Plan ochrony dla rezerwatu przyrody „Kępa redłowska”



Pobieranie 3.19 Mb.
Strona32/41
Data28.04.2016
Rozmiar3.19 Mb.
1   ...   28   29   30   31   32   33   34   35   ...   41

9. DZiEDZICTWO HISTORYCZNO-KULTUROWE REZERWATU I JEGO OTOCZENIA (Maciej Przewoźniak)


Rezerwat „Kępa Redłowska” zajmuje prawie w całości teren leśny, z powodu takiego charakteru pozbawiony obiektów materialnego dziedzictwa historyczno-kulturowego. Wyjątek stanowią pozostałości 11 Baterii Artylerii Stałej w Gdyni Redłowie - obiekty militarne z okresu stalinowskiego w Polsce. Miejski Konserwator Zabytków w Gdyni traktuje je jako obiekty o charakterze zabytkowym (fot. 62-66).

11 Bateria Artylerii Stałej w Gdyni Redłowie (11 BAS)7 powstała jako pierwszy z 11. podobnych zespołów obrony polskiego wybrzeża Bałtyku, wybudowanych w latach 1946–1959 (obrony przed atakiem „amerykańskich imperialistów” i ich sojuszników). Pierwszy etap budowy 11 BAS zrealizowano w latach 1947-48, kiedy zbudowano jej trzon w postaci czterech, dwupoziomowych stanowisk artyleryjskich, z działami 130 mm. W latach 1951-53 rozpoczęto budowę kolejnych obiektów fortyfikacyjnych, jak: stanowiska działek przeciwlotniczych, główny i zapasowe punkty kierowania ogniem, przybateryjne magazyny amunicji, punkty obserwacyjne, schron dla obsługi, żelbetowe kopuły stanowisk CKM i RKM, transzeje oszalowane żelbetowymi płytami (łączna długość prawie 3,5 km) i inne. Budowę obiektów Baterii zakończono w 1958 r., kiedy oddano do użytku punkt radiolokacyjny. Łącznie w Baterii powstało 15 lekkich i ciężkich schronów. Schemat rozmieszczenia obiektów 11 BAS przedstawia rys. 9 a schemat stanowiska artyleryjskiego rys. 10.

11 BAS rozformowano w 1974 r. Do połowy lat 80. XX w. teren Baterii był niedostępny, jako ogrodzony teren wojskowy, a niektóre obiekty pełniły pomocnicze funkcje sztabowe. W sumie Bateria była użytkowana przez 28 lat (do 1985 r.). Na przełomie 1984 i 1985 r. stanowisko armaty nr 2 osunęło się na klif, gdzie znajduje się obecnie (jesień 2008 r.). Po przesunięciu ogrodzenia część terenu dawnej 11 BAS stała się ogólnodostępna. Utrudniony dostęp do stanowisk artyleryjskich położonych na wierzchowinie wzniesienia o stromych stokach sprawił, że armaty nie zostały zdemontowane. Dzięki temu Bateria Redłowska to najlepiej zachowana w Polsce powojenna bateria nadbrzeżna i najatrakcyjniejszy zabytek militarny Gdyni. Brak konserwacji obiektów i wzmożona penetracja terenu przez ludzi sprawiły jednak, że obiekty pomilitarne ulegały stopniowej dewastacji.

Od 2005 r. trwa powolna renowacja stanowisk artyleryjskich, realizowana siłami społecznymi, przy pomocy niektórych instytucji i prywatnych firm w Gdyni. Prace koordynuje i wspomaga Urząd Miasta Gdyni. Ostatnio inicjatywę przejęła Rada Dzielnicy Redłowo (zob. załączniki 3c i 4). Tereny stanowisk artyleryjskich są w większości uprzątnięte, armaty pomalowano, wydano także materiały informacyjne nt. 11 BAS (folder wydany przez UM Gdyni) i ustawiono tablicę informacyjną (za ogrodzeniem terenu wojskowego – fot. 67). Dojście do stanowisk artyleryjskich od Polanki Redłowskiej, częściowo wzdłuż ogrodzenia terenu wojskowego, jest słabo oznakowane (małe tabliczki na drzewach).

Część obiektów dawnej 11 BAS jest jednak nadal zaniedbana, a nawet zdewastowana (w szczególności dotyczy to czterech schronów w południowej części rezerwatu – fot. 76) Teren wokół obiektów jest przyrodniczo zdewastowany (zniszczona powierzchnia ziemi i brak roślinności runa w wyniku rozdeptania i rozjeżdżenia rowerami), występują liczne zaśmiecenia wokół obiektów i w nich. Niektóre obiekty pełnią funkcję latryn.

Ponadto na północnym krańcu rezerwatu, na jego granicy, przy zejściu schodami na plażę (GDY 11) znajduje się głaz narzutowy z pamiątkową tablicą o treści (fot. 68 i 69):



HARCERKI 1990 HARCERZE

NACZELNY SKAUT ŚWIATA ROBERT BADEN POWELL 1857 – 1914

POLANKA REDŁOWSKA

GDYNIA 16.08.1933

W bezpośrednim otoczeniu rezerwatu przyrody „Kępa Redłowska” istotną wartość pod względem dziedzictwa kulturowego ma zespół osadniczy tzw. Orłowa Morskiego, częściowo objęty wpisem do rejestru zabytków woj. pomorskiego jako zespół ruralistyczno-kuracyjny (nr rejestru 863 z 11.05.1982 r.) (zał. kartogr. 12). Do rejestru wpisane są ponadto: dom kuracyjny z 1900 r. przy ul. Orłowskiej 2 - obecnie dom mieszkalny (nr rejestru 909 z 18.09.1984 r.) i zajazd Adlera - tzw. „Adlerówka” z przełomu XIX i XX w. przy ul. Orłowskiej 8 - obecnie Zespół Szkół Plastycznych (nr rejestru 797 z 07.12.1978 r.). Istotną wartość kulturową mają też m.in.: Domek Żeromskiego (w nim izba pamięci o pisarzu, który spędził tu wakacje w 1920 r.8 i siedziba Towarzystwa Przyjaciół Orłowa9) oraz kilka innych obiektów kubaturowych, przystań rybacka (ostatnio przebudowana) i molo.

W „Miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego nadmorskiej dzielnicy Orłowa w Gdyni” (2006) wyznaczono ponadto (zał. kartogr. 11):


  • strefę „K” – ochrony krajobrazu integralnie związanego z zespołem zabytkowym (częściowo przylega do rezerwatu);

  • strefę „E” – ochrony ekspozycji zespołu zabytkowego (na południe od rezerwatu).

Wartości kultury niematerialnej rezerwatu „Kępa Redłowska” i jego bliskiego otoczenia związane są z „tradycją miejsca” i z jego unikalnym, nadmorskim krajobrazem (zob. rozdz. 10.). Rejon Cypla Redłowskiego jest najczęściej pojawiającym się w polskich filmach miejscem Trójmiasta, a zdjęcia „młodych par” w ślubnych strojach na tle Cypla Redłowskiego są już gdyńską tradycją. Na plaży koło Cypla organizowane są często plenery malarskie, zwłaszcza dla uczniów, częściowo położonych w bezpośrednim sąsiedztwie rezerwatu, obiektów Zespołu Szkół Plastycznych w Gdyni Orłowie. Do rezerwatu zapewne docierają odgłosy z pobliskiej Sceny Letniej Teatru Miejskiego im. Witolda Gombrowicza (położona w sąsiedztwie mola od południa).

Walory przyrodnicze (klif Cypla Redłowskiego, plaża urozmaicona ujściem Kaczej, dolina Kaczej i las na Kępie Redłowskiej), wyżej opisane walory kulturowe i walory krajobrazowe (zob. rozdz. 10.) tworzą w rejonie >Cypel Redłowski – molo w Orłowie<, częściowo w rezerwacie, tzw. „miejsce magiczne”, licznie odwiedzane przez mieszkańców Gdyni i całego Trójmiasta.


1   ...   28   29   30   31   32   33   34   35   ...   41


©absta.pl 2016
wyślij wiadomość

    Strona główna