Plan Działań na rzecz Ochrony Wodniczki (Acrocephalus paludicola) w Polsce



Pobieranie 266.34 Kb.
Strona1/7
Data07.05.2016
Rozmiar266.34 Kb.
  1   2   3   4   5   6   7


[Logo MŚ, BLI i OTOP]


Plan Działań na rzecz Ochrony

Wodniczki (Acrocephalus paludicola)

w Polsce




(wersja do końcowej konsultacji)


2002 Warszawa



Udział w tworzeniu Planu:

Magda i Paweł Baranowscy (Park Narodowy “Ujście Warty”)

Przemysław Chylarecki (Ogólnopolskie Towarzystwo Ochrony Ptaków)

Ryszard Czeraszkiewicz (Zachodniopomorskie Towarzystwo Ornitologiczne)

Bogusław Deptuła (Narwianski Park Narodowy)

Andrzej Dyrcz (Uniwersytet Wrocławski; Aquatic Warbler Conservation Team)

Janusz Holuk (Zarząd Chełmskich Parków Krajobrazowych)

Jacek Kaliciuk (Zachodniopomorskie Towarzystwo Ornitologiczne)

Roman Kalski (Północnopodlaskie Towarzystwo Ochrony Ptaków)

Iwona Kamińska (Woliński Park Narodowy)

Grzegorz Kiljan (Ogólnopolskie Towarzystwo Ochrony Ptaków; Aquatic Warbler Conservation Team)

Janusz Kloskowski (Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej; Aquatic Warbler Conservation Team)

Jarosław Krogulec (Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej; Aquatic Warbler Conservation Team)

Andrzej Langowski (Ministerstwo Środowiska)

Ireneusz Lewicki (Woliński Park Narodowy)

Romuald Luto (Wojewódzki Konserwator Przyrody, Podlaski Urząd Wojewódzki w Białymstoku)

Piotr Marczakiewicz (Biebrzański Park Narodowy)

Blandyna Migdalska (Park Krajobrazowy “Dolina Dolnej Odry”)

Dariusz Piasecki (Poleski Park Narodowy)

Andrzej Różycki (Poleski Park Narodowy)

Paweł Sidło (Ogólnopolskie Towarzystwo Ochrony Ptaków)

Beata Sielewicz (Wojewódzki Konserwator Przyrody, Lubelski Urząd Wojewódzki w Lublinie)

Marek Piotr Sielicki (Narwiański Park Narodowy)

Adam Sieńko (Biebrzański Park Narodowy)

Maciej Trzeciak (Wojewódzki Konserwator Przyrody, Zachodniopomorski Urząd Wojewódzki w Szczecinie)

Janusz Wójciak (Zarząd Chełmskich Parków Krajobrazowych)

Jan Wróbel (Ministerstwo Środowiska)

Konrad Wypychowski (Park Narodowy “Ujście Warty”)


Konsultacje:

Umbero Gallo Orsi (BirdLife International)

Martin Flade (Aquatic Warbler Conservation Team)
Redakcja:

Michał Maniakowski (Ogólnopolskie Towarzystwo Ochrony Ptaków; Aquatic Warbler Conservation Team)



Prace nad Planem zostały zrealizowane przy wsparciu finansowym

BirdLife International [logo]

Słowo wstępne:







Spis treści str.
Streszczenie 4

Wprowadzenie 7


Część pierwsza – informacje wstępne 8


  1. Charakterystyka gatunku 8-10

    1. Informacje ogólne

    2. Wymagania siedliskowe

    3. Biologia

    4. Wędrówki i zimowanie

    5. Sukces lęgowy i śmiertelność

    6. Trendy populacji

  2. Zagrożenia 11

  3. Krajowy i międzynarodowy status prawny gatunku 13

  4. Zestawienie dotychczas prowadzonych działań 15


Część druga – założenia Planu Działań 16


  1. Cele prawne i polityczne 17

  2. Ochrona gatunku i jego miejsc występowania 19

  3. Monitoring i badania 21

  4. Podnoszenie świadomości społecznej 23

Załącznik I Literatura i najbardziej przydatne publikacje 24

Załącznik II Wyjaśnienia użytych terminów 26

Załącznik III Lista stanowisk wodniczki w Polsce 27




  1. Streszczenie



Na czym polega specyfika gatunku? Wodniczka Acrocephalus paludicola, to niewielki wróblowy ptak owadożerny, zależny od obecności właściwych dla niego siedlisk podmokłych. Siedliska te kurczą się i zmieniają swój charakter powodując wycofywanie się gatunku z kolejnych stanowisk. Prawdopodobnie jeszcze na początku ubiegłego wieku była ona rozprzestrzeniona w niemal całej Europie, aż po zachodnią Syberię. Populacja i zasięg wodniczki uległy silnej redukcji w końcu 19. i w pierwszej połowie 20. wieku. Obecnie ptak ten gnieździ się wyłącznie w środkowo-wschodniej Europie i bardzo nielicznie w zachodniej Syberii, a jego populacja doświadcza spadku liczebności grożącego wyginięciem gatunku. Szacuje się, że w ostatnich 10 latach jej liczebność spadła o 40% i tendencja ta, bez podjęcia aktywnej ochrony, prawdopodobnie utrzyma się w najbliższym okresie. Gatunek ten w obrębie lęgowisk można chronić wyłącznie przez zapewnienie mu wystarczającej powierzchni właściwych siedlisk do rozrodu.
Dlaczego Plan Działań dla wodniczki? Obecnie cała światowa populacja nie przekracza 20 tys. śpiewających samców i wciąż wykazuje tendencję spadkową. Większe stanowiska zachowały się w okolicy zbiegu granic Białorusi, Polski i Ukrainy, gdzie znajduje się przeszło 90% istniejącej dziś populacji. W rezultacie największa odpowiedzialność za ochronę wodniczki spoczywa dziś na tych trzech państwach. Polskę zasiedla niemal 20% światowej populacji gatunku.

Krajowe prawo chroni ją ochroną gatunkową, została ujęta w Polskiej Czerwonej Księdze Zwierząt. Gatunek ten został uznany za zagrożony w skali globalnej wg kryteriów BirdLife International. Wodniczka jest objęta konwencją Berneńską (zał. II) i Bońską (zał. II), oraz Dyrektywą Ptasią Unii Europejskiej (zał. I), a według kryteriów Czerwonej Listy IUCN określona jest jako Zagrożona (vulnerable).


Jakie są podstawy dla Planu Działań? Potrzeba sformułowania krajowej strategii ochrony wodniczki (ujętej w formie Planu Działań) wynika z istniejących zobowiązań międzynarodowych, które Polska ratyfikowała lub wkrótce ratyfikuje: przede wszystkim konwencji Berneńskiej, konwencji Bońskiej, Dyrektywy Ptasiej UE oraz Memorandum w sprawie wodniczki (Memorandum of Understanding Concerning Conservation Measures for the Aquatic Warbler Acrocephalus plaudicola), a także Europejskiego Planu Działań na rzecz Ochrony Wodniczki zatwierdzonego przez Komisję Europejską i przyjętego przez Radę Europy.

Gatunkowe Plany Działań (Species Action Plans) opracowywane są przez większość krajów Europy (zwłaszcza w UE) i wiele krajów świata w celu przedstawienia ogólnej strategii działań ochronnych. Plany Działań dotyczące ochrony wodniczki funkcjonują między innymi na Białorusi i Ukrainie, będąc podstawą do rzeczywistej realizacji ochrony siedlisk gatunku.



Niniejszy Plan Działań na rzecz Ochrony Wodniczki został wypracowany przez zespół ekspertów z Ogólnopolskiego Towarzystwa Ochrony Ptaków, w tym ekspertów-ornitologów z Aquatic Warbler Conservation Team, dyrekcji właściwych parków narodowych i zespołów parków krajobrazowych i konserwatorów przyrody, zaangażowanych organizacji pozarządowych, przy pomocy światowej federacji towarzystw ochrony ptaków BirdLife International i pod patronatem Ministerstwa Środowiska.
Co jest celem Planu Działań? Generalnym celem Planu jest przedstawienie strategii ochrony wodniczki, przede wszystkim ochrony siedlisk lęgowych gatunku, pozwalającej na zatrzymanie spadkowego trendu populacji.

Wodniczka pozostaje wciąż gatunkiem słabo poznanym i nawet tak podstawowe dane, jak aktualna liczebność populacji, czy stan i zagrożenia siedlisk nie są dostatecznie rozpoznane. Takiego typu informacje stanowią podstawę wszelkich efektywnych działań ochronnych, stąd też w Planie dużo uwagi poświęcono kwestii ich uzupełnienia i aktualizacji.


Cele generalne stawiane w Planie:

krótkoterminowo (w ciągu 3 najbliższych lat):

  • poznać aktualny stan populacji i siedlisk (rozpoczynając zaplanowany monitoring);

  • wprowadzić ochronę na stanowiskach bez prawnej ochrony;

długoterminowo (w ciągu 10 najbliższych lat):

  • stworzyć warunki na odwrócenie trendu spadkowego i osiągnąć stan ilościowy polskiej populacji wodniczki na poziomie co najmniej 3000 śpiewających samców (a przede wszystkim odbudować populację w Zachodniopomorskim do co najmniej 250 śpiewających samców - poziom z 1997 r., wzmocnić lub odbudować małe stanowiska w pozostałej części kraju i poprawić warunki siedliskowe na istniejących dużych stanowiskach)

Ustalono niżej wymienione cele szczegółowe i poddano je przybliżonej ocenie. Zastosowano umowne stopniowanie ich priorytetu: wysoki - działanie konieczne do zatrzymania spadku liczebności populacji o więcej niż 20% w ciągu 20 lat lub mniej; średni - działanie konieczne do zatrzymania spadku liczebności populacji o mniej niż 20% w ciągu 20 lat lub mniej; niski – działanie o znaczeniu lokalnym, konieczne do zatrzymania lokalnego spadku populacji lub utrzymania jej na stałym poziomie. Termin planowanej realizacji działań wyrażany jest okresem czasu w następującej skali: trwa – dotyczy działań już prowadzonych i wymagających kontynuacji; pilny – zakończenie działań powinno nastąpić w ciągu 1-3 najbliższych lat; długi – zakończenie działań powinno nastąpić w ciągu 1-10 najbliższych lat.




    1. Promować krajowe i międzynarodowe działania wspomagające ochronę wodniczki i jej siedlisk

Priorytet: wysoki

Termin realizacji: trwa / długi



    1. Poprzez zmianę obowiązującego prawa umożliwić użycie kontrolowanego wypalania jako narzędzia do utrzymania obszarów otwartych i wypracować procedury prowadzenia wypalania

Priorytet: średni

Termin realizacji: długi



2.1 Promować wprowadzenie odpowiednich form ochrony miejsc lęgowych i usunąć kluczowe czynniki negatywnie wpływające na siedlisko

Priorytet: wysoki

Termin realizacji: pilny


    1. Prowadzić działania i gospodarowanie w siedliskach zwiększające liczebność, produktywność i występowanie gatunku

Priorytet: wysoki

Termin realizacji: długi



    1. Odtworzyć do niedawna istniejące stanowiska wodniczki

Priorytet: wysoki

Termin realizacji: długi



3.1 Zdobyć dokładną informację nt. liczebności i rozmieszczenia oraz rozpocząć monitoring trendów populacji

Priorytet: wysoki

Termin realizacji: pilny


    1. Podnieść poziom wiedzy nt. kondycji siedlisk i użyć jej w przewidywaniu zmian i prowadzeniu zabiegów. Rozpocząć monitoring zmian i zagrożeń dla siedlisk

Priorytet: wysoki

Termin realizacji: pilny



    1. Szczegółowo określić potrzeby i możliwości prowadzenia zabiegów w siedliskach

Priorytet: wysoki

Termin realizacji: pilny



    1. Promować badania naukowe i współpracę międzynarodową służącą ochronie wodniczki

Priorytet: wysoki

Termin realizacji: trwa



    1. Zapewnić rozwój współpracy między organizacjami i osobami związanymi z ochroną wodniczki i jej siedlisk

Priorytet: wysoki

Termin realizacji: trwa / pilny



4.2 Użyć wodniczki jako gatunku flagowego do ochrony siedlisk podmokłych

Priorytet: wysoki

Termin realizacji: trwa / pilny


    1. Przygotować i rozpowszechniać materiały edukacyjne promujące informacje nt. wodniczki i jej siedlisk

Priorytet: wysoki

Termin realizacji: trwa / pilny


Z czego się składa Plan Działań? Plan określa cele ochrony wraz z mierzalnymi wskaźnikami ich realizacji. Zawiera propozycje zakresu prac nad ochroną siedlisk wodniczki w Polsce, tak by osiągnięty został cel nadrzędny – zatrzymanie spadku liczebności populacji. Podana jest też skala czasowa realizacji przedstawionych działań.

Jak propozycje Planu Działań powinny być wdrażane? Postanowienia Planu powinny znaleźć odzwierciedlenie w zapisach planów ochrony parków narodowych, parków krajobrazowych i rezerwatów. Plan Działań ma być pomocny i stanowić podstawę do realizacji szczegółowych programów ochrony siedlisk wodniczki prowadzonych przez parki i organizacje pozarządowe. Ma ułatwiać proces planowania i prowadzenia działań ochronnych oraz zawierać informację potwierdzającą ich celowość przy uzyskiwaniu i kierowaniu środków finansowych.

Plan Działań jest aprobowany przez Ministerstwo Środowiska, jako krajowa strategia ochrony wodniczki.




  1   2   3   4   5   6   7


©absta.pl 2016
wyślij wiadomość

    Strona główna