Plan ochrony dla rezerwatu przyrody „Kępa redłowska”



Pobieranie 3.19 Mb.
Strona28/41
Data28.04.2016
Rozmiar3.19 Mb.
1   ...   24   25   26   27   28   29   30   31   ...   41

7.6. Analiza zbiorowisk roślinnych pod kątem zagrożenia ich w skali regionalnej i ogólnokrajowej (Michał Buliński)


Zbiorowiska leśne, występujące w rezerwacie, posiadają w większości znaczną reprezentację poza tym obiektem, zarówno w kraju, jak też w regionie. Żyzna buczyna niżowa, kwaśna buczyna niżowa, kwaśna dąbrowa, grąd i łęg olszowo-jesionowy, są na tyle rozpowszechnione w północnej Polsce oraz na Pomorzu, że ich ochrona w rezerwacie „Kępa Redłowska” nie stanowi zabezpieczenia zasobów ani krajowych, ani regionalnych. Odmiennie przedstawia się sprawa w odniesieniu do zbiorowisk występujących na klifie. Klify, a szczególnie nie umocnione i nie zagospodarowane, są ogólnie rzadkim typem wybrzeża na polskim odcinku południowych brzegów Bałtyku, jak i ogólnie nad Bałtykiem. Fakt ten został doceniony w programie ekologicznej sieci obszarów Natura 2000, mającym za zadanie uratowanie istnienia zagrożonych siedlisk w Europie, w ramach państw, członków Unii Europejskiej. Siedlisko o kodzie 1230 – klify na wybrzeżu Bałtyku, ma być objęte ochroną w ramach tworzonej sieci.

Obecne na martwym klifie postacie żyznej buczyny są rzadkimi już składnikami szaty roślinnej Pomorza, jak również Polski. Podobnie zestaw zbiorowisk zaroślowych, a m.in. bardzo rzadkie w skali kraju, bo występujące na naturalnych stanowiskach jedynie na wybrzeżu morza, zarośla z rokitnikiem. Zbiorowiska nieleśne, w tym inicjalne układy, rozwijające się na żywym klifie, również w skali tak Polski, jak i nawet Pomorza, są rzadkimi składnikami roślinności. Zbliżone fitocenozy wykształcają się tylko na zboczach dolin rzecznych, podlegających naturalnej erozji, a podobne do nich układy pojawiają się okresowo w żwirowniach i innych miejscach o silnych zniszczeniach podłoża, jednak wyłącznie w wyniku działalności człowieka.

Rzadkość zbiorowisk występujących na żywym klifie oraz specyficznych odmian zbiorowisk leśnych, obecnych na martwym klifie, a także istnienie naturalnych procesów przyrodniczych, związanych z abrazją klifowego wybrzeża, z tworzącymi się tu ciągami sukcesyjnymi i kształtowaniem specyficznych ekosystemów, a także wartościami dynamicznej „odkrywki geologicznej” – nadaje temu terenowi nieprzeciętną rangę. Wszystko to sprawiło, że „Kępa Redłowska”, wraz z przyległymi fragmentami klifowego brzegu nad Zatoką Gdańską, jest zgłaszana do ochrony w ramach polskiej propozycji sieci specjalnych obszarów ochrony siedlisk Natura 2000, pod nazwą „Klify Orłowsko-Kolibkowskie” lub „Kępa Redłowska” (zob. rozdz. 2). Zważywszy na ten fakt, Kępa Redłowska ma wybitne wartości przyrodnicze i wymaga ochrony nie tylko w randze regionalnej, czy krajowej, ale i kontynentalnej. Zatwierdzenie tej formy ochrony, o randze europejskiej, niesie konsekwencję konieczności opracowania założeń działań ochronnych i ich starannego wdrażania. Wyniki skutecznej ochrony siedlisk „naturowych” będą sprawdzane w ramach kontroli przeprowadzanych przez Komisję Europejską.

7.7. Typy siedlisk z załącznika II Dyrektywy Siedliskowej i założenia ich monitoringu (Michał Buliński)

7.7.1. Typy siedlisk


W rezerwacie „Kępa Redłowska” występują następujące typy siedlisk z załącznika II Dyrektywy Siedliskowej (zał. kartogr. 9):

1230 – klify na wybrzeżu Bałtyku – reprezentowane przez: klify aktywne (żywe) oraz klify nieaktywne (martwe):

najważniejszy typ siedliska programu Natura 2000 w rezerwacie, ponieważ jego występowanie na polskim wybrzeżu jest ograniczone do niewielu miejsc oraz stan zachowania tego siedliska, a zwłaszcza tworzących go ekosystemów, zależy w dużym stopniu od naturalnych czynników, jakimi są abrazja i erozja zboczowa, których dynamiki i skali oraz zakresu przekształcania siedliska nie potrafimy przewidzieć.

2110 – inicjalne stadia nadmorskich wydm białych:

obecnie występuje na znikomej powierzchni i jedynie w zupełnie inicjalnej, kadłubowej postaci. Po szeregu latach, gdy intensywna działalność morza spowodowała całkowity zanik tego siedliska u podnóża klifu na Kępie Redłowskiej, ponownie się pojawiło. Wydaje się prawdopodobne, że w ciągu najbliższych lat może się wzmocnić i stanowić stały element tutejszej przyrody. Możliwe też jednak, że jeden gwałtowny sztorm niespodziewanie je znowu całkowicie wyeliminuje.

9119 – kwaśne buczyny (Luzulo-Fagenion) – reprezentowane przez kwaśną buczynę niżową Luzulo pilosae-Fagetum;

9130 – żyzne buczyny (Dentario glandulosae-Fagenion, Galio odorati-Fagenion) – reprezentowane przez żyzną buczynę niżową Galio odorati-Fagetum:

siedlisko „naturowe” o najlepiej zachowanych płatach, ze zbiorowisk leśnych poza klifem. Z natury o ubogim runie, dodatkowo silnie mszystym, ze względu na strome zbocza, jakie często zajmuje, dzięki tym cechom najlepiej obroniło się przed dewastacją spowodowaną nadmierna penetracją ludzi i wydaje się najmniej zagrożone w rezerwacie.

9160 – grąd subatlantycki (Stellario-Carpinetum):

obok starszych płatów, obecnych na martwym klifie, wyróżniających się bogactwem runa i stosunkowo dobrą kondycją, kształtują się nowe fitocenozy tego siedliska, z postaci inicjalnych. Dzięki występowaniu na stromych skarpach klifu, Bronią się one przed nasilonym wydeptywaniem i relatywnie dobrze rozwijają; jedynie ich drzewostany czeka jeszcze długi proces naturalnego kształtowania typowego składu i zróżnicowania wiekowego i przestrzennego. Odmiennie przedstawia się sprawa siedliska grądu poza klifem. Jest ono bardzo osłabione, a niekiedy wręcz mało czytelne w dolinkach erozyjnych w rezerwacie. Podobnie silnie osłabione jest na zboczach doliny Kaczej, przy granicy rezerwatu, chociaż trwa tutaj szereg interesujących elementów runa i warstwy krzewów.

9190 – dąbrowy – reprezentowane przez kwaśną dąbrowę Fago-Quercetum petraeae:

powierzchnie tego siedliska zajmują w rezerwacie przede wszystkim płaskie wierzchowiny wzniesień, o specyficznej glebie, o gruboziarnistym, żwirowym jej składzie mechanicznym. Eliminacja w trakcie dawnej gospodarki leśnej dębu bezszypułkowego, a preferowanie gatunków drzew iglastych lub buka, spowodowała znaczne zmiany w drzewostanach, co odbija się w runie. Nadmierna penetracja z kolei przyczyniła się do ograniczenia lub eliminacji typowych dla wielu płatów tego siedliska roślin runa, jak orlica pospolita oraz borówka czernica i brusznica. Najsłabiej prezentują się jednak płaty, gdzie w drzewostanie panuje brzoza, jako skutek wcześniejszego całkowitego odlesienia.

91E0 – łęgi wierzbowe, topolowe, olszowe i jesionowe (Salicetum albo-fragilis, Populetum albae, Alnenion glutinoso-incanae, olsy źródliskowe) – reprezentowane przez łęg olszowo-jesionowy Fraxino-Alnetum:

to jedyne, priorytetowe siedlisko „naturowe” ma znikomą reprezentację na obszarze rezerwatu. Jego płaty mogły w przeszłości występować nad rzeką Kaczą, jednak obecnie nie ma tu po nim śladu (droga gruntowa w dnie doliny, sztuczne umocnienie brzegów uregulowanej rzeki, o obniżonym korycie). Aktualnie utrzymuje się jedynie czytelny pas tego siedliska w dolinie, którą biegnie asfaltowa droga od parkingu przy szpitalu w stronę morza. Mimo, że ciek, jaki tu w przeszłości występował nie istnieje (okresowo płynie tu woda z kolektora deszczowego), ciągle utrzymują się warunki typowe dla omawianego siedliska i szereg specyficznych składników drzewostanu i runa.


7.7.2. Założenia monitoringu


Założenia monitoringu siedlisk przyrodniczych opracowano zgodnie z Dyrektywą Rady 92/43/EWG z dnia 21 maja 1992 r. w sprawie ochrony siedlisk przyrodniczych oraz dzikiej fauny i flory.

W ramach monitoringu, jaki powinien być podjęty w rezerwacie „Kępa Redłowska”, głównie w związku z projektowanym objęciem go granicami specjalnego obszaru ochrony siedlisk Natura 2000 „Klify Orłowsko-Kolibkowskie” (lub „Kępa Redłowska”), konieczne będzie regularne kontrolowanie stanu tych siedlisk, obecnych w rezerwacie, które znajdują się w załączniku II do Dyrektywy Siedliskowej Rady. Najważniejszymi z nich są siedliska związane ze strefą brzegowa morza, gdyż z racji swej rzadkości w kraju, posiadają na tym terenie szczególne znaczenie. Dotyczy to przede wszystkim siedliska 1230 – klify na wybrzeżu Bałtyku – reprezentowane przez: klify aktywne (żywe) oraz klify nieaktywne (martwe). Na pilną obserwację zasługuje siedlisko 2110 – inicjalne stadia nadmorskich wydm białych – czy ulegają powiększaniu, zgodnie z ostatnio występującymi tendencjami, czy też zanikowi.

Kontroli stanu zachowania, zwłaszcza pod kątem przemian w drzewostanach, jakie aktualnie zachodzą intensywnie na większości obszaru rezerwatu, oraz stanu dewastacji runa w wyniku nadmiernej penetracji przez ludzi – wymagają siedliska leśne: 9119 – kwaśna buczyna niżowa Luzulo pilosae-Fagetum, 9130 – żyzna buczyna niżowa Galio odorati-Fagetum, 9160 – grąd subatlantycki Stellario-Carpinetum, 9190 – dąbrowy – reprezentowane przez kwaśną dąbrowę Fago-Quercetum petraeae oraz 91E0* – łęg olszowo-jesionowy Fraxino-Alnetum. Dla ostatniego z wymienionych siedlisk kontrola powinna dotyczyć też stanu uwilgotnienia podłoża, będącego jednym z podstawowych warunków dalszego istnienia zbiorowiska i poprawy jego stanu zachowania.

Utworzenie specjalnego obszaru ochrony siedlisk Natura 2000 „Klify Orłowsko-Kolibkowskie” (lub „Kępa Redłowska”) przyniesie w dalszej konsekwencji konieczność opracowania planu ochrony lub przynajmniej założeń programu działań w ostoi dla utrzymania chronionych siedlisk i poprawy ich warunków. Znajdzie się również w tych opracowaniach miejsce na wskazania monitoringu, jaki zapewni kontrolę stanu wymienionych siedlisk, dla należytej dbałości o nie. Wydaje się, że w planie ochrony rezerwatu, mającego przypuszczalnie wkrótce pokrywać się z ostoją Natura 2000, kwestie te mogą być zarysowane ogólnie.

Najtrudniejszy będzie monitoring stanu żywego klifu, ze względu na specyficzne warunki (m.in. stosunkowo niewielką powierzchnię, wąski pas terenu o dużych nachyleniach, naturalną dynamikę, trudną do przewidzenia i w związku z tym – możliwe trudności w ustaleniu stałych punktów pomiarowych). Jednym z ważnych elementów na klifie będzie ocena powierzchni oraz kondycji zarośli rokitnika, jako ważnego etapu sukcesji na abradowanych zboczach. Lasy na martwym klifie będą wymagały kontroli pod kątem utrzymywania ich powierzchni oraz stanu drzewostanów i runa. Kilka zaczątków wydm, jakie powstały u podnóża klifu, będzie trzeba dyskretnie oznakować oraz regularnie dokonywać pomiarów ich powierzchni, wysokości, a także składu florystycznego.

Monitoring siedlisk leśnych powinien opierać się na założeniach metodycznych oraz doświadczeniach w tym zakresie uzyskanych w Lasach Państwowych, mających na administrowanych przez siebie obszarach wiele już ostoi siedliskowych, tworzonych dla ochrony siedlisk leśnych. Na Kępie Redłowskiej najistotniejsza będzie ocena kierunku i dynamiki przemian drzewostanów, aby uzyskany obraz pozwalał na ewentualną ingerencję, w celu wspomożenia powrotu do naturalnego składu tych drzewostanu, zgodnego z siedliskami. Może ten proces być utrudniony, ze względu na silną presję człowieka na ten teren, co będzie wymagało podjęcia działań ochrony czynnej. Do tego jednak konieczne jest zbieranie bieżących danych o stanie drzewostanów i ich przemianach.

Wyznaczenia poligonów do badania zachodzących zmian będzie też wymagał stan runa zbiorowisk leśnych. Ewentualne podjęcie czynnej ochrony, w postaci wygradzania fragmentów lasu, oraz inne działania na rzecz zmniejszenia dewastacji runa, muszą być pilnie śledzone, aby uzyskać obraz, czy spełniają swoje zadanie, w jakim stopniu i czy nie należy szukać innych dróg poprawy sytuacji. Być może wskazane byłoby również założenie studzienek kontrolnych, dla śledzenia poziomu wody na siedlisku łęgu, zwłaszcza, gdyby podjęto działania na rzecz przywrócenia jego większej wilgotności.

1   ...   24   25   26   27   28   29   30   31   ...   41


©absta.pl 2016
wyślij wiadomość

    Strona główna