Polineuropatia zebrał maciej mierzewski



Pobieranie 67.52 Kb.
Data07.05.2016
Rozmiar67.52 Kb.
POLINEUROPATIA
ZEBRAŁ MACIEJ MIERZEWSKI
Neuropatia obwodowa – oznacza zespół objawów powstałych podczas uszkodzenia nerwu obwodowego. Uszkodzenie to powstaje w wyniku uszkodzenia bezpośredniego lub pośredniego. Przy bezpośrednim uszkodzeniu nerwu przez czynnik zakaźny mamy do czynienia z zapaleniem nerwu czyli neuritis lub polineuritis.

Podziały Polineuropatii


a) w zależności od lokalizacji uszkodzonych nerwów

Mononeuropatia – uszkodzenie jednego nerwu. Na przykład pochodzenia urazowego lub uciskowego. Najpopularniej mamy do czynienia z zespołem cieśni nadgarstka w którym dochodzi do uciśnięcia nerwu pośrodkowego.

Mnoga mononeuropatia = neutopatia wieloogniskowa = mononeuropathia multiplex - niesymetryczne uszkodzenie wielu nerwów. Zdarza się to najczęściej w przebiegu szpiczaka mnogiego czy zapaleniu guzkowym okołotętniczym.

Symetryczna odsiebna polineuropatia – gdy wyrazem uszkodzenia są symetryczne objawy w odsiebnych częściach kończyn. W populacji polskiej z taką sytuacją mamy do czynienia najczęściej w przebiegu cukrzycy czy nadużywaniem alkoholu.


b) w zależności od zmian histologicznych

Zwyrodnienie aksonalne – wywołane jest uszkodzeniem ciała komórki i/lub jej wypustki. Wyraża się stopniowym rozpadem aksonu i mieliny. Zazwyczaj zmiany tego typu występują w ostro przebiegających neuropatiach aksonalnych takich jak mocznica, tyreotoksykoza, zatrucia arsenem, wrodzona czuciowa neuropatia.

Odcinkowa demienilizacja – Polega na ogniskowym rozpadzie mieliny. Dzieli się ją na:
- Pierwotna demienilizacja – jest to wybiórcze uszkodzenie mieliny przy względnyn oszczędzeniu aksonu. Ma miejsce w zatruciu toksyną błoniczą czy zespole Guilliana-Barrego. Określa się ją też mianem neuropatii demienilizacyjnej lub mielinopatii.
- Wtórna demielinizacja – mamy tu do czynienia z powolnym procesem zwyrodnienia aksonalnego. Najpierw następuje rozpad mieliny wokoło zmienionego aksonu, następnie dochodzi do rozpadu samego aksonu.
Niedorozwój komórek zwojów rdzeniowych lub autonomicznych, bądź też zaburzenia mielinizacji – stany takie spotyka się w niektórych neuropatiach uwarunkowanych genetycznie.
c) w zależności od charakteru uszkodzonych włókien

Włókna mielinowe – przewodzą bodźce ruchowe , czucia ułożenia i częściowo czucia skórnego.

Włókna bezmielinowe – przekazują impulsy układu autonomicznego i częściowo czucia skórnego.

W związku z powyższym mamy do czynienia z neuropatią ruchową, czuciową, autonomiczną bądź też mieszaną.


d)w zależności od lokalizacji objawów

Neuropatię tułowia - gdy dominują objawy ze strony tułowiaNeuropatię kończyn - przy zajęciu przede wszystkim kończyn

a. neuropatię proksymalną ( zajęte mięśnie proksymalne)

b. neuropatię dystalną


e) Najbardziej popularnym jest podział Wilbourna i wsp. z roku 1987. Przedstawia się on następująco:

.1. dystalna, symetryczna polineuropatia:

a. czuciowa

b. autonomiczna

c. ruchowa

2. proksymalna, polineuropatia symetryczna

3. proksymalna polineuropatia asymetryczna

a. ruchowa /poliradikuloneuropatia/

b. amiotrofia cukrzycowa

c. radikulopatia piersiowa

d. mononeuropatia kończynowa

e. poliradikuloneuropatia rozlana (cukrzycowa kacheksja neuropatyczna)

4. mononeuropatia mnoga

5. mononeuropatia czaszkowa

6. mononeuropatia z ucisku.
Obraz kliniczny polineuropatii:

Wykazuje niezależnie od przyczyny choroby pewne wspólne cechy i znamionuje się trzema grupami objawów, a mianowicie: objawami ruchowymi, czuciowymi i autonomicznymi. Wspólne cechy ( w większości przypadków ): symetria objawów, przewaga zajęcia odcinków odsiebnych niż dosiebnych, przewaga zajęcia kk. dolnych niż górnych.


Objawy kliniczne:

1. zaburzenia ruchowe:

- wiotki niedowład mięśni z ich zanikiem, szczególnie w obrębie rąk i przedramion oraz stóp i podudzi ŕ stąd częste opadanie rąk i stóp

2. zaburzenia czuciowe:

ŕ upośledzone są wszystkie rodzaje czucia, szczególnie wibracji.

- osłabienie lub zniesienie czucia powierzchniowego obejmujące przede wszystkim ręce i stopy w postaci „rękawiczek i skarpetek”

- parestezje ( mrowienie, palenie, drętwienie )

- bóle neuropatyczne w kończynach

- bolesność uciskowa pni nerwowych

- zaburzenia czucia głębokiego ( początkowo wibracji, następnie również ułożenia i ruchu ), prowadzące w późniejszym okresie do bezładu ( ataksji )

3. inne objawy:

- osłabienie lub zniesienie odruchów głębokich, głównie w kk. dolnych

- niekiedy objawy rozciągowe, najczęściej obj. Lasegue’a

- porażenie nn. czaszkowych stwierdza się rzadko, najczęściej n. III, n. VI.

- zaburzenia zwieraczy występują rzadko i tylko w ciężkich postaciach polineuropatii.

4. zaburzenia autonomiczne:

ŕ znamionują się zmianami troficznymi skóry i jej przydatków, zaburzeniami potliwości i naczynioruchowymi:- skóra zimna, sina, nadmiernie zrogowaciała, niekiedy pojawiają się pęcherze- nadmierne wydzielanie potu-zmiany paznokci; łamliwość, nierówność, barwa żółtobrunatna, tzw. smugi Hessa w postaci białych poprzecznych prążków, zwłaszcza w zatruciu arsenem)

Neuropatia Cukrzycowa


Neuropatia cukrzycowa jest terminem opisowym choroby manifestującej się klinicznie lub podklinicznie, oraz występującej w przebiegu cukrzycy i bez związku z innymi możliwymi przyczynami neuropatii. Objawy neuropatii wynikają z zajęcia zarówno somatycznego jak i autonomicznego obwodowego układu nerwowego.

Zaliczana jest do przewlekłych powikłan cukrzycy, obok nefropatii czy retinopatii. Przyjmuje się, że w Polsce około 1,5% populacji cierpi na cukrzycę, co stanowi około 500.000-600.000 osób. Przeważającą liczbę stanowią ludzie starsi, powyżej 60 roku życia. Około 50.000 to ludzie cierpiący na typ I cukrzycy /insulinozależnej/, w tym 5000 to dzieci. Jak podają polskie statystyki 40 % spośród nich ma neuropatię cukrzycową.


Rodzaje neuropatii:

Cukrzyca może dać uszkodzenie każdego rodzaju nerwu, i w każdym zakresie. Jeśli zajęte są nerwy czuciowe, mówimy o neuropatii czuciowej. Najczęściej podawanym przez chorego skargami są parestezje, mrowienia, drętwienia, bez odczucia bólu /parestezje/ lub z odczuciem bólu/dyzestezje/, lub samego bólu. Jeśli zajęte są nerwy ruchowe, pacjent podaje osłabienie, zaniki mięśniowe w zakresie unerwienia danego nerwu. Najczęściej dochodzi do zajęcia mieszanych nerwów. Obecne są wtedy zarówno dolegliwości i objawy czuciowe jak i ruchowe. Mówimy wtedy o neuropatii czuciowo- ruchowej. Jeśli dotknięty neuropatią nerw jest wyposażony we włókna autonomiczne, w obrazie klinicznym występują objawy autonomiczne/ brak lub nadmiar pocenia, zaburzenia naczynioruchowe.


Jeśli dochodzi do zajęcia jednego nerwu mówimy o mononeuropatii. Jeśli zajętych jest wiele różnych nerwów - mononeuropatii mnogiej. Jeśli równoczasowo dochodzi do zajęcia nerwów obwodowych mamy do czynienia z polineuropatią. W przypadku objawów symetrycznych mówimy o polineuropatii symetrycznej, asymetrycznych asymetrycznej. Gdy objawy dominują dystalnie - dystalnej, proksymalnie- proksymalnej. Często zajęte są również korzenie - w tym przypadku mamy do czynienia z poliradikulopatią. Jeśli zajęte są nerwy czaszkowe to mówimy o oftalmopatii, czy neuropatii czaszkowej.
Ocena chorego z neuropatią cukrzycową składa się z kilku ważnych etapów. Zaczyna się od zebrania wywiadu, badania neurologiczego. Dla pełnej oceny obecności i stopnia nasilenia neuropatii konieczne jest jednak rozszerzenie badania o instrumentalne metody ich badania, znane i stopniowo wprowadzane do kliniki od wczesnych lat 60-tych. Dzięki tym metodom, można dostatecznie wcześnie rozpoznać wczesne stadia neuropatii.
Najczęstszą postacią neuropatii cukrzycowej jest dystalna, symetryczna polineuropatia czuciowo-ruchowa.
W obrazie klinicznym dominują dolegliwości i objawy czuciowe. Obecne są również zaburzenia funkcji autonomicznych i objawy ruchowe. Dolegliwości to: parestezję, dyzestezje i ból, a także osłabienie siły mięśni kończyn. Objawy rozpoczynają się zwykle dystalnie, zwykle w kończynach dolnych, potem w kończynach górnych i szerzą się proksymalnie. Są tutaj dwie postaci: pierwsza zwana bezbólową charakteryzuje się niewielkimi parestezjami , kłuciami, którym towarzyszy niedoczulica. Zaburzenia czucia (podmiotowe i przedmiotowe) układają się charakterystycznie w postaci skarpetek i rękawiczek. W drugiej postaci- bólowej dominują dyzestezje i ból, które zwykle dominują w nocy budząc chorego ze snu. Niekiedy przeczulica jest tak wyraźna, że chorzy nie tolerują żadnej odzieży. Skarżą się na "martwość stóp". Ból ten wyrażnie zmniejsza się po wstaniu i podczas chodzenia, co jest czynnikiem różnicującym z bólem kończyn z powodu niewydolności naczyń obwodowych.
Badaniem neurologicznym w obu postaciach tej neuropatii stwierdza się osabienie czucia dotyku, wibracji a także ułożenia. Zwykle towarzyszy temu osłabienie lub brak odruchów głębokich, początkowo w kończynach dolnych, a potem także w górnych. Zaburzenia ruchowe występują znacznie później niż czuciowe. Są to osłabienie i zanik mięśni nasilony przede wszystkim w dystalnych odcinkach kończyn. Objawy te zwykle nie upośledzają funkcji ruchowych chorego w sposób znaczący. Obok objawów czuciowych i ruchowych zwykle stwierdza się również objawy ze strony układu pokarmowego, moczowego, sercowo-naczyniowego, czy też pod postacią zaburzeń potliwości, zmian zabarwienia skóry i ubytków troficznych, zwł. w części dystalnej kończyn.
Etiopatogeneza.

Dokładny mechanizm powstawania neuropatii cukrzycowej nie jest znany. Nie wiadomo nawet, czy wszystkie rodzaje neuropatii cukrzycowej mają jeden wspólny mechanizm etiopatogenetyczny, czy też różne czynniki etiopatogenetyczne odpowiedzialne są za różne obrazy kliniczne i postacie neuropatii.


Powszechnie akceptowane obecnie przez większość autorów hipotezy etiopatogenetyczne neuropatii cukrzycowej to hipoteza metaboliczna i naczyniowa. Obie za punkt wyjścia mają hyperglikemię, nie wykluczając wpływu niedoboru insuliny lub jakiegoś innego czynnika zależnego od cukrzycy. Hipoteza metaboliczna zakłada, że hyperglikemia poprzez zaburzenia metaboliczne jakie wywołuje, doprowadza do bezpośredniego uszkodzenia nerwów. Istotą hipotezy naczyniowej, jest przyjęcie, że hyperglikemia i zaburzenia metaboliczne, przez nią spowodowane, powodują uszkodzenia ścian naczyń zaopatrujących nerwy /vasa nervorum/ i dopiero na tej drodze wywołują patologiczne procesy w nerwach. Hyperglikemia może powodować szereg różnych zmian metabolicznych. Nadmiar glukozy wywołuje aktywację wewnątrzkomórkowego toru poliolowego (sorbitolowego). Pod wpływem enzymu reduktazy aldozy nadmiar glukozy jest metabolizowany do sorbitolu, który gromadząc się w endoneurium, na drodze osmotycznej, uszkadza zarówno komórki śródbłonka jak i otaczające neuron komórki Schwanna. Innym następstwem hyperglikemii, jest spadek poziomu mioinositolu w nerwach. Dzieje się to na drodze kompetetycyjnego zachamowania zależnego od sodu wychwytu mioinositolu, ale także wtórnie przez aktywację toru poliolowego i wzrostu stężenia sorbitolu. Obniżenie stężenia mioinositolu powoduje upośledzenie funkcji błony komórkowej neuronu i zwolnienie przewodnictwa nerwowego. Dzieje się to poprzez upośledzenie funkcjonowania ATP-azy błonowej, jak również upośledzenie metabolizmu fosfolipidów inositolowych, które są jak wiadomo, ważnym elementem strukturalnym błony komórkowej. Hyperglikemia ponadto indukuje nieenzymatyczną glikolizację białek strukturalnych włókien nerwowych, co prowadzi do ich nadmiernego usztywnienia i utrudnienia transportu aksonalnego.
Nadmiar glukozy powoduje zmiany reologiczne w naczyniach odżywczych nerwów i następowych powoli narastających zmian niedokrwiennych. Ponadto nasila proces rozwoju miażdżycy, również w vasa nerworum. Wywołana zmianami w naczyniach hipoksja wtórnie uszkadza komórki ścian naczyniowych, co z kolei znowu zmniejsza przepływ i nasila hipoksję. Wywiera ona również niekorzystny wpływ na transport aksonalny, zwalniając go. Nie bez wpływu na powstanie neuropatii cukrzycowej pozostaje uszkodzenie bariery krew/nerw, co doprowadza do nadmiernego gromadzenia się immunoglobulin, głównie klas IgG i IgM oraz albumin w nerwach obwodowych.
W ostatnich latach sformułowano również hipotezę wyjaśniającą rozwój neuropatii, podobnie jak zależnych od hyperglikemii zmian w ośrodkowym układzie nerwowym występowaniem tzw „wolnych rodników” i wytworzeniem się stanu zwanego stresem oksydacyjnym. Wykazano również obniżenie poziomu tzw. czynników neurotroficznych nerwu (min. NGF) już w początkowych fazach neuropatii cukrzycowej, i ich wzrost pod wpływem leczenia insuliną. Nie bez znaczenia jest wpływ, bliżej nieznanych czynników genetycznych, czy immunologicznych stanowiących zapewne czynniki ryzyka rozwoju neuropatii cukrzycowej.
Podsumowując za najważniejsze elementy etiopatogenezy obecnie uważane są następujące czynniki:

1. Metaboliczny

2. Naczyniowy

3. Rola stresu oksydacyjnego

4. Immunologiczny

5. Czynniki neurotropowe.

6. Rola niezbędnych kwasów tłuszczowych.

7. Czynniki genetyczne.


Zmiany patologiczne (histologiczne)

Histologiczne badania nerwów obwodowych w cukrzycy wykazują zmiany zarówno samych włókien nerwowych - aksonopatię, jak i uszkodzenie ich otoczki mielinowej - demielinizację. Aksonopatia występuje znacznie częściej w cienkich włóknach pozbawionych mieliny. W obrazie przekroju nerwu stwierdza się zmniejszenie liczby i rozmiarów aksonów oraz wzrost gęstości organelli aksoplazmatycznych. Demielinizacja może dotyczyć zarówno włokien grubych jak i cienkich. Stwierdza się obrzęk komórek Schwanna a uszkodzenie mieliny jest szczególnie nasilone w okolicy przewężeń Ranviera. Ponadto obecne są także różnorodne cechy waskulopatii - zwężenie światła naczyniowego, pogrubienie ściany naczyniowej i błony podstawnej, które odpowiedzialne są za zwolnienie przepływu w naczyniach odżywczych nerwu i następnie zwolnienie przewodnictwa.


Epidemiologia
Literaturowe dane na temat częstości występowania neuropatii cukrzycowej różnią się znacznie od siebie. Wynika to m.in. ze stosowania odmiennych metod badania i kryteriów diagnostycznych. Podawane są wartości od poniżej 10%, do powyżej 90% .Wiadomo jednak, że częstość neuropatii cukrzycowej rośnie z długością trwania choroby i wiekiem pacjenta.
W ostatnio przeprowadzonych w Wielkiej Brytanii badaniach na materiale 6478 pacjentów z cukrzycą stwierdzono, że 28,5% z nich ma neuropatię cukrzycową. W grupie cukrzycy insulinoniezależnej procent ten był nieco wyższy ( 32,1%) niż w grupie cukrzycy insulinozależnej (22,7%). Wykazano, że liczba neuropatii wzrastała z wiekiem. W wieku 20-29 lat neuropatię rozpoznawano u 5% chorych, podczas gdy w grupie wiekowej 70-79 aż u 44%. Liczba neuropatii rosła także z czasem trwania cukrzycy. Przy czasie krótszym niż 5 lat liczba neuropatii wynosiła 21%, a powyżej 10 lat - już 37%. W grupie pacjentów z cukrzycą insulinoniezależną powyżej 60 roku życia procent neuropatii przekraczał 50 %.
Leczenie neuropatii cukrzycowej
Możliwości leczenia neuropatii cukrzycowej, a szczególnie uzyskania poprawy w zaawansowanych przypadkach, są mocno ograniczone. Z tego powodu istotną rolę odgrywa profilaktyka, na którą składa się:

a/ wczesne wykrywanie cukrzycy;

b/ przestrzeganie właściwej diety cukrzycowej;

c/ leczenie insuliną lub lekami doustnymi zabezpieczające stałe utrzymywanie się glikemii w zakresie normy;

d/ odpowiedni tryb życia z unikaniem stresu, infekcji, narażenia na środki toksyczne i urazy kończyn, a także palenia tytoniu, picia alkoholu oraz innych czynników stanowiących zagrożenie neuropatią.
Przestrzeganie wymienionych wyżej zasad nie stanowi niestety zabezpieczenia przed rozwojem neuropatii, ale według doświadzenia wielu badaczy i praktyków istotnie opóźnia wystąpienie i zmniejsza nasilenie neuropatii.

Leczenie neuropatii cukrzycowej można podzielić na przyczynowe i objawowe.

1. Leczenie przyczynowe:

a. dobra kontrola cukrzycy

- normalizacja glikemii

- unikanie hypoglikemii

b. Inhibitory reduktazy aldozy.

c. Mioinozitol

d. Witaminy z grupy B (B1, B6, B12)

e. Środki antyoksydacyjne.

f. Niezbędne kwasy tłuszczowe i prostaglandyny.
2. Leczenie objawowe:

a. Farmakoterapia bólu (do najskuteczniejszych należą; trójcykliczne antydepresanty, leki przecipadaczkowe)

b. Fizykoterapia bólu.(masaże, sollux)

c. Rehabilitacja (ćwiczenia rehabilitacyjne)

Neuropatia Alkoholowa

Patogeneza:

1. Toksyczny wpływ alkoholu

2. Niedobory dietetyczne / karmieni chlebem, margaryną, cukrem, kawa, gotowe zupy, mało mięsa, ryb jarzyn i owoców /. Większość pacjentów jest wychudzona o 10 - 15 kg, z wyjątkiem nadużywających piwo/.

3. Zaburzenia wchłaniania związane z przewlekłym zapaleniem błony śluzowej żołądka, często krwotocznym.

4. Jako wynik 2 i 3 - niedobory witamin, białka.


Objawy kliniczne:

postać podkliniczna:

ź wykrywana jedynie badaniem neurologicznym / bez dolegliwości/

ź badaniem można stwierdzić:

- nieco wyszczuplone mięśnie kończyn dolnych

- osłabienie lub brak odruchów skokowych

- brak odruchów podeszwowych

- niestałe zaburzenia czucia bólu i dotyku na stopach i podudziu- zwolnienie przewodnictwa czuciowego i ruchowego w badaniu elektrofizjologicznym.

postać objawowa:

a) objawy czuciowe

- parestezje, osłabienie i ból kończyn dolnych, następnie górnych, mogą ograniczać się tylko do kończyn dolnych, lub obejmować coraz to bardziej proksymalne odcinki kończyn.

- 25% pacjentów ma postać bólową : ból może być strzelający, podobnie jak w tabes dorsalis, skarżą się na bardzo nieprzyjemne parestezje, zimno, uczucie palenia, pieczenia "burning feelings". Bolesne parestezje typowo nasilane są przez dotyk, mogą być tak nasilone, że pacjent nie może chodzić, nakładać pidżamy, skarpetek. "burning feet" czy "paintful extremities". Niestety objawy te mogą dotyczyć też kończyn górnych.

- objawy mogą być asymetryczne i dotyczyć mogą jedynie kończyn dolnych.

b) objawy ruchowe- częste opadanie stóp i rąk.

- wyjątkowo szybko narastają przykurcze w stawach łokciowych i kolanowych.

- charakterystycznie mięśnie są czułe na dotyk.

- brak lub osłabienie odruchów głębokich - najwcześniej znika o.skokowy

- kończynach górnych często są zachowane odruchy głębokie mimo osłabienia mięśni, u chorych u których dominuje ból odruchy głębokie bywają zachowane a nawet wygórowane.

c) objawy autonomiczne

- częsta nadmierna potliwość stóp i rąk / neuropatia autonomiczna/

- spadki RR wynikają z zajęcia włókien sympatycznych paravertebralnych.

d) nerwy czaszkowe

- zwykle oszczędzone

- zaburzenia mowy, połykania /głos ochrypły/ wynikają z zajęcia nerwu błędnego

e) inne objawy

- skórne: sucha, szara skóra, przebarwienia na skórze twarzy, czoła, zmiany typu acne vulgaris, pogrubienie i przerost skóry nosa /rhinophyna/, wygładzenie i ścieńczenie skóry kończyn.

- anemia - jako wynik zaburzeń wchłaniania kwasu foliowego i krwawień z przewodu pokarmowego.

- uszkodzenie wątroby /50% chorych/ - stłuszczenie, powiększenie, nieprawidłowe testy wątrobowe. 15% może mieć encefalopatię wątrobową.


Kryteria Behse Buchtala określają jakie objawy należy stwierdzić, aby można było rozpoznać neuropatię alkoholową;

1. wykluczyć niedożywienie jako jedyny powód neuropatii

2. stwierdzić utratę wagi ciała / z wyjątkiem piwoszy/

3. marskość wątroby

4. ustalić poziom Vit B

Badania dodatkowe:

Płyn mózgowo - rdzeniowy - zwykle prawidłowy, ale w niektórych przypadkach białko może być nieznacznie podwyższone.

Badanie elektrofizjologiczne - szybkość przewodzenia w nerwach może być prawidłowa, co przy niskiej amplitudzie wywołanej odpowiedzi oraz obecności cech odnerwienia w mięśniu sugeruje uszkodzenie aksonalne

Hist-pat.: aksonalne zwyrodnienie włókien nerwowych obwodowych a w zaawansowanych przxypadkachrównież korzeni przednich i tylnych. Zwyrodnienie jest bardziej nasilone w dystalnych niż w proksymalnych odcinkach nerwów. Jest to degeneracja typu Wallera. Ponadto towarzyszy temu demielinizacja. Ponadto w komórkach ruchowych rogów przednich rdzenia widać reakcję aksonalną.

Leczenie:

- leczenie neuropatii alkoholowej jest długotrwałe i powolne / lata po odstawieniu alkoholu/

1. Dieta powinna być wysokokaloryczna 3000 kcal na dobę, wysokie dawki białka i witamin (tiamina 25 mg, niacyna 100 mg, ryboflawina 10 mg, kwas pantotenowy 10 mg, pirydoksyna 5 mg). Jeśli wymiotuje - konieczne odżywianie parenteralne.

2. Fizykoterapia - masaże, ćwiczenia bierne, zapobieganie urazom

3. Przeciwbólowo - aspiryna 0,3 - 4 x dziennie, kodeina 15 - 30 mg

Po absolutnym zaprzestaniu picia i leczeniu Vit B najwcześniej i najlepiej poprawia się przewodnictwo czuciowe
Neuropatie dziedziczne

1. Dziedziczne neuropatie ruchowo-czuciowe.

est to najliczniejsza grupa neuropatii dziedzicznych. Należą do nich strzałkowy zanik mięśni, choroba Charcota-Marie’a-Tootha , dziedziczna neuropatia przerostowa, zespół Roussy’ego-Levy, choroba Dejerine’a-Sottasa.

Klinicznie objawy ruchowe są bardziej nasilone niż czuciowe.

a) Objawy ruchowe

- stopy nadmiernie wydrążone

- niedowład i zanik przednio bocznej grupy mięśni podudzia unerwionej przez nerw strzałkowy (stopy końsko szpotawe)

- brak odruchów ze ścięgna Achillesa

b) Objawy czuciowe

- osłabienie czucia na stopach, podudziach oraz rzadziej rękach.

- Dyskretne objawy móżdżkowe

- Zanik nerwu wzrokowego

- Zwyrodnienie barwnikowe siatkówki

- Głuchota

- Niedowład kurczowy kończyn dolnych

Genetycznie choroby te stanowią dość złożoną, heterogenną grupę. Kliniczny podział opiera się na szybkości przewodzenia we włóknach nerwowych. I tak :

A) Typ 1
Szybkość przewodzenia wynosi – 12-38 m/s. Jest więc wyraźnie zmniejszona ( norma przewodzenia to 50-60 m/s). Objawy zwykle zaczynają się we wczesnym dzieciństwie. Zmiany w nerwach mają charakter demielinizacyjny.

B) Typ 2
Szybkość przewodzenia wynosi – 38 m/s. Początek choroby zaznacza się na wiek młodzieńczy. Mamy tu do czynienia z aksonalnym charakterem zwyrodnienia. Stopień zaniku mięśni i idnerwienia w badaniu EMG jest tu większy niż w typie 1.

C) Typ 3
Szybkość przewodzenia wynosi – poniżej 12 m/s. Odpowiada wrodzonej chipomielinizacji. Ma miejsce opóźniony rozwój ruchowy dziecka. W biopsji nerwu widoczne są nieprawidłowo zmielinizowane włókna.

Leczenie jest objawowe.

2.Dziedziczne neuropatie czuciowe i autonomiczne

Występują znacznie rzadziej niż ruchowe. Stanowią bardzo różnorodną grupę pod względem obrazu klinicznego, dziedziczenia, charakteru procesu chorobowego i stopnia uszkodzenia poszczególnych włókien neuronów czuciowych czy autonomicznych.

Objawy obejmują odsiebne części kończyn lub też rozległe obszary skóry kończyn i tułowia.

Leczenie jest objawowe.

3.Inne neuropatie dziedziczne

a) Choroba Refsuma- ( heredopatia atactica polyneuritiformis) – symetryczna odsiebna ruchowo czuciowa polineuropatia, należąca do grupy demienilizacyjnych przerostowych

neuropatii. Objawy wynikają z faktu nadmiernego gromadzenia się kwasu fitanowego w tkankach i narządach. Leczenie poprzez dietę.
b)Dziedziczna neuropatia z nadwrażliwością na ucisk- związana z nieprawidłowym genem zlokalizowanym na chromosomie 17. Cech autosomalna dominująca. Neuropatia charakteryzuje się występowaniem przemijających, symetrycznych niedowładów powstałych w wyniku ucisku poszczególnych pni lub splotów nerwowych.
c)Rodzinna neuropatia amyloidowa – Powodowana jest odkładaniem nieprawidłowej transferytyny w tkankach. Fakt ten wynika z mutacji geny transferytyny w chromosomie 18. Ciężka mieszana odsiebna polineuropatia. Ma miejsce zajęcie układu autonomicznego co manifestuje się podciśnieniem ortostatycznym, zaburzeniach w oddawaniu moczu, zaburzenia potencji. Występuje też przemienna biegunka z zaparciami i chrypka.
)Polineuropatia w przebiegu porfirii - Porfirie należą do chorób metabolicznych, których przyczyną jest wrodzony lub nabyty niedobór poszczególnych enzymów biorących udział w syntezie hemu. Powoduje to wytwarzanie, gromadzenie się i wydalanie zwiększonej ilości porfiryn i ich prekursorów. Klinicznie zaburzenia te mogą wyrażać się objawami hematologicznymi, skórnymi, neurologicznymi i psychicznymi.

Podział porfirii:

I. Porfirie erytropoetyczne

II. Ostre porfirie wątrobowe

III. Przewlekłe porfirie wątrobowe

Ostre porfirie wątrobowe:

Objawy kliniczne wynikają z uszkodzenia układu nerwowego ośrodkowego, obwodowego i autonomicznego. Przypuszcza się, że przyczyną wystąpienia objawów jest neurotoksyczne działanie prekursorów porfiryn.

Środki indukujące napady porfirii ( wybrane)

I. Leki:1. Leki neurotropowe: babiturany, glutetimid, fenytoina, etosuksymid, chlordiazepoksyd (elenium), imipramina. meprobamat

2. Sulfonamidy i gryzeofulwina

3. Leki przeciwbólowe: aminofenazon (pyramidon), propyfenazon (Pabialgin P, Gardan P) matamizol (Pyralginum).

4. Inne leki: tolbutamid (Diabetol),pochodne ergotaminy.


II. Inne czynniki:

1. zakażenia

2. głodzenie

3. alkhol 4. zaburzenia hormonalne; estrogeny, progesteron i testosteron mogą wywołać napad ( stąd porfiria może ujawnić się w ciąży, podczas stosowania środków antykoncepcyjnych, może występować cyklicznie na kilka dni przed miesiączką)

Objawy kliniczne:Choroba rozpoczyna się przeważnie napadowo, objawami imitującymi „ostry brzuch”, są to:

- ból brzucha, nudności, wymioty

- wzdęcia jelit, zaparcia stolca i porażenia pęcherza

- tachykardia

- niewielkie podniesienie ciepłoty ciała

- niewielkie podniesienie leukocytozy

Następnie dołączają się:

- objawy ostrej polineuropatii wstępującej w postaci: osłabienia siły mięśni kończyn, tułowia, w ciężkich przypadkach może dochodzić do osłabienia mięśni oddechowych.

- zespoły mózgowe ( afazja, niedowłady )

- uszkodzenia nerwów czaszkowych, najczęściej nerwu III i VIII

- zaburzenia psychiczne (zmienność nastroju, pobudzenie lub depresja, omamy słuchowe i wzrokowe)

- oddawanie ciemnego moczu ( obecność uroporfiryny ).

Rozpoznanie:

· obraz kliniczny

· badania biochemiczne:

- zwiększenie wydalania z moczem kwasu deltaaminolewulinowego i porfobilinogenu w moczu

- obniżenie aktywności enzymatycznej dezaminazy porfobilinogenu w krwinkach czerwonych (przydatne w rozpoznawaniu przypadków tzw. utajonej porfirii u innych członków rodziny).

- EMG ujawnia cechy polineuropatii (odnerwienie mięśni, obniżenie szybkości przewodzenia w nerwach obwodowych)

Różnicowanie:

- zatrucie metalami ciężkimi, szczególnie ołowiem.

Leczenie:

Postępowanie mające na celu zahamowanie syntezy porfiryn:

· glukoza - duże dawki hamują wzmożoną aktywność syntetazy kwasu deltaaminolewulinowego. Podaje się 450 - 500 g węglowodanów dziennie oraz płyny wieloelektrolitowe

· hematyna - podawana dożylnie (powoli !) w dawce 80 - 100 mg dziennie, obniża poziom syntetazy kwasu deltaaminolewulinowego

Postępowanie objawowe:

· bóle brzucha - Fenactil w dawce początkowej 50 mg i.m., jest bardzo efektywnym lekiem, może być kojarzony dodatkowo z opiatami (ostrożnie w ciężkich neuropatiach i niewydolności oddechowej)

· zaburzenia opuszkowe i niewydolność oddechowa mogą wymagać niekiedy intubacji i podłączenia do respiratora.

· psychozy - Fenactil i inne pochodne fenotiazynowe

· napady drgawkowe - wiele leków przeciwpadaczkowych jest przeciwwskazanych wporfirii. Najchętniej stosowanym lekiem jest diazepam, przy czym należy go dawkować ostrożnie u chorych z zaburzeniami oddychania. Do przewlekłego stosowania bezpieczniejszy wydaje się być klonazepam.

· nadciśnienie tętnicze i niedociśnienie ortostatyczne mogą być wyrazem zaburzeń wegetatywnych, ale na ogół nie wymagają leczenia. Bezpiecznymi lekami stosowanymi w nadciśnieniu są rezerpina, guanetydyna, propranolol.

· zaburzenia wodno-elektrolitowe (Na, Mg, Ca) powinny być po stwierdzeniu wyrównywane.

Zapobieganie:

- wykrycie jeszcze bezobjawowych nosicieli choroby wśród członków rodziny chorego

- u chorych unikanie czynników wyzwalających napady porfirii

Środki uznawane za bezpieczne do stosowania w porfirii:

1. przeciwbólowe: salicylany, opiaty

2. antybiotyki (penicyliny, tetracykliny, aminoglikozydy), inne przeciwbakteryjne (nitrofurantoina)

3. neuroleptyki: chloropromazyna (Fenactil)

4. leki stosowane w nadciśnieniu: rezerpina, guanetydyna, propranolol.

5. inne: witamina C i z grupy B, kortykosterydy, digoksyna, atropina, neostygmina, eter, tlenek azotu,

Neuropatie zapalne i zakaźne

Zespół Guillaina-Barrego – Jest to najczęstrza polineuropatia zapalna. Charakteryzuje się ostrym i podostrym przebiegiem oraz zajęciem korzeni nerwowych i pni nerwów obwodowych. W tych ostatnich stwierdza się obecność nacieków złożonych z komórek jednojądrzastych i demienilizację włókien nerwowych.

Epidemiologia i etiopatogeneza:

Zachorowalność w krajach Europy środkowej i USA wynosi 0,6-2,4/100 000 mieszkańców rocznie. U 75% chorych wystąpienie objawów neurologicznych poprzedzone było zakażeniem, szczepieniem lub zabiegiem operacyjnym. Istotne wydają się zakażenia wirusami CMV, EB, HIV. Z bakterii Campylobacter Pylori , grzybicze z kolei Mycoplasma Pneumonie.

Wiele świadczy o autoimmunologicznym charakterze choroby. Autoantygenem jest mielina obwodowego układu nerwowego.

Objawy:


Ból w okolicy krzyżowej po 2ch tygodniach od infekcji. Pojawia się niedowład wiotki kończyn dolnych często o charakterze ksobnym. Niedowład stopniowo rozszerza się na pozostałe kończyny. Szybkość zajęcia wszystkich czterech kończyn waha się od kilku dni do czterech tygodni. Możemy się spodziewać:

- niedowładem mięśni tułowia

- porażeniem nerwu twarzowego często obustronnie

- uszkodzeniem nerwów opuszkowych i/lub gałkoruchowych

- u ¼ pacjentów może dojść do porażenia mięśni oddechowych

- Objawy czuciowe są nikłe i ograniczają się do parestezji odsiebnych części kończyn.

Rokowanie:

W 80% przypadków dochodzi do pełnego wyleczenia.

Leczenie

-Plazmafereza

-podawanie immunoglobiny

-właściwa opieka pielęgniarska i lekarska

-oddech wspomagany

Polineuropatia błonicza

- spotykana jest głównie u dzieci, rzadko u dorosłych

- objawy kliniczne: w przebiegu przeważnie ciężkiej błonicy, najczęściej w drugim tygodniu choroby, pojawia się niedowład podniebienia i gardła ( miejscowe dz. toksyny na mięśnie i zakończenia nerwowe), chory krztusi się podczas jedzenia, płyny powracają nosem podczas połykania. Charakterystycznym objawem jest porażenie akomodacji, które występuje nieco później, w 3-4 tygodniu choroby, chory nie może wówczas czytać z bliska. (inne mm. wewn. oka nie są porażone, reakcje źrenic na światło i zbieżność są zachowane). Po upływie 10 -20 dni objawy te najczęściej ustępują, niekiedy jednak w tym okresie lub nieco później ( w 4-6 tyg. ) pojawiają się zaburzenia czucia ( głównie głębokiego - ataksja kk. dolnych ) i niedowłady.

* niedowład podniebienia i gardła ŕ miejscowe dz. toksyny na mm. i zakończenia nerwowe

* uszkodzenie włókien przywspółczulnych n. III ( porażenie akomodacji ) oraz niedowłady kończyn i zaburzenia czucia są wywołane przechodzeniem toksyny do nerwów poprzez krew.

- rokowanie: objawy choroby cofają się po kilku miesiącach.

Inne choroby zakaźne prowadzące do wystąpienia polineuropatii:

- Borelioza

- Trąd


- Półpasiec

- AIDS


Polineuropatie toksyczne i polekowe

Polineuropatia arsenowa

- obecnie rzadko stwierdzane zatrucie arsenem przebiega w sposób ostry lub przewlekły. Zatrucie może powstać wskutek zażywania arsenowych preparatów leczniczych lub spożywania pokarmów zanieczyszczonych owadobójczymi preparatami zawierającymi arsen. Ostre zatrucie w którym występuje biegunka, wymioty, bóle brzucha rzadko jest przyczyną polineuropatii, która występuje przeważnie w zatruciach przewlekłych.

- objawy: bardzo silne parestezje i bóle, niedowłady i zaburzenia czucia są symetryczne i umiejscowione odsiebnie, charakterystyczne są zmiany skórne; łuszczenie, rogowacenie, plamisto- brązowe zabarwienie skóry, na paznokciach pojawiają się białe poprzeczne smugi.

- leczenie: BAL ( 2,3 dimerkapto-1-propanol) poza tym jak w innych postaciach polineuropatii

- poprawa jest powolna, objawy ustępują po kilku miesiącach

Polineuropatia talowa

- przebiega podobnie jak arsenowa, charakterystycznym objawem jest tu wypadanie włosów w trzecim tygodniu choroby

Zatrucie ołowiem

- zatrucie ołowiem często wymienia się jako jedną z przyczyn polineuropatii, jednakże niedowłady, które obserwuje się w zatruciu ołowiem wynikają raczej z uszkodzenia komórek rogów przednich rdzenia i samych mięśni niż ze zmiany w nerwach obwodowych.

Inne związki toksyczne mogące wywołać polineuropatie to: Akrylamid, dwusiarczek węgla, związki fosfoorganiczne, rtęć metaliczna

Neuropatie polekoweLista leków wywołujących polineuropatie jest długa i stale się zwiększa. Należy zawsze rozpatrzyć to możliwość przy ustalaniu diagnozy.

Inne polineuropatie

Polineuropatia ciążowa

- nie każda polineuropatia, która pojawia się w ciąży jest następstwem ciąży

- polineuropatię ciążową rozpoznaje się wówczas, gdy objawy uszkodzenia obwodowego układu nerwowego wystąpią u kobiety w złym stanie ogólnym, cierpiącej na uporczywe wymioty



- przyczyną polineuropatii najprawdopodobniej są wówczas zaburzenia metabolizmu związane z niedoborem wit. B1.

- polineuropatię ciążową cechuje ciężki przebieg, niedowłady zwykle nie ustępują całkowicie.


©absta.pl 2016
wyślij wiadomość

    Strona główna