Podstawa programowa kształcenia ogólnego dla liceów ogólnokształcących, liceów profilowanych I techników (fragmenty)1



Pobieranie 59.83 Kb.
Data10.05.2016
Rozmiar59.83 Kb.
PODSTAWA PROGRAMOWA KSZTAŁCENIA OGÓLNEGO dla liceów ogólnokształcących, liceów profilowanych i techników (fragmenty)1

Ze względu na konieczność zachowania ciągłości i spójności między poszczególnymi etapami kształcenia należy stosować odpowiednio zasady ogólne kształcenia i wychowania przyjęte dla szkoły podstawowej i gimnazjum. Nauczanie i wychowanie na kolejnym etapie kształcenia stanowią natural­ną konsekwencję w stosunku do nauczania i wychowania na poprzednim etapie kształcenia.

Nadrzędnym celem pracy edukacyjnej każdego nauczyciela jest dążenie do wszechstronnego rozwoju ucznia. Konieczna jest harmonijna realizacja zadań w zakresie nauczania, kształcenia umiejętności i wychowania. Zadania te tworzą wzajemnie uzupełniające się i równoważne wy­miary pracy każdego nauczyciela. [...]

W liceum ogólnokształcącym, liceum profilowanym i technikum uczniowie kształcą swoje umiejętności w celu wykorzystania zdobytej wiedzy we współczesnym świecie. Szczególnie istot­nym zadaniem jest odpowiednie przygotowanie uczniów do podjęcia pracy. [...]

Uczniowie liceów ogólnokształcących, liceów profilowanych i techników w szczególności są przygotowywani do podejmowania wyzwań współczesnego świata, takich jak: integracja, globalizacja, wymiana informacji, postęp naukowo-techniczny.

Wszechstronny rozwój ucznia oraz zrównoważony rozwój kraju wymagają, aby osnowę programów nauczania i programów wychowania w liceach ogólnokształcących, liceach profilowa­nych i technikach stanowiły równocześnie: otwartość na świat, ale i tożsamość oparta na dziedzictwie kultury własnej ojczyzny; wiedza ogólna i umiejętność jej praktycznego wykorzystywa­nia, ale także zdolność rozumienia i definiowania zmiennej rzeczywistości; śmiałe poszukiwania wśród tego, co nowe i nieznane, ale i wierność zasadom etycznym.

Nauczyciele w pracy wychowawczej wskazują ideał, zgodnie z którym uczeń dojrzały, dobrze przygotowany do życia w społeczeństwie, to człowiek uczciwy, umiejący żyć z innymi i dla innych.

Ścieżki edukacyjne

W liceum ogólnokształcącym, liceum profilowanym i technikum, obok przedmiotów, wprowadza się następujące ścieżki edukacyjne:

1) edukacja czytelnicza i medialna,

2) edukacja ekologiczna,

3) edukacja europejska,

4) edukacja filozoficzna,

5) edukacja prozdrowotna,

6) edukacja regionalna - dziedzictwo kulturowe w regionie,

7) wychowanie do życia w rodzinie.

Dyrektor szkoły zapewnia uwzględnienie problematyki ścieżek edukacyjnych w szkolnym zestawie programów nauczania. Realizację ścieżek edukacyjnych zapewniają nauczyciele wszystkich przedmiotów, którzy do własnego programu włączają odpowiednio treści danej ścieżki. [...]

Podstawa programowa zakłada w liceum ogólnokształcącym, liceum profilowanym i technikum kształcenie w zakresie podstawowym, natomiast w liceum ogólnokształcącym przewiduje dla wybranych, zgodnie z odrębnymi przepisami, przedmiotów dodatkowo kształce­nie w zakresie rozszerzonym.
LICEUM OGÓLNOKSZTAŁCĄCE, LICEUM PROFILOWANE l TECHNIKUM

Kształcenie w zakresie podstawowym


JĘZYK POLSKI


Cele edukacyjne

1. Poznanie dzieł literackich wchodzących w skład dziedzictwa polskiej, europejskiej i światowej kultury.

2. Osiąganie dojrzałości intelektualnej, emocjonalnej i moralnej.

3. Kształtowanie tożsamości osobowej, narodowej i kulturowej.

4. Wzmacnianie wiary w swoje możliwości oraz poczucia odpowiedzialności za własny rozwój i samodzielne decyzje dotyczące dalszej nauki i wyboru zawodu.

5. Kształtowanie hierarchii wartości w oparciu o wybitne dzieła kultury.



Zadania szkoły

1. Rozbudzanie zainteresowań wybitnymi dziełami literatury i sztuki oraz tworzenie warunków sprzyjających pogłębionemu poznawaniu i przeżywaniu ich treści.

2. Wprowadzenie ucznia w dziedzictwo literackie i kulturowe, w tradycję narodową i dziedzic­two kulturowe krajów europejskich; pomoc w rozpoznawaniu obecności tradycji we współ­czesnej kulturze.

3. Przybliżanie literatury współczesnej i ukazywanie jej miejsca w dzisiejszej kulturze.

4. Przygotowanie ucznia do świadomego i krytycznego odbioru dzieł kultury (także masowej).

5. Pomoc w kształtowaniu umiejętności interpretowania arcydzieł literackich i rozpoznawania ich w kontekście egzystencjalnym, aksjologicznym i historycznym; pomoc w rozpoznawaniu w nich wartości i ich hierarchizacji.

6. Pomoc w rozwijaniu sprawności komunikacyjnych stosownie do sytuacji; kształtowanie świa­domości mocy języka i możliwości rozszerzania granic własnego świata poprzez język.

7. Wzbogacanie wiedzy o języku traktowanym jako historycznie rozwijający się system i jako wsparcie w podejmowaniu refleksji porządkującej obserwacje językowej praktyki.

8. Uczenie syntetyzowania i porządkowania poznanego materiału.

9. Pomoc w utrwalaniu nawyków samokształceniowych.

10. Wspomaganie rozwoju kultury językowej i uwrażliwianie na piękno mowy ojczystej.

Treści nauczania

1. Język jako zjawisko semiotyczne:

1) pojęcie znaku, rodzaje znaków,

2) podstawowe funkcje znaku językowego: komunikowanie, informowanie, ekspresja, impre­sja,

3) język jako system znakowy; mówiona i pisana wersja języka.



2. Budowa języka:

1) brzmieniowa warstwa języka i wypowiedzi,

2) sposoby wzbogacania zasobu leksykalnego (konstrukcje słowotwórcze, neologizmy, zapoży­czenia),

3) zasób leksykalny i frazeologiczny języka; semantyczna i niesemantyczna wartość słowa,

4) budowa wypowiedzeń (zdań) i tekstów; leksykalna i składniowa spójność tekstu.

3. Wypowiedź językowa:

1) wypowiedzi monologowe i dialogowe,

2) podstawowe gatunki wypowiedzi językowych (przemówienie, referat, artykuł, dyskusja, ne­gocjacje),

3) wartościowanie wypowiedzi językowych: poprawność, błąd językowy, prawdziwość-fałszywość, szczerość-kłamstwo, wartość estetyczna wypowiedzi,

4) etyka mówienia: uczciwość, agresja językowa, wulgarność, manipulacja językowa.

4. Retoryczne użycie języka

1) werbalne i niewerbalne środki komunikacji,

2) retoryczne środki perswazji i ekspresji,

3) stosowność i skuteczność retoryczna,



4) retoryczny aspekt wieloznaczności słowa i wypowiedzi (homonimia, znaczenie nieostre, elip­sa, anakolut, paradoks),

5) etykieta językowa.



5. Miejsce języka w społeczeństwie:

1) pochodzenie i rozwój języka; podstawowe zmiany historyczne w polszczyźnie,

2) społeczne i terytorialne zróżnicowanie języka: dialekt, gwara, żargon, zróżnicowanie pokole­niowe.

6. Stylowe odmiany języka:

1) style indywidualne i funkcjonalne (styl potoczny, artystyczny, publicystyczny, naukowy); pod­stawowe typy stylizacji (archaizacja, stylizacja potoczna, gwarowa),

2) stylowa stosowność wypowiedzi wobec sytuacji komunikacyjnej,

3) języki specjalistyczne i terminologia.


7. Pojęcia kultury:

1) dzieło literackie i jego wyróżniki,



2) kultura masowa i elitarna; pop-kultura i kultura wysoka,

3) społeczne środki przekazu (prasa, radio, telewizja, Internet),

4) uczestnictwo w kulturze: twórcy i odbiorcy,

5) arcydzieło, kicz.



8. Tradycje literackie:

1) staropolska i oświeceniowa,

2) romantyczna i pozytywistyczna,

3) młodopolska i awangardowa,

4) konteksty biblijne i antyczne,

5) kontynuacje i nawiązania.



9. Proces historycznoliteracki:

1) gatunki i rodzaje literackie,

2) konwencja literacka i typowe dla niej środki artystyczne,

3) konteksty utworu: historyczne i biograficzne,

4) prąd artystyczny,

5) epoka, następstwo epok.



10. Tematy, motywy, wątki

1) miłość, dom, rodzina, śmierć, droga, wędrówka, pielgrzymka itp.,

2) natura a cywilizacja; motywy franciszkańskie w kulturze.

11. Wartości, kategorie estetyczne i filozoficzne:

1) prawda, dobro, piękno,

2) komizm, humor, ironia, tragizm, patos,

3) sacrum i profanum,

4) wolność, odpowiedzialność, sprawiedliwość, tolerancja,

5) ojczyzna, mała ojczyzna,

6) naród, społeczeństwo.

Osiągnięcia

1. Słuchanie i mówienie:

1) rozpoznawanie aktów mowy i ich intencji (np. odróżnianie prośby od rozkazu, pytania od żądania, spostrzeganie ironii, sarkazmu, rubaszności, prowokacji, aprobaty, negacji); sprawne wypowiadanie się ze świadomością intencji,

2) stosowanie zabiegów perswazyjnych wraz z rozpoznawaniem ich wartości (zwłaszcza odróż­nianie szczerości od nieszczerości, prawdy od nieprawdy, podchwytliwości, eufemizmów, agre­sji, brutalności i wulgaryzmów w zachowaniach językowych),

3) sprawne i świadome posługiwanie się różnymi odmianami polszczyzny mówionej (zwłaszcza ogólną i potoczną) w zależności od sytuacji komunikacyjnej,

4) poprawne formułowanie pytań i odpowiedzi; rozpoznawanie pytań sugestywnych, źle posta­wionych, podchwytliwych, retorycznych,

5) operowanie bogatym repertuarem semantycznym i frazeologicznym w rozmaitych wypowie­dziach,

6) skuteczne uczestniczenie w dialogu, dyskusji i negocjacjach; słuchanie wypowiedzi partne­rów (dostrzeganie kontrowersji w dyskusji i negocjacjach),

7) aktywne i krytyczne słuchanie (z empatią, ze wspomaganiem, z korygowaniem, ze sprzeci­wem) wystąpień publicznych; odróżnianie faktów od opinii.



2. Pisanie i redagowanie tekstów:

1) sprawne posługiwanie się różnymi odmianami polszczyzny w odmianie pisanej (zwłaszcza ogólnej i fachowej) w zależności od sytuacji komunikacyjnej,

2) komponowanie dłuższych, spójnych wypowiedzi; analiza tematu, układanie planów i kon­spektów; nadawanie tytułów i śródtytułów,

3) praca redakcyjna nad tekstem własnym i cudzym, w tym z użyciem edytora tekstu: poprawianie, adiustacja, podział na części składowe (rozdziały, paragrafy, akapity), wyróżnienia w tekście,

4) przekształcanie tekstu własnego i cudzego; streszczanie, skracanie, rozwijanie, cytowanie,

5) eliminowanie niewłaściwego użycia środków powodujących niejednoznaczność wypowiedzi (homonimie, anakoluty, elipsy, paradoksy),

6) prowadzenie korespondencji, stosowanie zwrotów adresatywnych, etykiety językowej; pisa­nie życiorysu, listu intencyjnego i motywacyjnego,

7) wypowiadanie się w podstawowych (szkolnych) formach gatunkowych: rozprawka, recenzja, referat, interpretacja utworu literackiego lub fragmentu.



3. Czytanie:

1) rozumienie różnych kodów w przekazach kultury masowej,

2) odróżnianie cech swoistych i rozumienie funkcji gatunków publicystycznych i popularnonau­kowych, tekstów prasowych (informacja, komentarze, artykuły, reportaże, wystąpienia publiczne),

3) umiejętność czytania ze zrozumieniem dzieł literackich.



4. Odbiór dzieł sztuki:

1) w wymiarze interpretacyjnym:

a) wyraziste czytanie utworów literackich ze zrozumieniem sensu, z troską o estetykę czyta­nia, właściwą dykcję, akcent, Intonację itd.,

b) recytacja z pamięci wybranych tekstów poetyckich,

c) stosowanie podstawowych pojęć z poetyki w analizie utworów literackich; pojmowanie działań analitycznych jako podstawy interpretacji; umiejętność przywołania właściwego kontekstu,

d) rozumienie tekstów o różnym stopniu komplikacji; odbiór znaczeń metaforycznych, rozpo­znawanie aluzji literackich, toposów, symboli kulturowych,

e) odbiór i porównywanie różnych dzieł sztuki, rozumienie korespondencji sztuk,

2) w wymiarze historycznym:

a) rozpoznawanie stylów w sztuce (np. romański, gotycki, renesansowy, barokowy, secesyj­ny i inne),

b) wyjaśnianie powiązań czytanych utworów z historią cywilizacji (zwłaszcza Polski i Europy),

c) porównywanie utworów literackich (z różnych epok) o podobnych motywach,

d) dostrzeganie wartości charakterystycznych dla różnych epok,

e) rozpoznawanie przybliżonego czasu powstania utworów na podstawie obrazu kultury materialnej, obyczaju, konwencji, stylu i języka,

3) w wymiarze aksjologiczno-egzystencjalnym:

a) rozpoznawanie wartości i ich hierarchii w dziełach literackich: wskazywanie w literaturze i

sztuce wartości aprobowanych przez siebie,

b) odróżnianie spontanicznych i osobistych przeżyć literackich od ponadindywidualnych, utrwa­lonych w tradycji i krytyce kodów odbioru; zrozumienie formacyjnych i terapeutycznych wartości czytanych dzieł dla pojedynczego czytelnika i wspólnoty pokoleniowej czy kultu­rowej.

5. Samokształcenie:

1) syntetyzowanie poznanego materiału: scalanie zebranych informacji w problemowe całości,

2) korzystanie z literatury fachowej: notowanie, relacjonowanie; opis bibliograficzny,

3) korzystanie z różnych źródeł informacji (dokumentów, leksykonów, encyklopedii, słowników, baz danych, nagrań magnetofonowych i magnetowidowych, Internetu).



Lektura

Literatura polska


Konteksty biblijne, antyczne i inne, kontynuacje i nawiązania

Bogurodzica w kontekście poezji średniowiecznej; J. Kochanowski - pieśni i treny (wybór); poezja baroku (wybór); l. Krasicki - satyry i liryki (wybór); A. Mickiewicz - Pan Tadeusz. Dziady cz. III; wybrane sceny z dramatów romantycznych (J. Słowackiego, Z. Krasińskiego); wybór poezji romantycznej (w tym: A. Mickiewicza, J. Słowackiego, C. Norwida); B. Prus - Lalka, E. Orzeszkowa Nad Niemnem (fragmenty); wybór nowel pozytywistycznych; H. Sienkiewicz - wybrana po­wieść; wybór poezji młodopolskiej; S. Wyspiański - Wesele; W. Reymont - Chłopi, t. 1: Jesień; S. Żeromski - Ludzie bezdomni, Przedwiośnie; W. Gombrowicz - fragmenty prozy; wybrany utwór z prozy polskiej XX w. (np. M. Dąbrowskiej, Z. Natkowskiej); wybrany dramat XX wieku (S. Mrożka, S. Różewicza); T. Borowski - wybrane opowiadania; G. Herling-Grudziński - Inny świat, wybór poezji polskiej XX w. (w tym: B. Leśmiana, L. Staffa, J. Tuwima, M. Pawlikowskiej-Jasnorzewskiej, Cz. Miłosz, K.K Baczyńskiego, T. Różewicza, Z. Herberta, M. Białoszewskiego, W. Szymborskiej, S. Barańczaka, J. Twardowskiego); wybrane fragmenty prozy dokumentalnej (reportaż, dziennik, pamiętnik) i eseistycznej; utwory współczesne zaproponowane przez uczniów i nauczyciela; inne teksty kultury (spektakle teatralne, filmy, utwory muzyczne, obrazy, słuchowiska, programy telewizyjne, teksty prasowe).

Literatura powszechna

Wybrany klasyczny dramat starożytnej Grecji; Horacy - wybór pieśni; W. Szekspir - wybrany dramat; Molier - wybrana komedia; J. W. Goethe - Cierpienia młodego Wertera; wybrana euro­pejska powieść XIX wieku; J. Conrad - wybrany utwór; wybrana powieść XX wieku.

LICEUM OGÓLNOKSZTAŁCĄCE

Kształcenie w zakresie rozszerzonym



JĘZYK POLSKI

Cele edukacyjne

1. Osiąganie przez uczniów dojrzałości emocjonalnej i moralnej.

2. Kształtowanie tożsamości osobowej, narodowej i kulturowej.

3. Zdobywanie dojrzałości intelektualnej przejawiającej się w świadomym korzystaniu z wiedzy językowej w aktach komunikacyjnych oraz z wiedzy o literaturze i kulturze w interpretacji dzieł literackich i w odbiorze tekstów kultury.

4. Pogłębianie samopoznania, odkrywanie i rozwój własnych zainteresowań i możliwości, rozu­mienie podstawowych metod poznawania i badania rzeczywistości.

Zadania szkoły

1. Pomoc w rozwijaniu sztuki interpretacji w rozszerzonych kontekstach historyczno - literac­kich, teoretyczno-literackich, filozoficznych.

2. Wskazywanie korespondencji różnych sztuk, interpretacje porównawcze.

3. Pomoc w samodzielnym poznawaniu różnych dziedzin humanistyki.

4. Uczenie syntetyzowania i porządkowania poznanego materiału według dyscyplin naukowych -językoznawstwa i literaturoznawstwa.

5. Rozwijanie twórczych uzdolnień ucznia - artystycznych lub naukowych - poprzez jego wła­sną twórczość (np. pisarską, filmową albo drobne prace krytyczne i badawcze).

6. Wprowadzenie w technologię pracy umysłowej jako przygotowanie do egzaminu maturalne­go i studiów wyższych

Treści nauczania

1. Język jako zjawisko semiotyczne:

1) językowy obraz świata,

2) kompetencja językowa i komunikacyjna,

3) model komunikacji językowej.



2. Budowa języka:

1) polszczyzna a inne języki; relacje historyczne i typologiczne,

2) przekład i tłumaczenie.

3. Wypowiedź językowa:

1) intencje komunikacyjne (illokucja),

2) performatywna (stanowiąca) funkcja wypowiedzi (ślubowanie, przysięga, teksty prawne),

3) gatunki pisanej i mówionej odmiany języka (esej, felieton, wywiad, kazanie).



4. Retoryczne użycie języka:

1) retoryka jako sztuka perswazji,

2) retoryczna organizacja tekstu; okres retoryczny,

3) podstawowe chwyty erystyczne.



5. Miejsce języka w społeczeństwie:

1) kontakty międzyjęzykowe, zapożyczenia,

2) społeczeństwa jedno- i wielojęzyczne.

6. Stylowe odmiany języka:

1) stylizacja biblijna,

2) środki stylistyczne a figury retoryczne,

3) rodzaje środków stylistycznych (w różnych odmianach języka),

4) swoistość wypowiedzi indywidualnej (idiolekt).

7. Pojęcia kultury:

1) kulturowe konteksty literatury,

2) różne formy przekazu utworów literackich: drukowane, ustne, ikoniczne; akustyczne, filmo­we, audiowizualne,

3) obiegi kultury: kultura „niska" i kultura „wysoka".



8. Tradycja literacka:

1) dziedzictwo a tradycja literacka,

2) awangarda a postmodernizm,

3) intertekstualność.



9. Proces historycznoliteracki:

1) przemiany gatunku,

2) konwencjonalizm, epigonizm, oryginalność,

3) konteksty macierzyste utworu.



10. Tematy, motywy, wątki:

1) topos, np. ogrodu, raju, arkadii,

2) motyw artysty jako nauczyciela, kapłana, wieszcza, mędrca, błazna itp.

11. Wartości, kategorie estetyczne i filozoficzne:

1) etyka, estetyka,

2) filozofia a religia; metafizyka, mistyka,

3) nurty filozoficzne związane z omawianą tradycją literacką,

4) wartości uniwersalne.

Osiągnięcia

1. Słuchanie i mówienie:

1) próby wystąpień publicznych (np. przemawianie, prowadzenie zebrań, podsumowywanie dys­kusji, wygłaszanie referatów, świadome posługiwanie się gestykulacją i mimiką),

2) skuteczne polemizowanie rozpoznawanie manipulacji językowej.

2. Pisanie i redagowanie tekstów:

1) wypowiadanie się ze świadomością użycia wyznaczników gatunku: felietonu, eseju, artykułu popularnonaukowego, interpretacji porównawczej,

2) własne próby pisarskie (opowiadanie, tekst poetycki, dziennik, pamiętnik, scenariusz); próby stylizowania tekstów i posługiwania się pastiszem.

3. Czytanie:

1) czytanie ze zrozumieniem tekstów naukowych; sporządzanie notatek,

2) czytanie ze zrozumieniem tekstów filozoficznych (krótkich fragmentów).

4. Odbiór dzieł sztuki:

1) stosowanie w analizach utworów literackich pojęć z poetyki historycznej,

2) rozumienie przyjętej metodologii (Czego szukam w interpretacji utworu? Wartości? Odniesień do filozofii i sensu? Odniesień do życia i człowieka? Odniesień do biografii - autora i własnej? Odczytuję znaki i chcę zrozumieć strukturę artystyczną i estetykę dzieła?),

3) wskazywanie cech języka i charakterystycznych dla danej epoki literackiej oraz epoki histo­rycznej w czytanych utworach,

4) dostrzeganie związków utworu ze sztuką, kulturą i filozofią epoki; interpretowanie dzieł w konwencjach gatunkowych i w konwencjach prądów artystycznych epoki,

5) rozpoznawanie znaków tradycji w kulturze współczesnej - w literaturze, filmie, teatrze,

6) odnajdywanie intertekstualnych powiązań w czytanych utworach.

5. Samokształcenie:

1) sporządzanie przypisów i zestawów bibliograficznych,

2) próby gromadzenia i przekazywania informacji: sporządzanie baz danych, zapisu komputero­wego (także internetowego), nagrywania audio i wideo.


Lektura


Literatura polska

J. Kochanowski - Treny, wybrany dramat romantyczny (J. Słowackiego, Z. Krasińskiego);

W. Gombrowicz - Trans-Atlantyk, M. Kuncewiczowa - Cudzoziemka; Witkacy - Szewcy.

Literatura powszechna

Dante - Boska komedia (fragmenty); J. W. Goethe - Faust (fragmenty); F. Kafka - Proces;



M. Bułhakow - Mistrz i Małgorzata.

1 Niniejsza podstawa programowa stanowi załącznik 4 do Rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 26 lutego 2002 r. w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego oraz kształcenia ogólnego w poszczególnych typach szkół (Dz.U. nr 51 z dnia 9 maja 2002 r., poz. 458).


©absta.pl 2016
wyślij wiadomość

    Strona główna