012

ca. 8 800




TOTAL

-

-

ca. 423 120

Łącznie zebranych zostało około 423 120 nasion z 27 gatunków roślin. Całość diaspor została następnie wymieszana i podzielona na 6 równych części, przygotowanych do wysiania na 6 odpowiednich poletkach badawczych. Na jedno poletko wypadało około 70 520 wysianych nasion.

W Rezerwacie Przyrody Ligota Dolna zebrano 24 worki suchej masy roślinnej. Każdy z worków ważył w przybliżeniu 10 kilogramów (sumarycznie zebrano około 240 kilogramów siana). Worki zostały następnie podzielone na partie po 4 sztuki przeznaczone do rozrzucenia na 6 przygotowanych poletkach badawczych. Na każde poletko przypadło około 40 kilogramów suchej masy roślinnej.



DYSKUSJA

Niezaprzeczalnym skutkiem ubocznym ogromnego skoku technologicznego w dzisiejszych czasach jest degeneracja środowiska prowadząca między innymi do spadku różnorodności biologicznej. Bogactwo biologiczne ma duże znaczenie w rozwoju naukowym, a także stanowi istotny element gospodarki, szczególnie turystycznej. Z tego powodu należy podjąć istotne działania w celu ochrony wielu unikalnych biocenoz. Faktem przemawiającym za takimi działaniami jest brak dokładnej wiedzy o tym, jakie mogą być długodystansowe skutki zmniejszania się bioróżnorodności. Oczywistym jest fakt, że współczesna gospodarka opiera się przede wszystkim na eksploatacji środowiska. Nie można jednoznacznie i bezsprzecznie zrezygnować z takich działań na rzecz zachowania bioróżnorodności. Działania takie muszą pozwolić jednocześnie na dalszą eksploatację środowiska w przyszłości oraz zachowywanie różnorodności biologicznej. Jedną z takich metod jest rekultywacja terenów poeksploatacyjnych. Nie zawsze jest możliwe odtworzenie pierwotnej struktury danego terenu ze względu na nieodwracalne zmiany środowiska. Sytuacja taka nie sprawia jednak, że obszaru takiego nie można poddać żadnym działaniom ochronnym. Eksploatacja środowiska pozwala na utworzenie środowiska specyficznego, różnorodnego biologicznie i tym samym mającego większą wartość z punktu widzenia ochrony przyrody.



Nasz projekt nakierowany był właśnie na rekultywację terenów poeksploatacyjnych, ponieważ uważamy że stanowi ona istotny element ochrony bioróżnorodności. Powodem wyboru takiego tematu projektu było to, że tereny poeksploatacyjne Kopalni „Górażdże” stanowią specyficzny obszar , który daje możliwość rozwoju muraw kserotermicznych. Murawy kserotermiczne to zbiorowiska roślinne o wielkim znaczeniu dla zachowania bioróżnorodności. Cechują się dużym bogactwem fauny i flory – przy czym niektóre gatunki są ograniczone występowaniem jedynie do tego zbiorowiska. Zważywszy na to, a także na rzadkość występowania tych muraw nasz projekt ma duże znaczenie w zachowaniu bioróżnorodności. Jeszcze jednym ważnym aspektem naszego projektu jest fakt, że tego typu rekultywacje terenów poeksploatacyjnych są w Polsce rzadkością. Nasz projekt toruje drogę w tym kierunku, co ma duże znaczenie dla przyszłych grup badawczych – pozwoli im uniknąć naszych błędów i efektywniej przeprowadzać takie rekultywację, co będzie z pewnością w przyszłości stanowiło ważny element ochrony przyrody.

KONKLUZJA

Różnorodność muraw kserotermicznych, ze względu na swój unikalny skład florystyczno-faunistyczny zdecydowanie wyróżnia się na tle sąsiadujących ekosystemów. Zanikający charakter tych siedlisk w naturalnych środowiskach stanowi najważniejszy powód do czynnej ich ochrony. Murawy kserotermiczne to najczęściej siedliska półnaturalne, rozmieszczone w Polsce płatowo i wymagających specyficznych warunków biocenotycznych. Założeniem naszego projektu jest właśnie czynna ochrona biocenoz muraw kserotermicznych. Projekt ten już na etapie jego kreowania się był zakładany jako proces wieloletni i długodystansowy, przewidziany na minimum 20 lat jego prowadzenia, czy to przez uczestników projektu, czy następne grupy badawcze. Kreowanie się biocenozy murawy kserotermicznej to proces powolny, długotrwały, wymagający specyficznych warunków środowiskowych i działań zewnętrznych, m. in. takich jak odpowiednie zarządzanie i działania ochronne. Zakończenie pierwszego etapu to tylko wstęp do dalszych przedsięwzięć. Konieczność prowadzenia projektu przez następne lata jest niezwykle ważna z punktu widzenia ochrony przyrody. Etap rozpoczęty i zakończony w okresie marzec – wrzesień 2012 stanowił najważniejszy, ale nie ostatni punkt wykształcania się takiej biocenozy. Charakter badań wymusza w kolejnych latach wiele działań związanych z obszarem badawczym opisanym w projekcie. Przykładowymi działaniami, które należy podjąć w latach następnych są: coroczny szczegółowy monitoring flory i fauny, plewienie (już na poziomie siewek) gatunków ruderalnych, inwazyjnych, drzew i krzewów oraz wszystkich gatunków nie związanych z murawami kserotermicznymi, dosiewanie diaspor wyrosłych na poletkach i nowych gatunków roślin, coroczny proces koszenia muraw w okresie wczesnojesiennym. Prócz tych podstawowych przedsięwzięć należy prowadzić coroczne analizy statystyczne i przyrodnicze, które pozwolą w obiektywny sposób spojrzeć na skomplikowane procesy: wykształcania się muraw, sukcesji naturalnej, tempa wstępowania i ustępowania gatunków roślin. Badania takie pozwolą na wniesienie nowej wiedzy, która pozwoli na lepsze prowadzenie takich i innych procesów w przyszłości. Bezsprzecznym faktem jest więc konieczność kontynuowania projektu, angażowanie naukowców i specjalistów z danych dziedzin oraz studentów, którzy dzięki takim przedsięwzięciom zdobywają ogrom niezbędnej wiedzy nieocenionej w przyszłym życiu zawodowym. Zaniechanie realizacji tych zadań w przyszłych latach doprowadzi do zniszczenia efektów działań wcześniejszych, co sprowadzi się do bezcelowości całego projektu. Badania takie są niezwykle ważne, szczególnie poprzez fakt, że projekt ten jest projektem pionierskim w Polsce, a także jednym z nielicznych w Europie.


©absta.pl 2016
wyślij wiadomość

    Strona główna