Plan ochrony dla rezerwatu przyrody „Kępa redłowska”



Pobieranie 3.19 Mb.
Strona20/41
Data28.04.2016
Rozmiar3.19 Mb.
1   ...   16   17   18   19   20   21   22   23   ...   41

7.2. Roślinność potencjalna (Michał Machnikowski)


Według podziału geobotanicznego Polski (Matuszkiewicz J. M. 1993) rezerwat „Kępa Redłowska” położony jest na obszarze Krainy Pojezierzy Środkowopomorskich, w Dziale Pomorskim, należącym do Prowincji Środkowoeuropejskiej, Podprowincji Południowobałtyckiej. Zajmuje on skraj Podokręgu Gdyńskiego, Okręgu Pojezierza Kaszubskiego. W charakterystyce Działu Pomorskiego cytowany autor podaje jako podstawowe jego cechy występowanie grądu gwiazdnicowego, kwaśnych lasów bukowo-dębowych i buczyn - w odmianie kwaśnej i żyznej. Obecność tych siedlisk sygnalizowano już w opracowanym w 1979 r. „Planie Urządzania gospodarstwa rezerwatowego >Kępa Redłowska<, położonego na terenie Lasów Komunalnych miasta Gdyni, na okres od 1.I.1979 do 31 XII.1988 r.” (Biuro Urządzania Lasu i Geodezji Leśnej Oddział w Gdyni). W tym opracowaniu wspomina się także o niewielkiej powierzchni zajętej przez „wilgotny las olszowy (z klasy Querco-Fagetea), znajdujący się w stadium sukcesji w wyniku odwodnienia łęgu olszowego.” W opracowaniu tym zasięg zbiorowisk przedstawiono na mapie, niestety w dostępnym autorom materiale tej mapy nie było.

Na obszarze rezerwatu przyrody „Kępa Redłowska” występują siedliska pięciu zespołów roślinnych: żyznej buczyny niżowej typu „pomorskiego” Galio odorati-Fagetum, kwaśnej buczyny niżowej Luzulo pilosae-Fagetum, grądu gwiazdnicowego Stellario holosteae-Carpinetum betuli, łęgu jesionowo-olszowego Fraxino-Alnetum, lasu bukowo-dębowego Fago-Quercetum petraeae oraz olsu porzeczkowego Ribeso nigri-Alnetum. Ich rozmieszczenia przedstawiono na „Mapie roślinności potencjalnej”.

Duży stopień degeneracji większości występujących tu fitocenoz, utrudniał jednoznaczne wyznaczenie granic poszczególnych siedlisk. Być może niektóre z nich uległy już bezpowrotnym zniszczeniu, jak np. siedlisko olsu, który wiele lat temu został odwodniony i, mimo że obecnie rów już prawie nie jest widoczny, to i tak woda w zagłębieniu nie stagnuje. Być może jest to już trwała zmiana siedliska i zamiast olsu może wykształcić się tam siedlisko grądu lub żyznej buczyny niżowej. Podobnie może być też z siedliskiem łęgu jesionowo-olszowego. Tu też główny czynnik tworzący to siedlisko – płynąca woda, chociażby okresowo, wskutek zagospodarowania górnych partii Kępy Redłowskiej i odprowadzania wód deszczowych w inną stronę, może już się nie wystąpić. Siedlisko to stopniowo będzie przekształcać się w kierunku lasu grądowego.

W rezerwacie, tak jak na wszystkich kępach Pobrzeża Kaszubskiego, dominują siedliska buczyn, a w szczególności żyznej buczyny niżowej typu „pomorskiego”. Czy występowała tu też postać storczykowa, trudno obecnie powiedzieć. Brak jest danych historycznych o występowaniu gatunków wyróżniających to siedlisko. Jednak całkowicie takiej możliwości nie można wykluczyć, ponieważ zachodzą tu zjawiska wywiewania części mineralnych ze zboczy klifowych. Być może grunty tu występujące zawierają zbyt mało związków wapniowych, a także i ze zbyt małą częstotliwością wieją tu wiatry, które mogłyby nawiewać większe ilości minerałów z klifu na jego wierzchowinę.



Kwaśna buczyna niżowa w rezerwacie zajmuje stosunkowo niewielkie powierzchnie. Siedliska tych fitocenoz zidentyfikowano na stromych zboczach o wystawie zachodniej i północno-zachodniej. Są to obszary, które ze względu na swoje położenie i ukształtowanie są niekorzystne dla rozwoju roślinności. Duże spadki terenu, zmniejszona dostępność światła, wystawienie na najczęstszy kierunek wiatrów – powodują, że warunki bytowania dla roślin są tu niekorzystne. W tych miejscach nie zbiera się ściółka, więc nie występuje tu nawożenie opadłymi szczątkami roślin. Wręcz przeciwnie, wywiewanie szczątek roślinnych powoduje systematyczne zubożanie podłoża z substancji odżywczych. Stopień degeneracji obecnych zbiorowisk roślinnych utrudnia dokładne zidentyfikowanie i delimitację tych siedlisk.

Wierzchowiny lokalnych wyniesień oraz górne fragmenty zboczy zajmują siedliska pomorskiego lasu bukowo-dębowego. Na podstawie mapy glebowo-siedliskowej, wykonanej dla rezerwatu przez Biuro Urządzenia Lasu i Geodezji Leśnej w Gdyni, zajmują one gleby bielicowe, w których na powierzchni występują grunty piaszczyste. Obecnie siedliska lasu bukowo-dębowego na terenie rezerwatu nie zajmują dużych powierzchni. I być może taki stan jest prawidłowy, ponieważ aby wykształciło się prawidłowo to siedlisko musi być odpowiednio duży grzbiet wyniesienia, aby nie było ono „maskowane” przez siedliska sąsiednie. Na terenie Kępy występują licznie dość wąskie grzbiety, które z pewnością są uboższe siedliskowo, ale za wąskie, aby się to siedlisko wyraźnie objawiło.

Siedlisko grądu gwiazdnicowego zidentyfikowano na terenie rezerwatu w dnach i na zboczach szerszych dolin, gdzie występuje wilgotne podłoże. Grąd występował również na południowych obrzeżach rezerwatu wzdłuż doliny rzeki Kaczej. Duże nagromadzenie masy organicznej, zsuwającej się tu po zboczach, w powiązaniu z większą wilgotnością spowodowały, że wykształciło się tu siedlisko o dużej żyzności. Obecnie dna dolin są wykorzystywane jako szlaki komunikacyjne, umożliwiające przemieszczanie się ludzi znad morza w głąb lądu (lub odwrotnie). Część z nich jest zagospodarowana, pobudowano drogi niszcząc naturalne podłoże. Także prowadzona w przeszłości gospodarka leśna mogła przyczynić się do zniszczenia naturalnej kombinacji gatunków w drzewostanie, na rzecz sztucznych nasadzeń lub, w łagodnym przypadku, monokultury bukowej. Przy wyeliminowaniu gospodarki leśnej oraz ograniczeniu penetracji, być może część siedlisk się odtworzy.

Siedlisko lasu łęgowego pierwotnie mogły występować w dnach większych rozcięć erozyjnych, tam gdzie przynajmniej przez pewien czas płynęły wody (np. opadowe) i występowały lokalne nierówności, w których mogły one stagnować. Takimi dolinkami mogły być: dolina prowadząca obecnie od parkingu (teraz z asfaltowym chodnikiem), dolina prowadząca od południowej strony parkingu, dolina prowadząca od ul. Kopernika wzdłuż płotu wojska. Być może dawniej siedlisko łęgu występowało również w dolinie prowadzącej z Płyty Redłowskiej w kierunku Kaczej, jednak użytkowanie jej jako drogi od wielu dziesiątków, a być może i setek lat, spowodowało, że obecnie już jest to niemożliwe.



Siedliska naklifowe występują na stromych stokach Kępy, abradowanych przez morze. W zależności od okresu, który minął od ostatniego obrywu lub osuwiska, od sposobu w jaki ten obryw lub osuwisko powstały, można wyróżnić cztery etapy w zarastaniu klifu roślinami. Pierwsze dwa są to etapy pionierskiej ekspansji roślin naczyniowych. Dalsze, to rozwój zbiorowisk zaroślowych i leśnych na ustabilizowanym podłożu. Sąsiedztwo morza i częste wiatry powodują, że wykształcają się tu docelowo fitocenozy leśne żyznej buczyny pomorskiej w specyficznym wariancie klifowym. Na terenie rezerwatu dominującym podłożem są utwory gliniaste, luźniejsze spotkać można we fragmentach na południe od cypla oraz na północy w rejonie zejścia na plażę. Proporcje między klifami porośniętymi lasem a nieleśnymi są tożsame z określeniami „martwego” i żywego” klifu. Martwy klif jest porośnięty lasem, żywy różnymi stadiami nieleśnymi. Proporcje między martwym a aktywnym klifem w okresie ostatnich kilkudziesięciu lat uległy zmianie na korzyść klifu żywego. Oznacza to, że uległa zniszczeniu, dzięki działalności morza, często wspomaganego również działalnością człowieka, część zalesionych klifów. Zjawisko to w ostatnim czasie zaczyna się nasilać. Aby proces ten zatrzymać, a przynajmniej spowolnić, podejmuje się różnorodne działania. W północnej części rezerwatu, na wysokości stanowisk artyleryjskich wybudowano opaskę betonową wraz z ostrogami. Zatrzymało to na tym odcinku procesy abrazyjne, a klif porósł lasem. W ostatnich kilku latach abrazję powstrzymuje się poprzez refulację piasku na plaże w północnej (na końcu Bulwaru Nadmorskiego) i w południowej (okolice przystani rybackiej w Orłowie). W południowej części wykonano również w pewnej odległości od brzegu narzut kamienny tworząc sztuczne laguny mające na celu zmniejszenie abrazyjnej energii fal. Zabiegi te prawdopodobnie częściowo spowodowały spowolnienie procesów abrazyjnych, przynajmniej na pewnych odcinkach brzegu. Jakie będą tych działań skutki dalsze, to należy zbadać.

Jeszcze w latach 20. XX w. na plażach rezerwatu notowano występowanie szeregu roślin wydmowych, co sugeruje, że występowały na tym odcinku siedliska wydm białych (kl. Ammophiletea). Nasilenie procesów abrazyjnych, a także intensywna penetracja plaż, spowodowały, że siedliska te uległy zniszczeniu. Niewielkie fragmenty tych siedlisk porośniętych wydmuchrzycą piaskową, spotkać można pod klifem, w sąsiedztwie wyjścia na plażę GDY 14. Jest to odcinek strefy brzegowej rezerwatu, gdzie procesy abrazyjne są zahamowane, a brzeg klifowy porośnięty jest lasem. Być może akumulacja piasku w tym miejscu jest wynikiem refulacji piasku na plażę w rezerwacie. Nasypany na plażę piasek wleczony jest podczas sztormów wzdłuż plaży w kierunku południowym, gdzie ulega częściowo akumulacji. Trwa to na tyle długo, że zdążył porosnąć roślinnością.



1   ...   16   17   18   19   20   21   22   23   ...   41


©absta.pl 2016
wyślij wiadomość

    Strona główna