Plan ochrony dla rezerwatu przyrody „Kępa redłowska”



Pobieranie 3.19 Mb.
Strona35/41
Data28.04.2016
Rozmiar3.19 Mb.
1   ...   31   32   33   34   35   36   37   38   ...   41

12. ZAGROŻENIA ZEWNĘTRZNE I WEWNĘTRZNE PRZYRODY W REZERWACIE

12.1. Zagrożenia zewnętrzne (Maciej Przewoźniak, Ewa Sawon)


Rezerwat „Kępa Redłowska” położony jest w centralnej części aglomeracji gdańskiej o aspiracjach metropolitalnych, w granicach administracyjnych dynamicznie rozwijającej się Gdyni, częściowo w bezpośrednim sąsiedztwie jej terenów zainwestowanych i częściowo przy brzegu morza. Takie usytuowanie sprawia, że występują różnorodne zagrożenia zewnętrzne, antropogeniczne i w zdecydowanie mniejszym stopniu naturalne, chronionej przyrody, w tym procesów przyrodniczych oraz krajobrazu. Źródłami zewnętrznych zagrożeń są (kolejność wg skali jakościowego i terytorialnego oddziaływania):

  1. Penetracja rekreacyjna, turystyczna i sportowa terenu rezerwatu przez mieszkańców Gdyni i przez przyjezdnych.

  2. Sąsiedztwo zainwestowania miejskiego o zróżnicowanym charakterze i funkcjach.

  3. Stabilizacja strefy brzegowej morza przez Urząd Morski w Gdyni.

  4. Oddziaływanie morza.

  5. Rekreacyjne użytkowanie przyległego akwenu morskiego.

Ad.1) Penetracja rezerwatu

Rezerwat „Kępa Redłowska” posiada aktualnie (jesień 2008 r.) 13 „punktowych” wejść, w tym 11 od strony lądu i dwa z w strefie brzegowej morza (zał. kartogr. 12). Wejścia od strony lądu znajdują się: 3 na Polance Redłowskiej (zejście schodami na plażę – GDY 11, „dzikie” wejście przy koronie klifu, prowadzące dalej do stanowisk artyleryjskich i wejście drogą gruntową wzdłuż Polanki Redłowskiej – granica rezerwatu), w rejonie osiedla przy ul. Orląt Lwowskich (drugi koniec drogi gruntowej wzdłuż Polanki Redłowskiej), na końcu ul. Kopernika (drogą gruntową), na końcu ul. Powstania Wielkopolskiego (drogą gruntową), w rejonie parkingu i pętli autobusowej przy ul. Legionów (drogą asfaltową), 2 w rejonie ul. Saperskiej (drogami gruntowymi), w rejonie ul. Zapotocznej (drogą gruntową) i z doliny Kaczej (drogą gruntową w głębokim rozcięciu erozyjnym na południowym krańcu rezerwatu). Wejścia w strefie brzegowej morza to gdyńskie wejścia na plażę: GDY 11A na północnym krańcu rezerwatu z Bulwaru Nowowiejskiego i na południu GDY 15 w rejonie przystani rybackiej w Orłowie. Ponadto w rezerwacie znajdują się trzy kolejne wejścia na plażę (GDY 12, 13 i 14), którymi ludzie schodzą na plażę (GDY 12 jest odcięte od lądowego zaplecza ogrodzonym terenem wojskowym) i z której penetrują wysoczyznowo-leśną część rezerwatu.

Ponadto do rezerwatu wejść można praktycznie zewsząd od strony lądu, tam gdzie nie ma ogrodzeń i z plaży do części wysoczyznowo-leśnej, tam gdzie nie uniemożliwia tego stroma ściana klifu. Ogrodzenia występują wokół terenu wojskowego oraz przy zabudowie jednorodzinnej i ogrodach, w rejonach ulic Kopernika, Legionów, Saperskiej, Zapotocznej (zespól zabudowy w dolinie Kaczej) i Zacisznej (zespół przyplażowej zabudowy usługowej i mieszkalnej w Orłowie). Z plaży szczególna koncentracja niezorganizowanych wejść do wysoczyznowo-leśnej części rezerwatu ma miejsce w części południowej, w rejonie Orłowa i w części centralnej, między wejściami GDY 13 i 14 (zał. kartogr. 12).

Rezerwat jest intensywnie penetrowany we wszystkich porach roku. Penetrują rezerwat przede wszystkim: plażowicze, spacerowicze (w tym liczni z psami), grzybiarze, biegacze, narciarze i rowerzyści (w tym „wyczynowi” na tzw. rowerach górskich, budujący specjalne ziemne skocznie), a ponadto, sporadycznie: alpiniści, grotołazi, lotniarze i coraz częściej osobnicy uprawiający sporty ekstremalne, użytkownicy quadów, a także motocykliści. Specyficzną grupę stanowią ponadto żołnierze z jednostki w Redłowie (zob. rozdz. 11.2.). Wszyscy powodują zniszczenia przyrody rezerwatu, największe powierzchniowo spacerowicze, biegacze i rowerzyści. Efektem penetracji przez nich rezerwatu są liczne wydepczyska pozbawione roślinności (poza drzewami), o przekształconej strukturze mechanicznej gleby, na stokach z powierzchniową i linijną erozją wodną oraz zaśmiecenia (fot. 70-72, 74, 75, 77 i 82). Częste są mechaniczne uszkodzenia roślinności, w tym nacięcia kory drzew (fot. 85 i 86), przede wszystkim buków (niektóre z wyrytymi datami sprzed 30-40. lat, co świadczy o małej zdolności drzew do „zabliźniania ran”). Koncentracja tego typu zniszczeń ma miejsce wzdłuż całej, górnej krawędzi klifu (w tym w rejonach pozostałości infrastruktury wojskowej z połowy XX w.), przy wylotach dolin rozcinających wysoczyznę (GDY 12, 13 i 14), na północnym krańcu rezerwatu przy Polance Redłowskiej, wzdłuż drogi ograniczającej rezerwat od północnego-zachodu i w sąsiedztwie zespołów zabudowy mieszkaniowej przy zachodniej granicy rezerwatu.. Wzdłuż górnej krawędzi klifu, w pasie o szerokości od kilkudziesięciu do 200 m, środowisko przyrodnicze jest zdegradowane, z wyjątkiem wyrastających z klepiska drzew. Dewastację zaplecza klifu dopełniają zniszczenia samego klifu, na którego skalnych ścianach pojawiają się „płaskorzeźby” i napisy.

Przyczyną prawie powierzchniowej penetracji rezerwatu, po wszystkich drogach i ścieżkach, jest m. in. brak oznakowanych dróg i ścieżek udostępnionych do penetracji i brak oznakowanych wejść do rezerwatu. Brakuje także oznakowania granicy rezerwatu tablicami urzędowymi, a dwie tablice poglądowo-edukacyjne nt. ochrony przyrody w rezerwacie (jedna na północnym krańcu, przy Polance Redłowskiej i druga w Orłowie) są nieaktualne pod względem treści (m. in. zła granica rezerwatu – bez plaży).

Specyficzne przekształcenia przyrody powodują sporadycznie alpiniści (naruszanie stabilności klifu), grotołazi (naruszanie stabilności tzw. „Jaskini Goryla” i płoszenie nietoperzy) oraz lotniarze (wydeptywanie i naruszanie stabilności strefy przykrawędziowej klifu). Przekształcenia przez nich powodowane są znikome w stosunku do skutków masowej penetracji rekreacyjnej terenu rezerwatu – pieszej i rowerowej

Nowym problemem, o bardzo dużym stopniu zagrożenia, jest rozjeżdżanie terenu rezerwatu przez quady a także przez motocyklistów, powodujące przekształcenia powierzchni ziemi, niszczenie gleby i roślinności, emisję zanieczyszczeń do atmosfery oraz potencjalne zagrożenie zanieczyszczenia terenu i podłoża substancjami ropopochodnymi.

Zdarza się penetracja rezerwatu na koniach (w przeszłości używała ich m.in. Straż Miejska Gdyni).

Nadmierna penetracja rekreacyjna (w różnych jej formach) stanowiła wiodący problem ochrony przyrody rezerwatu w całym okresie jego istnienia, czego dowodzą m.in. następujące materiały archiwalne i publikowane:


  • w okresie międzywojennym nadleśniczy inż. B. Sujkowski w piśmie do Dyrekcji Lasów Państwowych w Toruniu z dnia 16.04.1936 r. 13 stwierdził, że (....) stan stromych nadbrzeży przedstawia się katastrofalnie (...), co wynikało ze zniszczeń powodowanych przez letników i ich spotęgowania przez fale morskie i deszcze. Pismo kończy dramatyczne stwierdzenie: Raz jeszcze podkreślam, ze stan rezerwatu jest rozpaczliwy i jeszcze rok takich zniszczeń jak w sezonie 35/36 a cały odcinek brzegu straci swój charakter (...);

  • w piśmie do Rejonu Lasów Państwowych w Wejherowie z dnia 18.07.1953 r.14 jego Autor relacjonował, że (...) w dniu 17 czerwca br. W czasie kontroli stanu przyrody rezerwatu Kępa Redłowska Konserwator Przyrody stwierdził, że rezerwat ten narażony jest na stałe niszczenie i to tak przez ludność miejscową, jak też przez letników (...);

  • Borowicz (1961) pisał (...) Niestety rezerwat jest niszczony, zwłaszcza od strony Orłowa i Kamiennej Góry, przez liczne rzesze turystów, którzy często zakładają swoje obozy w obrębie samego lasu (s. 179);

  • Buliński i Przewoźniak (1996a,b) przedstawili intensywną penetrację rekreacyjną rezerwatu jako główny problem ochrony jego przyrody.

Nadmierna penetracja rekreacyjna rezerwatu nasila się ilościowo (coraz więcej ludzi), terytorialnie (obejmuje już praktycznie cały rezerwat, poza ogrodzonym terenem wojskowym), jakościowo (nowe formy rekreacji, zwłaszcza wyczynowe jazdy na tzw. rowerach górskich i quadami) i ma równomierny rozkład czasowy (praktycznie przez cały rok, z nasileniem użytkowania plaży w sezonie letnim).
Ad. 2) Zainwestowanie miejskie

W bezpośrednim sąsiedztwie rezerwatu „Kępa Redłowska”, w jego części centralnej i w południowej, znajdują się różnorodne formy zainwestowania miejskiego, w tym (zał. kartogr. 12): mieszkalnictwo wielo- i jednorodzinne, usługi zdrowia (szpital), oświaty (szkoły), turystyki (dom wypoczynkowy) i gastronomii (restauracje, bary i kawiarnie), ulice i parkingi, a ponadto molo i przystań rybacka w Orłowie oraz miejscami ogrody użytkowe („działkowe”). Zainwestowanie to jest źródłem oddziaływań na przyrodę rezerwatu, do których należą:



  • energetyczne i motoryzacyjne zanieczyszczenia atmosfery (udokumentowane w bezpośrednim sąsiedztwie rezerwatu);

  • hałas miejski, zwłaszcza komunikacyjny (brak udokumentowania pomiarowego w rejonie rezerwatu);

  • spływy wód opadowych kolektorami i powierzchniowo z fragmentów niektórych ulic;

  • zanieczyszczenie wód powierzchniowych w bezpośrednim sąsiedztwie rezerwatu (Kacza i morze);

  • odpady komunalne i inne;

  • wprowadzanie antropofitów;

  • udomowieni drapieżcy;

  • ograniczenie migracji zwierząt;

  • dewaloryzacja krajobrazu.

Stan aerosanitarny


Na stan zanieczyszczenia atmosfery w rejonie rezerwatu podstawowy wpływ mają:

  • zanieczyszczenia energetyczne związane z paleniskami i lokalnymi kotłowniami w rejonie Redłowa;

  • zanieczyszczenia komunikacyjne emitowane z ulic otoczenia (najbliższe ulice to: Zaciszna, Huzarska, Powstania Wielkopolskiego, Kopernika, Orląt Lwowskich);

  • zanieczyszczenia „ogólnomiejskie” z terenów zurbanizowanych, w tym przemysłowych Gdyni.

Istotnymi źródłami zanieczyszczeń atmosferycznych w Gdyni są duże obiekty przemysłowe i komunalne o znaczeniu ponadlokalnym (położone w znacznym oddaleniu – ponad 2 km od rezerwatu w kierunku północnym). Produkcja przemysłowa w mieście charakteryzuje się wysoką koncentracją - większość produkcji przypada na kilka wiodących zakładów, jak stocznie, „Radmor” S.A., zakłady przemysłu spożywczego, Elektrociepłownia Gdyńska–EC3. Poza źródłami przemysłowymi do głównych lokalnych źródeł zanieczyszczeń powietrza zaliczyć należy: gospodarkę komunalną, komunikację oraz obiekty usługowe.

Obszar rezerwatu oddalony jest od głównych źródeł zanieczyszczenia powietrza atmosferycznego w Gdyni, w tym głównych szlaków komunikacyjnych (minimalna odległość ok. 350 m od Al. Zwycięstwa). Ulice w otoczeniu obszaru planu mają charakter lokalny. Komunikacja samochodowa z nimi związana w małym stopniu wpływa na warunki aerosanitarne obszaru.

Najbliższym punktem pomiarowym zanieczyszczeń atmosfery jest zlokalizowana przy ul. Kopernika (w odległości ok. 150 m od granicy rezerwatu) stacja pomiarowa nr 9, należąca do sieci Agencji Regionalnego Monitoringu Atmosfery Aglomeracji Gdańskiej (ARMAAG). Wyniki pomiarów podstawowych zanieczyszczeń atmosfery na tej stacji zawiera tabela 13.

Tabela 13 Wyniki pomiarów zanieczyszczenia atmosfery w punkcie pomiarowym ARMAAG nr 9 w Gdyni Redłowie przy ul. Kopernika w latach 2002 - 2006.



Zanieczyszczenia

Wskaźnik

Rok

2002

2003.

2004

2005

2006

Norma

SO2

Maksymalne stężenia średniodobowe [g/m3]

grzewczy

43,3

57,6

34,4

31,4

57,9

125

letni

14,4

23

19

17,8

10,5

Stężenie średnioroczne [g/m3]




7,5

11,8

4

5

4,2

40

Maksymalne stężenia 1-godzinne

grzewczy










75,3

93,9

350 (24)

letni










47,6

30,0

NO2

Stężenie średnioroczne [g/m3]




117,6

17,0

15,9

13,2

12,8

40

Maksymalne stężenia 1-godzinne

grzewczy










99,1

61,0

200 (18)

letni










113,5

69,7

Pył PM 10

Maksymalne stężenia średniodobowe [g/m3]

grzewczy

131

128,7

132,8

129,3

231,5

50 (35)

letni

108,3

60,4

55,3

67,8

81,6

Stężenie średnioroczne

[g/m3]






229,5

331,2

26,5

29,3

32,5

40

Ozon

Stężenia maksymalne 1-godzinne

grzewczy

124,6

168,9

134,2

153,8




180

letni

152

Stężenia maksymalne 8-godzinne

grzewczy

112,9

120,6

101,8

102,7

133,9

120

letni

138,3

157,4

127,6

135,6

160,1

Źródła: Stan zanieczyszczenia powietrza atmosferycznego w Aglomeracji Gdańskiej w latach 2002-2006, Fundacja ARMAAG (2003, 2004, 2005, 2006, 2007).

Przekroczenia norm zanieczyszczeń występowały w zakresie średniodobowego stężenia pyłu PM10 w związku z radykalnie obniżoną normą w 2002 r. Taką sytuację obserwowano na wszystkich stacjach pomiarowych ARMAAG w aglomeracji gdańskiej. Ilość przekroczeń średniodobowego stężenia pyłu PM10 na stacji w Gdyni Redłowie w 2006 r. wyniosła 52 razy (przy dopuszczalnej częstotliwości przekroczeń 35 razy). Występowały także przekroczenia stężeń maksymalnych 8-godzinnych ozonu.

Roczna ocena jakości środowiska w województwie pomorskim za 2007 r. w strefie aglomeracji trójmiejskiej prezentuje się następująco:


  • klasyfikacja stref z uwzględnieniem parametrów kryterialnych pod kątem ochrony zdrowia – Klasy dla poszczególnych zanieczyszczeń na obszarze strefy A, poza:

  • NO2 – klasa B (w granicach tolerancji dozwolonej) – przekroczenia na stacji SANEPID w Gdyni - nieznaczne, w granicach niepewności metody badawczej); wymagane działania zgodne z art. 91 POŚ;

  • PM10 (przekroczenia na stacji ARMAGG w Gdyni Śródmieściu, wymagane działania zgodne z art. 91, 91a POŚ

  • O3 –zachowane są poziomy docelowe dla ozonu założone do osiągnięcia w roku 2010 w całym województwie. Jednak zagrożone są poziomy celów długoterminowych dla ozonu ustalonych na rok 2020. We wszystkich stacjach województwa nie dotrzymane są wymienione standardy dla tej substancji.

  • klasyfikacja stref z uwzględnieniem parametrów kryterialnych pod kątem ochrony roślin – nie została określona dla strefy aglomeracji trójmiejskiej.


Hałas

Źródła hałasu w rejonie rezerwatu to przede wszystkim:



  • komunikacja samochodowa na ulicach w otoczeniu rezerwatu (najbliższe ulice to: Zaciszna, Huzarska, Powstania Wielkopolskiego, Kopernika, Orląt Lwowskich) – drogi o charakterze lokalnym;

  • hałas „osiedlowy” i rekreacyjny.

Hałas komunikacyjny na terenie Gdyni badany był kompleksowo w latach 1994 i 1995 r. oraz w 2001 r.

W 1994 r. wykonano badania hałasu drogowego na głównych ciągach komunikacyjnych miasta w godzinach szczytu, w 95 punktach pomiarowych (wszystkie poza otoczeniem rezerwatu). We wszystkich punktach zanotowano przekroczenia obowiązujących ówcześnie norm, w tym najbliżej rezerwatu na Al. Zwycięstwa i na ul. Piłsudskiego. W 1995 r. badania hałasu drogowego wykonane zostały w kolejnych 50 punktach, w rejonach miasta o mniejszym natężeniu ruchu, też poza otoczeniem rezerwatu. Przekroczenia obowiązujących ówcześnie norm w wystąpiły 47 punktach (Informator o stanie środowiska naturalnego w Gdyni w latach 1996-1998).

W 2001 r. w ramach monitoringu hałasu drogowego (WIOŚ) prowadzono pomiary natężenia hałasu w trzech punktach na terenie Gdyni (Raport ... 2002), odległych od obszaru rezerwatu:


  • ul. Morska 123, będąca zjazdem z Obwodowej Trójmiasta w kierunku centrum Gdyni – równoważny poziom hałasu wynosił około 77 dB(A) w porze dziennej i 63 dB (A) w porze nocnej;

  • ul. Pawia przy Obwodowej Trójmiasta w kierunku Gdańska - równoważny poziom hałasu Hałas stanowił powyżej 73 dB(A) w porze dziennej i 67 dB(A) w porze nocnej;

  • ul. Śląska 51 (odległy o ok. 0,5 km na północ od rezerwatu ) - równoważny poziom hałasu wynosił powyżej 70 dB(A) w porze dziennej i 57 dB(A) w porze nocnej.

Wartości te przekraczały obowiązujące wówczas normy określone w nieobowiązującym już Rozporządzeniu MOŚZNiL z dnia 13 maja 1998 r. w sprawie dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku (Dz. U. Nr 66 poz. 436).

Pomiary hałasu kolejowego w Gdyni wykonane zostały w 1995 r. w pięciu przekrojach (po dwa punkty pomiarowe w każdym przekroju w odległości 7,5 m i 30 m od skrajnego toru). W najbliższym w stosunku do rezerwatu przekroju w Gdyni Śródmieście, na wysokości Pogotowia Ratunkowego, pomierzony równoważny poziom hałasu wyniósł odpowiednio 70,8 i 58,3 LAeq (Informator o stanie środowiska naturalnego w Gdyni w latach 1996-1998).



Aktualnie dopuszczalne poziomy hałasu w środowisku reguluje Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 14 czerwca 2007 r. (Dz. U. Nr 120 poz. 826 z dnia 5.07.2007 r.). Rozporządzenie określa zróżnicowane dopuszczalne poziomy hałasu, w zależności od przeznaczenia terenu, wyrażone wskaźnikami hałasu LDWN, LN (mają zastosowanie do prowadzenia długookresowej polityki w zakresie ochrony przed hałasem) oraz LAeq D i LAeq N (mają zastosowanie do ustalania i kontroli warunków korzystania ze środowiska, w odniesieniu do jednej doby)15.

W zależności od rodzaju zagospodarowania terenu w rejonie obszaru planowanego przedsięwzięcia obowiązują następujące dopuszczalne poziomy hałasu powodowanego przez drogi lub linie kolejowe:



  • dla terenów zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej, terenów zabudowy związanej ze stałym lub czasowym pobytem dzieci i młodzieży16, terenów domów opieki społecznej i szpitali - w porze dziennej 55 dB i w porze nocnej 50 dB;

  • dla terenów zabudowy wielorodzinnej i zamieszkania zbiorowego, terenów rekreacyjno-wypoczynkowych2, terenów mieszkaniowo-usługowych - w porze dziennej 60 dB i w porze nocnej 50 dB;

  • dla terenów w strefie śródmiejskiej miast powyżej 100 tys. mieszkańców17 - w porze dziennej 65 dB i w porze nocnej 55 dB.

Dla pozostałych obiektów i działalności będącej źródłem hałasu (z wyjątkiem hałasu powodowanego przez starty, lądowania i przeloty statków powietrznych oraz linie energetyczne) dopuszczalny poziom hałasu wynosi odpowiednio:

  • dla terenów zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej, terenów zabudowy związanej ze stałym lub czasowym pobytem dzieci i młodzieży, terenów domów opieki społecznej i szpitali - w porze dziennej 50 dB i w porze nocnej 40 dB;

  • dla terenów zabudowy wielorodzinnej i zamieszkania zbiorowego, terenów rekreacyjno-wypoczynkowych, terenów mieszkaniowo-usługowych - w porze dziennej 55 dB i w porze nocnej 45 dB;

  • dla terenów w strefie śródmiejskiej miast powyżej 100 tys. mieszkańców - w porze dziennej 55 dB i w porze nocnej 45 dB.

W 2008 r. wykonano „Mapę akustyczną Gdyni” (rys. 13), zgodnie z którą w otoczeniu rezerwatu występują przekroczenia wszystkich ww. norm hałasu, a w obrębie rezerwatu częściowo na jego skraju.
Odprowadzanie wód opadowych

Wg informacji uzyskanych w Zarządzie Dróg i Zieleni w Gdyni na teren rezerwatu nie są odprowadzane wody opadowe kolektorami kanalizacji deszczowej. Stan faktyczny jest jednak inny, gdyż stwierdzono wypływy wód opadowych z kolektora w rejonie parkingu na przedłużeniu ul. Legionów (fot. 80). Ponadto w rezerwacie znajdują się wyloty dwóch kolektorów wód opadowych z kompleksu wojskowego. Są one czynne, co stwierdzono w trakcie wizji przeprowadzonej na terenie wojskowym przez pracowników Wydziału Ochrony Środowiska PUW w Gdańsku, w dniu 30.05.2006 r. (notatka służbowa w archiwum Wydziału). Skutkiem odprowadzania wód opadowych są formy erozyjne poniżej wylotów kolektorów, lokalne zmiany charakteru siedlisk i zagrożenie zanieczyszczenia gruntu substancjami ropopochodnymi.

Spływy wód opadowych do rezerwatu z terenów komunikacyjnych występują również powierzchniowo, w rejonach końców ulic Kopernika, Powstania Wielkopolskiego, Legionów (pętla autobusowa) i Saperskiej (zał. kartogr. 12).
Stan czystości śródlądowych wód powierzchniowych

Stan czystości rzeki Kaczej (przepływa na południe od rezerwatu, częściowo wzdłuż jego granicy i uchodzi do morza w odległości ok. 160 m od jego południowej granicy) badany jest okresowo przez WIOŚ w Gdańsku. Wyniki badań publikowane są w „Raportach o stanie środowiska na terenie województwa pomorskiego” opracowywanych przez Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w Gdańsku (ostatni opublikowany za 2006 r.).



W 2001 r. Rzeka Kacza badana była w dwóch profilach: powyżej Dąbrowy i w ujściu do Zatoki Gdańskiej. Fizyko-chemiczna jakość wód rzeki w 2001 r. w obu przekrojach odpowiadała III klasie czystości, przy czym w przekroju ujściowym była ona nieco lepsza. Z kolei w dolnym biegu rzeki odnotowano wyższy poziom zanieczyszczenia bakteriologicznego. Pod względem stanu sanitarnego w 2001 r. wody Kaczej zaliczono III klasy czystości. W porównaniu z 1988 r., znacznie poprawiła się fizyko-chemiczna i sanitarna jakość wód rzeki Kaczej w przekroju ujściowym. W stosunku do 1996 r. poprawił się stan sanitarny - z pozaklasowego do III klasy, natomiast pod względem fizyko-chemicznym ich jakość nie uległa zmianie.

Ponownie rzeka Kacza badana była w 2004 r. tylko w rejonie jej ujścia do zatoki. Wody rzeki zakwalifikowane zostały jako niezadowalające pod względem składu fizyko-chemicznego (klasa IV) a ich stan sanitarny zakwalifikowany został jako zły (klasa V). Przez znaczną część roku wody rzeki Kaczej były wysoko obciążone jedynie materią organiczną trudniej rozkładalną (50% oznaczeń w IV klasie). O ich niezadowalającej jakości stanowił także okresowy wzrost (10-20% oznaczeń) ilości zawiesiny ogólnej, amoniaku, azotu ogólnego Kjeldahla, fosforanów i substancji organicznych rozkładalnych biologicznie. Ich najwyższe stężenia notowano w listopadzie. Stężenia azotu ogólnego, azotanów i azotynów oraz rozpuszczonych substancji nieorganicznych przyjmowały na ogół wartości z zakresu II lub I klasy czystości. W całym sezonie badawczym wody były wysoko natlenione. Nie wykryto w nich pestycydów, poziom fenoli był niski, a jakość określona zawartością wielopierścieniowych węglowodorów aromatycznych dobra. Większość stężeń badanych metali odpowiadała I klasie czystości. Nie wykryto w wodzie chromu +6, chromu ogólnego ani rtęci. Niski poziom prezentowały związki kadmu, cynku, miedzi, niklu i ołowiu. Jedynie w lutym notowano wzrost stężenia arsenu, manganu i żelaza do poziomu odpowiadającego III klasie czystości. Stan sanitarny wód był zły - V klasa. Wysoka liczba bakterii coli typu fekalnego utrzymywała się praktycznie przez cały okres badań. Udział wyników odpowiadających V klasie wynosił 20%, a niezadowalającą jakość wód stwierdzono aż dla 60% oznaczeń liczby bakterii. Jakościowy i ilościowy skład planktonu roślinnego oraz peryfitonu świadczył o niezadowalającej jakości wód - IV klasa. Poziom chlorofilu "a" był bardzo niski, jego najwyższe stężenie wynosiło 8.3 mg/m3. Jakość wód Kaczej wyznaczona na podstawie wszystkich normowanych wskaźników była niezadowalająca i odpowiadała IV klasie czystości. O ich niezadowalającej jakości stanowiła zawartość zawiesiny ogólnej, materii organicznej, amoniaku, azotu ogólnego Kjeldahla i fosforanów oraz indeks saprobowości sestonu. Liczba bakterii coli typu fekalnego decydowała o złym stanie sanitarnym wód. Wody rzeki nie spełniają wymagań, jakim powinny odpowiadać wody śródlądowe będące środowiskiem życia ryb łososiowatych i karpiowatych w warunkach naturalnych. Przyczyną jest przede wszystkim zbyt wysoki, w stosunku do wymaganego, poziom azotynów i fosforu ogólnego. Wielkość oznaczonych stężeń tych wskaźników praktycznie w całym okresie badań przekraczała wartość wymaganą rozporządzeniem. Ich najwyższe stężenia notowane w listopadzie były kilkakrotnie wyższe od wartości dopuszczalnej dla ryb karpiowatych. Warunków nie spełnia także średni roczny poziom zawiesiny, substancji organicznych rozkładalnych biologicznie (dla 20% oznaczeń) i azotu amonowego oznaczony w listopadzie. W stosunku do 2001 roku jakość wód Kaczej uległa pogorszeniu z III do IV klasy czystości, należy jednak zaznaczyć, że w 2004 roku liczba wskaźników składających się na ocenę ogólną była dwukrotnie większa. W 2004 roku notowano wyższy poziom zawiesiny, azotu organicznego i materii organicznej rozkładalnej biologicznie. Średnie roczne stężenie chlorków było prawie dwukrotnie wyższe. Pogorszył się również stan sanitarny wód.

Wody morskie

Jakość wód Bałtyku (Zatoki Gdańskiej) jest w rejonie Gdyni badana przede wszystkim poprzez kontrolę jakości wody w kąpieliskach (pod względem fizykochemicznym i bakteriologicznym), prowadzoną w 5 zlokalizowanych na terenie miasta punktach pomiarowych - Gdynia Babie Doły, Gdynia Oksywie, Gdynia Śródmieście, Gdynia Redłowo oraz Gdynia Orłowo. Wyniki pomiarów prowadzonych w tych punktach, a także informacje zawarte w „Raportach o stanie środowiska na terenie województwa pomorskiego” opracowywanych przez Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w Gdańsku (ostatni opublikowany za 2006 r.) wskazują, że wody Bałtyku w rejonie Gdyni w większości spełniają wymogi norm jakości wód w kąpieliskach. Przekroczenia dopuszczalnych wielkości zanieczyszczeń występują jedynie w rejonie mola i ujścia rzeki Kaczej (a także Potoku Kolibkowskiego) w Orłowie. Jest to odcinek gdyńskich plaż zamknięty już od wielu lat ze względu na dopływ zanieczyszczeń do wód Zatoki Gdańskiej rzeką Kaczą, a ostatnio także Potokiem Kolibkowskim. Zanieczyszczanie rzeki Kaczej wynika m. innymi z awaryjnych zrzutów z trzech przepompowni ścieków.

Wg Komunikatu 31/08 Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Gdańsku z dnia 18.06.2008 r. dopuszczone zostało (tak jak w latach poprzednich) organizowanie kąpielisk w Gdyni Redłowie i Gdyni Orłowie z wyłączeniem odcinków 300 m po obu stronach ujścia rzeki Kaczej (tj. 400 m od mola w stronę Gdyni i 200 m od mola w stronę Sopotu).



Odpady

Rezerwat jest bardzo zanieczyszczony różnego rodzaju odpadami, głównie komunalnymi (fot. 75 i 82). Odpady występują w drobnych nagromadzeniach i w rozproszeniu. Ich źródłem są przede wszystkim ludzie penetrujący rezerwat (zob. powyżej). Ponadto źródłami odpadów w rezerwacie są:

  • sąsiadujące z rezerwatem domostwa (odpady komunalne) i ogrody użytkowe (resztki roślin – jedno ze źródeł antropofitów, opakowania itp.);

  • jednostka wojskowa (porzucone w rezerwacie stare ogrodzenie (złom siatki metalowej i drutu kolczastego);

  • morze (trafiające do morza z różnych źródeł odpady wyrzucane są na plażę w rezerwacie);

  • służby komunalne Gdyni sprzątające plażę na południe od Bulwaru Nowowiejskiego i składujące resztki kidziny oraz odpady komunalne w końcowym odcinku doliny z wyjściem na plażę GDY 12.

Powszechne, silne zaśmiecenie rezerwatu jest, obok jego przedeptania i rozjeżdżenia, głównym przejawem antropogenicznego, negatywnego oddziaływania na chronioną przyrodę (zob. uwagi w rozdz. 5.7. nt. zagrożeń dla roślinności i w rozdz. 8.4. nt. zagrożeń dla zwierząt).
Antropofity

Zagadnienie antropofitów w rezerwacie omówione jest w rozdz. 5. Źródłem antopofitów w przeszłości była niewłaściwa gospodarka leśna (nasadzenia drzew obcych siedliskowo). Obecnie główne źródła antropofitów to



  • sąsiadujące z rezerwatem ogrody i wyrzucane z nich do rezerwatu resztki roślinne;

  • penetracja rezerwatu przez ludzi (nasilenie antropofitów wzdłuż głównych szlaków penetracji).

Udomowieni drapieżcy

Problem dotyczy głównie kotów, które w rejonach domostw swoich właścicieli polują na ptaki i drobne gryzonie oraz puszczanych luzem psów bez kagańców, które stanowią zagrożenie dla wszystkich zwierząt poruszających się po ziemi.


Ograniczenie migracji zwierząt

Zainwestowanie zlokalizowane przy rezerwacie, a zwłaszcza liczne ogrodzenia stanowią antropogeniczną barierę w przemieszczaniu się zwierząt, głównie dużych i ssaków. W rezerwacie położonym w mieście jest to nieuniknione.

Rezerwat i przylegające do niego płaty leśne są izolowane przez zainwestowanie miejskie od przyrodniczego otoczenia miasta (zob. rozdz. 11.2).

Dewaloryzacja krajobrazu

Rezerwat przyrody „Kępa Redłowska” reprezentuje krajobraz naturalny i seminaturalny – od strony miasta leśny (zob. rozdz. 10) a sąsiadujące z nim tereny zainwestowane krajobraz antropogeniczny – miejski. Kontrast tych krajobrazów jest oczywisty, a dewaloryzacja krajobrazu rezerwatu ma miejsce tam, gdzie zabudowa reprezentuje niski poziom architektoniczny. Typowym tego przykładem jest zabudowa w rejonie parkingu na przedłużeniu ul. Legionów.

Planowane jest zainwestowanie części Polanki Redłowskiej, trwają (jesień 2008 r.) prace budowlane obiektów mieszkalnych wielorodzinnych w rejonie końca ul. Legionów i w dolinie Kaczej, w bezpośrednim sąsiedztwie (przez płot) rezerwatu.


Ad. 3) Stabilizacja brzegu morza

Urząd Morski w Gdyni wśród swoich statutowych zadań ma tzw. ochronę brzegu morskiego. W rzeczywistości nie jest to ochrona brzegu lecz jego stabilizacja, a służy ochronie zainwestowania na zapleczu brzegu. W rezerwacie przyrody istotą ochrony brzegu morskiego jest utrzymanie jego naturalnej struktury i procesów przyrodniczych, w tym procesów abrazyjnych, prowadzących do ubytku lądu. Wbrew temu Urząd Morski w Gdyni podejmował działania na rzecz stabilizacji brzegu morza w rezerwacie. W połowie XX w. wykonano opaskę betonową brzegu o długości 315 m i 4 palisady drewniane w rejonie baterii artyleryjskiej (fot. 78). Po 1995 r., czyli po zatwierdzeniu przez ówczesnego Ministra Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa poprzedniego planu ochrony rezerwatu, kilkakrotnie wykonano, z zastosowaniem refulatu, nadbudowę i poszerzenie plaż w północnej (fot. 58) i w południowej (fot. 45) części rezerwatu (w celu stabilizacji brzegu i zarazem w celu zwiększenia użyteczności rekreacyjnej plaży). W 2007 r. zakończono budowę podwodnych progów z narzutu kamiennego w rejonie Cypla Redłowskiego, w celu osłabienia dynamiki oddziaływania morza na brzeg (wg oficjalnej wersji na brzeg w rejonie przystani rybackiej w Orłowie). Sprzecznym z celami utworzenia rezerwatu efektem nadbudowy i poszerzenia plaży jest zahamowanie abrazji klifu w północnej części rezerwatu (w południowej już wcześniej był martwy), natomiast efekty oddziaływania podwodnych progów na klif Cypla Redłowskiego są na razie nieznane (w Instytucie Oceanografii UG wykonywana jest praca doktorska, której przedmiotem jest to zagadnienie).

Ad. 4) Oddziaływanie morza

Oddziaływanie morza na rezerwat „Kępa Redłowska” odzwierciedla się przez następujące, naturalne procesy przyrodnicze:



  • rozwój morfologiczny strefy brzegowej (plaża i klif);

  • zmiany przebiegu elementów i zjawisk klimatycznych w dolnej warstwie atmosfery lądu;

  • zmiany dynamiki wód podziemnych oraz ich składu chemicznego (głównie w strefie plaży);

  • kształtowanie się selektywnych siedlisk i na nich odrębnych florystycznie i fitocenotycznie zbiorowisk roślinnych (głównie na klifie).

Rezerwat utworzono m. in. w celu ochrony ww. procesów przyrodniczych.

Pierwszy z ww. procesów w zakresie abrazji klifu ulegnie intensyfikacji, o ile sprawdzą się prognozy wzrostu poziomu Morza Bałtyckiego (w XXI w. wg różnych autorów od 30 cm do 1 m). Wzmożona abrazja i zmiana stosunków wodnych spowodują duże przemiany środowiska strefy brzegowej morza, w tym zwłaszcza przyspieszone cofanie się klifu z dużymi ubytkami siedlisk i szaty roślinnej (Przewoźniak 2001a,b). Proces ten ma prawdopodobnie w podłożu przyczyny antropogeniczne (efekt cieplarniany w skali Ziemi jako skutek globalnego zanieczyszczenia atmosfery). W związku z tym pojawia się pytanie czy należy temu lokalnie przeciwdziałać, traktując ubytki lądu jako zagrożenie dla rezerwatu. Wydaje się, że nie, gdyż człowiek też jest częścią przyrody (jako efekt ewolucji), a globalny ekosystem Ziemi w wyniku jego oddziaływania znajduje się na takim a nie innym etapie ewolucji. W przypadku długotrwałej, kilkuwiekowej tendencji wzmożonej abrazji brzegu, los rezerwatu jest przesądzony – ulegnie od zanikowi.

Oddziaływanie morza na rezerwat związane jest także z czynnikami antropogenicznymi. Podstawowym jest zanieczyszczenie wód morskich (zob. powyżej w punkcie ad. 2). Zanieczyszczone wody oddziałują na funkcjonowanie ekosystemu plaży. Stan zanieczyszczenia przybrzeżnych wód morskich w rejonie rezerwatu jest efektem regionalnego stanu wód w Zatoce Gdańskiej, a lokalnie dostawy zanieczyszczeń z Gdyni rzeką Kacza.

Ponadto, w przypadku rozlewu ropy w wyniku katastrofy morskiej, istnieje potencjalne zagrożenie całkowitego zniszczenia plażowej i przyplażowej części rezerwatu (ponieważ sytuacja taka nigdy na większą skalę nie wystąpiła w rejonie Zatoki Gdańskiej, nie wiadomo na ile odpowiednie służby są przygotowane do jej przeciwdziałania).

Morze jest także pośrednim źródłem odpadów wyrzucanych na plażę w rezerwacie (zob. pow. w punkcie ad. 2).


Ad. 5) Rekreacyjne użytkowanie przyległego akwenu morskiego

Przyległy do rezerwatu „Kępa Redłowska” akwen morski jest w sezonie letnim intensywnie użytkowany rekreacyjnie. Obok nieuciążliwych środowiskowo form rekreacji wodnej, jak pływanie, wioślarstwo i żeglarstwo, ma tu także miejsce użytkowanie skuterów wodnych i łodzi motorowych. Są one źródłem hałasu, który dociera do rezerwatu, osiągając wysoki poziom, zwłaszcza na plaży i na klifie. Jest to sprzeczne z obowiązującym w rezerwacie zakazem zakłócania ciszy, niezbędnej dla harmonijnego funkcjonowania przyrody.


1   ...   31   32   33   34   35   36   37   38   ...   41


©absta.pl 2016
wyślij wiadomość

    Strona główna