Plan ochrony dla rezerwatu przyrody „Kępa redłowska”



Pobieranie 3.19 Mb.
Strona5/41
Data28.04.2016
Rozmiar3.19 Mb.
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   41

4. ŚRODOWISKO ABIOTYCZNE (Maciej Przewoźniak, Ewa Sawon)

4.1. Geomorfologia z elementami budowy geologicznej


Rezerwat „Kępa Redłowska” położony jest w południowo-wschodniej części mikroregionu fizycznogeograficznego o tej samej nazwie, stanowiącego izolowany płat wysoczyzny morenowej (rys. 3). Ukształtowanie terenu rezerwatu wykazuje bardzo duże zróżnicowanie, będące efektem erozyjnego rozcięcia pierwotnej powierzchni moreny dennej (zał. kartogr. 3). Rzeźba terenu nawiązuje tu pod względem genetycznym i morfologicznym do strefy krawędziowej Pojezierza Kaszubskiego. Wierzchowina wysoczyzny występuje na wysokości 60-70 m n.p.m., z maksimum 77,5 m n.p.m. w południowo-zachodniej części rezerwatu (zał. kartogr. 3). Wysoczyzna w granicach rezerwatu rozcięta jest siecią głębokich, plejstoceńskich dolin erozyjnych. Doliny te wcięte są na głębokość nawet do 40 m. Przy dużych nachyleniach stoków, sięgających 40O, daje to bardzo duże zróżnicowanie ukształtowania terenu. W końcowych odcinkach niektóre z tych dolin rozcięte są wtórnie dolinami holoceńskimi o charakterze wąwozów (zał. kartogr. 3).

W przypowierzchniowej budowie geologicznej Kępy Redłowskiej w granicach rezerwatu przeważają utwory czwartorzędowe: gliny zwałowe oraz piaski i żwiry wodnolodowcowe (rys. 4). Lokalnie występują utwory trzeciorzędowe (neogen), reprezentowane przez iły, mułki, piaski kwarcowe i wkładki węgla brunatnego.

Od wschodu wysoczyzna Kępy Redłowskiej opada ku morzu aktywnym i martwym klifem, z plażą u podnóża. Od południa występuje fragment zbocza Obniżenia Redłowskiego, będącego polodowcową formą dolinną. Od północnego zachodu ogranicza teren rezerwatu dolina erozyjna - tzw. Polanka Redłowska. Od zachodu wysoczyzna położona w rezerwacie ma swoje przedłużenie w postaci wznoszącej się do wysokości 90,8 m n.p.m. wierzchowiny morenowej, w większości zabudowanej.

Najbardziej charakterystycznym elementem geomorfologicznym Kępy Redłowskiej jest klif, występujący w różnych postaciach w całej odmorskiej części rezerwatu.

Subotowicz (1982) określił aktywne odcinki klifu w rezerwacie jako klif orłowski (81,3-81,95 km brzegu morskiego) i klif gdyński (83,1-83,55 km brzegu morskiego).

Klif orłowski obejmuje południowy odcinek strefy brzegowej rezerwatu, o długości ok. 650 m i jest najbardziej aktywnym i wysuniętym na południe brzegiem klifowym Zatoki Gdańskiej. Wysokość klifu waha się od kilku do ponad 40 m n.p.m. Na jednym z jego środkowych fragmentów w budowie geologicznej (Subotowicz 1982) (…) wyróżniono dwa poziomy glin zwałowych stadiału głównego zlodowacenia północnopolskiego. Rozdzielone one są przez szare i czerwone iły z przewarstwieniami piaszczystymi, szare mułki oraz utwory piaszczyste typu fluwioglacjalnego. Seria rozdzielająca ma miąższość około 5 m. Powyżej występuje glina zwałowa brązowa o miąższości ok. 4 m, niżej zaś glina szara, której strop ma rzędną ok. 18 m. n.p.m. U podnóża klifu odsłania się starsze podłoże mioceńskie z tak charakterystycznymi dla niego mułkowymi i drobnymi piaskami z pyłem węgla brunatnego i około półtorametrową warstwą węgla brunatnego.



W części północnej klifu orłowskiego miąższość utworów mioceńskich wzrasta do ok. 20 m. Ponad miocenem występuje kilkunastocentymetrowa warstewka bruku morenowego, będąca śladem rozmycia szarej gliny zwałowej. Wyżej jest kilkunastocentymetrowej miąższości seria piasków fluwioglacjalnych. Cypel Redłowski jest zbudowany z wypiętrzonej szarej gliny, która ma pionowy kontakt z rozwiniętymi na południu piaskami i żwirami fluwioglacjalnymi.

W centralnej partii omawianego klifu orłowskiego w utworach międzymorenowych występują wysięki wody gruntowej. Przypuszczalnie mają one kontakt z bezodpływowymi zagłębieniami występującymi na zapleczu Kępy Redłowskiej.

Klif gdyński obejmuje północny odcinek strefy brzegowej w rezerwacie, o długości ok. 450 m (między bulwarem i opaską betonową). Jego średnia wysokość wynosi ok. 30 m n.p.m.. W budowie geologicznej klifu gdyńskiego przeważają różnoziarniste piaski oraz piaski mułkowe i mułki podścielone warstwami iłu. Jedynie wierzchnią warstwę buduje górna glina zwałowa (brak dolnej gliny zwałowej).

Archiwalne przekroje geologiczne przez klif Kępy Redłowskiej przedstawia rys. 5.

Dynamikę i ewolucję klifów warunkują (Przewoźniak 1991):



  • dynamika morza (przede wszystkim spiętrzenia sztormowe);

  • morfologia brzegu (predyspozycje do abrazji i ruchów masowych);

  • budowa geologiczna brzegu (podatność na abrazję i korazję oraz ruchy masowe);

  • stosunki wodne brzegu (uaktywnianie ruchów grawitacyjnych, głównie osuwisk przez wody gruntowe występujące w postaci wysięków na klifie);

  • stan rozwoju roślinności na klifie (rola umacniająca).

W rezerwacie „Kępa Redłowska” występują aktualnie następujące typy strefy brzegowej morza (zał. kartogr. 3):

A1 - klif aktywny, obrywowy, plaża bardzo wąska lub brak, kamienisto-żwirowa;

A2 - klif aktywny, osuwiskowy, plaża wąska, piaszczysto-żwirowo-kamienista;

A3 - klif aktywny nisz osuwiskowych, plaża wąska, piaszczysto-żwirowo-kamienista;

A4 - klif poosuwiskowy, w dolnej części stabilny, aktywny w górnej, u nasady lokalne podcięcia abrazyjne; plaża piaszczysta szeroka (do ok. 20 m) częściowo refulat;

B1 - klif martwy, zalesiony, lokalnie z podcięciami abrazyjnymi o wysokości do ok. 3 m, plaża piaszczysta o szerokości do 20 m - częściowo nadbudowana refulatem;

B2 - klif martwy z terasą deluwiów, lokalnie podciętą abrazyjnie, zalesiony, plaża piaszczysta szeroka do ok. 20 m;

C1 - brzeg dolinno-terasowy, lokalnie podcięty abrazyjnie, zalesiony, plaża piaszczysta, kilkunastometrowa, częściowo nadbudowana refulatem;

C2 - brzeg doliny z infrastrukturą - zantropizowany; plaża piaszczysta nadbudowana refulatem;

D1 - brzeg antropogeniczny – opaska betonowa, na zapleczu martwy klif, zalesiony;

D2 - brzeg antropogeniczny – bulwar nadmorski, na zapleczu martwy klif z zielenią miejską.

Klif aktywny Kępy Redłowskiej występuje w postaci klifu obrywowego, osuwiskowego i nisz osuwiskowych. Typowy charakter obrywowy ma klif Cypla Redłowskiego zbudowany z glin zwałowych. Zachwianie jego stateczności w wyniku abrazji i powstawanie niszy abrazyjnej prowadzą do obrywów, a to do cofania się ściany klifu. Na odcinkach aktywnego klifu w rezerwacie przeważa klif osuwiskowy, co pozostaje w bezpośrednim związku z budową geologiczną, reprezentowaną przez utwory piaszczyste. Przejawem tego są licznie występujące deluwia u podnóża klifu. W niektórych miejscach wykształcone są one w postaci wystromionych stożków deluwialnych. Na niektórych odcinkach brzegu występują potężne nisze osuwiskowe, będące świadectwem gwałtowności procesów geodynamicznych na dużą skale przestrzenną (typ klifu aktywnego nisz osuwiskowych). W północnej części rezerwatu (tzw. klif gdyński) występuje klif poosuwiskowy, w dolnej stabilny i aktywny w górnej części. Klif gdyński uległ w minionym dziesięcioleciu znacznej stabilizacji w wyniku nadbudowania plaży refulatem. W efekcie poszerzenia i podwyższenia plaży osuwiska w dolnej części klifu uległy stabilizacji – są aktualnie (jesień 2008 r.) pokryte zaroślami i zbiorowiskami semileśnymi.

Średnie tempo cofania klifu Cypla Redłowskiego na postawie pomiarów fotogrametrycznych z lat 1963-67 i 1971-75 określone zostało przez Subotowicza (1971, 1982) na ok. 1 m rocznie. Tempo cofania pozostałych typów klifu aktywnego nie jest znane. Prawdopodobnie jest ono mniejsze niż klifu obrywowego.

Niewielkie, aktywne i martwe podcięcia abrazyjne występują też wzdłuż terasy deluwialnej w środkowej części rezerwatu. Na pozostałych odcinkach brzeg w granicach rezerwatu ma głównie charakter klifu martwego, reprezentowanego przez zalesione zbocze wysoczyzny morenowej. W centralnej części rezerwatu znajduje się opaska betonowa o długości 315 m, zbudowana w połowie XX w., uzupełniona czterema, drewnianymi palisadami. Na jej zapleczu klif jest martwy.

U podnóża klifu rozpościera się plaża o zróżnicowanej szerokości i litologii. Bardzo wąska, kamienisto-żwirowa plaża towarzyszy klifowi obrywowemu. Wzdłuż klifów osuwiskowych występuje wąska plaża piaszczysto-żwirowo-kamienista. Najszersza, naturalna plaża (do ok. 20 m), głównie piaszczysta, występuje na przedpolu klifów martwych (z wyjątkiem ustabilizowanego przez opaskę betonową, gdzie plaża występuje w szczątkowej postaci). W północnej i południowej części rezerwatu plaża jest najszersza – była tu poszerzana i nadbudowywana refulatem.

Na północnym zboczu doliny rozcinającej wysoczyznę w północnej części rezerwatu, w pobliżu jej wylotu na plażę, znajduje się jaskinia - tzw. „Jaskinia Goryla”, utworzona w utworach mioceńskich (Urban i in. 20073). Schemat układu i rozwoju jaskini przedstawia rys. 6. Większa część jaskini powstała w obrębie mułków kwarcowo-muskowitowych (warstwa szara) i mułków ilastych (warstwa brązowa), charakteryzujących się rytmicznym warstwowaniem. Długość jaskini wynosi 23,5 m, głębokość 5 m, a wysokość otworu 13 m n.p.m. Przebieg korytarzy nawiązuje do struktury warstw. W jaskini stwierdzono zimowanie nietoperzy: nocka rudego Myotis daubentonii i nocka Natterera Myotis nattereri (zob. rozdz. 8.3.).



1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   41


©absta.pl 2016
wyślij wiadomość

    Strona główna